پرسش: حکم انتقال ملک مشاع بدون اذن مالک دیگر و تاثیر فسخ معامله بر آن چیست؟
پاسخ: انتقال سه دانگ ملک مشاع بدون اذن، فروش مال غیر محسوب شده و فسخ بعدی معامله تاثیری در آن ندارد.
به زبانِ ساده
موضوع، انتقال تمام یک ملک پس از آن است که مرتهن سه دانگ آن را تملک کرده و انتقالدهنده فقط مالک سه دانگ دیگر است. نظر میگوید انتقال بدون اذن مالک، نسبت به سهم متعلق به دیگری فروش مال غیر است؛ مشاع یا مفروز بودن ملک این نتیجه را تغییر نمیدهد. فسخ معامله بعد از تحقق بزه نیز در این نظر اثرگذار نیست.
چه کسی: اداره کل حقوقی قوه قضائیه نظر مشورتی داده است؛ طرفین اختلاف یا پرسشکننده در متن مشخص نشدهاند.
چگونه: اداره کل حقوقی فرض تملک سه دانگ ملک توسط مرتهن و انتقال بعدی شش دانگ از سوی مالک سه دانگ دیگر را بررسی کرده و درباره عنوان بزه، اثر فسخ و میزان جزای نقدی اظهارنظر کرده است.
چرا مهم است: این نظر برای مالکان مشاع، خریداران و وکلای پروندههای انتقال مال غیر در املاک مشاعی مفید است.
متنِ زیر هنوز بهوسیلهٔ کارشناس مرور و تأیید نشده است.
1- چنانچه پس از تملك سه دانگ ملك مورد رهن توسط مرتهن، مالك سه دانگ ديگر عالما نسبت به انتقال شش دانگ ملك موصوف بدون اذن مالك مشاعي اقدام كند، عمل وي نسبت به ميزان سه دانگ مشمول عنوان فروش مال غير است و مفروز يا مشاع بودن ملك، موثر در مقام نيست.
2- صرف نظر از ابهامي كه در سوال وجود دارد، پس از تحقق بزه انتقال مال غير، فسخ معامله (از جمله به لحاظ خيار تبعض صفقه) موثر در مقام نيست.
3- در فرض سوال كه انتقال مال غير نسبت به سه دانگ ملك محقق شده است، جزاي نقدي معادل نيمي از ثمن دريافتي تعيين ميشود.
نظریه مشورتی شماره 7/97/3386 مورخ 1398/06/12
موضوع استعلام به وضعیت قانونی انتقال ملک مشاع پس از تملک بخشی از آن مربوط میشود. در این خصوص، اداره کل حقوقی قوه قضاییه در نظریه مشورتی خود اعلام کرده است که اگر مالک سه دانگ از ملکی که در رهن است، بدون اجازه مالک مشاعی اقدام به انتقال شش دانگ ملک کند، این عمل در خصوص سه دانگ به عنوان فروش مال غیر محسوب میشود و نوع تقسیم ملک، چه مفروز و چه مشاع، در این مورد تاثیری ندارد. همچنین، در صورت وقوع جرمانتقال مال غیر، فسخ معامله، از جمله به دلیل خیار تبعض صفقه، تاثیری در وضعیت ایجاد نمیکند. در نهایت، بر اساس فرض سوال، جزای نقدی معادل نیمی از مبلغ دریافتی برای انتقال مال غیر تعیین میشود.
تاریخ نظریه: 1398/06/12
شماره نظریه: 7/97/3386
شماره پرونده: 97-142-3386
نظریه مشورتی اداره کل حقوقی قوه قضاییه:
شماره پرونده: 97-142-3386ك
شخص »الف« به موجب مبایعهنامه عادی شش دانگ یک مجتمع رفاهی را در سال 1396 خریداری نموده و در قرارداد مربوطه به تعهدخریدار به فک رهن مجتمع ظرف دو ماه تصریح شده است؛ اما بعدا مشخص میشود که اساساً بانک پیش از معامله از طریق دوایر اجرای ثبت اسناد و املاک سه دانگ رهینه را به نام خود منتقل نموده است: -1 در صورتی که خریدار تحت عنوان فروش مال غیر شکایت نماید، ب. ت. ب. مشاعی بودن ملک آیا عنوان اتهامی فروش مال غیر صدق میکند؟ -2 در صورتی که بیعنامه تنظیمی در دادگاه حقوقی بعداً فسخ شود. آیا انتقال مال غیر مصداق پیدا میکند؟ -3 ب. ت. ب. این که فروش مال غیر در حکم کلاهبرداری است، درخصوص رد مال با عنایت به این که معامله نسبت به قسمتی از ثمن صحیح است، میزان جزای نقدی موضوع حکم به چه میزان باید باشد؟
بازگشت به استعلام شماره 1397010000360772 مورخ 1397/12/06 به شماره ثبت وارده 3386 مورخ ، 1397/12/25 نظریه مشورتی کمیسیون سوالات خاص کیفری این اداره کل به شرح زیر اعلام میگردد: -1 چنانچه پس از تملک سه دانگ ملک مورد رهن توسط مرتهن، مالک سه دانگ دیگر عالما نسبت به انتقال شش دانگ ملک موصوف بدون اذن مالک مشاعی اقدام کند، عمل وی نسبت به میزان سه دانگ مشمول عنوان فروش مال غیر است و مفروز یا مشاع بودن ملک، موثر در مقام نیست. -2 صرفنظر از ابهامی که در سوال وجود دارد، پس از تحقق بزه انتقال مال غیر، فسخ معامله )از جمله به لحاظ خیار تبعض صفقه( موثر در مقام نیست. -3 در فرض سوال که انتقال مال غیر نسبت به سه دانگ ملک محقق شده است، جزای نقدی معادل نیمی از ثمن دریافتی تعیین میشود.