نظریه مشورتی شماره 7/98/1971 مورخ 1398/12/24

نظریه مشورتی شماره 7/98/1971 مورخ 1398/12/24 خ. م.: موضوع استعلام در ارتباط با تبصره ماده 109 قانون آیین دادرسی مدنی است که به امکان محکومیت معترض به پرداخت هزینه دادرسی و تعیین نوع آن می‌پردازد. پرسش‌های مطرح شده شامل این موارد است: آیا معترض می‌تواند به پرداخت سه برابر هزینه دادرسی به نفع دولت محکوم شود؟ و منظور از هزینه دادرسی، هزینه مربوط به دعوی اعسار است یا هزینه دعوی تجدیدنظرخواهی؟ در پاسخ، نظریه مشورتی اداره کل حقوقی قوه قضاییه بیان می‌کند که محکومیت خواهان به بی‌حقی به معنای واهی بودن دعوای او نیست. با این حال، اگر دادگاه تشخیص دهد که اقامه دعوا به منظور تاخیر در انجام تعهد، ایذاء طرف مقابل یا غرض‌ورزی بوده است، دادگاه موظف است خواهان را به پرداخت سه برابر هزینه دادرسی به نفع دولت محکوم کند. همچنین، هزینه دادرسی مورد اشاره در این تبصره، هزینه‌ای است که اقامه‌کننده دعوای واهی (چه در مرحله بدوی و چه در تجدیدنظر) ادعای اعسار از پرداخت آن را کرده است. تاریخ نظریه: 1398/12/24 شماره نظریه: 7/98/1971 شماره پرونده: ح1791-39-89 استعلام: وفق تبصره ماده 109 قانون آیین دادرسی در امور مدنی چنانچه م. ع. نسبت به رأی بدوی دادخواست تجدیدنظرخواهی و هم‌زمان اعسار از پرداخت هزینه دادرسی در مرحله تجدیدنظرخواهی مطرح نماید ولی برای دادگاه محرز شود که طرح دعوی اعسار به منظور غرض ورزی یا تاخر در انجام تعهد باشد. 1- آیا معترض را می‌توان به تادیه سه برابر هزینه دادرسی به نفع دولت محکوم کرد؟ 2- منظور از هزینه دادرسی، هزینه دعوی اعسار است یا هزینه دعوی تجدیدنظرخواهی. نظریه مشورتی اداره کل حقوقی قوه قضاییه: اولاً، صرف محکوم شدن خواهان به بی‌حقی، دلیل بر واهی بودن دعوای وی نمی‌باشد و برابر تبصره ماده 109 قانون آیین دادرسی دادگاه‌های عمومی و انقلاب در امور مدنی مصوب 1379، چنان‌چه بر دادگاه محرز شود که منظور از اقامه دعوا تأخیر در انجام تعهد یا ایذاء طرف یا غرض‌ورزی بوده، دادگاه مکلف است در ضمن ‌صدور حکم یا قرار، خواهان را به تأدیه سه برابر هزینه دادرسی به نفع دولت محکوم نماید. ثانیاً، مقصود از «هزینه دادرسی» مندرج در ذیل تبصره ماده 109 فوق‌الاشعار، هزینه‌ای است که اقامه‌کننده دعوای واهی (اعم از بدوی یا تجدیدنظر) از پرداخت آن ادعای اعسار کرده است./