Ailexa — هوش مصنوعی + قانون home
حوزهٔ جستجوی شما حدوداً در چه زمینه‌ای است:
در جست‌جوی چه هستید؟ بعد از انتخابِ آنچه می‌خواهید، در کادرِ جستجوی بالا موضوع را بنویسید و «بگرد» را بزنید.
نظریهٔ مشورتی

نظر مشورتی 7/1401/812 مورخ 1401/09/21 اداره کل حقوقی قوه قضائیه در خصوص نحوه تقسیم بیمه عمر میان ذینفعانی که نام و میزان سهم‌شان در سند بیمه قید شده و دو تن از آنان پیش از بیمه‌گذا

سبدِ من

#بیمه_عمر #اداره_کل #بیمه #نام #سند #مهریه #فوت #ارث #بیمه‌گذار #نصف_مهریه #حق_بیمه #قرارداد_بیمه #تشخیص #حق_حبس #مطالبه #حاکمیت #بیت_المال #قانون_مدنی #مالک #طلاق #ترکه #عقد #سرمایه_بیمه #فاصله_زمانی #بیمه‌شده #دادخواست #دادگاه_صالح #آزادی #عقد_نکاح #سند_بیمه #قضاییه #صورت #پدر #وجه_بیمه #حصه #ورثه #زوجه #تعارض #احراز #اراده #قضایی #نظریه‌مشورتی #عقد_بیمه #برده

پرسش و پاسخِ کوتاه

پرسش: در صورت فوت ذینفعان بیمه عمر پیش از بیمه‌گذار، سهم آنان به چه کسی می‌رسد و تکلیف دادگاه در مطالبه مهریه زوجه چیست؟

پاسخ: وجه بیمه متعلق به کسی است که در سند بیمه نام برده شده و در صورت فوت او، طبق قانون بیمه تعیین تکلیف می‌شود؛ در خصوص مهریه نیز دادگاه باید طبق مواد ۱۰۸۲ و ۱۰۸۵ قانون مدنی عمل کند.

به زبانِ ساده

متن درباره تقسیم سرمایه بیمه عمر میان افرادی است که در سند بیمه نام برده شده‌اند و نیز درباره میزان مهریه در یک فرض خاص سؤال می‌کند. پاسخِ موجود فقط قاعده کلی بیمه عمر را از ماده ۲۴ قانون بیمه نقل می‌کند؛ نتیجه نهایی دو پرسش در متنِ ارائه‌شده نیامده است.

چه کسی: نظر مشورتی اداره کل حقوقی قوه قضائیه؛ استعلام درباره وضعیت بیمه عمر یک زوج و مطالبه مهریه از سوی زوجه است.

چگونه: در استعلام، از اداره کل حقوقی درباره سهم پدر و مادرِ فوت‌شده در سرمایه بیمه و میزان مهریه پرسش شده است. متنِ نقل‌شده پس از بیان قاعده کلی ماده ۲۴ قانون بیمه ناتمام می‌ماند.

چرا مهم است: این متن برای آگاهی از قاعده کلی تعیین ذی‌نفع بیمه عمر مفید است، اما برای نتیجه‌گیری درباره دو پرسش خاص، متن کامل نظریه لازم است.

قوانینِ مرتبط: ماده ۲۴ قانون بیمه مصوب ۱۳۱۶؛ مواد ۱۰۸۲، ۱۰۸۵ و ۱۰۹۲ قانون مدنی، به‌عنوان موادی که در استعلام به آن‌ها اشاره شده‌اند.

مفاهیمِ حقوقی: بیمه عمر، ذی‌نفع بیمه، ورثه قانونی، سند بیمه، مهریه، مطالبه مهریه پیش از نزدیکی

پرسش‌هایی که این متن پاسخ می‌دهد

اگر بیمه‌شده در سند بیمه عمر نام افرادی را برای دریافت وجه بیمه ذکر کرده باشد، اصل بر پرداخت وجه به چه کسی است؟

طبق ماده ۲۴ قانون بیمه، وجه به ورثه قانونی پرداخت می‌شود، مگر اینکه در زمان عقد بیمه یا پس از آن، ترتیب دیگری در سند بیمه قید شده باشد؛ در آن صورت وجه متعلق به شخص نام‌برده‌شده است.

سهمی که برای پدر و مادرِ فوت‌شده پیش از بیمه‌گذار تعیین شده، به چه کسی می‌رسد؟

نامطمئن؛ متن نظریه پس از بیان قاعده ماده ۲۴ قطع شده است.

در فرض مطالبه مهریه پیش از برقراری رابطه زناشویی، دادگاه باید حکم به تمام مهریه بدهد یا نصف آن؟

نامطمئن؛ متن نظریه درباره این پرسش ارائه نشده است.

کلیدواژه‌ها: بیمه عمر، ذینفع، مهریه، قانون بیمه، قانون مدنی، ورثه

متنِ زیر هنوز به‌وسیلهٔ کارشناس مرور و تأیید نشده است.

استعلام : زوج پيش از فوت در فرم «تعيين استفادهكننده از سرمايه بيمه عمر» سهم پدر و مادرش را هر يك به ميزان نوزده درصد (در مجموع سي و هشت درصد) قرار داده و اعلام داشته مابقي بين همسر و سه فرزند ذكور وي به نسبت‌هاي مشخص تقسيم شود. در حالي‌كه پس از تكميل اين فرم، پدر و مادر فوت مي‌كنند؛ و بيمه‌گذار با فاصله زماني بعد از پدر و مادر فوت مي‌كند. با عنايت به مراتب يادشده، خواهشمند است به پرسش‌هاي زير پاسخ دهيد: 1- درصد تعييني توسط بيمه شده (نوزده درصد پدر و نوزده درصد مادر) به چه كسي تعلق دارد؟ ورثه پدر و مادر؛ بيتالمال از باب اموال مجهول‌المالك؛ و يا آن‌كه اين سهم بايد بين ديگر ورثه «زوج» بر اساس قواعد ارث تقسيم شود؟ 2- زوجه پيش از برقراري رابطه زناشويي با تقديم دادخواست به دادگاه صالح كل مهريه خود (تعداد يكصد سكه بهار آزادي) را از زوج مطالبه مي‌كند؛ تكليف دادگاه در صورت حكم بر پرداخت مهريه چيست؟ آيا بايد ب. ت. ب. مواد 1082 و 1085 قانون مدني، حكم بر پرداخت تمام مهريه صادر كند يا آن‌كه ب. ت. ب. ماده 1092 اين قانون، دادگاه بايد حكم به پرداخت نصف مهريه صادر كند؟ نظريه مشورتي اداره كل حقوقي قوه قضاييه : 1- اولاً، مطابق ماده 24 قانون بيمه مصوب 1316 «وجه بيمه عمر كه بايد بعد از فوت پرداخت شود، به ورثه قانوني متوفي پرداخت ميشود؛ مگر اين‌كه در موقع عقد بيمه يا بعد از آن در سند بيمه قيد ديگري شده باشد كه در اين صورت وجه بيمه متعلق به كسي خواهد بود كه در سند بيمه اسم برده شده است»؛ بنابراين چنانچه در سند بيمه مشخصات اشخاصي به عنوان ذينفع بيمه عمر با ذكر درصد حق بيمه متعلقه قيد شود، حق بيمه بايد به همين اشخاص و بر اساس درصد تعيين شده پرداخت شود و از شمول عنوان تركه متوفي و تقسيم بر اساس قواعد ارث خارج است. ثانياً، در فرض سؤال كه با وجود تعيين درصد مشخصي براي ذي‌نفعان بيمه، دو تن از آنان (پدر ومادر) پيش از بيمه‌گذار فوت كرده‌اند و بيمه‌گذار متعاقباً در قرارداد بيمه در مورد حصه آنان تعيين تكليف نكرده است، نسبت تعيين شده در مورد تقسيم وجه بيمه عمر در مورد ذي‌نفعان آن مي‌تواند از جمله قراين براي تشخيص نحوه تقسيم سهم پدر و مادر فوت شده بين ذي‌نفعان در قيد حيات باشد و در صورت تعارض قراين در احراز اراده بيمه‌گذار، ب. ت. ب. ماده 24 قانون بيمه مصوب 1316 به شرح پيش‌گفته و با عنايت به عدم شمول مقررات ارث بر وجه ناشي از بيمه عمر و ب. ت. ب. حاكميت اصل تساوي (مگر در صورت درج شرط خلاف)، حصه تعييني براي ذي‌نفعاني كه پيش از بيمه‌گذار فوت كرده‌اند، بين ديگر ذي‌نفعان مندرج در قرارداد بيمه عمر به نسبت مساوي تقسيم مي‌شود و فرض سؤال از موارد تقسيم بر اساس قواعد ارث و يا تعلق اين بخش از بيمه عمر به بيت‌المال به سبب مجهول‌المالك بودن آن خارج است. در هر صورت تشخيص موضوع، امري قضايي و بر عهده مرجع رسيدگي‌كننده است. 2- ب. ت. ب. ماده 1082 قانون مدني كه منبعث از قول مشهور فقها است، به محض وقوع عقد نكاح، زن مالك مهريه مي‌شود و صرف استفاده از حق حبس (موضوع ماده 1085 قانون مدني)، باعث تقليل ميزان مهريه متعلقه به زوجه نمي‌شود؛ بلكه در اجراي ماده 1092 همان قانون، چنانچه شوهر پيش از برقراري رابطه زناشويي، زن خود را طلاق دهد، زن مستحق نصف مهريه مي‌شود و اگر زوج قبلاً بيش از نصف مهريه را داده باشد، حق دارد مازاد بر نصف را استرداد كند. لذا با عنايت به مراتب يادشده، زوجه غير مدخوله كه از حق حبس خود استفاده مي‌كند تا پيش از وقوع طلاق، مستحق كل مهريه است و دعواي مطالبه كل مهريه از سوي وي قابل پذيرش است نظریه مشورتی شماره 7/1401/812 مورخ 1401/09/21 موضوع استعلام شامل دو سوال حقوقی در ارتباط با بیمه عمر و مهریه است. در خصوص سوال اول، بر اساس ماده 24 قانون بیمه مصوب 1316، حق بیمه عمر تعیین‌شده برای والدینی که پیش از بیمه‌گذار فوت کرده‌اند، باید به طور مساوی بین سایر ذینفعان زنده تقسیم شود و این حق بیمه از شمول ارث و تعلق به بیت‌المال خارج است. در پاسخ به سوال دوم، مطابق با ماده 1082 قانون مدنی، زن به محض وقوع عقد نکاح مالک مهریه می‌شود و استفاده از حق حبس تاثیری در کاهش میزان مهریه ندارد. همچنین، بر اساس ماده 1092، در صورت طلاق قبل از برقراری رابطه زناشویی، زن مستحق نصف مهریه خواهد بود، اما در مورد زوجه غیرمدخوله که از حق حبس استفاده می‌کند، وی مستحق کل مهریه است و دعوای مطالبه کل مهریه از سوی وی قابل پذیرش است. تاریخ نظریه: 1401/09/21 شماره نظریه: 7/1401/812 شماره پرونده: 1401-9/1-812 ح ثانیاً، در فرض سوال که با وجود تعیین درصد مشخصی برای ذی‌نفعان بیمه، دو تن از آنان (پدر ومادر) پیش از بیمه‌گذار فوت کرده‌اند و بیمه‌گذار متعاقباً در قرارداد بیمه در مورد حصه آنان تعیین تکلیف نکرده است، نسبت تعیین شده در مورد تقسیم وجه بیمه عمر در مورد ذی‌نفعان آن می‌تواند از جمله قراین برای تشخیص نحوه تقسیم سهم پدر و مادر فوت شده بین ذی‌نفعان در قید حیات باشد و در صورت تعارض قراین در احراز اراده بیمه‌گذار، ب. ت. ب. ماده 24 قانون بیمه مصوب 1316 به شرح پیش‌گفته و با عنایت به عدم شمول مقررات ارث بر وجه ناشی از بیمه عمر و ب. ت. ب. حاکمیت اصل تساوی (مگر در صورت درج شرط خلاف)، حصه تعیینی برای ذی‌نفعانی که پیش از بیمه‌گذار فوت کرده‌اند، بین دیگر ذی‌نفعان مندرج در قرارداد بیمه عمر به نسبت مساوی تقسیم می‌شود و فرض سوال از موارد تقسیم بر اساس قواعد ارث و یا تعلق این بخش از بیمه عمر به بیت‌المال به سبب مجهول‌المالک بودن آن خارج است. در هر صورت تشخیص موضوع، امری قضایی و بر عهده مرجع رسیدگی‌کننده است. -1 اولا،ً مطابق ماده 24 قانون بیمه مصوب » 1316 وجه بیمه عمر که باید بعد از فوت پرداخت شود، به ورثه قانونی متوفی پرداخت میشود؛ مگر اینکه در موقع عقد بیمه یا بعد از آن در سند بیمه قید دیگری شده باشد که در این صورت وجه بیمه متعلق به کسی خواهد بود که در سند بیمه اسم برده شده است«؛ بنابراین چنانچه در سند بیمه مشخصات اشخاصی به عنوان ذینفع بیمه عمر با ذکر درصد حق بیمه متعلقه قید شود، حق بیمه باید به همین اشخاص و بر اساس درصد تعیین شده پرداخت شود و از شمول عنوان ترکه متوفی و تقسیم بر اساس قواعد ارث خارج است. ثانیا،ً در فرض سؤال که با وجود تعیین درصد مشخصی برای ذینفعان بیمه، دو تن از آنان )پدر ومادر( پیش از بیمهگذار فوت کردهاند و بیمهگذار متعاقباً در قرارداد بیمه در مورد حصه آنان تعیین تکلیف نکرده است، نسبت تعیین شده در مورد تقسیم وجه بیمه عمر در مورد ذینفعان آن میتواند از جمله قراین برای تشخیص نحوه تقسیم سهم پدر و مادر فوت شده بین ذینفعان در قید حیات باشد و در صورت تعارض قراین در احراز اراده بیمهگذار، ب. ت. ب. ماده 24 قانون بیمه مصوب 1316 به شرح پیشگفته و با عنایت به عدم شمول مقررات ارث بر وجه ناشی از بیمه عمر و ب. ت. ب. حاکمیت اصل تساوی )مگر در صورت درج شرط خلاف،( حصه تعیینی برای ذینفعانی که پیش از بیمهگذار فوت کردهاند، بین دیگر ذینفعان مندرج در قرارداد بیمه عمر به نسبت مساوی تقسیم میشود و فرض سؤال از موارد تقسیم بر اساس قواعد ارث و یا تعلق این بخش از بیمه عمر به بیتالمال به سبب مجهولالمالک بودن آن خارج است. در هر صورت تشخیص موضوع، امری قضایی و بر عهده مرجع رسیدگیکننده است. -2 ب. ت. ب. ماده 1082 قانون مدنی که منبعث از قول مشهور فقها است، به محض وقوع عقد نکاح، زن مالک مهریه میشود و صرف استفاده از حق حبس )موضوع ماده 1085 قانون مدنی،( باعث تقلیل میزان مهریه متعلقه به زوجه نمیشود؛ بلکه در اجرای ماده 1092 همان قانون، چنانچه شوهر پیش از برقراری رابطه زناشویی، زن خود را طلاق دهد، زن مستحق نصف مهریه میشود و اگر زوج قبلاً بیش از نصف مهریه را داده باشد، حق دارد مازاد بر نصف را استرداد کند. لذا با عنایت به مراتب یادشده، زوجه غیر مدخوله که از حق حبس خود استفاده میکند تا پیش از وقوع طلاق، مستحق کل مهریه است و دعوای مطالبه کل مهریه از سوی وی قابل پذیرش است دکتر …

موادِ قانونیِ مستند در این صفحه 3

موارد مرتبط 88

آرای مرتبط 40

نظریات مشورتی 8

نشست‌های قضایی 22

مواد مرتبط 3

مقرراتِ مرتبط 3

دکترین 12

فقط پیوندهایی که متنشان در بانک است، با شاهد از خودِ متن — نه شباهتِ آماری. عنوانِ بدونِ متن ساخته نمی‌شود.

نظرها و یادداشت‌ها

نظرها پس از بررسی نمایش داده می‌شوند.

Designed & Developed by Hamed Rostami, Eng. & Attorney — © All Rights Reserved حامد رستمی، مهندس و وکیل دادگستری حقوق، با نگاهِ هوش مصنوعی و الگوریتم اینستاگرام تلگرام لینکدین