نظر مشورتی 7/98/686 مورخ 1398/05/28 اداره کل حقوقی قوه قضائیه با اصلاحات و الحاقات بعدی

به موجب <a class="artref" href="/ماده/ماده-1168-a_0815110236827">ماده 1168 قانون مدني</a>، تنها «اطفال» تحت حضانت ابوين ميباشند و منظور از «طفل» كسي است كه به حد بلوغ شرعي نرسيده است ومقصود از بلوغ شرعي نيز ب. ت. ب. تبصره يك <a class="artref" href="/ماده/ماده-1210-a_0815110236870">ماده 1210 قانون مدني</a> و ماده 147 قانون مجازات اسلامي 1392، در مورد فرزند ذكور، پانزده سال تمام قمري و در مورد فرزند اناث، نه سال تمام قمري است. در مسأله 18از جلد 3 كتاب تحريرالوسيله امام خميني (ره) قسمت مربوط به احكام ولادت و ملحقات آن نيز در اين مورد آمده است: «تنتهي الحضانه ببلوغ الولد رشيدا، فاذا بلغ رشيدا ليس لاحد حق الحضانه عليه، حتي الابوين، بل هو مالك لنفسه ذكرا او انثي» مستنبط از رأي وحدت رويه شماره 30 مورخ 3/10/1364 هيأت عمومي ديوان عالي كشور نيز اين است كه با رسيدن به سن بلوغ شرعي، فرزندان در امور غيرمالي خود (از جمله اينكه در كنار كداميك از ابوين خود بسر برند) مختار ميباشند نظریه مشورتی شماره 7/98/686 مورخ 1398/05/28 موضوع استعلام درباره تعیین وضعیت حضانت کودکان هنگام صدور حکم طلاق و ارتباط آن با سن بلوغ و رشد است. سوال مطرح‌شده این است که آیا دادگاه در این شرایط موظف به تعیین تکلیف برای کودکان بالغ اما غیر رشید است یا تنها رسیدن به سن بلوغ کافی است؟ در پاسخ، اداره کل حقوقی قوه قضاییه به <a class="artref" href="/ماده/ماده-1168-a_0815110236827">ماده 1168 قانون مدنی</a> اشاره کرده و توضیح داده که فقط کودکانی که به سن بلوغ شرعی نرسیده‌اند تحت حضانت والدین قرار دارند. طبق تبصره یک <a class="artref" href="/ماده/ماده-1210-a_0815110236870">ماده 1210 قانون مدنی</a> و ماده 147 قانون مجازات اسلامی، سن بلوغ شرعی برای پسران پانزده سال و برای دختران نه سال است. همچنین از نظر فقهی، حضانت با رسیدن به بلوغ و رشد فرزند پایان می‌یابد و پس از آن، فرزندان در امور غیرمالی خود مختار هستند. تاریخ نظریه: 1398/05/28 شماره نظریه: 7/98/686 شماره پرونده: 98-9/16-686 ح احتراما ب. ت. ب. ماده 45 قانون حمایت خانواده متضمن رعایت غبطه و مصلحت کودکان و نوجوانان آیا دادگاه در هنگام صدور حکم طلاق در خصوص اطفالی که به سن بلوغ رسیده اند اما غیر رشید محسوب می‌گردند مکلف به تعیین تکلیف می‌باشند یا خیر؟ به عبارت بهتر آیا شرط خروج طفل از حضانت والدین رسیدن به سن بلوغ م. ب. یا علاوه بر آن احراز رشد نیز در این خصوص ضرورت دارد؟ نظریه مشورتی اداره کل حقوقی قوه قضاییه: به موجب <a class="artref" href="/ماده/ماده-1168-a_0815110236827">ماده 1168 قانون مدنی</a>، تنها &amp;laquo;اطفال&amp;raquo; تحت حضانت ابوین می‌باشند و منظور از &amp;laquo;طفل&amp;raquo; کسی است که به حد بلوغ شرعی نرسیده است ومقصود از بلوغ شرعی نیز ب. ت. ب. تبصره یک <a class="artref" href="/ماده/ماده-1210-a_0815110236870">ماده 1210 قانون مدنی</a> و ماده 147 قانون مجازات اسلامی 1392، در مورد فرزند ذکور، پانزده سال تمام قمری و در مورد فرزند اناث، نه سال تمام قمری است. در مساله 18از جلد 3 کتاب تحریرالوسیله امام خمینی (ره) قسمت مربوط به احکام ولادت و ملحقات آن نیز در این مورد آمده است: &amp;laquo;تنتهی الحضانه ببلوغ الولد رشیدا، فاذا بلغ رشیدا لیس لاحد حق الحضانه علیه، حتی الابوین، بل هو مالک لنفسه ذکرا او انثی&amp;raquo; مستنبط از رای وحدت رویه شماره 30 مورخ 1364/10/3 هیات عمومی دیوان عالی کشور نیز این است که با رسیدن به سن بلوغ شرعی، فرزندان در امور غیرمالی خود (از جمله این که در کنار کدام یک از ابوین خود بسر برند) مختار می‌باشند.