نظر مشورتی ۶۰۸/99/۷ مورخ ۱۰/06/۱۳۹۹ اداره کل حقوقی قوه‌قضائیه در خصوص نحوه وصول دیه از متهمی که فوت یا فرار کرده است با اصلاحات و الحاقات بعدی

استعلام : هر گاه در جنايت عمدي صدماتي مانند حارصه، داميه، خردشدگي استخوان كه امكان قصاص وجود ندارد ايجاد شود و متهم فوت كند و مال و اموالي جهت استيفاي ديه از محل آن نداشته باشد، آيا امكان پرداخت ديه از بيت المال وجود دارد؟ ب. ت. ب. اين كه به نظر مي رسد ماده 435 قانون مجازات اسلامي كه ذيل فصل قصاص آمده است ،ناظر بر جناياتي است كه قصاص در آن ها ثابت است و در ماده 476 قانون مذكور كه ذيل فصل ديات آمده ، اجازه پرداخت از بيت المال داده نشده و آن را تابع ساير ديون متوفي دانسته است. نظريه مشورتي اداره كل حقوقي قوه قضاييه : بر اساس اطلاق ماده 435 قانون مجازات اسلامي مصوب 1392، هر گاه در جنايت عمدي صرف نظر از اين كه قابليت قصاص باشد يا خير، به علت مرگ يا فرار مرتكب، دسترسي به وي ممكن نباشد، با درخواست صاحب حق، ديه جنايت از اموال مرتكب؛ و در صورت نبودن مال براي مرتكب، ديه از عاقله گرفته مي شود و در صورت نبود عاقله يا عدم دسترسي به آن ها يا عدم تمكن عاقله، ديه از بيت المال پرداخت مي شود. (ضمناً رأي وحدت رويه شماره 790 مورخ 10/4/1399 حكم پرداخت ديه جنايت مادون نفس از بيت المال را مشخص كرده است).