نظر مشورتی 7/96/444 مورخ 1396/02/26 اداره کل حقوقی قوه قضائیه با اصلاحات و الحاقات بعدی

1-در فرضي كه رأي غيابي با انقضاء مهلت واخواهي و تجديدنظرخواهي قطعي شده و محكوم عليه غايب خارج از مهلت، دادخواست واخواهي داده است، اولا چنانچه حكم غيابي به محكوم عليه غايب ابلاغ واقعي نشده باشد و محكوم عليه مدعي عدم اطلاع از رأي باشد ب. ت. ب. قسمت اخير تبصره يك ماده 306 قانون آئين دادرسي در امور مدني دادگاه بايد بدوا در مورد ادعاي وي مبني بر عدم اطلاع از مفاد رأي رسيدگي و حسب مورد قرار رد يا قبول دادخواست واخواهي را صادر كند و صدور قرار رد واخواهي در اين فرض بدون رسيدگي و احراز صحت و سقم ادعاي وي مبني بر عدم اطلاع از رأي غيابي فاقد وجاهت قانوني است. ثانيا چنانچه حكم غيابي به محكوم عليه ابلاغ واقعي شده باشد و محكوم عليه خارج از مهلت قانوني و انقضاء مهلت واخواهي و تجديدنظر خواهي، دادخواست واخواهي تقديم نمايد ب. ت. ب. ماده 306 قانون ياد شده چنانچه محكوم عليه ثابت نمايد عدم واخواهي در مهلت قانوني به دليل وجود يكي از عذرهاي مذكور در ماده 306 ياد شده است، دادگاه مكلف به صدور قرار قبولي واخواهي است. ثالثا چنانچه واخواهي خارج ار مهلت، مشمول فروض فوق نباشد، دادگاه قرار رد دادخواست واخواهي را صادر ميكند كه اين قرار وفق بند الف ماده 333 قانون مرقوم ظرف 20 روز از تاريخ ابلاغ قابل تجديد نظر خواهي است. 2- چنانچه در مهلت قانوني تجديد نظرخواهي يعني 20 روز پس از ابلاغ قرار رد دادخواست واخواهي محكوم عليه غايب نسبت به آن اعتراض نمايد، موجبي براي صدور قرار رد دادخواست تجديد نظر خواهي نامبرده وجود ندارد و تبصره 3 ماده 306 منصرف از آن است ولي اگر تجديدنظر خواهي نسبت به قرار رد دادخواست واخواهي خارج از مهلت قانوني بعمل آيد و عدم اطلاع يا عذر موجه نيز احراز نشود، دادگاه بدوي طبق تبصره 2 ماده 339 قانون مرقوم عمل مينمايد . نظریه مشورتی شماره 7/96/444 مورخ 1396/02/26 موضوع استعلام به وضعیت قانونی حکم غیابی که در تاریخ 1/9/95 به خوانده ابلاغ شده و درخواست واخواهی خارج از مهلت قانونی مربوط می‌شود. در پاسخ به پرسش اول، اگر حکم غیابی به م. ع. به‌صورت واقعی ابلاغ نشده باشد و او ادعا کند که از حکم اطلاعی نداشته است، دادگاه باید این ادعا را بررسی کند و بر اساس تبصره یک ماده 306 قانون آیین دادرسی مدنی، درباره قبول یا رد واخواهی تصمیم‌گیری نماید. اما اگر حکم غیابی به‌صورت واقعی ابلاغ شده و واخواهی خارج از مهلت قانونی باشد، دادگاه موظف به صدور قرار رد واخواهی است. این قرار طبق بند الف ماده 333 قانون مذکور، ظرف 20 روز قابل تجدیدنظر است. در پاسخ به پرسش دوم، اگر تجدیدنظرخواهی نسبت به قرار رد واخواهی در مهلت قانونی (20 روز) انجام شود، دادگاه نباید قرار رد صادر کند. اما اگر تجدیدنظرخواهی خارج از مهلت باشد و عدم اطلاع یا عذر موجه احراز نشود، دادگاه باید بر اساس تبصره 2 ماده 339 قانون مذکور عمل کند. تاریخ نظریه: 1396/02/26 شماره نظریه: 7/96/444 شماره پرونده: 69-721/1-402 در پرونده ای رأی غیابی در مورخه1/9/95 به خوانده ابلاغ واقعی شده است و رأی به لحاظ عدم اعتراض وی در صحت واخواهی و تجدیدنظرخواهی قطعی سند است حال نامه خارج از صحت به رأی غیابی اعتراض و تقاضای واخواهی کرده است. 1- آیا دادگاه بدوی متلف است رأی مبنی بر قرار رد واخواهی صادر نماید و این رأی قابل اعتراض است یا خیر مستد آن را بیان نماید؟ 2- آیا پس از صدور قرار رد واخواهی مجدداً وفق تبصره 3 ماده 306 قانون آئین دادرسی مدنی دادگاه باید قرار رد دادخواهی به تجدیدنظرخواهی بر مبنای تبصره 2 ماده 331 قانون آئین دادرسی مدنی صادر نماید یا خیر. نظریه مشورتی اداره کل حقوقی قوه قضاییه: 1- در فرضی که رأی غیابی با انقضاء مهلت واخواهی و تجدیدنظرخواهی قطعی شده و م. ع. غایب خارج از مهلت، دادخواست واخواهی داده است، اولا چنانچه حکم غیابی به م. ع. غایب ابلاغ واقعی نشده باشد و م. ع. مدعی عدم اطلاع از رأی باشد ب. ت. ب. قسمت اخیر تبصره یک ماده 306 قانون آئین دادرسی در امور مدنی دادگاه باید بدوا در مورد ادعای و. م. ب. عدم اطلاع از مفاد رأی رسیدگی و حسب مورد قرار رد یا قبول دادخواست واخواهی را صادر کند و صدور قرار رد واخواهی در این فرض بدون رسیدگی و احراز صحت و سقم ادعای و. م. ب. عدم اطلاع از رأی غیابی فاقد وجاهت قانونی است. ثانیا چنانچه حکم غیابی به م. ع. ابلاغ واقعی شده باشد و م. ع. خارج از مهلت قانونی و انقضاء مهلت واخواهی و تجدیدنظر خواهی، دادخواست واخواهی تقدیم نماید ب. ت. ب. ماده 306 قانون یاد شده چنانچه م. ع. ثابت نماید عدم واخواهی در مهلت قانونی به دلیل وجود یکی از عذرهای مذکور در ماده 306 یاد شده است، دادگاه مکلف به صدور قرار قبولی واخواهی است. 2- چنانچه در مهلت قانونی تجدید نظرخواهی یعنی 20 روز پس از ابلاغ قرار رد دادخواست واخواهی م. ع. غایب نسبت به آن اعتراض نماید، موجبی برای صدور قرار رد دادخواست تجدید نظر خواهی نامبرده وجود ندارد و تبصره 3 ماده 306 منصرف از آن است ولی اگر تجدیدنظر خواهی نسبت به قرار رد دادخواست واخواهی خارج از مهلت قانونی بعمل آید و عدم اطلاع یا عذر موجه نیز احراز نشود، دادگاه بدوی طبق تبصره 2 ماده 339 قانون مرقوم عمل می‌نماید.