نظر مشورتی 7/1402/68 مورخ 1402/06/04 اداره کل حقوقی قوه قضائیه با اصلاحات و الحاقات بعدی

استعلام : در راستاي تبصره <a class="artref" href="/ماده/ماده-2-a_0815110253708">ماده 2 قانون كاهش مجازات حبس تعزيري</a> مصوب 1399 «چنانچه دادگاه در حكم صادره مجازات حبس را بيش از حداقل مجازات مقرر در قانون تعيين كند، بايد مبتني بر بندهاي مقرر در اين ماده (ماده 18 قانون مجازات اسلامي مصوب 1392) و يا ساير جهات قانوني، علت صدور حكم به بيش از حداقل مجازات مقرر قانوني را ذكر كند. عدم رعايت مفاد اين تبصره موجب مجازات انتظامي درجه چهار مي‌باشد». تبصره ياد شده دلالت بر اين موضوع دارد كه قانونگذار قضات دادگاه‌هاي كيفري را مكلف نموده است كه در تعيين مجازات حبس حداقل مقرر كيفر قانوني را به عنوان اصل و قاعده مد نظر قرار دهند و صدور حكم حبس بيش از حداقل مقرر قانوني بايستي استثنا محسوب و در راستاي ماده 18 قانون مجازات اسلامي مصوب 1392 اعمال گردد؛ اما قانونگذار در ماده 688 قانون مجازات اسلامي (تعزيرات) مصوب 1375، كيفر ارتكاب بزه تهديد عليه بهداشت عمومي را صرفاً حبس تا يك سال تعيين نموده است و هيچگونه حداقلي براي آن مشخص ننموده است؛ بنابراين چگونه مي‌توان به موجب مقررات قانوني حداقل كيفر حبس بزه يادشده را مشخص و در آراي مربوطه قيد نمود؟ نظريه مشورتي اداره كل حقوقي قوه قضاييه : مطابق تبصره الحاقي به ماده 18 قانون مجازات اسلامي مصوب 1399 چنانچه دادگاه در حكم خود نظر به تعيين مجازات حبس به بيش از حداقل مجازات مقرر قانوني داشته باشد، بايد مبتني بر بندهاي مقرر در اين ماده و يا ساير جهات قانوني، علت صدور حكم به بيش از حداقل مجازات قانوني را ذكر كند و همچنين ب. ت. ب. ملاك بند 2 ماده 3 قانون وصول برخي از درآمدهاي دولت و مصرف آن در موارد معين مصوب 1373 و تبصره الحاقي به ماده 37 قانون مجازات اسلامي مصوب 1399 و مواد 65 و 66 اين قانون، قانونگذار صدور حكم به كمتر از 91 روز حبس به عنوان مجازات اصلي را جايز ندانسته است. بنابراين در فرض استعلام كه مجازات قانوني جرم تا يك سال حبس و فاقد حداقل است چون نظر قانونگذار بر تعيين حبس كمتر از 91 روز نيست، لذا 91 روز حبس بايد به عنوان ملاك قانوني تعيين مجازات در نظر گرفته شود. نظریه مشورتی شماره 7/1402/68 مورخ 1402/06/04 موضوع استعلام مربوط به تعیین حداقل مجازات حبس برای جرم تهدید علیه بهداشت عمومی است که در ماده 688 قانون مجازات اسلامی (تعزیرات) مصوب 1375 تنها حبس تا یک سال بدون تعیین حداقل مشخص شده است. پرسش این است که چگونه می‌توان بر اساس مقررات قانونی، حداقل کیفر حبس را مشخص و در آرای مربوطه ذکر کرد. در پاسخ، نظریه مشورتی اداره کل حقوقی قوه قضاییه بیان می‌کند که بر اساس تبصره الحاقی به ماده 18 قانون مجازات اسلامی مصوب 1399، اگر دادگاه حکمی بالاتر از حداقل مجازات مقرر صادر کند، باید دلایل آن را ذکر کند. همچنین، طبق بند 2 ماده 3 قانون وصول برخی از درآمدهای دولت و تبصره الحاقی به ماده 37 قانون مجازات اسلامی مصوب 1399، صدور حکم به کمتر از 91 روز حبس به عنوان مجازات اصلی مجاز نیست. بنابراین، برای جرم مذکور، 91 روز حبس به عنوان حداقل قانونی مجازات در نظر گرفته می‌شود. تاریخ نظریه: 1402/06/04 شماره نظریه: 7/1402/68 شماره پرونده: 1402-186/3-68ک در راستای تبصره <a class="artref" href="/ماده/ماده-2-a_0815110253708">ماده 2 قانون کاهش مجازات حبس تعزیری</a> مصوب 1399 «چنانچه دادگاه در حکم صادره مجازات حبس را بیش از حداقل مجازات مقرر در قانون تعیین کند، باید مبتنی بر بندهای مقرر در این ماده (ماده 18 قانون مجازات اسلامی مصوب 1392) و یا سایر جهات قانونی، علت صدور حکم به بیش از حداقل مجازات مقرر قانونی را ذکر کند. عدم رعایت مفاد این تبصره موجب مجازات انتظامی درجه چهار م. ب.». تبصره یاد شده دلالت بر این موضوع دارد که قانونگذار قضات دادگاه‌های کیفری را مکلف نموده است که در تعیین مجازات حبس حداقل مقرر کیفر قانونی را به عنوان اصل و قاعده مد نظر قرار دهند و صدور حکم حبس بیش از حداقل مقرر قانونی بایستی استثنا محسوب و در راستای ماده 18 قانون مجازات اسلامی مصوب 1392 اعمال گردد؛ اما قانونگذار در ماده 688 قانون مجازات اسلامی (تعزیرات) مصوب 1375، کیفر ارتکاب بزه تهدید علیه بهداشت عمومی را صرفاً حبس تا یک سال تعیین نموده است و هیچگونه حداقلی برای آن مشخص ننموده است؛ بنابراین چگونه می‌توان به موجب مقررات قانونی حداقل کیفر حبس بزه یادشده را مشخص و در آرای مربوطه قید نمود؟