نظر مشورتی 7/96/2069 مورخ 1396/09/05 اداره کل حقوقی قوه قضائیه با اصلاحات و الحاقات بعدی

1- در مواد مختلف قانون آئين دادرسي در امور مدني مصوب 1379 و از جمله مواد 491 و492 اين قانون، از هر دو اصطلاح «اعتراض» و «درخواست ابطال» استفاده شده و بين اين دو تفاوتي از اين حيث وجود ندارد. 2- ب. ت. ب. صدر مادّه 489 قانون آيين دادرسي در امور مدني، رأي داور در صورتي كه مشتمل بر يكي از موارد مذكور در اين مادّه باشد، باطل است و قابليت اجرايي ندارد؛ بنابراين هرگاه از سوي يكي از طرفين، درخواست اجراي رأي داور شود، دادگاه مكلف است رأي داور را از جهات مذكوردر مادّه ياد شده، بررسي كند و اگر طرف ديگر مدعي بطلان رأي داور باشد، چون بررسي رأي داور قبل از صدور دستور اجرا، تكليف دادگاه مي باشد، تذكر يكي از طرفين نيز مورد توجه دادگاه قرار خواهد گرفت. نظریه مشورتی شماره 7/96/2069 مورخ 1396/09/05 موضوع استعلام، تفاوت بین دادخواست ابطال رای داور و اعتراض به رای داور و همچنین شرایط ابطال رای داوری در دعاوی مربوط به اموال عمومی و دولتی است. در پاسخ به این استعلام، اداره کل حقوقی قوه قضاییه اعلام کرده است که بین اصطلاحات «اعتراض» و «درخواست ابطال» تفاوتی وجود ندارد و هر دو به یک معنا استفاده می‌شوند. علاوه بر این، بر اساس ماده 489 قانون آیین دادرسی در امور مدنی مصوب 1379، در صورتی که رای داور دارای یکی از موارد باطل باشد، قابلیت اجرایی ندارد و دادگاه موظف است آن را بررسی کند. بنابراین، اگر شرایط قانونی در ارجاع به داوری رعایت نشده باشد، دادگاه باید رای داور را باطل کند، حتی اگر دادخواست ابطال خارج از مهلت 20 روزه ارائه شده باشد. تاریخ نظریه: 1396/09/05 شماره نظریه: 7/96/2069 شماره پرونده: 1075-139-96 احتراماً؛ آیا اولاً بین دادخواست ابطال رأی داور و اعتراض به رأی داور تفاوتی وجود دارد یا خیر؟ ثانیاً: چنانچه در پرونده‌ای دعاوی راجع به اموال عمومی و دولتی بدون تصویب هیأت وزیران و بدون اطلاع مجلس شورای اسلامی (ماده 457 قانون آئین دادرسی کیفری) به داوری ارجاع شده باشد و رأی داوری هم در این خصوص صادر و قطعی شده باشد اما سازمان و یا نهاد عمومی یا دولتی خارج از مهلت 20 روزه مقرر و با استناد به عدم رعایت شرایط موصوف دادخواست ابطال رأی داور را مطرح نماید آیا دادگاه صرف‌نظر از این ایراد ماهیتی واجد اهمیت مذکور (منبع دعاوی راجع به اموال دولتی و عمومی به دولتی)، به استناد ماده 492 باید قرار رد دادخواست اعتراض به رأی داور و یا ابطال آن را صادر کند یا خیر؟ با عنایت به ابهام پیش آمده در خصوص مورد اخیرالذکر خواهشمند است دستور فرمایید با طرح موضوع در کمیسیون تخصصی مربوطه، نظریه آن کمیسیون، جهت ارشاد و بهره‌برداری به این حوزه قضائی اعلام و ارسال گردد. نظریه مشورتی اداره کل حقوقی قوه قضاییه: 2- ب. ت. ب. صدر مادّه 489 قانون آیین دادرسی در امور مدنی، رأی داور در صورتی که مشتمل بر یکی از موارد مذکور در این مادّه باشد، باطل است و قابلیت اجرایی ندارد؛ بنابراین هرگاه از سوی یکی از طرفین، درخواست اجرای رأی داور شود، دادگاه مکلف است رأی داور را از جهات مذکوردر مادّه یاد شده، بررسی کند و اگر طرف دیگر مدعی بطلان رأی داور باشد، چون بررسی رأی داور قبل از صدور دستور اجرا، تکلیف دادگاه می‌باشد، تذکر ی. ا. ط. نیز مورد توجه دادگاه قرار خواهد گرفت.