Ailexa — هوش مصنوعی + قانون home
حوزهٔ جستجوی شما حدوداً در چه زمینه‌ای است:
در جست‌جوی چه هستید؟ بعد از انتخابِ آنچه می‌خواهید، در کادرِ جستجوی بالا موضوع را بنویسید و «بگرد» را بزنید.
نظریهٔ مشورتی

نظر مشورتی 7/1402/1006 مورخ 1403/09/11 اداره کل حقوقی قوه قضائیه با اصلاحات و الحاقات بعدی

سبدِ من

#اداره_کل #تفاضل_دیه #اجرای_حکم #اولیای_دم #فاضل_دیه #قصاص #مجازات #محکوم‌علیه #وثیقه #قصاص_نفس #دیه #اجرای_قصاص #مستند #احضار #وثیقه‌گذار #اجرای_احکام_کیفری #زندان #مابه‌التفاوت #تکلیف_قانونی #دستور_جلب #جلب_محکوم‌علیه #نظارت_بر #حقوق #ولی_دم #قاتل #تصرف #نرخ_روز #قضاییه #استیذان #زمان #تأخیر #نظریه‌مشورتی #محکوم #ماه #قضایی #قطعیت‌حکم #تکلیفی #نظریه

پرسش و پاسخِ کوتاه

پرسش: آیا اجرای حکم قصاص نفس پس از سپردن وثیقه توسط محکوم‌علیه و عدم پرداخت تفاضل دیه توسط اولیای دم، نیازمند استيذان است؟

پاسخ: بله، اجرای حکم قصاص موکول به قطعیت حکم و استيذان از رئیس قوه قضاییه است که امری تشریفاتی نیست.

به زبانِ ساده

استعلام درباره پرونده‌ای است که اولیای دم پس از آزاد شدن محکوم‌علیه، تفاضل دیه را پرداخت و اجرای قصاص را درخواست کرده‌اند؛ محکوم‌علیه معرفی نشده، وثیقه ضبط شده و سپس دستگیر شده است. بخش موجود از پاسخ فقط می‌گوید اجرای قصاص به قطعی شدن حکم و استیذان نیاز دارد؛ پاسخ کامل درباره نرخ و زمان پرداخت تفاضل دیه در متن نیامده است.

چه کسی: استعلام از سوی مرجعی نامشخص در متن مطرح شده و پاسخ موجود، نظریه مشورتی اداره کل حقوقی قوه قضائیه است؛ اشخاص مورد بحث، اولیای دم، محکوم‌علیه و وثیقه‌گذارند.

چگونه: استعلام دو پرسش درباره نرخ و زمان اخذ تفاضل دیه مطرح کرده است؛ پاسخِ درج‌شده با بیان ضرورت قطعیت حکم و استیذان آغاز می‌شود، اما متن پیش از پاسخ کامل به پرسش‌ها پایان یافته است.

چرا مهم است: این متن برای اولیای دم و دست‌اندرکاران اجرای احکام قصاص مهم است، اما برای نتیجه‌گیری درباره نرخ یا زمان اخذ تفاضل دیه کافی نیست.

قوانینِ مرتبط: قانون مجازات اسلامی ۱۳۹۲، مواد ۴۱۷، ۴۱۸ و ۴۲۹؛ دستورالعمل شماره ۶۲/۰۲/۳۰۱۸ مورخ ۱۴۰۲/۵/۱۶ و بخشنامه شماره ۱/۸۷/۴۳۳۷ مورخ ۱۳۸۷/۵/۶، طبق متن.

مفاهیمِ حقوقی: قصاص نفس، تفاضل دیه، استیذان، قطعیت حکم، وثیقه، ضبط وثیقه، جلب محکوم‌علیه

پرسش‌هایی که این متن پاسخ می‌دهد

آیا اجرای حکم قصاص نفس بدون قطعیت حکم و استیذان ممکن است؟

خیر؛ متن می‌گوید اجرای حکم قصاص به قطعیت حکم و استیذان موضوع ماده ۴۱۷ قانون مجازات اسلامی موکول است.

آیا متن درباره نرخ تفاضل دیه یا زمان اخذ آن پاسخ نهایی داده است؟

در متن ارائه‌شده پاسخ این پرسش‌ها کامل نیست و ادامه نظر مشورتی درج نشده است.

کلیدواژه‌ها: قصاص نفس، تفاضل دیه، استيذان، اجرای حکم، محکوم‌علیه

متنِ زیر هنوز به‌وسیلهٔ کارشناس مرور و تأیید نشده است.

استعلام : در موضوع پرونده‌هايي كه به دليل عدم واريز تفاضل ديه توسط اولياي دم، در راستاي مقررات ماده 429 قانون مجازات اسلامي محكوم‌عليه با سپردن وثيقه آزاد شده و اولياي دم بعد از يك ماه مراجعه و ضمن واريز تفاضل ديه درخواست اجراي حكم قصاص نفس محكوم‌عليه را نموده‌اند و به‌‌‌رغم احضار و صدور جلب محكوم‌عليه معرفي نشده و وثيقه‌گذار نيز نسبت به معرفي محكوم‌عليه اقدامي نكرده و وثيقه ضبط شده است؛ بالاخره با پيگيري‌هاي اجراي احكام كيفري و اولياي دم محكوم‌عليه دستگير و روانه زندان شده است. اكنون با عنايت به دستورالعمل شماره 62/02/3018 مورخ 1402/5/16 معاون محترم قضايي قوه قضاييه كه مي‌بايست ب. ت. ب. جهات مذكور در بخشنامه شماره 1/87/4337 مورخ 1387/5/6 رياست محترم وقت قوه قضاييه، تفاضل ديه بعد از اذن از طرف رئيس قوه قضاييه و قبل از اجراي حكم اخذ شود: 1- آيا فاضل ديه به نرخ ديه سال جاري محاسبه و الباقي آن از اولياي دم اخذ شود يا با همان وجه اخذ شده به نرخ ديه سال 1398 حكم قصاص نفس اجرا شود؟ 2- آيا تفاضل ديه بايد قبل از دستگيري و جلب اخذ و سپس جلب صادر شود كه محكوم‌عليه دستگير شود و يا اين‌كه در زمان درخواست جلب، تفاضل ديه اخذ نشود و در زمان اجرا تفاضل ديه اخذ شود؟ نظريه مشورتي اداره كل حقوقي قوه قضاييه : 1- اولاً، اجراي حكم قصاص موكول به قطعيت حكم و استيذان موضوع ماده 417 قانون مجازات اسلامي مصوب 1392 است و استيذان ياد‌شده يك امر تشريفاتي نيست و همانطور كه در ماده 418 اين قانون تصريح شده است براي نظارت بر صحت اجرا و رعايت حقوق صاحب حق قصاص و اطراف ديگر دعوا است؛ بنابراين قبل از استيذان اخذ فاضل ديه موجب قانوني ندارد و چنانچه پيش از استيذان وجوهي بابت تفاضل ديه توسط ولي ‌‌دم پرداخت شده باشد، در صورت افزايش نرخ ديه پس از استيذان و قابل اجرا‌ شدن حكم قصاص، بايد مابه‌التفاوت آن (بر اساس نرخ سال اجراي قصاص) پرداخت شود؛ مگر اينكه واريز فاضل ديه به درخواست قاتل (محكوم) باشد؛ به گونه‌اي كه وي امكان تصرف در آن را داشته باشد. ثانياً، چنانچه پس از استيذان و پرداخت فاضل ديه به نرخ روز، به دلايلي كه مستند به محكوم باشد؛ مانند متواري شدن يا عدم دسترسي به محكوم، اجراي حكم قصاص به تأخير افتد، در ميزان فاضل ديه پرداختي تأثيري ندارد؛ چون اولياي‌دم به تكليف قانوني خود عمل كرده‌اند و با تأخير در اجراي حكم قصاص و افزايش نرخ ديه، اولياي‌دم تكليفي به پرداخت مابه‌التفاوت فاضل ديه به نرخ جديد ندارند. 2- مستند به مواد 425 و 426 قانون مجازات اسلامي، صدور دستور جلب براي اجراي قصاص نفس منوط به انجام استيذان و پرداخت فاضل ديه از سوي اولياي‌‌‌دم است. نظریه مشورتی شماره 7/1402/1006 مورخ 1403/09/11 موضوع استعلام مربوط به نحوه محاسبه و دریافت تفاضل دیه در پرونده‌های قصاص نفس است. در این پرونده‌ها، به دلیل عدم پرداخت تفاضل دیه توسط اولیای دم، م. ع. ب. سپردن وثیقه آزاد شده است. پس از پرداخت تفاضل دیه، درخواست اجرای حکم قصاص مطرح شده است. دو سوال در این زمینه وجود دارد: 1- آیا تفاضل دیه باید به نرخ دیه سال جاری محاسبه و از اولیای دم دریافت شود یا با همان مبلغی که در سال 1398 تعیین شده بود، حکم قصاص اجرا گردد؟ 2- آیا تفاضل دیه باید قبل از دستگیری و جلب دریافت شود و سپس جلب صادر گردد، یا اینکه در زمان درخواست جلب، نیازی به دریافت تفاضل دیه نیست و می‌توان آن را در زمان اجرای حکم دریافت کرد؟ در پاسخ به این سوالات، نظریه مشورتی اداره کل حقوقی قوه قضاییه بیان می‌کند که اجرای حکم قصاص منوط به قطعیت حکم و استیذان موضوع ماده 417 قانون مجازات اسلامی است و دریافت تفاضل دیه قبل از استیذان قانونی نیست. همچنین، اگر تفاضل دیه پس از استیذان به نرخ روز پرداخت شود، تاخیر در اجرای حکم تاثیری بر میزان پرداختی نخواهد داشت. صدور دستور جلب برای اجرای قصاص نفس نیز منوط به انجام استیذان و پرداخت تفاضل دیه توسط اولیای دم است. تاریخ نظریه: 1403/09/11 شماره نظریه: 7/1402/1006 شماره پرونده: 1402-186/1-1006ک در موضوع پرونده‌هایی که به دلیل عدم واریز تفاضل دیه توسط اولیای دم، در راستای مقررات ماده 429 قانون مجازات اسلامی م. ع. ب. سپردن وثیقه آزاد شده و اولیای دم بعد از یک ماه مراجعه و ضمن واریز تفاضل دیه درخواست اجرای حکم قصاص نفس م. ع. را نموده‌اند و به‌رغم احضار و صدور جلب م. ع. معرفی نشده و وثیقه‌گذار نیز نسبت به معرفی م. ع. اقدامی نکرده و وثیقه ضبط شده است؛ بالاخره با پیگیری‌های اجرای احکام کیفری و اولیای دم م. ع. دستگیر و روانه زندان شده است. اکنون با عنایت به دستورالعمل شماره 3018/02/62 مورخ 1402/05/16 معاون محترم قضایی قوه قضاییه که می‌بایست ب. ت. ب. جهات مذکور در بخشنامه شماره 4337/87/1 مورخ 1387/05/06 ریاست محترم وقت قوه قضاییه، تفاضل دیه بعد از اذن از طرف رئیس قوه قضاییه و قبل از اجرای حکم اخذ شود: 2- آیا تفاضل دیه باید قبل از دستگیری و جلب اخذ و سپس جلب صادر شود که م. ع. دستگیر شود و یا این‌که در زمان درخواست جلب، تفاضل دیه اخذ نشود و در زمان اجرا تفاضل دیه اخذ شود؟ ثانیاً، چنانچه پس از استیذان و پرداخت فاضل دیه به نرخ روز، به دلایلی که مستند به محکوم باشد؛ مانند متواری شدن یا عدم دسترسی به محکوم، اجرای حکم قصاص به تاخیر افتد، در میزان فاضل دیه پرداختی تاثیری ندارد؛ چون اولیایدم به تکلیف قانونی خود عمل کردهاند و با تاخیر در اجرای حکم قصاص و افزایش نرخ دیه، اولیایدم تکلیفی به پرداخت مابهالتفاوت فاضل دیه به نرخ جدید ندارند.

موارد مرتبط 25

آرای مرتبط 9

نظریات مشورتی 9

نشست‌های قضایی 1

مواد مرتبط 2

دکترین 4

فقط پیوندهایی که متنشان در بانک است، با شاهد از خودِ متن — نه شباهتِ آماری. عنوانِ بدونِ متن ساخته نمی‌شود.

نظرها و یادداشت‌ها

نظرها پس از بررسی نمایش داده می‌شوند.

Designed & Developed by Hamed Rostami, Eng. & Attorney — © All Rights Reserved حامد رستمی، مهندس و وکیل دادگستری حقوق، با نگاهِ هوش مصنوعی و الگوریتم اینستاگرام تلگرام لینکدین