۱ - حال بودن خواسته ی اصلی در نظام آیینی — ماده ۴۰۹ قانون تجارت

برای مطالعه بیشتر رجوع کنید به فریدون نهرینی، دستور موقت در حقوق ایران و پژوهشی در حقوق نماید که انجام تعهد را مطالبه کرده است.». ۱۳۴۴ و ۳۷۷ قانون مدنی و چنانچه شرط مدت و اجلی به موجب قرارداد یا به حکم قانون برای انجام تعهد نشود، مقتضای اصل اجرای آنی و بی درنگ تعهد است. در باره ی دیونی که دارای اقساط و بخش بندی زمانی هستند و در مواعد معینی باید پرداخت شوند آن اندازه از بدهی که به هنگام تقدیم دادخواست نخستین رسیده به عنوان خواسته قابل مطالبه است و آن میزان که در طول فرآیند دادرسی نخستین سررسید می شود، چنانچه اصل رای به اعتبار دعوای موضوع آن تجدیدنظر پذیر باشد، در مرحله ی تجدیدنظر قابل خواستن است و برابر ماده ۳۶۲ ق.آ.د.م و بند ۲ آن ، دعوای جدید و نوینی محسوب نمیشود. بدهی مدت دار به چند سبب حال میشود؛ نخستین سبب آن گذشت مدت و حال شدن بدهی است. سبب دوم، گذشت و صرفنظر کردن ذینفع تعهد یا دین موجل از مدت آن است. داشتن مهلت یا مدت اصولاً مزیتی برای بدهکار یا متعهد است، مشروط بر آن که تعهد یاد شده بدون سود و بهره باشد؛ در چنین تعهداتی مدیون میتواند از مهلتی که برای او برقرار شده بگذرد و باعث حال شدن دین شود ملاک مقرر در ماده ۴۰۹ قانون تجارت شایسته است فراموش نشود اگر به بدهی مزبور سود و بهره ای تعلق می گیرد که در فرآیند سپری شدن زمان از سوی بستانکار قابل مطالبه است در این صورت برابر قرارداد و قانون به آن نیز باید به عنوان امتیازی برای بستانکار توجه شود. مگر این که بدهکار تاجر ورشکسته ای باشد که از پرداخت دیون خود متوقف شده و حکم ورشکستگی وی نیز صادر شود. در این صورت برابر مواد ۴۱۸، ۴۱۹ و ۴۲۱ قانون تجارت و همانگونه ۱. <a class="artref" href="/ماده/ماده-344-a_0815110235991">ماده ۳۴۴ قانون مدنی</a> : اگر در عقد بیع شرطی ذکر نشده یا برای تسلیم مبیع یا تادیه قیمت موعدی معین نگشته باشد بیع قطعی و ثمن حال محسوب است مگر اینکه بر حسب عرف و عادت محل یا عرف و عادت تجارت در معاملات تجارتی وجود شرط یا موعدی معهود باشد اگر چه در قرارداد بیع ذکری نشده باشد.». ۲. <a class="artref" href="/ماده/ماده-377-a_0815110236024">ماده ۳۷۷ قانون مدنی</a> هر یک از بایع و مشتری حق دارد از تسلیم مبیع یا ثمن خودداری کند تا طرف دیگر حاضر به تسلیم شود مگر اینکه مبیع یا ثمن موجل باشد در این صورت هر کدام از مبیع یا ثمن که حال باشد باید تسلیم شود..