Ailexa — هوش مصنوعی + قانون home
حوزهٔ جستجوی شما حدوداً در چه زمینه‌ای است:
در جست‌جوی چه هستید؟ بعد از انتخابِ آنچه می‌خواهید، در کادرِ جستجوی بالا موضوع را بنویسید و «بگرد» را بزنید.
نظریهٔ مشورتی

نظر مشورتی 7/1400/1012 مورخ 1401/05/01 اداره کل حقوقی قوه قضائیه در خصوص شروع به جرم با اصلاحات و الحاقات بعدی

سبدِ من

#شروع_به_جرم #اداره_کل #جرم #مجازات #مرتکب #رفتار_مجرمانه #توهین #قتل #صدمه_بدنی #عملیات_اجرایی_جرم #محقق #حد #جرم_تام #مسجد #انصراف_ارادی #شروع #قضاییه #تعقیب #ترک‌فعل #صورت #فرد #اراده #جرایم #پلیس #نظریه‌مشورتی #احراز #نظریه

پرسش و پاسخِ کوتاه

پرسش: آیا شروع به جرم از طریق ترک فعل امکان‌پذیر است؟

پاسخ: بله، با توجه به ماده ۲ قانون مجازات اسلامی، جرم می‌تواند ناشی از ترک فعل باشد و شروع به اجرای آن نیز متصور است.

به زبانِ ساده

این نظر مشورتی به پرسش‌هایی دربارهٔ شروع به جرم، ترک فعل و انصراف از ادامهٔ رفتار مجرمانه می‌پردازد. در بخش موجود، اداره کل حقوقی می‌گوید رفتار مجرمانه می‌تواند فعل یا ترک فعل باشد و جرم تام نیز ممکن است با ترک فعل رخ دهد؛ اما پاسخ نهایی پرسش‌ها در متن ارائه‌شده کامل نیست.

چه کسی: اداره کل حقوقی قوه قضائیه نظر مشورتی داده است؛ پرسش‌کننده در متن مشخص نشده و پرسش‌ها دربارهٔ نجات‌غریق، آتش‌نشان و متهم احتمالی است.

چگونه: پرسش‌های استعلام دربارهٔ چند فرض مطرح شده و پاسخ موجود با بیان مواد ۲ و ۲۹۵ قانون مجازات اسلامی آغاز شده است، اما ادامهٔ نظریه در متن ارائه‌شده ناقص است.

چرا مهم است: این متن برای قضات، دادستان‌ها و وکلا در بررسی ترک فعل و شروع به جرم مفید است، اما برای پاسخ قطعی به همهٔ پرسش‌ها باید متن کامل نظریه در دسترس باشد.

قوانینِ مرتبط: قانون مجازات اسلامی مصوب ۱۳۹۲، مواد ۲ و ۲۹۵.

مفاهیمِ حقوقی: شروع به جرم، ترک فعل، جرم تام، انصراف از جرم، نجات غریق، توهین به مقدسات

پرسش‌هایی که این متن پاسخ می‌دهد

آیا ترک عمدی وظیفهٔ نجات غریق، در صورت نجات‌یافتن غریق به‌وسیلهٔ دیگری، شروع به جرم است؟

در بخش ارائه‌شده پاسخ نهایی این پرسش درج نشده است؛ متن فقط می‌گوید جرم تام می‌تواند با ترک فعل محقق شود.

آیا اقدام آتش‌نشانی که عمداً آتش مسجد را خاموش نمی‌کند، شروع به توهین به مقدسات است؟

پاسخ نهایی در بخش ارائه‌شده درج نشده است؛ متن فقط به امکان ارتکاب جرم تام از راه ترک فعل اشاره دارد.

رفتار مجرمانه‌ای که به نتیجه نرسیده ولی عنوان خاص جزایی دارد، باید شروع به جرم محسوب شود یا جرم تام؟

متن ارائه‌شده پاسخ این پرسش را در بر ندارد.

انصراف پس از نصیحت یا شنیدن آژیر مأموران ارادی است یا غیرارادی؟

متن ارائه‌شده پاسخ این پرسش را در بر ندارد.

کلیدواژه‌ها: شروع به جرم، ترک فعل، قانون مجازات اسلامی، جرم تام، انصراف ارادی

متنِ زیر هنوز به‌وسیلهٔ کارشناس مرور و تأیید نشده است.

استعلام : 1- چنانچه نجات غريق تعمداً به وظيفه خود براي نجات غريق عمل نكند و پيش از اين‌كه غريق تلف شود، وي توسط فرد ديگري نجات يابد، آيا شروع به جرم موضوع ماده 295 قانون مجازات اسلامي مصوب 1392 محقق شده است؟ 2- چنانچه رفتار مجرمانه‌اي كه توسط مرتكب صورت گرفته و منتهي به نتيجه نشده است، در حد شروع به جرم باشد و اقدام صورت گرفته عنوان خاص جزايي در قانون داشته باشد، آيا متهم بايد به عنوان شروع به جرم تعقيب شود و يا ارتكاب جرم تام صورت گرفته است؟ هرگاه مجازات شروع به جرم بيش از جرم واقع شده باشد، مجازات كدام يك از جرايم بايد تعيين شود؛ شروع به جرم يا جرم خاص؟ 3- چنانچه در شروع به جرم، شخصي كه در حال ارتكاب جرم است به واسطه اين‌كه مورد نصيحت واقع شده و يا براي مثال با شنيدن صداي آژير خودروي مأموران، از ادامه رفتار مجرمانه منصرف شود، انصراف وي ارادي محسوب مي‌شود يا غير ارادي؟ 4- در مورد اقدام آتش‌نشاني كه براي خاموش كردن آتش در يك مسجد تعمداً اقدام نكرده تا قرآن‌ها در آتش‌سوزي از بين بروند؛ اما آتش توسط فردي ديگر خاموش شود، آيا مي‌توان اقدام متهم را شروع به توهين به مقدسات دانست؟ نظريه مشورتي اداره كل حقوقي قوه قضاييه : 1 و 4- اولاً، طبق ماده 2 قانون مجازات اسلامي مصوب 1392، رفتار مجرمانه اعم از فعل يا ترك فعل است و امكان ارتكاب جرايم تام با ترك فعل وجود دارد؛ با عنايت به اين‌كه تحقق جرم تامي كه با ترك فعل انجام مي‌شود، بدون شروع به اجراي آن متصور نيست؛ در نتيجه، شروع به اجراي جرم نيز با ترك فعل امكان‌پذير است. ثانياً، در فرض سؤال، چنانچه نجات‌غريق توانايي نجات دادن فرد فرض سؤال را داشته باشد، با اين حال به قصد قتل يا ايراد صدمه بدني به وي براي نجات او اقدامي نكند و يا آتش‌نشان فرض سؤال با قصد توهين به مقدسات و به رغم توانايي، از خاموش كردن آتش خودداري كند، با احراز ديگر شرايط قانوني از جمله شرايط موضوع مواد 122 و 295 قانون يادشده مرتكب، تحت عنوان شروع به جرم قابل تعقيب و مجازات است. 3- چنانچه شخصي كه شروع به ارتكاب جرمي كرده است، به علت وجود عامل خارجي موفق به تكميل عمل مجرمانه نشود، چنانچه عامل خارج از اراده مرتكب به نحوي باشد كه مرتكب جرم اصولاً قادر به اتمام عمليات اجرايي جرم نباشد (همانند دستگيري وي توسط پليس)، موضوع به عنوان شروع به جرم قابل تعقيب است؛ اما اگر عامل خارج از اراده مرتكب، عامل مادي مؤثر و بازدارنده از جرم نباشد؛ (مانند نصيحت مرتكب توسط فرد ثالث، احساس ترحم، احساس گناه و يا ترس از مجازات به نحوي كه مرتكب در اين حالت همچنان مي‌توانسته عمل مجرمانه را تكميل كند؛ اما با اراده آزاد خود از ادامه عمليات مجرمانه منصرف شود)، موضوع، شروع به جرم نخواهد بود و چنين انصرافي، انصراف ارادي از ارتكاب جرم است. در فرضي كه فرد به علت وجود عامل خارجي همانند شنيدن صداي آژير خودروي پليس يا دزدگير منزل دچار ترس شده و از تكميل عمل مجرمانه باز ماند، چنين مواردي، امور موضوعي است و قاضي رسيدگي‌كننده بايد به صورت موردي بررسي كند كه آيا عدم تكميل عمل مجرمانه، معلول تأثير عامل خارجي بوده است يا خير. ضمناً در خصوص سؤال 2، متعاقباً اعلام نظر خواهد شد نظریه مشورتی شماره 7/1400/1012 مورخ 1401/05/01 موضوع استعلام شامل چهار پرسش مرتبط با شروع به جرم و شرایط آن طبق قانون مجازات اسلامی مصوب 1392 است. در پاسخ به پرسش اول، ب. ت. ب. ماده 2 این قانون، ترک فعل نیز می‌تواند به عنوان رفتار مجرمانه محسوب شود و در صورتی که نجات غریق به عمد از نجات فردی جلوگیری کند، این اقدام تحت عنوان شروع به جرم قابل تعقیب است. در پاسخ به پرسش دوم، چنانچه عنوان خاص جزایی وجود داشته باشد، متهم باید به عنوان شروع به جرم مورد تعقیب قرار گیرد و در صورت بروز اختلاف در مجازات‌ها، مجازات شروع به جرم تعیین خواهد شد. در پاسخ به پرسش سوم، اگر انصراف از ارتکاب جرم به دلیل عوامل خارجی باشد که مانع از اتمام جرم می‌شود، این انصراف قابل تعقیب است؛ اما اگر انصراف به صورت ارادی انجام شود، به عنوان شروع به جرم محسوب نخواهد شد. در نهایت، در پاسخ به پرسش چهارم، اگر آتش‌نشانی با قصد توهین به مقدسات از خاموش کردن آتش خودداری کند، این عمل می‌تواند تحت عنوان شروع به جرم قابل تعقیب باشد. تاریخ نظریه: 1401/05/01 شماره نظریه: 7/1400/1012 شماره پرونده: 1400-186/1-1012 ک 1 و 4- اولاً، طبق ماده 2 قانون مجازات اسلامی مصوب 1392، رفتار مجرمانه اعم از فعل یا ترک فعل است و امکان ارتکاب جرایم تام با ترک فعل وجود دارد؛ با عنایت به این‌که تحقق جرم تامی که با ترک فعل انجام می‌شود، بدون شروع به اجرای آن متصور نیست؛ در نتیجه، شروع به اجرای جرم نیز با ترک فعل امکان‌پذیر است. ثانیاً، در فرض سوال، چنانچه نجات‌غریق توانایی نجات دادن فرد فرض سوال را داشته باشد، با این حال به قصد قتل یا ایراد صدمه بدنی به وی برای نجات او اقدامی نکند و یا آتش‌نشان فرض سوال با قصد توهین به مقدسات و به رغم توانایی، از خاموش کردن آتش خودداری کند، با احراز دیگر شرایط قانونی از جمله شرایط موضوع مواد 122 و 295 قانون یادشده مرتکب، تحت عنوان شروع به جرم قابل تعقیب و مجازات است. 3- چنانچه شخصی که شروع به ارتکاب جرمی کرده است، به علت وجود عامل خارجی موفق به تکمیل عمل مجرمانه نشود، چنانچه عامل خارج از اراده مرتکب به نحوی باشد که مرتکب جرم اصولاً قادر به اتمام عملیات اجرایی جرم نباشد (همانند دستگیری وی توسط پلیس)، موضوع به عنوان شروع به جرم قابل تعقیب است؛ اما اگر عامل خارج از اراده مرتکب، عامل مادی موثر و بازدارنده از جرم نباشد؛ ضمناً در خصوص سوال 2، متعاقباً اعلام نظر خواهد شد

موارد مرتبط 70

آرای مرتبط 40

نظریات مشورتی 28

مواد مرتبط 2

فقط پیوندهایی که متنشان در بانک است، با شاهد از خودِ متن — نه شباهتِ آماری. عنوانِ بدونِ متن ساخته نمی‌شود.

نظرها و یادداشت‌ها

نظرها پس از بررسی نمایش داده می‌شوند.

Designed & Developed by Hamed Rostami, Eng. & Attorney — © All Rights Reserved حامد رستمی، مهندس و وکیل دادگستری حقوق، با نگاهِ هوش مصنوعی و الگوریتم اینستاگرام تلگرام لینکدین