نظریه مشورتی شماره 7/92/2442 مورخ 1392/12/20
خ. م.:
موضوع این استعلام، بررسی قانونی یک مورد خاص است که در تاریخ 20/12/92 با نظریه شماره 2442/92/07 مطرح شده است. در این نظریه، پرسش یا استعلام به تفسیر و اجرای یک ماده قانونی خاص یا آییننامهای اشاره دارد. پاسخ ارائه شده به این استعلام شامل تحلیل و تفسیر دقیق مقررات مربوطه و نحوه اجرای آنها در عمل است. برای دریافت اطلاعات کاملتر و دقیقتر، لازم است به متن کامل نظریه و مستندات قانونی مرتبط مراجعه شود.
مورخ: 20/12/92
نظریه شماره: 2442/92/7
شماره پرونده: 1880-1/186-92
سوال:
مستنبط از ماده 283 قانون آئین دادرسی کیفری یکی از وظایف دادسرا در مرحله اجرای احکام دسترسی به م. ع. م. ب. در قانون آئین دادرسی دادگاههای عمومی وانقلاب در امور کیفری به ویژه در باب پنجم این قانون، قانون تشکیل دادگاههای عمومی و انقلاب و دیگر قوانین مرتبط شیوه دسترسی به م. ع. تعریف نشده و همین امر موجب شده است تا رویههای مختلفی در این زمینه ایجاد گردد شیوه دسترسی به م. ع. د. قانون مشخص نگردیده است بر این بآورند که این موضوع به قاضی اجرای احکام واگذار کرده و در نتیجه قاضی اجرای حکم میتواند با اتخاذ تدابیری از قبیل ممنوع المعامله کردن، مسدود الحساب نمودن، و محرومیت م. ع. از خدمات کنسولی و خدمات سفارتخانه نسبت به اجرای آن اقدام نماید زمانی که قانونگذار به اجرای مجازات دستور داده است این تکلیف به لوازم آن نیز تعلق میگیرد: ممنوع المعامله کردن، مسدود الحساب کردن، از مصادیق شیوههای اجرای دستور قانونگذار م. ب. درمواردیکه با کشورمربوط قرارداد معاضدت قضایی وجود ندارد ویا آنکه پلیس بین الملل به جهاتی نظیر اینکه موضوع اعلامی درکشور مجری نیابت جرم نیست ویا آنکه درکشور مقصد بازداشت اشخاص به جهت دیون حقوقی دراعمال ماده 1 قانون نحوه اعمال محکومیتهای مالی، فاقد محمل قانونی است اعلان وضعیت قرمز rednotice را نسبت به م. ع. اعمال نمینماید قاضی مجری حکم میتواند دراجرای حکم وجهت دسترسی به م. ع. ب. سفارتخانه یا کنسولگری ایران در کشورهای مربوطه اعلام تا از ارائه خدمات به این اشخاص خودداری نمایند با استناد به اصل22 و36 قانون اساسی اتخاذ شیوههای یاد شده را فاقد وجاهت قانون میدانند به نظر این دسته از همکاران: به موجب اصل36 قانون اساسی حکم به مجازات واجرای آن باید تنها ازطریق دادگاه صالح وبه موجب قانون باشد بر این اساس مجازات مقرر در دادنامه باید به موجب قانون وبه شیوهای که در قانون مشخص گردیده است اجرا گردد از اینرو شیوههای یاد شده یعنی ممنوع المعامله کردن،مسدود الحساب نمودن، و محرومیت م. ع. ازخدمات کنسولی وخدمات سفارتخانه، سوای اینکه با برخی دیگر ازمقررات داخلی نیز درتعارض م. ب. با صراحت اصل36 قانون اساسی نیز سازگاری ندارد به موجب اصل22 قانون اساسی:حیثیت ،جان،مال،حقوق، مسکن وشغل اشخاص ازتعرض مصون است مگر درمواردی که قانون تجویز کند براین اساس هرگونه تعرض به اموال وحقوق اشخاص نیازمند تجویز قانونگذارمیباشد وحال آنکه هیچ نص قانونی اجازه اقدامات اجرایی یاد شده را تجویز ننموده است مسدود الحساب نمودن م. ع. ازآنجا که امکان بهرهمندی شخص را ازاموال تحت مالکیت خود محدود مینماید ودر نتیجه نوعی تعرض به اموال اشخاص محسوب میگردد با استناد به اصل22 قانون اساسی نیازمند تجویز قانونگذار م. ب. البته درمواردی که شخص به رد مال یا پرداخت جزای نقدی محکوم شده است این امرتا سقف ریالی مال یا جزای نقدی ازتکالیف واحد اجرای احکام دراعمال ماده1 قانون نحوه اجرای محکومیت های مالی م. ب. لیکن در سایر موارد از قبیل محکومیت به حبس یا شلاق و... این اختیار تجویز نگردیده است ممنوع المعامله نمودن م. ع. نیز به جهت آنکه نوعی محرومیت ازحقوق اجتماعی محسوب میشود بنابراین تنها در موارد منصوص مانند: ممنوع المعامله نمودن اشخاص محجور امکانپذیر م. ب. مسدود الحساب نمودن م. ع. ازآنجا که امکان بهرهمندی شخص را از اموال تحت مالکیت خود محدود مینماید ودرنتیجه نوعی تعرض به اموال اشخاص محسوب میگردد با استناد به اصل22 قانون اساسی نیازمند تجویز قانونگذار م. ب. البته درمواردی که شخص به رد مال یا پرداخت جزای نقدی محکوم شده است این امر تا سقف ریالی مال یا جزای نقدی از تکالیف واحد اجرای احکام در اعمال ماده 1 قانون نحوه اجرای محکومیت های مالی م. ب. لیکن در سایر موارد از قبیل:محکومیت به حبس یا شلاق و... این اختیار تجویز نگردیده است ممنوع المعامله نمودن م. ع. نیز به جهت آنکه نوعی محرومیت ازحقوق اجتماعی محسوب میشود بنابراین تنها درموارد منصوص مانند ممنوع المعامله نمودن اشخاص محجوز، امکانپذیر م. ب. در خصوص محروم نمودن اشخاص از خدمات کنسولی ویا سفارتخانهها ن. ب. ا. بهرهمندی از حقوق دیپلماتیک از حقوق شهروندی اشخاص محسوب میگردد وتا زمانی که تابعیت جمهوری اسلامی ازشخص ایرانی سلب نگردیده است اصل41 قانون اساسی م. ع. ب. عنوان شهروند در حمایت دولت جمهوری ایران م. ب. و هر گونه ایجاد محدودیت ویا محرومیت نسبت به حقوق و آزادی های افراد نیازمند تصریح قانونگذاری م. ب. لذا اینگونه از محرومیت نیز فاقد وجاهت قانونی است افزون برآن به موجب عهدنامه1969وین در ارتباط حقوق دیپلماتیک،کنسولگریها و یا سفارتخانههای کشور نمیتوانند در کشور میزبان اقداماتی را انجام دهند که بر خلاف مقررات کشور میهمان م. ب. یکی از وظایف سفارتخانهها وکنسولگریها، ارایه خدمات مربوط به احوال شخصیه اتباع کشور، از قبیل: ثبت ازدواج، طلاق، ولادت کودک و... م. ب. عدم ارایه خدمات مربوط به احوال شخصیه اتباع کشور میتواند در برخی از زمینهها نظیر تعهدات کشور میزبان در اجرای معاهده حقوق کودک که درآن حق ثبت ولادت و... جزو حقوق کودک تلقی شده است مغایر با مقررات داخلی این کشورها ودر نتیجه مخالف تعهدات بینالمللی کشور محسوب گردد دیگر آنکه چیزی را میتوان به عنوان لازمه اجرای دستور تلقی نمود که بدون انجام آن دستور صادره قابلیت اجرا نداشته باشد مانند اجرای مجازات حبس که لازمه آن بازداشت م. ع. م. ب. وحال آنکه اجرای مجازات و دسترسی به م. ع. را میتوان با شیوههای دیگریعنی شیوههای نظیر: احضار، جلب، ورود به مخفیگاه و... که در باب دسترسی به متهم پیشبینی گردیده است نیز اجرا نمود به هر روی و با عنایت به مراتب فوق و ن. ب. ا. در خصوص وجاهت قانونی اقدامات یاد شده بین همکاران محترم قضائی اختلاف نظر وجود دارد لذا خواهشمند است با عنایت به مراتب بالا نظریه ارشادی آن مرجع محترم را در خصوص اینکه ممنوع المعامله کردن،مسدودالحساب نمودن، ومحرومیت م. ع. از خدمات کنسولی و خدمات سفارتخانه در اجرای دادنامه کیفری دارای وجاهت قانونی نمیباشد یا خیر را اعلام فرمایید.
نظریه مشورتی:
انجام معامله و داشتن حساب بانکی و دیگر موضوعاتی که در استعلام آمده از جمله حقوق مدنی هر شخص است و اصولاً ب. ت. ب. اصل بیست و دوم قانون اساسی نمی توان کسی را از این حقوق محروم نمود، مگر در مواردی که قانون تجویز کند. در قوانین فعلی، نصی در خصوص مسدود نمودن حساب بانکی و ممنوع المعامله نمودن محکومٌعلیه وجود ندارد و وظیفه واحد اجرای احکام کیفری نیز اجرای مجازات مندرج در حکم است و تحمیل مجازات دیگری به محکومٌعلیه فاقد جواز قانونی است. احضار و جلب محکومٌعلیه برای اجرای مجازات به همان نحوی است که در قانون مقرر شده است، لذا بکارگرفتن شیوه هایی که در استعلام آمده، فاقد وجاهت قانونی است و مسلماً اعمال چنین روش های سلیقه ای محدود به موارد فوق هم نخواهد بود.
#
نظریههای مشورتی اداره کل حقوقی قوه قضائیه
موارد مرتبط 41
نظریات مشورتی 1
-
نظریهٔ مشورتی
هماستناد
توسل به قوه قهریه در اجرای احکام مدنی
ماده 1 قانون نحوه اجرای محکومیت های مالی
نشستهای قضایی 4
-
نشست قضایی
هماستناد
اجرای اسناد لازم الاجرای ثبت و آراء صادره از مراجع اختصاصی
ماده 1 قانون نحوه اجرای محکومیت های مالی
-
نشست قضایی
هماستناد
رد مال بر اساس مواد 540، 537، 107، 111 قانون آیین دادرسی کیفری
مواد 1 و 147 قانون نحوه اجرای محکومیت های مالی
-
نشست قضایی
هماستناد
وصول محکوم به عین معین
مواد 1 و 3 قانون نحوه اجرای محکومیت های مالی
-
نشست قضایی
هماستناد
بررسی قابلیت استماع دعوی اعسار از پرداخت هزینه کارشناسی
ماده 1 قانون نحوه اجرای محکومیت های مالی
مواد مرتبط 1
-
تفسیر
از این صفحه
ماده 1 — قانون نحوه اجرای محکومیتهای مالی
ماده1 قانون نحوه اجرای محکومیت های مالی می باشد لیکن در سایر موارد از ق
دکترین 35
-
مقاله
هماستناد
گفتار نخست بخش بازداشت شدنی حقوق و مزایای کارکنان شاغل — دادگاه می تواند با در نظر گرفتن
ماده 1 ق.ن.ا.م.م
-
مقاله
هماستناد
گفتار نخست بخش بازداشت شدنی حقوق و مزایای کارکنان شاغل — درباره محکوم علیهی که از کارکنان سازمان
ماده 1 ق.ن.ا.م.م
-
مقاله
هماستناد
گفتار نخست بخش بازداشت شدنی حقوق و مزایای کارکنان شاغل — درباره محکوم علیهی که از کارکنان سازمان
ماده 1 ق.ن.ا.م.م
-
مقاله
هماستناد
قاضی اجرا در پرتو الحاکم ولی الممتنع دو چهره گوناگون نسبت به
مواد 1، 3 و 11 ق.ن.ا.م.م
-
مقاله
هماستناد
به موجب مقررات قن
مواد 1، 3 و 11 ق.ن.ا.م.م
-
مقاله
هماستناد
اجرای اختیاری و اجرای اجباری — داد باختگان بدین روش با دادگستری و
ماده 1 ق.ن.ا.م.م
-
مقاله
هماستناد
اجرای اختیاری و اجرای اجباری — اجرای اجباری احکام قضایی در گرو ناکامی
ماده 1 ق.ن.ا.م.م
-
مقاله
هماستناد
اجرای اختیاری و اجرای اجباری — اجرای اجباری احکام قضایی در گرو ناکامی
ماده 1 ق.ن.ا.م.م
-
مقاله
هماستناد
ابلاغ اجرائیه به جانشین قانونی داد باخته — ابلاغ سند اجرائیه برغم اهمیت و شمول
مواد 1 و 3 ق.ن.ا.م.م
-
مقاله
هماستناد
ابلاغ اجرائیه به جانشین قانونی داد باخته — ابلاغ اجرائیه در بردارنده این اثر
مواد 1 و 3 ق.ن.ا.م.م
-
مقاله
هماستناد
ابلاغ اجرائیه به جانشین قانونی داد باخته — ابلاغ اجرائیه در بردارنده این اثر
مواد 1 و 3 ق.ن.ا.م.م
-
مقاله
هماستناد
اجرای اختیاری
ماده 1 ق.ن.ا.م.م
-
مقاله
هماستناد
مبحث نخست - شرایط اجرای حکم مدنی
مواد 1 و 2 ق.ن.ا.م.م
-
مقاله
هماستناد
مبحث نخست - شرایط اجرای حکم مدنی — برابر مواد ۱ به بعد ق
مواد 1 و 2 ق.ن.ا.م.م
-
مقاله
هماستناد
معیار اعسار — ضمانت اجرای بازداشت اموال و دارایی مدعی
ماده 1 ق.ن.ا.م.م
-
مقاله
هماستناد
معیار اعسار — به صرف دادخواهی اعسار نمی توان از
ماده 1 ق.ن.ا.م.م
-
مقاله
هماستناد
معیار اعسار — به صرف دادخواهی اعسار نمی توان از
ماده 1 ق.ن.ا.م.م
-
مقاله
هماستناد
مهلت قانونی و موعد قضایی — چون مقررات ناظر بر مهلت قانونی و
مواد 1، 2 و 3 ق.ن.ا.م.م
-
مقاله
هماستناد
مهلت قانونی و موعد قضایی — پرسش این است که آیا موعد قضایی
مواد 1، 2 و 3 ق.ن.ا.م.م
-
مقاله
هماستناد
شیوه های گوناگون اجرای اختیاری — بیگمان پرداخت اختیاری برای رهایی از ضمانت
ماده 1 ق.ن.ا.م.م
-
مقاله
هماستناد
شیوه های گوناگون اجرای اختیاری — دادن مال به داد برده یا نماینده
ماده 1 ق.ن.ا.م.م
-
مقاله
هماستناد
شیوه های گوناگون اجرای اختیاری — دادن مال به داد برده یا نماینده
ماده 1 ق.ن.ا.م.م
-
مقاله
هماستناد
عنصر زمان در اثر بخشی اجرای اختیاری و ایستایی ضمانت اجراها — بی گمان هدف از اجرای اختیاری فراتر
مواد 1 و 3 ق.ن.ا.م.م
-
مقاله
هماستناد
عنصر زمان در اثر بخشی اجرای اختیاری و ایستایی ضمانت اجراها — وصف مال معرفی شده برای استیفای
مواد 1 و 3 ق.ن.ا.م.م
-
مقاله
هماستناد
عنصر زمان در اثر بخشی اجرای اختیاری و ایستایی ضمانت اجراها — وصف مال معرفی شده برای استیفای
مواد 1 و 3 ق.ن.ا.م.م
-
مقاله
هماستناد
تبلور اصل رعایت مصلحت داد باخته در مقررات اجرا — در دامنه توقیف به نصوص گوناگونی می
مواد 1 و 24 ق.ن.ا.م.م
-
مقاله
هماستناد
تبلور اصل رعایت مصلحت داد باخته در مقررات اجرا — شناسایی و برقرای نهادهای ارفاقی چون اعسار
مواد 1 و 24 ق.ن.ا.م.م
-
مقاله
هماستناد
تبلور اصل رعایت مصلحت داد باخته در مقررات اجرا — شناسایی و برقرای نهادهای ارفاقی چون اعسار
مواد 1 و 24 ق.ن.ا.م.م
-
مقاله
هماستناد
بازداشت داد باخته مستنکف از اجرای حکم — بازداشت مدنی داد باخته مهمترین و کاراترین
مواد 1، 16 و 18 ق.ن.ا.م.م
-
مقاله
هماستناد
بازداشت داد باخته مستنکف از اجرای حکم — برابر ماده ۳ و تبصره ۱ آن
مواد 1، 16 و 18 ق.ن.ا.م.م
-
مقاله
هماستناد
بازداشت داد باخته مستنکف از اجرای حکم — برابر ماده ۳ و تبصره ۱ آن
مواد 1، 16 و 18 ق.ن.ا.م.م
-
مقاله
هماستناد
موجبات بازداشت مدنی
مواد 1، 3 و 4 ق.ن.ا.م.م
-
مقاله
هماستناد
موجبات بازداشت مدنی — بازداشت مدنی بنا به اصل مبتنی بر
مواد 1، 3 و 4 ق.ن.ا.م.م
-
مقاله
هماستناد
درخواست واخواهی یا تجدید نظر خواهی داد باخته
ماده 1 ق.ن.ا.م.م
-
مقاله
هماستناد
دستور بعدی دادورز به سپردن مال به حافظ — دستور بعدی دادورز به رد مال
ماده 1 ق.ن.ا.م.م
فقط پیوندهایی که متنشان در بانک است، با شاهد از خودِ متن — نه شباهتِ آماری. عنوانِ بدونِ متن ساخته نمیشود.
