نظریه مشورتی شماره 7/1401/853 مورخ 1402/02/13

نظریه مشورتی شماره 7/1401/853 مورخ 1402/02/13 خ. م.: موضوع استعلام درباره تعیین نوع مجازات برای ایجاد صدمه بدنی با استفاده از چاقو است. سوال اصلی این است که آیا استفاده از لبه غیر برنده چاقو برای ایجاد کبودی، مطابق تبصره ماده 614 قانون مجازات اسلامی (تعزیرات) مصوب 1375، مجازات دارد یا خیر. آیا در این حالت، تنها ایراد جرح با چاقو ملاک است و اتهام متهم به عنوان ایراد صدمه بدنی عمدی ساده در نظر گرفته می‌شود؟ نظریه مشورتی اداره کل حقوقی قوه قضاییه بیان می‌کند که برای تحقق جرم مذکور در تبصره، باید هم از «آلت جرح» استفاده شود و هم جرحی ایجاد گردد. بنابراین، صرفاً داشتن چاقو بدون ایجاد جرح، موجب تحقق جرم موضوع تبصره نمی‌شود و تنها در صورت ایجاد جرح با آلت جرح، مجازات قابل اعمال خواهد بود. تاریخ نظریه: 1402/02/13 شماره نظریه: 7/1401/853 شماره پرونده: 1401-186/1-853 ک استعلام: چنانچه فردی با استفاده از کنار و لبه غیر برنده چاقو صدماتی مثل کبودی به دیگری وارد کند، آیا در این فرض وجود چاقو موضوعیت داشته و متهم مطابق تبصره ماده 614 قانون مجازات اسلامی (تعزیرات) مصوب 1375 قابل مجازات به اتهام ایراد صدمه با چاقو است؟ یا اینکه ایراد جرح با چاقو ملاک است و اتهام متهم ایراد صدمه بدنی عمدی ساده است؟ نظریه مشورتی اداره کل حقوقی قوه قضاییه: صرف‌نظر از تفاوت‌های صدر ماده 614 قانون مجازات اسلامی (تعزیرات) مصوب 1375 و تبصره آن از حیث نوع ضایعات وارده و میزان مجازات، باید در نظر داشت صدر ماده ناظر به ایراد هر دو نوع «ضرب» و «جرح» بدون پیش‌شرط استفاده از «آلت خاصی» است، در حالی‌که تحقق مفاد تبصره مستلزم استفاده از «آلت جرح» است؛ لذا جهت تحقق جرم موصوف در تبصره، هر دو شرط «استفاده از آلت جرح» و «ایجاد جرح در نتیجه استفاده از آلت جرح» لازم است. تبصره ماده 614 قانون یاد‌شده اگرچه ناظر به صدر ماده است؛ اما تنها از «جرح» سخن گفته و «ضرب» را بیان نکرده است. بدیهی است که امکان توسعه حکم مذکور در تبصره به ضرب وجود ندارد. همچنین مراد از ذکر برخی آلت‌های تمثیلی ایجاد‌کننده جرح در تبصره از باب غلبه بوده و آنچه مطرح است، همان ایجاد جرح با آلت جرح است؛ وگرنه هر ابزاری از جمله چاقو ممکن است استعداد استفاده‌های مختلف را داشته باشد. مثلاً چنانچه شخصی بتواند با استفاده از چاقو قفلی را باز کند، آثار «کلید» موضوع ماده 664 قانون مجازات اسلامی (تعزیرات) مصوب 1375، بر این ابزار بار نمی‌شود؛ نتیجه اینکه شرط تحقق جرم موضوع تبصره ماده 614 قانون یاد‌شده آن است که «ابزار جرح» باعث ایراد جرح شود.