نظریهٔ مشورتی
نظر مشورتی 7/1401/117 مورخ 1401/05/01 اداره کل حقوقی قوه قضائیه در خصوص ماده ۴۸۹ قانون آیین دادرسی دادگاههای عمومی و انقلاب در امور مدنی مصوب ۱۳۷۹ با اصلاحات و الحاقات بعدی
استعلام :
وفق نظرات متعدد آن اداره كل بر اساس ماده ۴۸۹ قانون آيين دادرسي دادگاههاي عمومي و انقلاب در امور مدني مصوب ۱۳۷۹، رأي داور در صورتي كه مشتمل بر يكي از موارد مذكور در اين ماده باشد، اساساً باطل بوده و چنانچه درخواست اجراي رأي داور تقديم شود، دادگاه بايد از صدور اجراييه خودداري كند. لازم به ذكر است در اكثر قريب به اتفاق موارد، دادخواست تقديمي جهت ابطال رأي داوري مشتمل بر ادعاهايي است كه بدون رسيدگي ماهوي و بازبيني مجدد اختلاف طرفين، رسيدگي قضايي، استماع اظهارات ايشان، صدور قرار كارشناسي و به طور كلي هرگونه اقدامي كه در راستاي يك دعواي تمام عيار صورت ميپذيرد، رسيدگي به ادعاي بطلان رأي داوري ممكن نيست؛ به عبارت ديگر گاه بطلان رأي داور به وضوح مشخص است؛ مانند آنكه، موضوع خواسته تقاضاي فسخ قرارداد باشد؛ اما داور رأي بر بطلان قرارداد صادر كرده باشد؛ اما در اكثر موارد و بويژه در فرضي كه يك طرف ادعاي بطلان رأي داور به سبب تعارض آن با قوانين موجد حق را مينمايد، اين امر نيازمند بررسي و رسيدگي قضايي و استماع اظهارات طرفين و ورود ماهوي به اختلاف طرفين بوده و اساساً مرجع قضايي به صرف ادعاي يك طرف امكان تأييد يا رد ادعاي وي را نخواهد داشت.
ب. ت. ب. نظريات متعدد اداره حقوقي قوه قضاييه و صرفنظر از اين امر كه محدوده مداخله دادگاه در ادعاي بطلان رأي داوري مشخص نشده است؛ به ويژه در فرض ادعاي تعارض رأي با قوانين موجد حق، آيا در چنين مواردي دادگاه بايد به صرف درخواست يكي از اصحاب دعوا بدون تقديم دادخواست نسبت به رسيدگي قضايي؛ از جمله تشكيل جلسه، استماع اظهارات طرفين، اظهارات گواهان، صدور قرار كارشناسي بنمايد يا اساساً دادگاه فاقد چنين حقي است و نظريات متعدد آن اداره كل ناظر بر فرضي است كه با بررسي ابتدايي رأي داور، دادگاه پي به بطلان آن ببرد؟
نظريه مشورتي اداره كل حقوقي قوه قضاييه :
اولاً، اعتراض به رأي داوري كه از آن با عنوان درخواست صدور حكم به بطلان رأي داور نيز ياد ميشود، دعوا است و بايد در قالب دادخواست و با رعايت مقررات پيشبيني شده در مواد 48 به بعد قانون آيين دادرسي دادگاههاي عمومي و انقلاب در امور مدني مصوب 1379 مطرح شود. ثانياً، با عنايت به ماده 490 قانون آيين دادرسي دادگاههاي عمومي و انقلاب در امور مدني مصوب 1379 در صورتي كه يكي از طرفين ظرف مهلت مقرر صدور حكم به بطلان رأي داور را بخواهد، دادگاه مكلف است به اين درخواست رسيدگي كند و هرگاه رأي از موارد مذكور در ماده 489 همين قانون باشد، حكم به بطلان آن دهد؛ بنابراين، دادگاه در مقام رسيدگي به درخواست حكم به بطلان رأي داور تنها در محدوده موارد مذكور در ماده 489 ياد شده رسيدگي ميكند و رسيدگي به اصل دعوي ب.
ت. ب. ذيل ماده اخيرالذكر و تبصره ماده 491 قانون ياد شده، پس از قطعي شدن حكم به بطلان رأي داور، برابر مقررات امكانپذير است؛ اما اگر دعواي ابطال رأي داور به استناد بند يك ماده 489 قانون آيين دادرسي دادگاههاي عمومي و انقلاب در امور مدني مصوب 1379 مطرح شده باشد؛ حسب مورد دادگاه ميتواند جهت احراز مخالفت رأي صادره با اين قوانين، اقدام تحقيقي لازم را انجام دهد؛ مانند آنكه داور بر اساس سندي رأي دهد و شخصي كه رأي عليه او صادر شده است، دعواي ابطال رأي داور به لحاظ مجعول بودن سند را مطرح كند؛ در اين صورت دادگاه بايد به اين موضوع رسيدگي كند و چنانچه تشخيص دهد داور بر اساس سند مجعول رأي داده است، به لحاظ آنكه سند مجعول قانوناً فاقد اعتبار است، رأي داور را ابطال كند و يا هرگاه داور نظر كارشناس را مخالف اوضاع و احوال محقق مسأله نداند و رأي صادر كند؛ اما دادگاه در مقام رسيدگي به دعواي ابطال رأي داور، نظر كارشناس مزبور را بر خلاف اوضاع و احوال محقق مسأله بداند، ميتواند موضوع را به هيأت كارشناسي ارجاع دهد و سپس تصميم مقتضي اتخاذ كند.
نظریه مشورتی شماره 7/1401/117 مورخ 1401/05/01
موضوع استعلام به بررسی و رسیدگی به درخواست ابطال رای داور بر اساس ماده 489 قانون آیین دادرسی دادگاههای عمومی و انقلاب در امور مدنی مصوب 1379 مربوط میشود. پرسش مطرح شده این است که آیا دادگاه میتواند تنها با درخواست ی. ا. ط. دعوا، بدون ارائه دادخواست، نسبت به ابطال رای داور و برگزاری جلسه رسیدگی اقدام کند یا خیر. در پاسخ به این پرسش، نظریه مشورتی اداره کل حقوقی قوه قضاییه اعلام میکند که اعتراض به رای داوری باید در قالب دادخواست و مطابق با مواد 48 به بعد این قانون ارائه گردد.
همچنین، بر اساس ماده 490 همین قانون، در صورتی که ی. ا. ط. درخواست ابطال رای داور را داشته باشد، دادگاه موظف است به این درخواست رسیدگی کند و تنها در مواردی که در ماده 489 مشخص شده است، میتواند اقدام نماید. در مواردی که ادعای بطلان رای به تعارض آن با قوانین موجد حق مربوط میشود، دادگاه میتواند تحقیقات لازم را انجام دهد و در صورت اثبات بطلان، رای داور را ابطال کند.
تاریخ نظریه: 1401/05/01
شماره نظریه: 7/1401/117
شماره پرونده: 1401-44-117 ح
اولاً، اعتراض به رأی داوری که از آن با عنوان درخواست صدور حکم به بطلان رأی داور نیز یاد میشود، دعوا است و باید در قالب دادخواست و ب.
ر. م. پیشبینی شده در مواد 48 به بعد قانون آیین دادرسی دادگاههای عمومی و انقلاب در امور مدنی مصوب 1379 مطرح شود.
ثانیاً، با عنایت به ماده 490 قانون آیین دادرسی دادگاههای عمومی و انقلاب در امور مدنی مصوب 1379 در صورتی که ی. ا. ط. ظرف مهلت مقرر صدور حکم به بطلان رأی داور را بخواهد، دادگاه مکلف است به این درخواست رسیدگی کند و هرگاه رأی از موارد مذکور در ماده 489 همین قانون باشد، حکم به بطلان آن دهد؛ بنابراین، دادگاه در مقام رسیدگی به درخواست حکم به بطلان رأی داور تنها در محدوده موارد مذکور در ماده 489 یاد شده رسیدگی میکند و رسیدگی به اصل دعوی ب.
ت. ب. ذیل ماده اخیرالذکر و تبصره ماده 491 قانون یاد شده، پس از قطعی شدن حکم به بطلان رأی داور، برابر مقررات امکانپذیر است؛ اما اگر دعوای ابطال رأی داور به استناد بند یک ماده 489 قانون آیین دادرسی دادگاههای عمومی و انقلاب در امور مدنی مصوب 1379 مطرح شده باشد؛ حسب مورد دادگاه میتواند جهت احراز مخالفت رأی صادره با این قوانین، اقدام تحقیقی لازم را انجام دهد؛ مانند آنکه داور بر اساس سندی رأی دهد و شخصی که رأی علیه او صادر شده است، دعوای ابطال رأی داور به لحاظ مجعول بودن سند را مطرح کند؛ در این صورت دادگاه باید به این موضوع رسیدگی کند و چنانچه تشخیص دهد داور بر اساس سند مجعول رأی داده است، به لحاظ آنکه سند مجعول قانوناً فاقد اعتبار است، رأی داور را ابطال کند و یا هرگاه داور نظر کارشناس را مخالف اوضاع و احوال محقق مسأله نداند و رأی صادر کند؛ اما دادگاه در مقام رسیدگی به دعوای ابطال رأی داور، نظر کارشناس مزبور را بر خلاف اوضاع و احوال محقق مسأله بداند، میتواند موضوع را به هیأت کارشناسی ارجاع دهد و سپس تصمیم مقتضی اتخاذ کند.
اولا،ً اعتراض به رأی داوری که از آن با عنوان درخواست صدور حکم به بطلان رأی داور نیز یاد میشود، دعوا است و باید در قالب دادخواست و ب. ر. م. پیشبینی شده در مواد 48 به بعد قانون آیین دادرسی دادگاههای عمومی و انقلاب در امور مدنی مصوب 1379 مطرح شود. ثانیا،ً با عنایت به ماده 490 قانون آیین دادرسی دادگاههای عمومی و انقلاب در امور مدنی مصوب 1379 در صورتی که ی. ا. ط. ظرف مهلت مقرر صدور حکم به بطلان رأی داور را بخواهد، دادگاه مکلف است به این درخواست رسیدگی کند و هرگاه رأی از موارد مذکور در ماده 489 همین قانون باشد، حکم به بطلان آن دهد؛ بنابراین، دادگاه در مقام رسیدگی به درخواست حکم به بطلان رأی داور تنها در محدوده موارد مذکور در ماده 489 یاد شده رسیدگی میکند و رسیدگی به اصل دعوی ب.
ت. ب. ذیل ماده اخیرالذکر و تبصره ماده 491 قانون یاد شده، پس از قطعی شدن حکم به بطلان رأی داور، برابر مقررات امکانپذیر است؛ اما اگر دعوای ابطال رأی داور به استناد بند یک ماده 489 قانون آیین دادرسی دادگاههای عمومی و انقلاب در امور مدنی مصوب 1379 مطرح شده باشد؛ حسب مورد دادگاه میتواند جهت احراز مخالفت رأی صادره با این قوانین، اقدام تحقیقی لازم را انجام دهد؛ مانند آنکه داور بر اساس سندی رأی دهد و شخصی که رأی علیه او صادر شده است، دعوای ابطال رأی داور به لحاظ مجعول بودن سند را مطرح کند؛ در این صورت دادگاه باید به این موضوع رسیدگی کند و چنانچه تشخیص دهد داور بر اساس سند مجعول رأی داده است، به لحاظ آنکه سند مجعول قانوناً فاقد اعتبار است، رأی داور را ابطال کند و یا هرگاه داور نظر کارشناس را مخالف اوضاع و احوال محقق مسأله نداند و رأی صادر کند؛ اما دادگاه در مقام رسیدگی به دعوای ابطال رأی داور، نظر کارشناس مزبور را بر خلاف اوضاع و احوال محقق مسأله بداند، میتواند موضوع را به هیأت کارشناسی ارجاع دهد و سپس تصمیم مقتضی اتخاذ کند. دکتر …
موارد مرتبط 47
آرای مرتبط 40
-
رأی
هماستناد
دعوای ابطال رای داور به علت کلی و مبهم بودن آن
ماده 489 قانون آیین دادرسی مدنی
-
رأی
هماستناد
اثر اعتراض به رای داوری کدخدامنشانه
ماده 489 از قانون آیین دادرسی مدنی می باشد و مستندا به ماده فوق
-
رأی
هماستناد
اعتبار رای داور نسبت به اشخاص ثالث
ماده 489 قانون آیین دادرسی مدنی باطل و موثر در مقام نمی باشد فلذا تجدیدنظر
-
رأی
هماستناد
حدود تشریفات دادرسی در داوری رای داوری و اصل تناظر
ماده 489 قانون آیین دادرسی مدنی
-
رأی
هماستناد
اثر عدم توافق نسبت به تعیین داوران مرضی الطرفین
ماده 489 قانون آیین دادرسی مدنی ارائه ننموده است و دادنامه استنادی صادره ا
-
رأی
هماستناد
تعیین شخص ذینفع به عنوان داور
ماده 489 قانون آیین دادرسی مدنی از باب خلاف قواعد موجد حق بودن و پرداخت خس
-
رأی
هماستناد
حدود اختیار دادگاه در بررسی رأی داوری
ماده 489 قانون آیین دادرسی مدنی صادر و اعلام می نماید
-
رأی
هماستناد
مصداق موجبات بطلان رای داوردرخواست ابطال رای داور به دلیل کلی بودن آن
ماده 489 قانون آیین دادرسی مدنی
-
رأی
هماستناد
(1)- قابلیت معرفی مشاوران املاک به عنوان داور در قرارداد (2)- وضعیت رای داوری از حیث حضوری و غیابی بودن
ماده 489 قانون آیین دادرسی مدنی حکم به ابطال رای داوری صادر و اعلام می دار
-
رأی
هماستناد
حدود صلاحیت داور
ماده 489 قانون آیین دادرسی مدنی
-
رأی
هماستناد
(1)- اصل صلاحیت عام محاکم و صلاحیت داور (2)- شرایط تمدید مدت داوری
مواد 489 و 490 قانون آیین دادرسی مدنی
-
رأی
هماستناد
نظارت دادگاه بر رای داور در مرحله ابلاغ رای
ماده 489 قانون آیین دادرسی مدنی قرار رد دادخواست را صادر و اعلام می دارد
-
رأی
هماستناد
(1)-حدود صلاحیت داور (2)- اثر عدم تراضی طرفین در انتخاب داور مرضی الطرفین
ماده 489 قانون آیین دادرسی مدنی نبوده و از طرفی مدلل به ادله قانونی نبوده
-
رأی
هماستناد
اصلاح و تکمیل رأی داوری
ماده 489 قانون آیین دادرسی مدنی بوده و با عنایت به شرح دادخواست تقدیمی و پ
-
رأی
هماستناد
تقاضای اعاده دادرسی به استناد وجود سند مکتوم
ماده 489 قانون آیین دادرسی مدنی تقاضای بطلان رای داوری را نموده است که وکی
-
رأی
هماستناد
اثر فوت یکی از طرفین داوری در قرارداد داوری
ماده 489 قانون آیین دادرسی مدنی
-
رأی
هماستناد
صلاحیت داور پس از ابطال رأی داوری
ماده 489 قانون آیین دادرسی مدنی
-
رأی
هماستناد
اثر عدم تعیین موضوع داوری در قرارداد داوری
ماده 489 قانون آیین دادرسی مدنی واجد اعتبار تشخیص نداده با نقض دادنامه معت
-
رأی
هماستناد
دادگاه صالح در رسیدگی به اعتراض ثالث به رای داوری
ماده 489 قانون آیین دادرسی مدنی صدور حکم به بطلان رای داور را دارد
-
رأی
هماستناد
درخواست ابطال رای داور به دلیل استعفای یکی از داوران
ماده 489 قانون آیین دادرسی مدنی حکم به ابطال رای داوری موضوع دادخواست خواه
-
رأی
هماستناد
ابطال رای داوری به علت تجاوز از حدود اختیارات و مغایرت با قوانین؛ تایید در تجدیدنظر و عدم محکومیت هزینه دادرسی
ماده 489 قانون آیین دادرسی مدنی
-
رأی
هماستناد
(1)- ضمانت اجرای ابلاغ رای داور از طریق اظهار نامه (2)- ضمانت اجرای صدور رای داوری بدون رعایت اصل تناظر (3)- ضمانت اجرای فسخ قرارداد توسط داور
ماده 489 قانون آیین دادرسی مدنی
-
رأی
هماستناد
قاعده فراغ دادرس در داوری
ماده 489 و 515 قانون آیین دادرسی مدنی
-
رأی
هماستناد
انصراف داور معیّن از داوری
ماده 489 قانون آیین دادرسی مدنی
-
رأی
هماستناد
تاثیر زوال قرارداد بر شرط داوری
ماده 489 قانون آیین دادرسی مدنی
-
رأی
هماستناد
درج شرط داوری در قرارداد از سوی وکیل
ماده 489 قانون آیین دادرسی مدنی
-
رأی
هماستناد
حدود اختیار داور در بطلان عقد مبنای داوری
ماده 489 قانون آیین دادرسی مدنی حکم به بطلان رای داوری معترض عنه صادر و اع
-
رأی
هماستناد
اثر عدم توافق نسبت به تعیین داوران مرضی الطرفین
ماده 489 از قانون آیین دادرسی مدنی یکی از مواردی را که موجبات بطلان رای داوری
-
رأی
هماستناد
ابطال رای داوری به دلیل فوت یکی از طرفین و عدم تعیین مدت داوری در دادگاه بدوی و تجدیدنظر
ماده 489 قانون آیین دادرسی مدنی
-
رأی
هماستناد
تمدید مهلت صدور رای داوری توسط داورانذی نفع تمدید مهلت صدور رای داوری
ماده 489 قانون آیین دادرسی مدنی حکم به ابطال رای داوری فوق الذکر صادر و اع
-
رأی
هماستناد
اختیار داور بر فسخ قرارداد
ماده 489 قانون آیین دادرسی مدنی
-
رأی
هماستناد
افزایش خواسته در دعاوی غیرمالی
ماده 489 قانون آیین دادرسی مدنی
-
رأی
هماستناد
دخالت دادگاه برای تعیین داور مرضی الطرفین
ماده 489 قانون آیین دادرسی مدنی
-
رأی
هماستناد
نحوه تعیین داور مرضی الطرفین
ماده 489 قانون آیین دادرسی مدنی
-
رأی
هماستناد
اثر شرط داوری در الزام به مراجعه به داور
مواد 489 و 89 قانون آیین دادرسی مدنی به این نتیجه رسید که اعتراضات خواهان به ما
-
رأی
هماستناد
مهلت صدور و تسلیم رأی داوری در فرض عدم تعیین
ماده 489 قانون آیین دادرسی مدنی صدور و تسلیم رای توسط داور در مهلت سه ماهه
-
رأی
هماستناد
تجدید مهلت درخواست ابطال رای داور
ماده 489 قانون آیین دادرسی مدنی نمی باشد لذا دعوی مطروحه غیر ثابت تشخیص و
-
رأی
هماستناد
محدوده نظارت دادگاه بر رای داوری
ماده 489 قانون آیین دادرسی مدنی منتفی است ازاین رو دادگاه رای موضوع دعوا ر
-
رأی
هماستناد
ابطال رأی داوری به علت نحوه ابلاغ
ماده 489 قانون آیین دادرسی مدنی
-
رأی
هماستناد
دعوای ابطال رأی داور به علت اظهارنظر داور مبنی بر فسخ قرارداد
ماده 489 قانون آیین دادرسی مدنی حکم بر ابطال رای داوری صادر و اعلام می دار
نظریات مشورتی 5
-
نظریهٔ مشورتی
هماستناد
نظریه مشورتی شماره 7/98/1222 مورخ 1398/09/16
ماده 489 قانون آیین دادرسی مدنی قید شده است رای داوری در موارد زیر باطل و
-
نظریهٔ مشورتی
هماستناد
نظریه مشورتی شماره 7/97/2865 مورخ 1397/10/23
ماده 489 قانون آیین دادرسی در امور مدنی و به طریق اولی فقدان آن از موجبات
-
نظریهٔ مشورتی
هماستناد
نظریه مشورتی شماره 7/97/2304 مورخ 1397/08/15
ماده 489 قانون آیین دادرسی مدنی می باشد خودداری نماید؟ نظریه مشورتی اداره
-
نظریهٔ مشورتی
هماستناد
نظریه مشورتی شماره 7/97/958 مورخ 1397/04/10
ماده 489 قانون آیین دادرسی مدنی
-
نظریهٔ مشورتی
هماستناد
نظریه مشورتی شماره 7/97/2588 مورخ 1397/11/06
ماده 489 قانون آیین دادرسی مدنی راسا حق ورود در تمامی جهات ابطال را دارد
مواد مرتبط 2
-
تفسیر
از این صفحه
ماده 490 — آیین دادرسی مدنی مصوب 1379/01/21
ماده 490 قانون آیین دادرسی دادگاه های عمومی و انقلاب در امور مدنی مصوب 137
-
مبتنی بر
از این صفحه
ماده 489 — آیین دادرسی مدنی مصوب 1379/01/21
ماده 489 قانون آیین دادرسی دادگاه های عمومی و انقلاب در امور مدنی مصوب 137
فقط پیوندهایی که متنشان در بانک است، با شاهد از خودِ متن — نه شباهتِ آماری. عنوانِ بدونِ متن ساخته نمیشود.
