نظریهٔ مشورتی
نظریه مشورتی شماره 7/1404/9 مورخ 1404/04/30
نظریه مشورتی شماره 7/1404/9 مورخ 1404/04/30
تاریخ نظریه: 1404/04/30
شماره نظریه: 7/1404/9
شماره پرونده: 1404-186/1-9ک
استعلام:
1- اصولاً ربا چیست؟ آیا صرف دریافت وجه توسط رباگیرنده به شرط زیاده، ربا م. ب. و یا اینکه، دریافت وجه توسط رباگیرنده، صرفاً عنوان قرض دارد و اگر هنگام بازگرداندن وجه به ربادهنده، مازاد توافق شده را دریافت کند، به آن مازاد ربا گفته میشود؟ ظهور ماده 595 در این است که صرف معامله به شرط اضافه، ربا میشود و نیازی به دریافت وجه مازاد نمیباشد تا بزه ربا محقق شود. لازمه این سخن است که اگر طرفین بر مازاد توافق کردند؛ ولی هنوز رباگیرنده، پولی مازاد را به ربادهنده نداده باشد، در این صورت، بزه رباخواری به صورت تام محقق میشود؛ اما اگر دریافت مازاد را به معنای ربا بدانیم، در فرض اخیرالذکر، رفتار ارتکابی در حد شروع به رباخواری م. ب..
2- آیا توافق بر اخذ زیاده، ب. ت. ب. ماده 595 تنها در ربای معاملی است و یا اینکه شامل ربای قرضی هم میشود؟ عبارت «و یا زاید بر مبلغ پرداختی، دریافت نماید» عطف به کدام جمله قبل است؟
3- اساساً ماده 595 ب. ت. ب. الفاظ به کار برده شده در ماده، شامل ربای قرضی م. ب. و یا منحصر در ربای معاملی است؟
4- عبارت «و یا زاید بر مبلغ پرداختی، دریافت نماید» آیا شامل ربای جاهلی نیز میشود؟ ربای جاهلی به این معنا که ابتدا قرض گرفتهاند؛ اما توافق بر زیاده نبوده است و پس از اینکه رباگیرنده نتوانسته پول را در موعد خود بدهد، سر موعد توافق میکنند که فلان مقدار یا فلان درصد باید بیشتر بدهی و طرفین این امر را میپذیرند.
نظریه مشورتی اداره کل حقوقی قوه قضاییه:
1، 2، 3 و 4- اولاً، برای تبیین و تعریف اصطلاحات فقهی حقوقی باید به کتب و تحقیقات فقهی و حقوقی مربوط مراجعه کرد و این امر از وظایف این اداره کل خارج است؛ شایسته ذکر است برای ملاحظه تعریف اصطلاح ربا در قوانین موضوعه میتوان به ماده یک قانون نحوه اجرای اصل 49 قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران مصوب 1363 که به بیان اقسام ربا پرداخته شده رجوع کرد.
ثانیاً، ب. ت. ب. تعریف ربا در فقه و قانون، تا زمانی که وجه اضافی دریافت نشود، اصولاً ربا محقق نمیشود و صرف تعهد و یا توافق به اینکه شخص وجهی را در قبال اخذ وجه اضافی به دیگری بدهد، مشمول ماده 595 قانون مجازات اسلامی (تعزیرات) مصوب 1375 نیست و تشخیص مصداق (و به طور کلی اینکه رفتار مرتکب، جرم تام محسوب میشود یا در حد شروع به جرم است) حسب مورد بر عهده مرجع رسیدگیکننده است.
ثالثاً، مقنن از صدر ماده 595 تا عبارت «معامله مینماید» ربای معاملی را بیان میکند و از آن به بعد تا عبارت «دریافت مینماید» ربای قرضی را بیان میکند و عبارت «زائد بر مبلغ پرداختی» در این ماده، ناظر به معاملات قرضی است.
رابعاً، ب. ت. ب. مفاد ماده 595 قانون مجازات اسلامی (تعزیرات) مصوب 1375 اگر در معامله جنس مکیل و موزون با شرط اضافه همان جنس و یا زائد بر مبلغ پرداختی دریافت شود یا در قرض، بدهکار بیشتر از آنچه قرض کرده است، ملزم به پرداخت گردد، ربا محقق میشود؛ بنابراین، اگر شخصی اقدام به خرید یک دستگاه خودرو نموده و مقداری از ثمن را نقداً پرداخت و در خصوص مابقی آن، یک فقره چک صادر و به فروشنده تحویل داده است؛ لیکن در سررسید چک به جهت عدم پرداخت وجه آن طرفین با توافق یکدیگر تاریخ چک را تمدید و وجه آن را نیز افزایش دهند، سپس در نوبتهای بعدی نیز همین توافق انجام شود و در هر بار مبلغ چک افزایش یابد، توافقهای بعدی بر حسب مورد، ممکن است در صورت تحقق سایر شرایط قانونی، ربا محسوب و یا در راستای مصالحه طرفین بر خسارت تاخیر تادیه و جبران کاهش ارزش پول باشد که تشخیص آن با مرجع قضایی رسیدگیکننده است.
موارد مرتبط 36
آرای مرتبط 10
-
رأی وحدت رویه
هماستناد
رای وحدت رویه شماره 682 مورخ 1384/10/6 هیات عمومی دیوان عالی کشور | تداخل صلاحیت دادگاه انقلاب و محاکم عمومی در رسیدگی به دعاوی و جرایم مرتبط با رباخواری
ماده 595 قانون مجازات اسلامی
-
رأی
هماستناد
قرض دادن به شرط معامله محاباتی
ماده 595 قانون مجازات اسلامی
-
رأی
هماستناد
شرط تحقق بزه ربا
ماده 595 قانون مجازات اسلامی مصوب 1375
-
رأی
هماستناد
پرداخت مازاد به عنوان شرط تحقق بزه ربا
ماده 595 قانون مجازات اسلامی
-
رأی
هماستناد
شرایط تحقق ربا
ماده 595 قانون مجازات اسلامی
-
رأی
هماستناد
شرایط تحقق ربا
ماده 595 قانون مجازات اسلامی
-
رأی
هماستناد
رای داوری بر خلاف قانون موجد حق((رای مبتنی بر معامله ربوی))
ماده 595 قانون مجازات اسلامی
-
رأی
هماستناد
رای شماره 2058 مورخ 1398/12/19 هیات تخصصی مالیاتی، بانکی دیوان عدالت اداری
ماده 595 قانون مجازات اسلامی (کتاب پنجمتعزیرات و مجازاتهای بازدارنده
-
رأی
هماستناد
رای شماره 140331390000186896 مورخ 1403/01/29 هیات تخصصی مالیاتی، بانکی دیوان عدالت اداری
ماده 595 قانون مجازات اسلامی در شرط اضافه و ربا می باشد و برخلاف دادنامه ش
-
رأی
هماستناد
رأی وحدت رویه شماره 682 دیوان عالی کشور در خصوص اصل 49 قانون اساسی
با اصلاحات و الحاقات بعدی
ماده 595 قانون مجازات اسلامی
نظریات مشورتی 22
-
نظریهٔ مشورتی
هماستناد
نظریه مشورتی شماره 7/1403/937 مورخ 1404/01/29
ماده 595 قانون مجازات اسلامی مصوب 1375 خواهد بود
-
نظریهٔ مشورتی
هماستناد
نظریه مشورتی شماره 7/99/755 مورخ 1399/06/29
ماده 595 قانون مجازات اسلامی مصوب 1375 که ربادهنده و رباگیرنده هر دو محکوم
-
نظریهٔ مشورتی
هماستناد
نظریه مشورتی شماره 7/97/19 مورخ 1397/01/15
ماده 595 قانون مجازات اسلامی مصوب 1375 شناخته می شود یا دارای وصف مجرمانه
-
نظریهٔ مشورتی
هماستناد
نظریه مشورتی شماره 7/98/413 مورخ 1398/05/08
ماده 595 قانون مجازات اسلامی مصوب 1375
-
نظریهٔ مشورتی
هماستناد
نظریه 7/99/1787 — 1399/12/19
ماده 595 قانون مجازات اسلامی
-
نظریهٔ مشورتی
هماستناد
نظریه 7/1400/156 — 1400/03/05
ماده 595 قانون مجازات اسلامی
-
نظریهٔ مشورتی
هماستناد
نظریه 7/1400/151 — 1400/04/26
ماده 595 قانون مجازات اسلامی
-
نظریهٔ مشورتی
هماستناد
نظریه 7/1400/153 — 1400/07/03
ماده 595 قانون مجازات اسلامی
-
نظریهٔ مشورتی
هماستناد
نظریه 7/1400/952 — 1400/09/14
ماده 595 قانون مجازات اسلامی باشد
-
نظریهٔ مشورتی
هماستناد
نظریه 7/1400/952 — 1401/05/24
ماده 595 قانون مجازات اسلامی
-
نظریهٔ مشورتی
هماستناد
نظریه 7/1404/9 — 1404/04/30
ماده 595 قانون مجازات اسلامی
-
نظریهٔ مشورتی
هماستناد
نظریه 7/98/173 — 1398/06/20
ماده 595 قانون مجازات اسلامی
-
نظریهٔ مشورتی
هماستناد
نظر مشورتی 7/2146 مورخ 1383/03/28 اداره کل حقوقی قوه قضائیه درخصوص دریافت چک های زاید بر مبلغ دین از مدیون با اصلاحات و الحاقات بعدی
ماده 595 قانون مجازات اسلامی تا زمانی که وجه را دریافت نکرده باشد
-
نظریهٔ مشورتی
هماستناد
نظر مشورتی ۷۵۵/99/۷ مورخ ۲۹/06/۱۳۹۹ اداره کل حقوقی قوهقضائیه در خصوص اینکه رسیدگی و صدور حکم به رفع تصرف عدوانی و اعاده به وضع سابق از لحاظ ماهیتی حقوقی محسوب شده و لذا مشمول مرور
ماده 595 قانون مجازات اسلامی مصوب 1375 که ربادهنده و رباگیرنده هر دو محکوم
-
نظریهٔ مشورتی
هماستناد
نظر مشورتی 7/96/1987 مورخ 1396/08/27 اداره کل حقوقی قوه قضائیه با اصلاحات و الحاقات بعدی
ماده 595 قانون مجازات اسلامی 1375 تا زمانی که وجه را دریافت نکرده باشد
-
نظریهٔ مشورتی
هماستناد
نظر مشورتی 7/4160 مورخ 1384/06/21 اداره کل حقوقی قوه قضائیه درخصوص مرجع صالح رسیدگی به موارد مذکور در ماده 595 قانون مجازات اسلامی با اصلاحات و الحاقات بعدی
ماده 595 قانون مجازات اسلامی در صلاحیت دادگاه عمومی است یا دادگاه انقلاب؟
-
نظریهٔ مشورتی
هماستناد
نظر مشورتی 7/844 مورخ 1377/02/01 اداره کل حقوقی قوه قضائیه با اصلاحات و الحاقات بعدی
ماده 595قانون مجازات اسلامی
-
نظریهٔ مشورتی
هماستناد
نظر مشورتی 7/1403/937 مورخ 1404/01/29 اداره کل حقوقی قوه قضائیه با اصلاحات و الحاقات بعدی
ماده 595 قانون مجازات اسلامی مصوب 1392
-
نظریهٔ مشورتی
هماستناد
نظر مشورتی 7/140 مورخ 1382/01/11 اداره کل حقوقی قوه قضائیه در خصوص انجام معاملات ربوی فی مابین ربا دهنده و ربا گیرنده و جرم بودن نتیجه آن از نظر مقنن ، موضوع ماده 595 قانون مجازات
ماده 595 قانون مجازات اسلامی مصوب 1375: هر نوع توافق بین دو یا چند نفر تحت
-
نظریهٔ مشورتی
هماستناد
نظر مشورتی 7/96/2606 مورخ 1396/10/30 اداره کل حقوقی قوه قضائیه با اصلاحات و الحاقات بعدی
ماده 595 قانون مجازات اسلامی 1375 تا زمانی که وجه را دریافت نکرده باشد
-
نظریهٔ مشورتی
هماستناد
نظر مشورتی 7/98/413 مورخ 1398/05/08 اداره کل حقوقی قوه قضائیه درخصوص مصادیق مشمول وجه رایج مندرج در ماده 522 قانون آیین دادرسی دادگاه های عمومی و انقلاب در امور مدنی 1379 با اصلاحا
ماده 595 قانون مجازات اسلامی مصوب 1375
-
نظریهٔ مشورتی
هماستناد
نظر مشورتی 7/376 مورخ 1377/01/22 اداره کل حقوقی قوه قضائیه درخصوص خرید و فروش دین با اصلاحات و الحاقات بعدی
ماده 595 قانون مجازات اسلامی مصوب 1375: هر نوع توافق بین دو یا چند نفر تحت
نشستهای قضایی 3
-
نشست قضایی
هماستناد
چگونگی تحقق ربا
ماده 595 قانون مجازات اسلامی
-
نشست قضایی
هماستناد
تحقق ربا در مورد اشخاص حقوقی
ماده 595 قانون مجازات اسلامی مصوب 1375
-
نشست قضایی
هماستناد
بررسی ارتکاب جرم ربا
ماده 595 قانون مجازات اسلامی
مواد مرتبط 1
-
تفسیر
از این صفحه
ماده 595 — قانون مجازات اسلامی
ماده 595 قانون مجازات اسلامی (تعزیرات
فقط پیوندهایی که متنشان در بانک است، با شاهد از خودِ متن — نه شباهتِ آماری. عنوانِ بدونِ متن ساخته نمیشود.
