نظر مشورتی 7/1400/1044 مورخ 1400/09/24 اداره کل حقوقی قوه قضائیه در خصوص اینکه 1- شهرداری ها در اجرای قوانین تملکی جهت اجرای طرح، مکلف به خرید اراضی و املاک مردم به قیمت روز هستند.
پرسش: آیا قرار گرفتن ملک در محدوده طرح شهرداری به معنای تملك آن است؟
پاسخ: خیر، صرف قرار گرفتن ملک در محدوده طرح شهرداری به معنای تملک آن نبوده و مالکان حقوق خود را دارند.
به زبانِ ساده
قرار گرفتن ملک در طرح شهرداری بهتنهایی مالک را از مالکیت خارج نمیکند. شهرداری برای اجرای طرح باید ملک را به قیمت روز بخرد یا رضایت مالک را جلب کند. اگر خریدار از وجود طرح بیخبر باشد، متن آن را عرفاً عیب ملک میداند؛ ادامه پاسخ متن درباره شرایط و آثار این حق کامل نیست.
چه کسی: اداره کل حقوقی قوه قضائیه نظر مشورتی داده است؛ پرسشکننده در متن مشخص نشده و موضوع درباره شهرداری، مالک و خریدار است.
چگونه: در پاسخ به استعلام، اداره کل حقوقی ابتدا اثر طرح شهرداری بر مالکیت و لزوم پرداخت بها را بیان کرده و سپس وضعیت معامله با خریدار ناآگاه را توضیح داده است.
چرا مهم است: این نظر برای مالکان، خریداران و شهرداریها در تشخیص اثر طرح عقبنشینی و حقوق ناشی از آن کاربرد دارد.
قوانینِ مرتبط: قوانین تملکی (نام قانون و مواد در متن مشخص نشده است).
مفاهیمِ حقوقی: طرح عقبنشینی، تملک، حقوق مالکانه، قیمت روز ملک، عیب مبيع، خیار عیب
پرسشهایی که این متن پاسخ میدهد
آیا قرار گرفتن ملک در طرح عقبنشینی شهرداری، خودبهخود مالکیت را به شهرداری منتقل میکند؟
خیر؛ صرف قرار گرفتن ملک در محدوده طرح، تملک محسوب نمیشود و مالکیت تا پرداخت قیمت روز یا جلب رضایت مالک باقی است.
اگر خریدار هنگام خرید نداند ملک در طرح عقبنشینی است، چه حقی دارد؟
ملک عرفاً معیوب محسوب میشود و خریدار، با وجود شرایط قانونی، میتواند به استناد خیار عیب اقدام کند.
کلیدواژهها: شهرداری، تملک، حقوق مالكانه، طرح عقبنشینی، عيب مبيع
متنِ زیر هنوز بهوسیلهٔ کارشناس مرور و تأیید نشده است.
استعلام :
1- ماهيت تصميمات و طرح هايي كه شهرداري در جهت عقب نشيني املاك تصويب مي كند، چيست؟ آيا اين امر تملك محسوب مي شود و به محض تصويب طرح ملك از مالكيت اشخاص خارج مي شود و به تبع آن بايد قيمت ملك به مالك پرداخت شود؟
2- در خصوص معاملات املاكي كه داراي طرح عقب نشيني نسبت به قسمتي از ملك است؛ اما همچنان در تصرف مالك است، آيا با وجود طرح عقب نشيني اين امر از موارد عيب مبيع محسوب مي شود يا عدم مالكيت فروشنده نسبت به قسمت عقب نشيني موجب خيار تبعض صفقه است؟
نظريه مشورتي اداره كل حقوقي قوه قضاييه :
1- اولاً، شهرداري ها در اجراي قوانين تملكي جهت اجراي طرح، مكلف به خريد اراضي و املاك مردم به قيمت روز هستند. ثانياً، مالكيت اشخاص قابل احترام است و اعمال حقوق مالكانه جزو حقوق قانوني آنان است و صرف قرار گرفتن ملك در محدوده طرح شهرداري، به معناي تملك آن از سوي شهرداري نيست؛ همچنين صرف احداث بنا توسط مالك و اعمال عقب نشيني جهت اجراي طرح شهرداري، از موجبات اسقاط حقوق مالكانه جهت مطالبه بهاء و قيمت روز اراضي و املاك واقع در طرح نيست؛ زيرا هم چنان سند مالكيت آن قسمت از ملك مالك كه داخل طرح شهرداري قرار گرفته است به نام مالك بوده و خارج كردن مالكيت مالك بدون پرداخت قيمت روز آن يا جلب رضايت وي برخلاف مقررات قانوني است.
2- در فرض پرسش، چنانچه مشتري جاهل بر اين باشد كه ملك در محدوده طرح شهرداري قرار گرفته است، عرفاً مبيع معيوب تلقي مي شود و خريدار مي تواند به استناد خيار عيب با حصول شرايط قانوني معامله را فسخ يا مطالبه ارش نمايد.
نظریه مشورتی شماره 7/1400/1044 مورخ 1400/09/24
موضوع استعلام به بررسی ماهیت تصمیمات و طرحهای شهرداری در زمینه عقبنشینیاملاک و تاثیر آن بر مالکیت و معاملات املاک اختصاص دارد. در پاسخ به پرسش اول، نظریه مشورتی اداره کل حقوقی قوه قضاییه تصریح میکند که شهرداریها موظف به خریداراضی و املاک مردم به قیمت روز هستند و صرف قرار گرفتن ملک در محدوده طرح شهرداری به معنای تملک آن نمیباشد. حقوق مالکیت اشخاص باید محترم شمرده شود و هیچگونه اسقاط حقوق مالکانه بدون پرداخت قیمت روز یا جلب رضایت مالک قانونی نیست. در پاسخ به پرسش دوم، اگر مشتری از وجود طرح شهرداری بیخبر باشد، ملک به عنوان مبیع معیوب شناخته میشود و خریدار میتواند به استناد خیار عیب، معامله را فسخ کرده یا مطالبه ارش نماید.
تاریخ نظریه: 1400/09/24
شماره نظریه: 7/1400/1044
شماره پرونده: 1400-76-1044 ح