آییننامه
آئین نامه اجرایی سازمان زندانها و اقدامات تأمینی و تربیتی کشور با اصلاحات و الحاقات بعدی
آئين نامه اجرايي سازمان زندانها و اقدامات تأميني و تربيتي كشور
مصوب 1380,04,26
با اصلاحات و الحاقات بعدي
در اجراي ماده 9 قانون تبديل شوراي سرپرستي زندانها و اقدامات تأميني و تربيتي كشور به سازمان زندانها و اقدامات تأميني و تربيتي كشور (مصوب 6 /11 /1364)
آئين نامه اجرايي قانون مزبور بشرح زير تصويب مي گردد
بخش يك : كليات
فصل اول ـ تعاريف
ماده 1 ـ سازمان زندانها و اقدامات تأميني و تربيتي كشور، سازماني است مستقل كه مستقيماً زير نظر رئيس قوه قضائيه انجام وظيفه مي نمايد و اختصاراً در اين آئين نامه سازمان ناميده مي شود.
ماده 2 ـ سازمان همه ساله در موعد مقرر بودجه خود را در رديف مستقل پيش بيني نموده و پس از موافقت رئيس قوه قضائيه ضمن ارسال به سازمان مديريت و برنامه ريزي، براي تصويب نيز پيگيري و اقدامات لازم را انجام خواهد داد.
ماده 3 ـ زندان محلي است كه در آن محكومين قطعي با معرفي مقامات ذيصلاح قضائي و قانون براي مدت معين يا بطور دائم بمنظور اصلاح و تربيت و تحمل كيفر نگهداري مي شوند.
ماده 4 ـ بازداشتگاه محل نگهداري متهميني است كه با قرار كتبي مقامات صلاحيتدار قضائي تا اتخاذ تصميم نهائي به آنجا معرفي مي شوند.
تبصره 1 ـ تا زماني كه بازداشتگاههاي موضوع اين ماده ايجاد نشده است، در طبقه بندي داخل زندانها محل جداگانه اي براي نگهداري متهمين تحت قرار در نظر گرفته مي شود.
تبصره 2 ـ با اجراي طرح ساماندهي منطقه اي زندانهاي كشور، محكومين به حبسهاي كوتاه مدت كه از سوي سازمان تعيين و ابلاغ مي شود در بازداشتگاه نگهداري خواهند شد.
ماده 5 ـ زندانها بشرح مواد آتي به زندان بسته، زندان نيمه باز، زندان باز و مجتمع هاي حرفه آموزي و كاردرماني «اردوگاه» تقسيم مي شوند.
ماده 6 ـ زندان بسته، زنداني است محصور كه با برجهاي ديده باني در پوشش داخلي و خارجي داراي حفاظت كامل باشد.
تبصره ـ در اين نوع زندان، محكومين شبها در خوابگاههاي اختصاصي يا گروهي نگهداري و روزها از برنامه هاي آموزشي و فني حرفه اي و تفريحي استفاده مي نمايند و يا در كارگاههاي داخل زندان بكار گمارده مي شوند.
ماده 7 ـ زندان نيمه باز، زنداني است محصور كه در پوشش خارجي داراي حفاظت مناسب باشد و در آن زندانيان بطور گروهي با تعداد كافي مأمور مراقب بدون اسلحه بكار اعزام مي گردند و پس از خاتمه كار مجدداً به آسايشگاههاي خود عودت داده مي شوند.
ماده 8 ـ زندانيان زير در زندان نيمه باز نگهداري مي شوند:
الف ـ محكومين جرائم غيرعمدي.
ب ـ محكومين به جزاي نقدي كه به لحاظ عجز از پرداخت جزاي نقدي تحمل كيفر حبس مي كنند.
ج ـ محكومين مالي، موضوع ماده 2 قانون نحوة اجراي محكوميتهاي مالي.
د ـ محكومين به حبس در جرائم عمدي با شرايط زير:
1 ـ محكومين به حبس تعزيري تا دو سال.
2 ـ محكومين به حبس بيش از دو سال تا 15 سال بشرط تحمل10 /1 از مدت محكوميت در زندان بسته.
3 ـ محكومين به حبس بيش از 15 سال و حبس ابد بشرط تحمل 2 سال از مدت محكوميت در زندان بسته.
ماده 9 ـ زندان باز، زنداني است بدون حفاظت و مأمور مراقب كه زنداني مدت محكوميت خود را در آن با اشتغال بكار يا خدمت مي گذارند و حق خروج از زندان را نداشته و شبها را در نزديكترين آسايشگاهي كه به همين منظور تعيين شده است استراحت مي نمايد.
ماده 10 ـ زندانيان زير در زندان باز نگهداري مي شوند:
الف ـ محكومين جرائم غيرعمدي.
ب ـ محكومين به جزاي نقدي كه به لحاظ عجز از پرداخت جزاي نقدي تحمل كيفر حبس مي كنند.
ج ـ محكومين مالي، موضوع ماده 2 قانون نحوه اجراي محكوميتهاي مالي.
د ـ محكومين به حبس در جرائم عمدي با شرايط زير:
1 ـ محكومين به حبس هاي تعزيري تا دو سال پس از گذراندن 4 /1 از مدت محكوميت در يكي از زندانهاي بسته يا نيمه باز.
2 ـ محكومين به حبس بيش از دو سال تا 15 سال به شرط تحمل 5 /1 از مدت محكوميت در يكي از زندانهاي بسته يا نيمه باز.
3 ـ محكومين به حبس بيش از 15 سال و حبس ابد به شرط تحمل 4 سال از مدت محكوميت در يكي از زندانهاي بسته يا نيمه باز.
ماده 11 ـ رئيس زندانهاي باز و نيمه باز يا هر يك از مؤسسات محل كار زندانيان بايد به طريق مقتضي طرز اخلاق و رفتار و نظم و ترتيب كار محكومين را كنترل نمايند.
ماده 12 ـ رؤساي زندانهاي باز و نيمه باز و مؤسسات محل كار زندانيان موظفند پس از ورود زندانيان آنان را با برنامه هاي خاص زندان و مؤسسات آشنا نمايند.
ماده 13 ـ زندانيان زندانهاي باز و نيمه باز كه در مؤسسات كار، اشتغال مي يابند در تمامي ساعات اشتغال، حق خروج از محل كار را نداشته و پس از خروج از آسايشگاه بايد مستقيماً به محل كار رفته و به موقع نيز مراجعت نمايند.
زمان ورود و خروج آنان در محل كار دقيقاً بايد ثبت شود.
تبصره ۱ ـ مأموران زندان موظفند، طرز رفتار و اخلاق و نظم و ترتيب كار زندانيان را برابر مقررات سازمان كنترل نموده و تخلفات آنان را سريعاً به اطلاع رئيس زندان و محل كار مربوطه برسانند.
تبصره ۲ ـ در هر مورد كه زنداني مقررات مربوطه را رعايت ننمايد و يا صلاحيت جهت كار يا نگهداري در محلهاي مذكور را نداشته باشد، با نظر رئيس زندان به زندان بسته اعزام تا حسب مورد تصميم نهائي از سوي مراجع قضائي يا شوراي طبقه بندي و انضباطي مربوطه اتخاذ گردد و مراتب به قاضي ناظر زندان جهت اطلاع اعلام خواهد شد.
ماده 14 ـ مجتمع حرفه آموزي و كاردرماني (اردوگاه) مركزي است براي نگهداري متهمين و محكومين جرائم مواد مخدر و اعتياد.
ماده 15 ـ زندانيان طبق تصميم شوراي طبقه بندي به منظور اشتغال به كار يا حرفه آموزي به مؤسسات صنعتي، كشاورزي و خدماتي زير اعزام مي شوند:
1 ـ مؤسسات داخل زندان (اين مؤسسات ممكن است در مالكيت زندان باشد يا به ساير سازمانهاي دولتي يا مؤسسات خيريه يا تعاونيها يا بخش خصوصي تعلق داشته و زندان مجاز به استفاده از آنان باشد).
تبصره 1 ـ مؤسسات صنعتي، كشاورزي و خدماتي ب. ت. ب. وضعيت ساختمان و كيفيت حفاظت آنها به پيشنهاد رئيس مؤسسه و تشخيص رئيس سازمان مي تواند بعنوان زندان باز و يا نيمه باز تلقي گردد.
2 ـ مؤسسات خارج از زندان كه نوعي زندان باز مي باشند. (اين مؤسسات ممكن است در مالكيت زندان باشد يا به ساير سازمانهاي دولتي يا مؤسسات خيريه يا تعاونيها يا بخش خصوصي تعلق داشته و زندان مجاز به استفاده از آنها باشد).
تبصره 2 ـ مؤسسات صنعتي، كشاورزي و خدماتي خارج از زندان بايد حتي الامكان واجد محلهاي كافي، جهت نمازخانه، كتابخانه، وسائل ارتباط جمعي، خوابگاه، غذاخوري، محلي جهت ملاقات زندانيان و ساير زمينه هاي تفريحات سالم باشند.
ماده 16 ـ مراكز اقدامات تأميني و تربيتي مؤسساتي هستند كه در آنجا متهمين و محكومين قبل و بعد، يا ضمن اجراي مجازات يا مستقل از آن تا رفع حالتي كه آنها را در آينده در مظان ارتكاب جرم قرار مي دهد به حكم يا قرار كتبي مراجع قضائي نگهداري مي شوند.
ماده 17 ـ مؤسسات صنعتي، كشاورزي، خدماتي و نظاير آن مؤسساتي هستند كه تحت نظارت سازمان با امكانات لازم از طريق سرمايه گذاري دولت و يا مشاركت بخش خصوصي و تعاوني به منظور اشتغال و آموزش فني حرفه اي و نيل به خود كفايي با هدف اصلاح و تربيت زندانيان تأسيس مي شوند.
تبصره ـ دستورالعمل ويژه اين بخش با نظر حوزه معاونت امور اشتغال، خودكفائي و حرفه آموزي تهيه و پس از تأييد رئيس سازمان ابلاغ خواهد شد.
ماده 18 ـ ادارات مراقبت بعد از خروج مراكزي هستند كه حمايت از زندانيان آزاد شده و واجد شرايط را بر عهده مي گيرند.
ماده 19 ـ كانون اصلاح و تربيت مركزي است كه اطفال و نوجوانان بزهكار كمتر از 18 سال تمام در آنجا براي اصلاح، تربيت و آموزش نگهداري مي شوند.
فصل دوم ـ وظايف سازمان و مسئولين زندان، بازداشتگاه و ساير مراكز وابسته به سازمان
ماده 20 ـ وظائف سازمان به شرح زير مي باشد:
الف ـ اجراي مجازات حبس طبق مقررات مربوطه. «سازمان در خصوص اجراي ساير مجازاتها تكليفي ندارد.»
ب ـ ادارة كليه امور زندانها، بازداشتگاهها و مراكز اقدامات تأميني و تربيتي كشور و مؤسسات صنعتي، كشاورزي و خدماتي.
ج ـ ايجاد زندانها، بازداشتگاهها و مؤسسات صنعتي، كشاورزي و خدماتي و ساير مؤسسات لازم براي نگهداري، بازپروري، حرفه آموزي و اشتغال به كار متهمين و محكومين.
د ـ انجام تحقيقات و پژوهشهاي علمي به منظور بهبود شيوه ها و خدمات زندانباني.
ه ـ ـ تعيين خط مشي، اداره و نظارت بر اجراي كلية امور مربوط به زندانها و مؤسسات و مراكز وابسته به آن.
و ـ تهيه پيش نويس قوانين و مقررات مورد نياز و پيشنهاد آن به مراجع ذيربط.
ز ـ ايجاد امكانات و تسهيلات لازم و مناسب به منظور انجام امور فرهنگي و تربيتي اعم از اصلاح، ارشاد و آموزش زندانيان.
ح ـ انجام خدمات مشاوره اي و نيز كمك و مساعدت به منظور حل مشكلات زندانيان و خانوادة آنان.
ط ـ جذب هرگونه كمك از قبيل كمكهاي مردمي، مؤسسات خيريه و ... و برنامه ريزي در جهت بكارگيري صحيح اينگونه كمكها با هدف بهبود امور زندانها و مساعدت به زندانيان و يا خانوادة آنان.
ي ـ سياستگذاري و برنامه ريزي كليه امور مربوط به اشتغال و حرفه آموزي زندانيان و خودكفايي زندانها و مؤسسات وابسته.
ك ـ تهيه آمار و اطلاعات مورد نياز جهت شناخت روشهاي پيشگيري از وقوع جرائم و بررسي علل و انگيزه هاي ارتكاب آن و ارائه به رؤساي قواي سه گانه.
«ارائه آمار و اطلاعات به ساير مراجع اداري و مراكز علمي با موافقت رئيس سازمان بلامانع است.»
ل ـ تهيه و پيشنهاد اسامي محكومين واجد شرائط آزادي مشروط و ارائه آن به قاضي ناظر زندان.
م ـ تهيه و پيشنهاد اسامي محكومين واجد شرائط عفو و ارائه آن به هيأت عفو.
ن ـ برنامه ريزي براي مراقبت بعد از خروج زنداني با همكاري دستگاههاي ذيربط.
ماده 21 ـ سازمان مي تواند با ايجاد تشكيلات مناسب نسبت به انجام تحقيقات و مطالعات علمي لازم رأساً اقدام نمايد.
ماده ۲۲ ـ استانداردهاي مورد نياز در خصوص تشكيلات اعم از تعداد كارمندان و مأموران مراقب و انتظامي و مربيان مذهبي و متخصصين در زندانها و مؤسسات و مراكز وابسته به سازمان به تناسب موقعيت و احتياجات محل و آمار شناور زندانيان توسط سازمان تعيين و به تصويب سازمان مديريت و برنامه ريزي خواهد رسيد.
ماده 23 ـ در هر زندان، بازداشتگاه و يا ساير مراكز وابسته به سازمان عنداللزوم واحد آمار و رايانه تشكيل مي گردد تا كلية آمار مورد نياز را ثبت نمايد.
تبصره ـ مسئول آمار واحد مذكور موظف است اطلاعات جمع آوري شده را طبق دستورالعملهاي صادره تهيه و به مقام مافوق ارائه نمايد.
ماده 24 ـ تأسيس، احداث و اداره كليه زندانها و بازداشتگاهها و ساير مؤسسات و مراكز وابسته به سازمان و نيز تغيير محل آنها منحصراً در اختيار سازمان مي باشد. مراجع قضائي، اجرائي، اطلاعاتي، انتظامي و نظامي از داشتن زندان و بازداشتگاه اختصاصي ممنوع مي باشند.
تبصره ـ بازداشتگاههاي انضباطي نيروهاي مسلح از شمول اين آئين نامه خارج است.
ماده ۲۵ ـ انتظامات و حفاظت فيزيكي از زندانها و بازداشتگاهها و ساير مراكز وابسته بعهده سازمان است كه توسط يگان انتظامي و نيروهاي انتظامي تحت امر اعمال خواهد شد.
تبصره ـ نيروهاي فوق تحت امر رئيس سازمان بوده و وي مي تواند اختيارات خود را رأساً يا با تفويض به معاون انتظامي سازمان، به مديران كل استانها و رؤساي زندانها واگذار نمايد.
ماده ۲۶ ـ وظائف رؤساي زندانها، بازداشتگاهها و مؤسسات صنعتي، كشاورزي و خدماتي و ساير مؤسسات و مراكز وابسته به سازمان عبارت است از:
الف ـ اجراي قوانين مربوطه و مقررات اين آئين نامه در زندانها و ديگر مراكز وابسته و نظارت بر حسن اجراي آن.
ب ـ اجراي تصميمات شوراي طبقه بندي با رعايت مقررات مربوطه.
ج ـ محافظت و مراقبت كامل از زندان و زنداني از طريق عوامل در اختيار و پيش بيني تمهيدات لازم براي جلوگيري از فرار زندانيان و همچنين مراقبت در نحوة رفتار مأموران با زندانيان.
د ـ اهتمام و اقدام در جهت تهذيب، اصلاح و تربيت زندانيان و نيز تأمين بهداشت، تغذيه، تربيت بدني و تفريحات سالم آنان در محيط زندان يا مؤسسه يا مراكز وابسته.
ه ـ ـ اجراي برنامه هاي آموزش علمي، مذهبي و فني حرفه اي زندانيان با همكاري سازمانهاي مربوط.
و ـ اعمال نظارت و بازرسي مداوم و كسب اطلاعات لازم از وضعيت عمومي و فردي زندانيان و رسيدگي مقدماتي به تقاضاي آنان و اعلام به مقامات مسئول.
ز ـ همكاري و مساعدت در اجراي برنامه هاي انجمن حمايت از زندانيان، ستاد مردمي رسيدگي به امور ديه، مراكز مراقبت بعد از خروج و مؤسسات صنعتي، كشاورزي و خدماتي و ساير مراكز وابسته.
ح ـ مراقبت در اجراي برنامة روزانه و دو نوبت سرشماري از زندانيان و گزارش اتفاقات و آمار روزانه به مقامات مافوق برابر دستورالعملهاي صادره.
ط ـ گزارش نتايج حاصله از اجراي برنامه هاي محوله به مقامات بالاتر برابر دستورالعملهاي صادره.
ي ـ تهيه برنامه و بودجة ساليانة واحد تحت سرپرستي و ارائه آن به مديركل استان.
ك ـ انجام ساير وظائف پيش بيني شده در اين آئين نامه.
ماده ۲۷ ـ رئيس زندان يا مؤسسه و مراكز وابسته شخصاً و در غياب وي مسئول مربوطه به محض اطلاع از وقوع حادثه بايد در محل حاضر شده، ضمن اتخاذ تدابير لازم و عاجل براي برقراري نظم و آرامش در صورت لزوم، مراتب را در اسرع وقت به مقامات بالاتر گزارش نمايد.
ماده 28 ـ معاون زندان بر حسب وظيفه و عنوان اختصاصي (هر يك از معاونتها) و بر اساس درجه زندان در انجام تكاليف مقرر با رئيس زندان همكاري و معاضدت نموده و دستورهاي قانوني او را به مورد اجرا مي گذارد و در غياب رئيس زندان يكي از معاونين به پيشنهاد وي و تصويب مديركل استان مسئوليت امور را بعهده خواهد داشت.
ماده 29 ـ وظايف فرمانده قرارگاه زندان به شرح زير است:
1 ـ نظارت بر امور حفاظت فيزيكي زندان و تائيد لوحه نگهباني، گشت و كنترل و تأييد لوحه پاسداري.
2 ـ نظارت بر حضور و غياب پرسنل انتظامي زندان و اقدام لازم در اين خصوص.
3 ـ بازديد و بررسي وضع ظاهري كاركنان حاضر به خدمت در هنگام برگزاري مراسم صبحگاه و انجام وظيفه و ارائه آموزشها و تذكرات ضروري به آنها.
4 ـ نظارت در تمرين پرسنل نسبت به طرحهاي دفاعي و امنيتي زندان با پرسنل.
5 ـ بازديد از اماكن زندان و اسلحه و مهمات و تجهيزات و نظارت بر امر نظافت و نگهداري آنها.
6 ـ نظارت بر نحوه اعزام و انتقال زندانيان به مراجع قضائي و ديگر مراجع.
7 ـ نظارت، بررسي، هدايت و راهنمايي مسئول نگهباني و افسر آموزش و يگان عمليات و ساير عوامل كشيك و گشت در انجام وظايف محوله.
8 ـ ابلاغ دستورات مقامات مافوق و بخشنامه هاي اداري و انتظامي به مأمورين مربوط و نظارت بر حسن اجراي آنها.
9 ـ عهده دار شدن امور در غياب مسئول امور انتظامي.
10 ـ تدوين، ارائه و پيشنهاد طرحها و دستورالعملهاي لازم در زمينه هر يك از موارد فوق در جهت بهبود امور جاري و تسهيل و تسريع كار برابر مقررات.
11 ـ جلوگيري از وقوع هرگونه بي نظمي و نظارت بر تحقيقات اوليه و تشكيل پرونده و اعزام متهم يا متهمين به مراجع قضايي در وقت قانوني.
12 ـ ارائه گزارش لازم از وقايع اتفاقيه به مقام مافوق.
13 ـ انجام ساير امور محوله طبق دستور.
ماده ۳۰ ـ وظايف افسر نگهبان عبارت است از:
۱ ـ حضور به موقع در محل خدمت و مطالعه مندرجات ۲۴ ساعت گذشته دفتر ثبت وقايع و خدمات روزانه به منظور پيگيري و اجراي دستورهاي صادره از سوي مقام مافوق و اطلاع از وقايع مربوطه.
۲ ـ كنترل عوامل نگهباني، نظارت بر تحويل اسلحه و مهمات به آنان، تطبيق نام آنان با لوحه نگهباني، اعلام پرسنل غايب به مقام مافوق و ثبت اسامي و مأمورين حاضر در دفتر ثبت وقايع و خدمات روزانه.
۳ ـ نظارت بر امور كمك افسر نگهبان مبني بر اعزام به موقع عوامل نگهباني به محل مأموريت.
۴ ـ تحويل و تحول امور نگهباني ب. ت. ب. وقعات روز قبل.
۵ ـ تنظيم و ثبت وقعات و گزارشهاي نهايي به صورت صحيح و بدون خط خوردگي و تراشيدگي و الحاق برابر دستورالعملهاي صادره.
۶ ـ رسيدگي به پرونده هاي متشكله باقيمانده از نگهباني قبل جهت تكميل و به جريان انداختن و آماده نمودن آنها براي ارسال به مراجع قضايي.
۷ ـ نظارت بر انجام وظيفه مأمورين اطلاعات درب ورودي و راهنمايي مراجعه كنندگان و نگهداري اشياء ممنوعه ارباب رجوع.
۸ ـ بازديد از عوامل نگهباني و اماكن انتظامي در طول مدت خدمت.
۹ ـ تقديم گزارش از وضعيت حفاظت فيزيكي زندان در زمينه مشكلات، نواقص، ايرادات و نارسائيها به فرمانده انتظامي در مدت نگهباني.
۱۰ ـ نظارت بر امور محوله داخلي بين پوسته دوم زندان مانند نظافت كليه اماكن انتظامي، اطمينان از عدم وجود اشكال در ساختمان و تأسيسات.
11 ـ تعيين افراد جيره بگير، امور رفاهي مأموريني كه بطور شبانه روزي در زندان بسر مي برند، وضعيت ظاهري و شئونات اسلامي، رعايت موارد انضباطي و جلوگيري از حركات يا اعمال سوء مأمورين و نظارت بر اجراي برنامه هاي دسته جمعي از جمله نماز جماعت، سخنراني و اجراي دستورات انضباطي و تنبيهي در مورد هر يك از كاركنان و ارائه گزارش نواقص، معايب مشهود در هر مورد به مقام بالاتر.
۱۲ ـ اجراي مراسم صبحگاه و شامگاه.
۱۳ ـ اعمال نظارت لازم بر بازرسي بدني از زندانيان، ملاقات كنندگان و بازرسي دقيق وسائط نقليه و ساير تجهيزات در هنگام ورود و خروج از زندان بدون استثناء.
۱۴ ـ هدايت و نظارت كمك نگهبان در انجام وظايف و امور محوله.
15 ـ ارائه گزارش سوانح و حوادث غيرمترقبه حادث شده به مقام مافوق در اسرع وقت.
۱۶ ـ اجراي كامل مقررات و آئين نامه هاي مربوطه و نظارت كامل در حسن جريان امور انتظامي و سركشي و بازديد مرتب از اماكن مختلف پستي و ارتباط آنان با يكديگر و بطور كلي برقراري نظم و آرامش در محدوده فيزيكي تحت مسئوليت و اعمال مراقبت دائم در مورد جلوگيري از ورود هرگونه سلاح سرد و گرم به زندان.
۱۷ ـ آمارگيري از كاركنان تحت امر بمنظور آگاهي بر تعداد كاركنان موجود، غائب، در حال مرخصي، بيمار، فراري، منتسب و غيره و تنظيم آمار لازم و درج آن در دفتر نگهباني.
۱۸ ـ انجام ساير امور محوله طبق دستور.
ماده ۳۱ ـ مسئول بازديد و كنترل ورود و خروج افراد و وسايل موظف است علاوه بر امور محوله، اقدامات زير را انجام دهد:
1 ـ بازرسي دقيق از وسائط نقليه و اشيائي كه به هر نحو به زندان وارد و يا خارج مي شوند و جلوگيري از ورود و خروج اشياء ممنوعه.
۲ ـ بازرسي بدني از زندانيان و مراجعين به هنگام ورود يا خروج از زندان و جلوگيري از ورود و خروج اشياء ممنوعه.
۳ ـ اجراي مقررات مربوط به ورود اشخاص به زندان.
۴ ـ تنظيم و ثبت دفتر ورود و خروج به زندان.
۵ ـ ارائه گزارش موارد تخلفات زنداني و ارباب رجوع و معرفي آنان به مسئول مربوطه.
۶ ـ كنترل ورود و خروج خودروها از حيث ثبت تاريخ و ساعت و شماره خودرو با نام راننده مربوطه و گرفتن كارت شناسايي معتبر از راننده و در مواقع ضروري گرفتن كارت ماشين.
۷ ـ تحويل تعرفه ملاقات (برگه ملاقات) و تطبيق امضاء ملاقات شونده با برگه ملاقات از ورود به سالن ملاقات.
۸ ـ آموزش و راهنمايي كاركنان تحت مسئوليت در مواقع ضروري.
ماده 32 ـ وظايف ساير مسئولين و كاركنان در زندانها، بازداشتگاهها، مؤسسات صنعتي، كشاورزي و خدماتي و ساير مؤسسات و مراكز وابسته بر اساس شرح وظائف پست سازماني مصوب خواهد بود.
ماده 33 ـ ترك نگهباني، صحبت كردن در موقع نگهباني، خوابيدن و نشستن و خارج شدن از محوطه پاسگاه، غذا خوردن، استعمال دخانيات، انجام حركاتي كه باعث انصراف خاطر آنان از خدمت و مراقبت از زندانيان در تكاليف مقرره آنان شود ممنوع مي باشد. نگهبانان بايد طبق آئين نامه داخلي هميشه مجهز و ملبس به لباس رسمي و تميز و مرتب بوده، مواقعي كه در داخل زندانها مأموريت داشته باشند بدون اسلحه انجام وظيفه نمايند. اسلحه، مهمات و تجهيزات زندان بايد در پوشش خارج بند در جاي امن و مستحكم نگهداري شود. هنگامي كه نگهبانان زنداني را طبق دستور رسمي و كتبي مقامات صلاحيتدار قانوني براي محاكمه يا بازپرسي يا انتقال به زندان يا محل ديگر از زندان خارج مي نمايند بايد مسلح باشند و در طول راه حق توقف و مذاكره و حرف زدن با متهم و ديگران را ندارند و مكلفند زنداني را برابر مقررات مربوط تحت مراقبت كامل از جاي خلوت مستقيماً به مرجع احضار كننده بدرقه نموده پس از انجام كار او را بلافاصله و به همان نحو مستقيماً به زندان عودت داده به افسر نگهبان خارج تحويل نمايند. نگهبانان به هنگام نگهباني، بدرقه و حفاظت زندانيان از اداي احترامات معاف خواهند بود. اگر زنداني مبادرت به فرار نمايد نگهبان موظف است ضمن استمداد از اطرافيان با تمام توان او را تعقيب نموده و چنانچه با بكار بردن تلاشهاي ممكن موفق به دستگيري او نشود سه مرتبه با صداي بلند و رسا ايست داده هرگاه باز هم توقف ننمود، با رعايت اطراف و جوانب و توجه به اينكه باعث قتل يا جرح كسي نگردد با استفاده از اسلحه و خالي كردن تير هوائي و در مقام ناچاري با نشانه گيري ساق پاي زنداني از فرار او جلوگيري نمايد. هرگاه نگهبان بدون اجازه رسمي و كتبي مقامات مربوط از بازداشت هر زنداني، اطلاعي به خارج از زندان داده يا اطلاعات و پيامها و نوشته ها يا اجناس و اشيائي از طرف زندانيان به خارج برساند يا از خارج براي آنان بياورد به نسبت اهميت تخلف تحت تعقيب قرار خواهد گرفت. نگهبان در مواقعي كه خلافي از يكنفر زنداني مشاهده نمايد بدون اينكه حق داشته باشد او را مجازات يا حتي ملامت كند بايستي مراتب را با ذكر جزئيات امر كتباً به افسر نگهبان گزارش دهد چنانچه در مقام رسيدگي خلاف گزارش وي ثابت شود مؤاخذه خواهد شد.
تبصره ـ تخلف از مقررات ماده فوق علاوه بر تعقيب قانوني موجب تنبيه انضباطي خواهد بود.
ماده 34 ـ رئيس دفتر زندان مكلف است در حسن جريان كلية امور مربوط به دبيرخانه و يا بايگاني و تقويم و ابلاغ و اجراي احكام، نظارت كامل داشته و مراقبت نمايد تا كارهاي جاري بدون وقفه و تأخير و بموقع انجام شده، پاسخ نامه هاي رسيده در اسرع وقت تهيه و به مقصد ارسال شود، كليه نامه ها و احكام و قرارهاي رسيده در دفاتر مربوطه ثبت، پس از ابلاغ به زندانيان و اجراي مفاد آن در پرونده مربوط به هر زنداني درج و بايگاني گردد. بديهي است نتيجة اجراي حكم را به مرجع قضائي مربوطه ارسال خواهد نمود. دفاتر داخلي هر زندان عبارتند از:
دفتر نامه ها و احكام و قرارها ـ دفتر ثبت اسامي زندانيان ـ دفتر حضور و غياب زندانيان ـ دفتر تقويم و احتساب محكوميتها با تعيين تاريخ دقيق آزادي زندانيان ـ دفتر ثبت اسامي زندانيان پيشينه دار ـ دفتر ثبت احضاريه ها ـ دفتر آزادي زندانيان ـ دفتر ورود و خروج زندانيان ـ دفتر ملاقات.
تبصره 1 ـ نظارت كامل در اجراي محكوميتهاي نقدي زندانيان در زندانها از وظائف خاصه مسئول اجراي احكام هر زندان مي باشد.
تبصره 2 ـ زندانهائي كه مجهز به سيستم رايانه مي باشند كليه اقدامات دفتري فوق از طريق رايانه انجام مي گيرد.
ماده 35 ـ مسئول شعبه اموال و انبار كه صاحب جمع اموال زندان شناخته مي شود مكلف است طبق مقررات آئين نامه مربوط در محافظت و نگهداري اثاثيه و اموال دولتي و لوازم و اشياء و اسناد متعلق به زندانيان مراقبت و اهتمام شايسته بعمل آورده و وظايف مشروح زير را انجام دهد:
ـ پيش بيني و اقدام بموقع و لازم در تهيه و تدارك اثاثيه و ملزومات و مايحتاج داخلي زندان از قبيل لباس و پوشاك مأمورين و زندانيان، تأمين احتياجات مربوط به سوخت و روشنائي و استحمام و نظافت و بهداشت زندانيان و امكنه زندان و هرگونه ضروريات ديگر.
ـ جلوگيري از تفريط و تضييع و حيف و ميل اموال و اثاثيه دولتي و لوازم شخصي زندانيان و اشيائي كه بطور امانت مي سپارند.
ـ تهيه و تنظيم دفاتر مربوط به ثبت نامه هاي اداري.
ـ وصول و تحويل اموال و ملزومات و اشياء دولتي، نوشت افزار اداري، ملبوسات دولتي زندانيان و مأموران زندان.
ـ ثبت اموال و اثاثية دولتي بر طبق نمونه رسمي و منطبق با مقررات آئين نامه اموال دولتي.
ـ ثبت درخواستهاي مربوط به تهيه اشياء و لوازم مورد احتياج.
ـ ثبت البسه و لوازم شخصي و اسناد عادي و قيمتي زندانيان و هر چيزي كه زنداني موقع ورود به زندان با خود دارد، در دفاتر مربوطه.
ـ تفكيك و نگهداري كيسه هاي محتوي لباس و اشياء زندانيان به ترتيب شماره رديف. (لباس و لوازم شخصي هر زنداني به محض ورود او به زندان بايد بوسيله متصدي انبار تنظيف و ضد عفوني شده در كيسه مخصوص با ذكر شماره در برگ صورتمجلس تنظيمي تحويل و تحول كه يك نسخه آن با قبض انبار به زنداني تسليم مي شود لفاف شده و در حفظ و حراست آن از گزند موش و بيد و آفات ديگر دقت و مراقبت كافي بعمل آيد).
ـ تنظيم اسناد و درخواست رسمي براي تهيه و تدارك اجناس مورد لزوم به امضاء و گزارش رئيس زندان و مقامات مالي مربوط.
ـ مراقبت در نظافت و حفاظت كامل اموال دولتي و امكانات زندانيان.
ـ دقت و مراقبت كافي در تحويل صحيح و سالم امانات زندانيان در موقع آزادي يا انتقال آنان و ارسال صورتمجلس تنظيمي با امضاء زنداني به دفتر زندان.
ماده 36 ـ ادارات و دواير و شعب مددكاري و خدمات اجتماعي در جهت شناخت شخصيت زندانيان و كشف و حل معضلات و مشكلات شخصي و خانوادگي و اجتماعي آنان تحقيقات و اقدامات لازم را نموده و يك نسخه از تحقيقات را جهت ضبط در پرونده شخصيت زنداني به رئيس زندان و نسخة ديگر را جهت اقدام لازم به اداره متبوع خود تسليم مي نمايد. مددكاران بايد با ابراز شفقت و جلب اعتماد زنداني براي بازگشت آنان به زندگي عادي و سالم اجتماعي اقدام و اهتمام لازم به عمل آورند.
ماده 37 ـ وظائف مسئولان فرهنگي و تربيتي زندانها (به منظور تحقق اهداف اصلاحي و تربيتي) به شرح زير مي باشد:
الف ـ ايجاد ارتباط ميان مسئولان زندانها با سازمانها و دواير دولتي و مؤسسات خصوصي و مراكز و شخصيتهاي علمي و مذهبي و اجتماعي.
ب ـ تنظيم برنامه بازديد از زندانها و مؤسسات ديگر با رعايت مقررات پيش بيني شده در اين آئين نامه.
ج ـ برنامه ريزي به منظور موعظة مذهبي و تعليم مباني عقيدتي و ديني و اخلاقي در جهت تهذيب و تزكيه نفس زندانيان.
د ـ اقدامات لازم در جهت حل مشكلات روحي و تسكين دروني و ايجاد اميد به اصلاح و زندگي صحيح اجتماعي در زندانيان.
ه ـ ـ اجراي برنامه هاي عبادي از جمله نماز، آموزش قرآن و ساير برنامه هاي فرهنگي و مذهبي.
و ـ اجراي برنامه هاي آموزشي، هنري، حرفه آموزي، ورزشي و رفتاري زندانيان.
ز ـ نشر فرهنگ كتابخواني و هماهنگيهاي لازم به منظور ايجاد كتابخانه و تأمين كتب و نشريات مجاز.
ح ـ جلب مشاركتهاي مردمي در اجراي برنامه هاي فرهنگي و تربيتي و ايجاد نمايشگاههاي مربوطه.
تبصره ـ رؤساي زندانها مكلفند در جهت اجراي وظائف فوق ضمن همكاريهاي لازم موانع احتمالي را برطرف نمايند.
ماده ۳۸ ـ روانشناسان زندان موظفند با همكاري مددكاران و بخش معاونت امور فرهنگي و تربيتي و ملاحظة پروندة شخصيتي زندانيان ضمن بررسي ناسازگاري و ناهنجاريهاي رواني آنان مراتب را به شوراي طبقه بندي اعلام و اقدام لازم براي ايجاد سازگاري و عنداللزوم درمان آنان بعمل آورند.
ماده ۳۹ ـ مسئول بهداري زندان موظف است با همكاري متخصصين مربوطه از قبيل روانپزشك، پزشك و يا روانشناس نسبت به بستري كردن بيماران رواني به منظور معالجة آنان اقدام نموده در صورتيكه عارضة بيماري مشاراليهم منجر به جنون يا اختلال مشاعر تشخيص داده شود مراتب را در اسرع وقت از طريق رئيس زندان به پزشكي قانوني جهت اعلام نظر و اطلاع به مقامات قضائي گزارش نموده و عندالاقتضاء براي انتقال و معالجة آنان در يك مؤسسة درماني و تأميني تدابير شايستة قانوني را اتخاذ نمايد.
ماده 40 ـ مراقبين مؤسسات صنعتي، كشاورزي و خدماتي موظفند ضمن اجراي دستوراتي كه از طرف رئيس مؤسسه به آنان ابلاغ مي شود، در روز حداقل دوبار صبح و عصر از زندانيان سرشماري و حضور و غياب بعمل آورده و ضمن گشت، زندانيان مشغول بكار را تحت نظر گرفته و از هرگونه تماس آنان با افراد خارج و يا خروجشان از محوطة مؤسسه يا فرار آنان جلوگيري كنند و در صورت بروز حادثه يا مشاهدة هرگونه تخلف فوراً طبق مقررات اين آئين نامه اقدام و مراتب را به رئيس مؤسسه گزارش نمايند.
ماده ۴۱ ـ محكومان در طول اقامت در زندان و يا مؤسسات صنعتي، كشاورزي و خدماتي و يا اقامت در مؤسسات اقدامات تأميني و تربيتي از حيث تحولات حاصله در خصوصيات اخلاقي و مذهبي و تشخيص سلامت بدني و روحي تحت مراقبت و بررسي متخصصين زندان يا مؤسسه مربوطه قرار خواهند داشت.
تبصره ـ انجام اقدامات مقرر در اين ماده در بازداشتگاهها نيز حسب مقدورات اعمال خواهد شد.
بخش دو ـ مقررات عمومي
فصل اول ـ پذيرش، تشخيص و طبقه بندي
ماده ۴۲ ـ در هر زندان يا مؤسسه صنعتي، كشاورزي و خدماتي هر ماه يك بار كميسيوني با مسئوليت رئيس زندان، مؤسسه و يا نمايندة وي و با شركت متخصصين روانشناسي، مددكاري، فرهنگي، تربيتي و در صورت لزوم كارشناسان ذيصلاح ديگر تشكيل و خلاصه نظرات كميسيون مزبور نسبت به زنداني در پروندة شخصيت او منعكس ميگردد.
تبصره ـ رؤساي زندانها و مؤسسات صنعتي، كشاورزي و خدماتي مكلف هستند در صورت درخواست مقامات قضائي ذيربط، مستخرجهاي از پروندة شخصيت زنداني را تهيه و ارسال دارند.
ماده ۴۳ ـ واحد پذيرش و تشخيص محلي است براي پذيرش، بررسي و شناخت شخصيت زندانيان كه زير نظر مسئول مربوطه انجام وظيفه مينمايد.
تبصره - در صورت لزوم واحد پذيرش و تشخيص به صورت جداگانه خواهد بود.
ماده ۴۴ ـ پذيرش زنداني از زماني آغاز ميگردد كه متهم يا محكوم به موجب برگ رسمي به امضاء و مهر مقام قضائي صادر كنندة قرار يا حكم، متضمن مشخصات كامل متهم يا محكوم (شهرت ـ نام ـ نام پدر ـ سن ـ شماره شناسنامه ـ شغل ـ نوع جرم و اتهام يا محكوميت ـ نوع و ميزان مجازات ـ شماره قرار يا حكم ـ تاريخ شروع بازداشت) وسيلة مأمور شناخته شده قبلي كه بايد كارت شناسائي رسمي ملصق به عكس خود را ارائه دهد به بازداشتگاه يا زندان يا ساير مراكز وابسته تحويل ميگردد.
تبصره ۱ ـ عدم ذكر نام و نام خانوادگي، نام پدر، نوع اتهام، شماره قرار و نيز عدم مهر و امضاي مقام قضائي و قانوني، موجب عدم پذيرش زنداني خواهد بود مگر در موارديكه به ولگردي يا بيهويتي و امثال آن تصريح گردد كه در اين صورت زندان و مرجع قضائي بايستي به هر نحو ممكن مشخصات دقيق وي را به دست آورده و در سوابق ثبت كند.
تبصره ۲ ـ سازمان موظف است فهرست مقامات صلاحيتدار قانوني را كه براساس ساير قوانين موضوعه مجاز به معرفي متهمين يا محكومين به زندان ميباشند را به ادارات كل زندانها اعلام نمايد.
ماده 45 ـ از هر زنداني به محض ورود در قسمت پذيرش و تشخيص توسط مأمورين نيروي انتظامي انگشت نگاري و عكاسي بعمل مي آيد و پس از تنظيم دو برگ انگشت نگاري (يك برگ براي زندان و يك برگ براي ارسال به مراكز اسناد قانوني) براي تعيين پيشينه با ذكر شماره عكس زنداني به انضمام مدارك رسمي نسبت به تحويل زنداني اقدام مي گردد و علاوه بر شماره كلاسه دفاتر ثبت كل و ثبت قرارها و محكوميت ها ذكر شماره عكس نيز در كليه مكاتبات مربوط به بازداشتي ها و محكومان الزامي است.
تبصره ۱ ـ هر زنداني مكلف است هنگام ورود مشخصات صحيح و كامل خ. ر. ب. واحد پذيرش اعلام نمايد و در صورت ارائه مشخصات غلط طبق مقررات اين آئين نامه تنبيه انضباطي خواهد شد.
اعلام مشخصات صحيح به مرجع بازداشت كننده نيز الزامي است.
تبصره ۲ ـ زنداني هنگام ورود بايد حداقل يك نفر را معرفي نمايد كه در صورت بروز هرگونه اتفاقي براي وي در اسرع وقت به فرد مذكور اطلاع داده شود.
ماده 46 ـ در زندانها بايد دفاتر ثبت كل حاوي نكات زير، صفحه بندي و به امضاء و مهر رئيس زندان رسيده و مشخصات زنداني به محض ورود و قبل از تحويل او به زندان بشرح زير در آن ثبت شود (ذكر هويت كامل متهم يا محكوم، شامل: نام و نام خانوادگي كنوني و قبلي، نام مستعار، لقب، نام پدر و مادر، وضع خانوادگي، جنسيت، مذهب، تابعيت، شغل، سن، وضعيت تأهل، ميزان سواد، پيشينه كيفري، شماره عكس، علائم مخصوص بدني، نوع اتهام يا محكوميت، نوع قرار يا مجازات، مدت محكوميت، تاريخ شروع بازداشت، تاريخ آزادي از زندان، شماره قرار يا حكم، مرجع صدور قرار يا حكم، نشاني دائم، شماره تلفن، شماره و محل صدور شناسنامه) صحت انطباق مشخصات فوق با زنداني معرفي شده بايد در ذيل معرفي نامه به وسيله مأمور مراقب و آورنده نامه زنداني تأييد و پس از ثبت مراتب در دفتر ثبت كل صحت آن به امضاء زنداني معرفي شده در ستون آخر دفتر مذكور گواهي شود.
ماده 47 ـ پس از ثبت مشخصات كامل زنداني در دفاتر (دفاتر مذكور در ماده 33) براي هر زنداني به ترتيب شماره دائمي عكس پرونده تشكيل مي گردد و كارت شناسائي ملصق به عكس همچنين كارت بايگاني به ترتيب حروف الفبا تهيه و در رديف مربوطه نگهداري مي گردد.
ماده ۴۸ ـ شماره مكاتبات اداري دربارة زنداني به اين شرح خواهد بود:
متهمان: (شماره رديف، شماره عكس، بزه مورد اتهام، شماره مربوط به نوع بزه، شماره ترتيب دفتر ثبت كل، علامت مميزه زندان).
محكومان: (شماره رديف، شماره عكس، بزه مورد حكم، شماره مربوط به نوع بزه مورد محكوميت، شماره ترتيب دفتر ثبت كل، علامت مميزه زندان).
ماده ۴۹ ـ كلية پرونده هاي زندانيان اعم از متهم يا محكوم بايستي ملصق به عكس و حاوي برگ انگشت نگاري و شرح حال و خلاصه پيشينه شخصي، خانوادگي، اجتماعي و كيفري آنها به امضاء مسئول بايگاني زندان باشد.
ماده 50 ـ براي هر زنداني كارت شناسائي ملصق به عكس شامل مشخصات كامل به شرح مندرج در ماده 44 تهيه و در هرگونه نقل و انتقالي به عنوان معرف و مبين مشخصات زنداني مورد استناد و استفاده لازم قرار مي گيرد.
ماده ۵۱ ـ رئيس زندان يا جانشين او مكلف است هر روز اول وقت اداري از زندانيان تازه وارد بازديد نموده و الزام اجراي مقررات و مراعات نظم و انضباطي را در محيط بازداشتگاه و زندان به آنان تفهيم و دفترچه راهنماي مقررات و وظائف زندانيان را بين آنها توزيع نمايد.
ماده 52 ـ در صورت فقدان منع قانوني، هر زنداني مي تواند در اسرع وقت به وسائل ممكن به يكي از نزديكان مورد اعتماد خود اطلاع دهد كه در زندان حضور يافته نسبت به تحويل اشياء و لوازم شخصي او با حضور خود زنداني اقدام نمايد، در هر نوبت صورتمجلس تحويل و تحول بايستي در دفاتر نگهباني و انبار زندان يا بازداشتگاه و پروندة زنداني ثبت شود.
ماده 53 ـ هرگاه زنداني كتباً تقاضا نمايد كه اشياء و لوازم شخصي خ. ر. ب. وسيلة پست سفارشي يا به وسيلة مطمئن ديگر براي يكي از بستگان خويش ارسال دارد نسبت به بسته بندي و لاك و مهر آن با تنظيم صورتمجلس به امضاي خود زنداني و مسئول امور نگهباني و انباردار حاوي مشخصات و جزئيات و تعداد محتويات بسته اقدام مي گردد. هزينه بسته بندي و حمل آن به عهده زنداني مي باشد.
ماده ۵۴ ـ در صورتيكه زنداني نتواند شخص مطمئن را براي تحويل دادن اسناد و اشياء و لوازم شخصي و قيمتي خود معرفي نمايد، تعيين تكليف و محل و نحوة سپردن و نگهداري آن در محلي غير از زندان از قبيل صندوق امانات پستي يا يكي از بانكها و غيره موكول به تقاضاي كتبي زنداني خواهد بود. هزينة نگهداري بعهدة زنداني است.
ماده ۵۵ ـ هنگام انتقال زنداني به زندان ديگر بايد تشريفات تحويل و تحول و بسته بندي لوازم و اشياء ديگر او با تنظيم صورتمجلس و ثبت مراتب در دفاتر نگهباني و انبار كاملاً انجام شده و يك نسخه از صورتمجلس به همراه زنداني به زندان مقصد ارسال شود.
ماده 56 ـ زندانيان مجاز هستند در زندان فقط از لوازم و اشياء شخصي زير استفاده نمايند در غير اين صورت طبق نظر شوراي انضباطي با آنها بر خورد خواهد شد.
كتاب و نشريات مجاز، خمير دندان و مسواك غيرفلزي، جاي صابون غيرفلزي، صابون و شامپو، ابر حمام، شانه غيرفلزي، دو عدد حوله كوچك، دو جفت جوراب، لباس زير بنا به ضرورت بهداشتي، نوشت افزار (كاغذ، پاكت، مداد، خودكار)، عينك طبي و لوازم بهداشتي ديگر با اجازه بهداري زندان، ناخن گير فاقد چاقو، ماشين اصلاح دستي، راديو يك موج باطري دار.
ماده 57 ـ به استثناي لوازم مذكور در ماده فوق نگهداري و استفاده از اشياء ديگر موكول به پيشنهاد رئيس زندان و تصويب مديركل استان مي باشد.
ماده ۵۸ ـ زنداني حق آوردن لوازم و ابزار كار از كارگاه و آموزشگاه را به داخل زندان يا بازداشتگاه ندارد.
ماده ۵۹ ـ در هر زندان قسمتي به نام تشخيص به منظور شناخت شخصيت زندانيان و طبقه بندي آنان با استفاده از خدمات كارشناسان متخصصين تشكيل ميگردد كه تهيه و تنظيم و نگهداري پروندة شخصيتي زنداني به شرح مواد بعدي بعهدة اين قسمت است.
ماده 60 ـ محكومان حداكثر دو ماه در قسمت پذيرش و تشخيص تحت آزمايشهاي پزشكي، روانپزشكي، آزمونهاي روانشناسي و شناخت شخصيت و استعداد قرار گرفته و ميزان سلامت جسمي و رواني معلومات و اطلاعات مذهبي و علمي و فني آنان از جهت شناخت شخصيت بررسي و تعيين مي گردد. مددكاران اجتماعي طبق فرمهاي تنظيمي كه بر اساس موازين اسلامي از سوي سازمان تهيه مي شود در خصوص سوابق زندگي تحقيقات لازم به عمل آورده گزارش كاملي از گذشتة محكوم از دوران طفوليت تا زمان تنظيم گزارش در محيط هاي مختلف خانوادگي، تحصيلي، محلي، حرفه اي و غيره را با اظهارنظر خود تهيه مي نمايند. در انقضاء مدت اقامت زنداني در قسمت پذيرش و تشخيص كليه گزارشهاي متخصصين در پروندة او متمركز مي شوند تا در شوراي طبقه بندي مطرح شود.
ماده 61 ـ در هر زندان شورائي با تركيب زير بنام شوراي طبقه بندي زندانيان تشكيل مي شود: مسئولين واحدهاي قضائي، فرهنگي، انتظامي، رئيس اندرزگاه مربوطه، يك نفر روانشناس و يك نفر مددكار كه در قسمت تشخيص فعاليت مي نمايد با انتخاب رئيس زندان.
تبصره 1 ـ قاضي ناظر زندان مي تواند در جلسات شوراي طبقه بندي شركت نمايد.
تبصره 2 ـ شوراي طبقه بندي در اتخاذ تصميمات مربوط به زندانيان حتي الامكان نظر واحد حفاظت و اطلاعات زندان را اخذ مي نمايد.
تبصره ۳ ـ انتخاب رئيس شورا و تأييد مصوبات آن به عهدة رئيس زندان است.
ماده 62 ـ شوراي طبقه بندي در موارد زير اتخاذ تصميم مي نمايد:
الف ـ تعيين و تقسيم محل استقرار زندانيان.
ب ـ اشتغال يا عدم اشتغال به كار زندانيان در مراكز اشتغال داخل و يا خارج زندان.
ج ـ اظهارنظر در زمينة احراز شرائط آزادي مشروط و عفو زندانيان با رعايت مقررات مربوطه.
تبصره ۱ ـ اشتغال به كار زندانيان در خارج از محوطة زندان مستلزم كسب موافقت مرجع قضائي مربوطه خواهد بود.
تبصره 2 ـ نقل و انتقال زنداني در داخل زندان در اختيار رئيس زندان مي باشد.
ماده 63 ـ شوراي طبقه بندي هفته اي يك بار تشكيل و با حضور اكثريت اعضاء رسميت مي يابد، تصميمات شورا با اكثريت آراء قطعي و قابل اجراست. در صورت لزوم به دعوت رئيس زندان جلسة فوق العاده تشكيل خواهد شد.
ماده 64 ـ مديركل استان يا رئيس زندان با تصويب شوراي طبقه بندي و به منظور تشويق زندانيان پيشنهاد عفو يا آزادي مشروط آنها را به مراجع مندرج در بندهاي ل و م مادة 20 اين آئين نامه تقديم مي دارند.
تبصره ـ اشتغال به كار زندانيان در صورت عدم ممنوعيت در حكم، پس از تصويب شوراي طبقه بندي خواهد بود.
ماده 65 ـ زندانيان حسب سابقه، سن، جنسيت، نوع جرم، تابعيت، مدت مجازات، وضع جسماني و رواني و چگونگي شخصيت و استعداد به يكي از قسمتهاي زندان يا مؤسسات تأميني و تربيتي معرفي مي گردند.
تبصره ـ زندانيان زن مي توانند اطفال خود را تا سن دو سال تمام به همراه داشته باشند. رؤساي زندانها مي توانند در هر زندان نسبت به تفكيك و جداسازي اطفال 2 سال تا 6 سال در محل مجزا (مهد كودك) اقدام و يا نسبت به انتقال اطفال موصوف به بهزيستي يا مؤسسات نگهداري اطفال مبادرت نمايند.
فصل دوم ـ امور داخلي، برنامه هاي روزانه، تغذيه و بهداشت
ماده 66 ـ در صورت امكان به هر زنداني يك اطاق با وسائل لازم داده مي شود و هرگاه زندانيان به طور دسته جمعي نگهداري شوند بايد منتهاي كوشش و دقت را در انتخاب افراد يك گروه از حيث تناسب سن و جهات ديگر بخصوص به هنگام خواب به عمل آورده و مخصوصاً در شب بازديد و نظارت بيشتري دربارة آنان اعمال گردد.
ماده ۶۷ ـ لوازم آسايشگاه براي هر زنداني عبارت است از: تختخواب، تشك، بالش، دوتخته پتو، ملحفه براي پتو و تشك و بالش (تغيير محل اين لوازم در آسايشگاه بدلخواه زنداني ممنوع است).
ماده ۶۸ ـ زندانيان مكلفند در حفظ و نگهداري و نظافت كامل لوازم زندان مراقبتهاي لازم را به عمل آورند.
ماده ۶۹ ـ زنداني به هيچ وجه حق روشن كردن آتش و استفاده از چراغهاي خوراك پزي و نگهداري نفت و بنزين و وسائل برقي و ساير مواد محترقه را در داخل زندان يا بازداشتگاه ندارد.
ماده 70 ـ برنامه روزانه زندانها و بازداشتگاهها بايستي بدون تبعيض و استثناء دربارة كليه زندانيان يكسان به مورد اجرا گذاشته شود. برنامه زندانها و بازداشتگاهها به شرح زير است:
اذان صبح، بيدارباش و تا طلوع آفتاب انجام فرائض ديني و استحمام و نظافت آسايشگاه و انجام امور شخصي، طلوع آفتاب ورزش اجباري صبحگاهي، صرف صبحانه و سپس شركت در كلاسها يا كارگاهها. ظهر تا 2 بعدازظهر انجام فرائض ديني و صرف نهار و استراحت، 2 بعدازظهر به بعد شركت در كلاسها يا كارگاهها. مغرب بجاي آوردن فرائض ديني. شام و ساعت 22 خاموشي.
تبصره ـ در صورتي كه تلويزيون برنامه آموزشي مفيدي براي زندانيان داشته باشد رياست زندان ميتواند خاموشي را تا پايان برنامه تلويزيون به تأخير اندازد.
ماده 71 ـ بيماران و افراد سالخورده با صدور گواهي معذوريت از طرف پزشك زندان و تأييد آن توسط مسئول بهداري براي مدتي كه در گواهي تصريح مي گردد از اجراي برنامه هاي روزانه معاف خواهند بود.
ماده 72 ـ در موقع امتحانات و بنا به ضرورت، براي مطالعه و به منظور تشويق زندانيان با كسب اجازه كتبي از مسئول زندان، استفاده از روشنائي با رعايت سكوت كامل بدون ايجاد مزاحمت براي ديگران مجاز مي باشد.
ماده ۷۳ ـ پس از خاموشي بايد در محوطه زندان سكوت كامل برقرار باشد. همچنين در موقع كار و تحصيل و گردش و ورزش و تفريحات سالم و انجام وظائف جاري رعايت نزاكت و ادب و احترام و متانت در گفتار و كردار و رفتار در همه جا و تمام ساعات شبانه روز الزامي است.
ماده ۷۴ ـ فرياد زدن، آواز خواندن با صداي بلند، جرو بحث و گفتگوهاي تند كه مخل امنيت زندان گردد، مشاجره و ارتكاب هر عمل فردي يا دسته جمعي كه نظم و آرامش داخل زندان را مختل سازد، صحبت و اشاره كردن به هر نحوي از انحاء از پنجره هاي زندان با خارج مطلقاً ممنوع است.
ماده ۷۵ ـ بازديد بدني و لوازم همراه زندانيان هنگام ورود و خروج به زندان و آسايشگاه به هر علتي الزامي است.
ماده ۷۶ ـ زندانيان بايد مطابق موازين اسلامي تحت نظارت مراقبين مسئول امور تربيتي زندان بوده و از آنان حداقل روزي دو نوبت صبحها قبل از شروع ورزش و شبها موقع ورود به آسايشگاه سرشماري به عمل آيد.
ماده ۷۷ ـ محل كار و آسايشگاه و اشياء زنداني مطابق دستور رئيس زندان يا جانشين او بازرسي ميشود. تمرد يا مقاومت در برابر مأموران بازرسي و سرپيچي از اجراي دستور آنها موجب تنبيهات انضباطي متمرد خواهد شد.
ماده ۷۸ ـ براي حفظ آرامش و امنيت داخل زندان و بازداشتگاه بايد حداقل ماهي يكبار كلية اماكن و لوازم و اشياء زندانيان به وسيلة گروهي با انتخاب رئيس زندان يا جانشين او و تحت تعليم و نظارت آنان بازرسي شود و با تنظيم صورتمجلس گزارش كار بطور مرتب در پوشه مخصوص بازرسي زندان يا بازداشتگاه بايگاني شود.
ماده 79 ـ ميخ زدن يا نوشتن روي ديوارهاي زندان يا بازداشتگاه، ترسيم و نقاشي و الصاق عكس و هرگونه نوشته اي در آسايشگاه ممنوع است مگر در موارد خاص با اجازه رئيس زندان.
ماده ۸۰ ـ دست زدن زندانيان به سيم كشي و تغيير محل لوازم الكتريكي يا تعويض آن به وسيله زندانيان در زندان و بازداشتگاه به كلي ممنوع است.
ماده 81 ـ زنداني بايد هر روز صبح قبل از خروج از آسايشگاه نسبت به نظافت اطاق و لوازم آن و مرتب كردن رختخواب خود اقدام نمايد. آويزان كردن لباس و لوازم شخصي در آسايشگاه ممنوع است بدين منظور اشكافهاي مخصوص تهيه و در اختيار زندانيان قرار مي گيرد.
ماده ۸۲ ـ استعمال دخانيات در اماكن مسقف مطلقاً ممنوع است، مسئولين مربوطه در زندان مكلفند تمهيدات لازم جهت ترك سيگار را فراهم نمايند.
ماده 83 ـ زندانيان مجاز به نگهداري و همراه داشتن پول در زندان نمي باشند و جهت رفع نيازمنديها و احتياجاتشان مسئولين زندان مكلفند با استفاده از روشهاي قابل اجرا تمهيداتي را فراهم نموده تا زندانيان بتوانند از محل موجودي خ. ن. ب. خريد از فروشگاهها و تهيه ساير مايحتاج خود اقدام نمايند. دستورالعمل موضوع اين ماده از سوي سازمان به ادارات كل زندانها ابلاغ خواهد شد.
تبصره ـ در صورت كشف وجوه نقدي و اوراق بهادار چنانچه زنداني، از وجه نقد استفاده هاي نامشروع، از قبيل قماربازي و دادن رشوه نمايد، وجوه مذكور توقيف و مراتب طي گزارشي به مرجع قضائي ارسال مي گردد و چنانچه استفاده هاي نامشروع از آن بعمل نيامده باشد ضمن طرح موضوع در شوراي انضباطي وجوه مزبور به حساب وي منظور گرديده و در مورد اوراق بهادار حسب مورد تصميم قانوني اتخاذ مي گردد.
ماده 84 ـ در صورت كشف اشياء ممنوعه چنانچه صرف نگهداري آن جرم باشد، موضوع طي گزارشي به مرجع قضائي جهت اتخاذ تصميم ارسال مي گردد و در غيراينصورت ضمن طرح در شوراي انضباطي تا پايان مدت حبس اشياء مذكور توقيف و نگهداري و يا طي صورتجلسه تحويل خانوادة زنداني مي شود.
ماده 85 ـ مواد مذكور در دو مادة فوق در سه نسخه صورتجلسه شده يك نسخه نزد مرجع قضائي مربوطه و يك نسخه در پروندة زنداني بايگاني و نسخة ديگر به زنداني تحويل مي گردد.
ماده ۸۶ ـ پوشيدن لباس مخصوص زنداني، براي زندانيان الزامي نيست مگر به تشخيص رئيس زندان.
تبصره ـ در مواردي كه پوشيدن لباس مخصوص زنداني الزامي باشد، رنگ و شكل لباس زندانيان در سراسر كشور متحدالشكل بوده و بر حسب فصول و مناطق مختلف و چگونگي و ميزان آن از سوي سازمان تعيين خواهد شد. در اينگونه موارد زندانيان مي توانند با كسب اجازه از رئيس زندان بر حسب ضرورت پزشكي و بهداشتي از البسه زير شخصي و يا لباس اضافي و كرست طبي استفاده نمايند و اين عمل نبايد وضع شكل لباس مخصوص زندان را تغيير دهد.
ماده 87 ـ به تشخيص دايره مددكاري از سوي زندان ساليانه به زندانيان نيازمند به ميزان مناسب لباس داده شده و مايحتاج بهداشتي ضروري زندانيان نسوان نيز تأمين مي شود.
تبصره ـ استفاده از بند شلوار و كمربند و نظائر آن بجز شركت در برنامه هاي ورزشي كه از سوي سازمان مجاز تشخيص داده مي شود ممنوع مي باشد.
ماده 88 ـ برنامة غذايي زندانيان به تناسب فصول سال به وسيله مديركل هر استان تصويب و به زندانها ابلاغ مي گردد. ادارات مالي و تداركاتي و انبارهاي زندان بر طبق برنامة تنظيمي نسبت به تأمين اعتبار و تهيه و تحويل مواد اوليه و دقت در مرغوبيت نوع آن اقدام مي نمايند.
تبصره ـ مديران كل استانها مي بايست ب. ت. ب. شرايط و احتياجات اقليمي هر محل نسبت به تغييرات برنامة غذائي در محدودة اعتبار مصوب اقدام نمايند.
ماده 89 ـ غذاي روزانه در سه وعده به ترتيب زير به زندانيان داده مي شود. صبحانه، نهار، شام و اغذيه لازم كه داراي كالري و ويتامينهاي كافي باشد طبق برنامه هاي غذائي مصوب و متناسب با شرائط آب و هوا در هر محل با چاي و آب آشاميدني سالم در اختيار زندانيان گذارده مي شود. در تهيه وسائل ضروري براي جلوگيري از فساد مواد اولية خواروبار و در تنظيف ظروف و محوطة آشپزخانه از طرف مسئولان مربوطه اهتمام كافي و مستمر به عمل آيد.
تبصره ۱ ـ زندانيان بايد غذاي خود را در صورت امكان در سالن غذا خوري زندان صرف نمايند.
تبصره ۲ ـ زندانيان بيمار طبق برنامه و نظرية پزشك معالج در مدتي كه براي آنان تعيين شده است از غذاي مخصوص بهداري استفاده خواهند نمود.
ماده ۹۰ ـ برنامه روزانه زندانيان و برنامة غذايي آنان در ماه مبارك رمضان از سوي سازمان اعلام خواهد شد.
ماده 91 ـ حداقل برنامة غذايي عبارت است از:
نان و پنير و چاي براي صبحانه و نهار يا شام، سبزيجات تازه يا خشك، برنج، سيب زميني، پياز، حبوبات، انواع لبنيات، تخم مرغ و ميوة فصل مي باشد و در هر هفته حداقل سه بار به زندانيان نهار يا شام با گوشت داده مي شود.
تبصره ـ نوع غذا براي كلية زندانيان هر زندان يكسان طبخ و توزيع مي گردد.
ماده 92 ـ لوازم غذا خوري براي هر زنداني عبارت است از: بشقاب ـ كاسه ـ ليوان و قاشق (در صورت امكان از جنس ملامين).
ماده 93 ـ نظافت آشپزخانه، سالن غذاخوري، شستشو و خشك كردن ظروف و لوازم آنها بدون تبعيض و استثناء طبق برنامة زندان به عهدة كلية زندانيان مي باشد.
ماده ۹۴ ـ در داخل زندانها به اندازه احتياج با سرمايه بنگاه تعاون، حرفه آموزي و صنايع زندانيان كشور و يا زندان، فروشگاههاي لازم تأسيس و رئيس زندان از نظر حفاظت و مسئوليتي كه به عهده دارد بر آنها نظارت خواهد داشت.
تبصره ۱ ـ تعيين اجناس و مواد مجاز براي فروش در فروشگاههاي زندان ب. ت. ب. ضرورت حفظ بهداشت و امنيت داخلي زندان با رئيس زندان و تعيين نرخ حسب مورد با بنگاه تعاون، حرفه آموزي و صنايع زندانيان كشور يا زندان است.
تبصره ۲ ـ اجناس و لوازم فروشگاههاي زندان بايد به قيمت عادلانه روز بوده و در صورت وجود اجناس تعاوني الزاماً با قيمت تعاوني فروخته شود.
تبصره 3 ـ صورت ريز مواد و اجناس موجود به نرخ عادلانه به امضاي مسئول فروشگاههاي زندان در تابلوئي كه به همين منظور در مدخل فروشگاه نصب مي گردد درج و در معرض ديد مشتريان گذارده مي شود.
تبصره ۴ ـ رؤساي زندانها مكلفند نظارت كامل بر نرخ اجناس داشته باشند و چنانچه تخلفي صورت گيرد متخلفين را به مراجع مربوطه معرفي نمايند.
ماده 95 ـ زندانيان و ملاقات كنندگان مي توانند اقلام مورد نياز خود را از فروشگاههاي داخل زندان تهيه نمايند. مگر اينكه زنداني به علت تنبيه انضباطي يا دستور پزشك از اين امر منع گرديده باشد.
تبصره ـ فروش لوازم تجملي و مواد محركه و دارو و وسائل برقي در فروشگاههاي زندان ممنوع است.
ماده ۹۶ ـ وضع اماكن زندان عموماً و آسايشگاه زندانيان خصوصاً بايد منطبق با اصول بهداشتي باشد.
ماده ۹۷ ـ نظافت داخل آسايشگاه، راهروها، حياط هواخوري، سرويسها، سالن اجتماعات، نمازخانه، كتابخانه، كارگاهها و مؤسسات صنعتي، كشاورزي و خدماتي و امثال آن تحت برنامه ريزي و نظارت زندان به عهدة زندانيان است. اجير كردن زنداني توسط زنداني ديگر به هر نحو ممنوع است.
تبصره ـ با زندانيان بيمار و سالخوردگان و كساني كه قادر به انجام كارهائي از قبيل موضوع مادة فوق نباشند وفق ماده 71 رفتار خواهد شد.
ماده ۹۸ ـ بهداري زندان مكلف است حداقل ماهي يكبار نسبت به تست پزشكي كليه زندانيان اقدام نمايد.
ماده 99 ـ حتي الامكان بايد ترتيبي اتخاذ شود كه احتياجات درماني و بهداشتي زندانيان بيمار در داخل زندان تأمين شود تا به انتقال زنداني به خارج از زندان نيازي نباشد. معهذا در موارد ضروري خروج زنداني از زندان براي معالجه بايستي با تأييد بهداري زندان و اجازة رئيس زندان و موافقت قاضي ناظر زندان باشد. در موارد فوري زنداني بيمار به دستور پزشك يا بهداري زندان و اجازة رئيس زندان يا جانشين او به بيمارستان اعزام مي گردد و مراتب بايد در اسرع وقت كتباً به مرجع قضائي ذيصلاح گزارش شود.
تبصره ـ مراجع قضائي و مسئولين زندانها موظفند وضع زندانيان بيمار صعب العلاج يا غيرقابل علاج را رسيدگي و حسب مورد مطابق مقررات به آنان مرخصي اعطا يا با رعايت ساير مقررات مربوطه از طريق عفو يا آزادي مشروط موجبات آزادي آنان را فراهم نمايند.
ماده 100 ـ هزينة درمان عوارض و بيماريهائي كه ضرورت يا فوريت درمان ندارند و يا در اثر تقصير ناشي شده است به عهدة زنداني و يا مقصر مي باشد.
ماده 101 ـ كليه اماكن زندان بايد حداقل ماهي يكبار ضد عفوني شود مگر اينكه به علت ظهور حشرات يا بروز اپيدمي و اشاعة ويروس، بيماريهاي موسمي و محلي ايجاب نمايد زودتر از موعد مقرر نسبت به گندزدائي لوازم مربوطه و سمپاشي اطاقها در محوطه زندان اقدام شود.
ماده ۱۰۲ ـ در كارگاهها و اماكني كه زندانيان در آن به كار اشتغال دارند پنجره ها بايد به اندازة كافي وسيع باشد تا نور و هواي آزاد به قدر كافي داخل شود و در صورت لزوم براي كار و مطالعة آنها نور مصنوعي فراهم گردد. مجاري فاضلاب هميشه بايد باز باشد و در رفع عفونت و آلودگي در محوطه و اماكن زندانها مراقبت و اقدام لازم و دائم به عمل آيد.
ماده ۱۰۳ ـ در هر زندان بايد وسايل استحمام زندانيان فراهم بوده و زنداني به محض ورود به زندان استحمام نمايد.
ماده ۱۰۴ ـ گرمابه و مستراح و دستشوئي زندان بايد هميشه تميز و نظيف باشد و به اندازة كافي دوش سرد و گرم در دسترس زندانيان گذاشته شود تا بتوانند ب. ت. ب. فصول سال حداقل در هفته يكبار استحمام نمايند.
ماده ۱۰۵ ـ تراشيدن موي سر زنداني الزامي نيست، مگر به موجب رأي مرجع قضايي و يا در جرائم معينه ابلاغي از سوي سازمان.
ماده ۱۰۶ ـ بهداري زندان مكلف است براي پيشگيري از سرايت بيماريهاي واگيردار مانند بيماريهاي آميزشي و سل و غيره اقدام و با استفاده از همكاري و كمكهاي مالي و فني وزارتخانه ها و مؤسسات و انجمنها نسبت به تهيه محل و دارو براي درمان كامل بيماران مذكور و همچنين معتادان مواد مخدر يا الكل اقدام نمايد.
ماده ۱۰۷ ـ بهداري زندان موظف است از زنداني تازه وارد معاينات كامل پزشكي به عمل آورده در صورت لزوم با انجام آزمايشهاي تشخيص طبي برنامه ريزي و حسب مورد نسبت به درمان يا معرفي وي به مراكز مربوطه اقدام و كليه اقدامات پزشكي در پرونده زنداني درج گردد.
ماده 108 ـ هرگاه زنداني تازه وارد نسخه يا داروئي همراه داشته باشد اخذ و در اختيار بهداري زندان قرار مي گيرد تا به تجويز پزشك به او داده شود و هرگاه دارو جنبه حياتي براي زنداني دارد بايستي فوراً پس از معاينه و تجويز پزشك در اختيار وي قرار گيرد.
ماده 109 ـ هر زنداني به محض احساس كسالت جريان را به مسئول امور نگهباني زندان اطلاع داده و با اخذ معرفينامه به بهداري زندان اعزام و دارو و دستورهاي لازم پزشكي را دريافت مي دارد.
ماده ۱۱۰ ـ زنداني بايد در حضور پزشك يا پزشكيار و يا ساير مسئولين داروي مورد احتياج را مصرف نمايد. نگهداري دارو در آسايشگاه ممنوع است، مگر در مواقع ضروري و با تشخيص پزشك.
ماده ۱۱۱ ـ با تشخيص پزشك بهداري زندان در صورت ضرورت، زنداني بيمار در بيمارستان زندان بستري خواهد شد. گواهي تشخيص ضرورت كتباً بايد در پرونده بيمار قيد گردد.
ماده ۱۱۲ ـ زندانيان مبتلا به بيماريهاي رواني، واگيردار و پرخطر بايد با لحاظ نظر پزشك متخصص و نيز سياستهاي وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكي به صورت مجزا نگهداري و معالجه شوند.
ماده 113 ـ سازمان مي تواند در صورت لزوم نسبت به بيمه درماني زندانيان و يا انعقاد قرارداد با وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكي اقدام نمايد.
ماده ۱۱۴ ـ معاينه و عنداللزوم معالجة زندانيان بيمار به عهدة زندان است.
تبصره ـ در صورت نياز زندانيان بي بضاعت، به دندان مصنوعي، عصا، اعضاي مصنوعي، صندلي چرخدار و عينك، انجمن حمايت از زندانيان مكلف به تأمين آن مي باشد.
ماده ۱۱۵ ـ تمارض زندانيان به هر نحو از انحاء به تشخيص پزشك زندان موجب تنبيه انضباطي خواهد بود.
ماده ۱۱۶ ـ رئيس بهداري زندان موظف است همه روزه اول وقت از كليه زندانيان بيمار كه در بيمارستان زندان بستري هستند عيادت نموده و پس از پرسش از وضعيت آنان و حصول اطمينان از حسن مراقبت پزشكان و پرستاران نسبت به معالجه و تغذية صحيح بيماران نظارت كامل و مستمري بعمل آورد.
تبصره ـ رئيس بهداري هر زندان بايد پزشك باشد و در مراكزي كه اين امكان وجود ندارد، فرد مطلع و آشنا به مسائل پزشكي عهده دار اين مسئوليت خواهد بود.
ماده ۱۱۷ ـ در صورت فوت زنداني، رئيس زندان مكلف است مراتب را فوراً به مرجع قضائي محل و پزشك قانوني و قاضي ناظر زندان اعلام و پس از صدور مجوز از سوي مرجع قضائي مربوطه جنازه را حسب مورد به بستگان او تحويل و يا پس از تشييع، دفن نموده و وجوه و لوازم شخصي او با نظر قاضي ناظر زندان بر طبق صورتمجلس و رعايت نكات لازم به ورثه قانوني وي تحويل و رسيد اخذ گردد.
هرگاه متوفي بدون وارث باشد بايد در اسرع وقت با نظر مقام قضائي ذيصلاح نسبت به تعيين تكليف لوازم شخصي او در زندان اقدام شود و در صورت امكان تجهيز متوفي با اذن اولياء باشد.
فصل سوم ـ اشتغال و حرفه آموزي
ماده 118 ـ سازمان با هدف فراگير نمودن برنامه هاي اصلاحي و تربيتي و به منظور كمك به رفع مشكلات مادي و معنوي زندانيان و خانواده آنان و نيل به خودكفائي مي تواند از محل جذب كمكهاي مردمي و مؤسسات خيريه يا درآمد حاصل از مؤسسات صنعتي، كشاورزي، خدماتي و فرهنگي و بودجه مصوب اعتبار لازم را تأمين و هزينه نمايد.
ماده 119 ـ سازمان مي تواند در جهت ايجاد اشتغال براي زندانيان داوطلب كار با استفاده از امكانات سازمان و يا كمكهاي دولتي و يا از طريق دريافت وام يا با مشاركت بانكها و ارگانهاي دولتي، تعاونيها و يا بخش خصوصي اقدام نمايد.
ماده 120 ـ زندانيان داوطلب پس از آزمايشهاي لازم و تشخيص استعداد و ذوق و تخصص آنها با كسب نظر شوراي طبقه بندي و رعايت مقررات اين آئين نامه در كارگاههاي داخل زندان يا مؤسسات صنعتي، كشاورزي و خدماتي خارج زندان بكار گمارده مي شوند.
ماده 121 ـ زندانيان بايد به حرفه هائي كه مستلزم ديدن دوره هاي تعليماتي براي كسب مهارت و تخصص مي باشد و از طرف سازمان ابلاغ مي شود بكار گمارده شوند تا در طول زمان بتوانند با طي مراحل مختلف آموزشي به اخذ گواهينامه مهارت فني در رشته مخصوص نائل گردند.
ماده 122 ـ زندانيان مي توانند با موافقت رئيس زندان در ساعات بيكاري و فراغت در آسايشگاه خود به كارهاي دستي اشتغال داشته باشند. مواد اوليه اين نوع كارها منحصراً از طريق فروشگاه زندان در اختيار آنان گذاشته مي شود.
تبصره 1 ـ هرگاه زنداني نتواند با سرمايه خود اقدام به تهيه مواد اوليه و لوازم مربوطه نمايد، اين مواد و لوازم از طريق زندان يا انجمن حمايت از زندانيان تهيه و در اختيار وي گذارده خواهد شد. در اين صورت پس از كسر هزينه تهيه لوازم اوليه يك چهارم از سود حاصله به عنوان سهم سرمايه برداشت و به حساب صندوق زندان يا انجمن حمايت از زندانيان واريز و بقيه به حساب زنداني منظور مي گردد.
تبصره 2 ـ زنداني مجاز است كاردستي خود را پس از قيمت گذاري توسط زندان و با استفاده از نظر خبره به هر نحو كه خود مي داند به زندان يا به اشخاص ديگر واگذار يا به فروش برساند. در صورت فروش يا واگذاري به غيرقيمت فروش نبايد از قيمت تعيين شده توسط زندان كمتر باشد.
ماده 123 ـ ساعات كار و استراحت زندانيان در مؤسسات صنعتي، كشاورزي و خدماتي داخل يا خارج زندان ب. ت. ب. موقعيت محل و نوع و كيفيت كار و با رعايت فصل دوم از بخش دو اين آئين نامه از طرف رئيس كارگاه يا مؤسسه مربوطه با هماهنگي رئيس زندان تعيين و به مورد اجرا گذاشته مي شود.
ماده 124 ـ مزد روزانه زندانيان به تناسب درجه مهارت و كارداني هر يك از آنان و ميزان و نوع كاري كه انجام مي دهند بوسيله مديركل استان تعيين مي شود.
ماده 125 ـ مزد ماهيانه كار زنداني بشرح زير تقسيم مي گردد:
1 ـ پنجاه درصد (50 %) به حساب بانكي سرپرست موقت عائله تحت تكفل زنداني واريز مي گردد.
2 ـ بيست و پنج درصد (25%) به حساب زنداني واريز مي شود كه در موقع آزادي به او پرداخت گردد.
3 ـ بيست درصد (20 %) به حساب خود زنداني براي مخارج ضروري پرداخت مي شود.
4 ـ پنج درصد (5 %) براي جبران خسارت و حوادث ناشي از كار بر اساس قرارداد في مابين سازمان و زندانيان شاغل اختصاص داده خواهد شد.
تبصره ـ در صورتي كه زنداني فاقد عائله تحت تكفل باشد مبلغ 50 % دستمزد مذكور در بند (1) نيز به حساب زنداني واريز مي گردد.
ماده 126 ـ در موقع انتقال زنداني به زندان يا مؤسسه ديگر در اسرع وقت كليه مطالبات او پس از تسويه حساب كامل به محل زندان جديد حواله و منتقل مي شود.
ماده 127 ـ مؤسسات صنعتي، كشاورزي و خدماتي مكلفند:
الف ـ در صورت بروز حوادث ناشي از كار هزينه خسارت وارده به زندانيان را از محل پنج درصد (5%) موضوع بند 4 ماده 125 پرداخت نمايند.
ب ـ كليه مقررات ايمني، حفاظتي، بهداشتي را طبق ضوابط قانوني رعايت نمايند.
ج ـ دفاتر رسمي زير را در كليه كارگاهها و مؤسسات صنعتي، كشاورزي و خدماتي به هر شكل كه اداره مي شود تنظيم نمايند.
1 ـ دفتر روزانه 2 ـ دفتر كل 3 ـ دفتر درآمد 4 ـ دفتر اموال 5 ـ دفتر سفارشات 6 ـ دفتر صندوق 7 ـ دفتر دستمزد زندانيان 8 ـ دفتر انبار 9 ـ دفتر حساب درآمد و هزينه شخصي زندانيان به منظور تعيين و اعلام موجودي هفتگي پس انداز قابل پرداخت آنان به فروشگاههاي زندان.
تبصره ۱ ـ پرداخت موجودي حساب پس انداز هنگام آزادي به شرط آنكه منع قانوني نداشته باشد پس از تسويه حساب از كليه قسمتهاي زندان بلامانع است.
تبصره ۲ ـ در صورت رايانهاي شدن واحد مربوطه مندرجات دفاتر مزبور به رايانه منتقل خواهد شد.
ماده 128 ـ نحوه اداره كارگاهها و مؤسسات صنعتي، كشاورزي و خدماتي بشرح ذيل خواهد بود:
الف ـ مسئوليت اداره امور كارگاهها و مؤسسات صنعتي، كشاورزي و خدماتي از حيث نوع و ميزان توليد، كيفيت و كميت كار، خريد و فروش و معاملات و انعقاد و انجام قراردادها و مسائل فني و تخصصي و ساير موارد از اين قبيل بر عهده مديريت كارگاه يا مؤسسات مي باشد.
ب ـ مسئوليت امور انتظامي و امنيتي و در اختيار قرار دادن كارگران، نحوه و كيفيت اعزام آنان به كارگاه و نيازهاي فرهنگي و بهداشتي زندانيان بر عهده رئيس زندان مي باشد.
ماده ۱۲۹ ـ استفاده از زندانيان در امور نگهباني و انتظامي و اداري زندان و ديگر دستگاهها ممنوع است.
ماده 130 ـ انجام امور خدماتي داخل بندها و اندرزگاهها و مؤسسات صنعتي، خدماتي و كشاورزي و همچنين كارگاهها به طور نوبتي بدون تبعيض توسط زندانيان انجام مي گيرد.
تبصره ـ اگر زنداني بدون عذر موجه از انجام وظائف محوله در داخل زندان و مؤسسات وابسته خودداري نمايد تخلف و به تشخيص شوراي انضباطي موجب تنبيه انضباطي است.
فصل چهارم ـ فعاليتهاي آموزشي، فرهنگي و تربيتي
ماده 131 ـ به منظور سوادآموزي و ارتقاء سطح معلومات و جلوگيري از اتلاف وقت زندانيان و همچنين تقويت اراده و پرورش فكر و استعدادهاي نهفته آنان در كليه زندانها از طريق وزارتخانه هاي مربوطه و مؤسسات آموزشي، علمي و فني، حرفهاي و دولتي يا وابسته به دولت و يا سازمانهاي خيريه و نهضت سوادآموزي، تحت نظر واحدهاي مربوط در زندان، آموزش فني، حرفه اي و مذهبي داده مي شود.
ماده 132 ـ زندانيان در مدت اقامت خود در زندان ب. ت. ب. مدت محكوميتشان و كيفيت و نوع برنامه هاي آموزش علمي، ديني و فني، حرفه اي پيش بيني شده در زندانها به فراگيري سواد و ادامه تحصيلات علمي، ديني و حرفه اي اشتغال خواهند داشت.
تبصره ـ شركت افراد بيسواد كمتر از شصت سال در كلاسهاي سوادآموزي اجباري است، عدم شركت در كلاسهاي مزبور مي تواند موجب محروميت از امتيازات گردد.
ماده 133 ـ تدريس در آموزشگاههاي علمي و فني، حرفه اي زندانها با همكاري وزارتخانه ها و سازمانها و مؤسسات آموزش علمي و فني، حرفه اي وسيله مربيان علمي حرفه اي و طبق برنامه تنظيمي توسط واحدهاي مربوطه در زندان انجام مي گيرد.
ماده 134 ـ آزمون ساليانه بايد مطابق برنامه رسمي دستگاههاي مربوط در داخل زندانها بعمل آيد و به محصل هر كلاس گواهينامه رسمي بدون اشاره به زنداني بودن او با انجام تشريفات خاص كه جنبه تشويق به تحصيل داشته باشد اعطاء مي گردد.
ماده 135 ـ به منظور كمك به بازسازي اجتماعي زندانيان و جذب كامل آنها در محيط اجتماعي، سازمان مكلف است وسائل تحصيل ابتدائي، راهنمائي، متوسطه و عالي و دوره هاي تخصصي، علمي و فني، حرفه اي را براي علاقه مندان به ادامه تحصيل از طرق اجراي برنامه هاي عادي يا مكاتبه اي با رعايت مقررات مربوط از طريق وزارتخانه ها و مؤسسات ذيربط در داخل زندان فراهم نمايد.
ماده ۱۳۶ ـ پرداخت هزينه هاي مربوطه به تحصيلات عالي از طريق برنامه هاي عادي يا مكاتبهاي با خود زنداني است. زندان مكلف است به هزينه زنداني كتب و وسائل لازم را تهيه و در اختيار او قرار دهد.
تبصره ـ در صورتي كه زنداني به جهت عدم بضاعت قادر به پرداخت هزينه هاي مذكور در اين ماده نباشد پرداخت هزينه ها از طريق انجمن حمايت از زندانيان صورت مي گيرد.
ماده 137 ـ امتحانات نهايي ابتدائي، راهنمايي، متوسطه و عالي با نظارت مستقيم وزارتخانه ها و مؤسسات مربوطه در داخل زندان انجام مي شود.
ماده 138 ـ زنداني با موافقت رئيس زندان به عنوان فعاليتهاي فردي و ممتاز علاوه بر اجراي برنامه هاي تحصيلي مي تواند مطالعات دانشگاهي، فني، حرفه اي و تحقيقاتي خود را شخصاً در زندان انجام دهد و وسائل و لوازم مورد نياز خود را با رعايت نظامات داخلي زندانها به هزينه شخصي خود و در صورت امكان به هزينه دولت از طريق مسئولين برنامه هاي آموزشي زندان تدارك نمايد.
ماده 139 ـ در هر زندان با جلب كمك و همكاري وزارتخانه ها و سازمانها و مؤسسات كتابخانه مجهزي ب. ت. ب. تعداد زندانيان تأسيس و كتب علمي، مذهبي، اخلاقي و فني در حد نياز براي مطالعه زندانيان تهيه مي شود زندانيان مي توانند در ساعات مقرر در كتابخانه به مطالعه پرداخته و با اجازه مسئولين كتابخانه به طور امانت از كتابخانه كتاب اخذ نموده، سپس با رعايت نظافت كامل و بدون عيب و نقص آنرا عيناً به كتابخانه مسترد نمايند.
ماده ۱۴۰ ـ هر زنداني كه نسبت به حفظ نظافت و يا اعاده به موقع كتاب به كتابخانه مسامحه نمايد با نظر مسئول كتابخانه و موافقت رئيس زندان از عهده غرامت مربوطه برخواهد آمد.
ماده ۱۴۱ ـ استفاده از مجلات و روزنامه هاي مجاز در داخل زندان بلامانع است.
ماده 142 ـ با جلب كمك و همكاري نهادهاي ذيربط در زندان وسائل آموزشي سمعي و بصري لازم جهت زندانيان تدارك و تأمين مي گردد.
ماده 143 ـ هنگام پذيرش زنداني دين رسمي او در برگه پرسشنامه درج و به منظور تقويت و تحكيم مباني ديني زندانيان و اجراي آداب و مراسم ديني آنان با جلب كمك وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامي از طريق مسئولين مربوطه زندان (در زندان محل) وسيله و تسهيلات لازم جهت انجام فرائض ديني آنها فراهم مي گردد.
ماده 144 ـ هر زنداني كه داراي يكي از اديان رسمي كشور باشد مي تواند در آسايشگاه عمومي يا انفرادي خود يك جلد كتاب آسماني، كتاب دعا، سجاده و مهر نماز جهت اجراي فرائض ديني خود نگهداري نمايد.
ماده 145 ـ هر زنداني كه داراي يكي از اديان رسمي باشد در صورت لزوم مي تواند تقاضا نمايد تا پس از موافقت رئيس زندان نماينده مذهبي او در زندان حضور يافته در اجراي آداب و مسائل مذهبي او را هدايت و ارشاد نمايد.
ماده 146 ـ در هر زندان در صورت امكان وسائل و امكانات ورزشي و تربيت بدني از قبيل تأمين كادر مربيان ورزشي و تدارك سالن سرپوشيده و زمين و وسائل لازم براي ورزشهاي فردي و گروهي فراهم مي گردد.
ماده 147 ـ به منظور سلامت جسم و روح زندانيان، اجراي برنامه هاي ورزش صبحگاهي در زندانها براي زندانياني كه قادر به انجام ورزش مي باشند، اجباري است و طبق برنامه اي كه براي آنان تنظيم مي شود بايد حداقل روزانه نيم ساعت در هواي آزاد ورزش نمايند.
ماده 148 ـ زنداني مي تواند به پيشنهاد رئيس زندان و موافقت مديركل مربوطه و مقامات قضائي با اجراي تشريفات قانوني و انتظامي در مسابقات ورزشي و فعاليتهاي فرهنگي و مذهبي خارج از زندان شركت نمايد.
تبصره ـ شركت در مسابقات خارج از كشور از شمول اين ماده مستثني است.
ماده 149 ـ به منظور پرورش افكار و استعدادهاي هنري و ارتقاء سطح معلومات زندانيان به پيشنهاد معاونت امور فرهنگي و تربيتي موافقت رئيس زندان و با جلب كمك و همكاريهاي وزارتخانه ها و مؤسسات و سازمانهاي ذيربط، در زندانها برنامه هاي نمايش ماهانه ترتيب داده مي شود.
زندانيان در نمايشهاي ماهانه اي شركت خواهند كرد كه رئيس زندان از طرز كار و رفتار آنان رضايت داشته و صلاحيت اخلاقي آنها را شوراي طبقه بندي تأييد نمايد. همچنين به منظور پرورش روح و جسم زندانيان با پيشنهاد رئيس زندان و موافقت مديركل و تصويب شوراي طبقه بندي و موافقت مقامات قضائي مربوطه، زندانياني كه داراي حسن رفتار بوده و مقررات زندان را كاملاً اجرا مي نمايند، حداقل ماهي يكبار به نماز جمعه يا تفريحگاههاي عمومي شهر كه از سوي زندان به اين كار اختصاص داده شده اعزام خواهند شد. بديهي است حفاظت از زندانيان در چنين مواردي با رعايت مفاد اين آئين نامه به عهده مأمورين انتظامي زندان خواهد بود و در صورت لزوم از ساير نيروهاي انتظامي محل استفاده خواهد شد.
ماده ۱۵۰ ـ نمايش فيلمهاي آموزنده و اخلاقي تحت نظر معاونت فرهنگي و تربيتي در زندان با جلب كمك و همكاري ادارات و سازمانهاي مربوطه با رعايت ماده قبل بلامانع است.
ماده 151 ـ زندانيان مي توانند در ساعات فراغت خود با رعايت نظم و ترتيب طبق برنامه تنظيمي از برنامه هاي راديو، تلويزيون استفاده نمايند.
ماده 152 ـ متهمين واجد صلاحيت مي توانند با صلاحديد مسئولين زندان از برنامه آموزشي، حرفه اي، تفريحي و ورزشي استفاده نمايند مگر اينكه به لحاظ عدم شايستگي اخلاقي و نوع و اهميت جرم ارتكابي و يا دستور قضائي، اجتماع آنان با ساير متهمان و محكومان به مصلحت نباشد.
فصل پنجم ـ روابط عمومي
ماده 153 ـ زندانيان مي توانند از اخبار كشور از طريق وسائل ارتباط جمعي مجاز در داخل زندان مانند راديو، تلويزيون و حداقل يك روزنامه كثيرالانتشار اطلاع حاصل نمايند.
ماده 154 ـ در صورت امكان در هر زندان مي بايست زير نظر واحد فرهنگي نشريه ماهانه منتشر و اطلاعات مربوط به فعاليتهاي اصلاحي و ارشادي زندانيان و مقررات انتظامي زندان با درج مقالاتي كه بوسيله مربيان يا زندانيان تهيه مي شود در آن منعكس گردد. زنداني حق ندارد در ضمن مقالات خود كمكهاي مادي يا انجام خدمتي را از مردم طلب نمايد و مطالب مندرج در نشريه داخلي زندان بايد صرفاً واجد جنبه هاي اخلاقي، تربيتي، علمي، تفريحي و سرگرم كننده باشد.
ماده 155 ـ اجازه بازديد از زندان به دستور كتبي مديركل زندانها علاوه بر مقامات رسمي كشور فقط به كساني داده مي شود كه در رشته هاي مربوط به علوم مذهبي، اجتماعي، اخلاقي، تربيتي، جزائي و علوم اداره زندانها تدريس يا تحقيق مي نمايند يا آنهائي كه در انجمنهاي خيريه به فعاليتهاي مذهبي، اجتماعي و اصلاح زندانيان عضويت دارند.
ماده 156 ـ مقامات مجاز براي ورود به زندانها و مؤسسات تأميني و تربيتي عبارتند از:
رئيس قوه قضائيه، رئيس ديوان عالي كشور، دادستان كل كشور، وزير دادگستري، رئيس سازمان و معاونين او، مديران كل سازمان، بازرسان اعزامي رئيس قوه قضائيه، مأموران دفاتر بازرسي و حفاظت اطلاعات سازمان، بازرسان سازمان بازرسي كل كشور طبق ابلاغ صادره، رؤساي دادگستري، قضات ناظر زندان در حوزه قضائي مربوطه، رؤساي دادگاهها در ارتباط با پرونده هاي مطروحه نزد آنان.
تبصره 1 ـ اشخاص زير با اطلاع و اجازه رئيس زندان و رعايت ساير مقررات اين آئين نامه در حدود وظايف و مشاغل خود و در صورت نياز مي توانند وارد زندان شوند: مديرعامل و رئيس هيأت مديره و كاركنان و مددكاران انجمن حمايت از زندانيان شهرستان محل، دانشجويان و محققين با معرفي نامه رسمي از دانشكده يا مؤسسه مربوطه.
تبصره ۲ ـ ورود و خروج عوامل اطلاعاتي وزارت اطلاعات جهت انجام امور محوله پس از معرفي و هماهنگي لازم با سازمان صرفاً در حدود قانون و مقررات تشكيل وزارت اطلاعات خواهد بود.
تبصره ۳ ـ ورود با سلاح گرم يا سرد به داخل زندانها بطور كلي ممنوع است و تخلف از آن بر حسب مورد موجب تعقيب انتظامي يا اداري خواهد بود.
ماده 157 ـ عكسبرداري، رد و بدل كردن اشياء، نامه، حمل ضبط صوت، دوربين عكاسي، مواد ممنوعه و نظاير اين قبيل اعمال براي بازديدكنندگان در مواقع بازديد ممنوع مي باشد.
ماده 158 ـ بازديدكنندگان بايد قبلاً اجازه مخصوص به امضاء رئيس زندان اخذ و به هنگام ورود برگ شناسائي و اجازه كتبي خ. ر. ب. مسئول امور نگهباني زندان ارائه دهند، ساعت ورود و مشخصات كامل و علت بازديد و ساعت خروج آنها بايد در دفتر مخصوص بازديدكنندگان ثبت گردد. هرگاه بازديدكننده نظرات اصلاحي يا انتقادي داشته باشد نتيجه مشاهدات و استنباطات خود را در دفتر مزبور منعكس مي نمايد در اينصورت مراتب بايد از طريق اداره كل به سازمان گزارش شود تا از اينگونه همكاريها و راهنمائيها در بهبود وضع زندانها حداكثر استفاده بعمل آيد.
ماده ۱۵۹ ـ تهيه فيلم و خبر و انتشار شرح احوال و عكس زندانيان بطوري كه باعث شناسائي، هتك حيثيت و رسوائي آنان نشود و يا خود كتباً به آنها رضايت دهند، با اجازه معاونت امور فرهنگي و تربيتي سازمان مجاز خواهد بود.
ماده ۱۶۰ ـ انجام عقد نكاح و طلاق و تنظيم هرگونه سند معامله و قرارداد يا تعهدي كه يك طرف آن زنداني باشد بايستي با اجازه مقام قضائي مربوطه يا قاضي ناظر زندان انجام و در صورت لزوم در زندان بوسيله يكي از سردفتران اسناد رسمي با شرائط عادلانه از ساير دفاتر اسناد رسمي انجام پذيرد تا موجب تضييع حقوق زنداني يا اشخاص حقيقي و حقوقي ديگر نشود.
فصل ششم ـ تخلفات و تنبيهات داخل زندان
ماده 161 ـ اعتراض، شكايات و تقاضاي ملاقات به صورت دسته جمعي و اعتصاب زندانيان به كلي ممنوع است اما هر زنداني مي تواند شفاهاً يا كتباً تقاضاي ملاقات با رئيس زندان را بنمايد و اگر شكايت يا اعتراضي دارد آنرا در صندوقهاي مربوطه بيندازد و به همين منظور صندوقهائي در محلهاي مناسب نصب و حداقل هفته اي يكبار تخليه خواهد شد.
تبصره ـ به گزارشات غير مربوط به زندان، يا بدون امضاء و مشخصات نويسنده ترتيب اثر داده نخواهد شد.
ماده 162 ـ هر زنداني بايد به محض اطلاع از وقوع حوادث و پيشامدهاي سوء احتمالي و اعمالي كه تحقق آن مخل نظم داخلي زندان مي گردد، مراتب را فوراً به مسئول امور نگهباني يا به هر يك از مقامات مسئول زندان گزارش دهد.
ماده 163 ـ تند خويي، دشنام، اداي الفاظ ركيك يا تنبيه بدني زندانيان و اعمال تنبيهات خشن و مشقت بار و موهن در زندانها به كلي ممنوع است.
ماده 164 ـ استفاده از دستبند براي زنداني جهت كنترل و جلوگيري از خودزني و ايذاء و آزار ديگران يا ايراد خسارت به اموال با دستور رئيس زندان و در غياب وي بالاترين مقام مسئول در زندان مجاز مي باشد.
تبصره ـ استفاده از پابند فقط در صورتي مجاز است كه بوسيله دستبند يا تمهيدات ديگر نتوان زنداني را كنترل كرد.
ماده ۱۶۵ ـ در هنگام شورش زندانيان، كاركنان زندانها نهايت سعي خود را در برقراري آرامش و جلوگيري از بروز خونريزي يا ايراد خسارت به افراد و اموال خواهند نمود و عنداللزوم از امكانات انتظامي محل استمداد نموده، جلوي گسترش شورش را گرفته و متخلفين را حسب مورد به دستگاه قضائي و شوراي انضباطي زندان معرفي خواهند كرد.
ماده ۱۶۶ ـ كليه زندانيان اعم از محكومين و متهمين مكلف به حسن رفتار و سلوك با يكديگر و اطاعت از دستورات مأمورين زندان و رعايت كليه مقررات داخلي زندان هستند و در صورت تخلف حسب مورد در شوراي انضباطي مطرح و تصميمات متخذه درباره آنها اجرا خواهد شد.
ماده ۱۶۷ ـ هرگاه زندانيان با يكديگر اختلافي داشته باشند بايستي موضوع را به اطلاع مأمور مراقب بند رسانده تا رئيس اندرزگاه را در جريان امر قرار دهد و رئيس اندرزگاه موظف است به طريق مقتضي رفع اختلاف نمايد و هرگاه موفق به حل اختلاف نشود جريان را به رئيس زندان گزارش خواهد كرد تا رئيس زندان حسب مورد اقدام لازم بعمل آورد.
تبصره ـ زد و خورد در زندان، خودزني، اقدام به خودكشي يا تهديد به انجام آن و هر نوع عملي كه طبق مقررات خلاف محسوب مي شود ممنوع بوده و متخلف طبق نظر شوراي انضباطي تنبيه و حسب مورد به مراجع قضائي معرفي خواهد شد.
ماده 168 ـ به منظور رسيدگي به تخلفات زندانيان شوراي انضباطي با تركيب اعضاي ذيل تشكيل مي گردد: مسئولين واحدهاي قضائي و فرهنگي و انتظامي، حفاظت اطلاعات، رئيس اندرزگاه مربوطه و يك نفر مددكار با انتخاب رئيس زندان، تصميمات متخذه با اكثريت آراء معتبر است.
ماده ۱۶۹ ـ تنبيهات انضباطي عبارتند از:
۱ ـ توبيخ كتبي با درج در پرونده شخصيتي زنداني.
۲ ـ محروميت از ملاقات حداكثر تا يك ماه.
۳ ـ محروميت از مرخصي تا ۶ ماه.
۴ ـ زندان انفرادي تا يك ماه.
۵ ـ تغيير زندان با رعايت مقررات مربوطه.
۶ ـ عدم پيشنهاد عفو و آزادي مشروط حداكثر تا يك سال.
تبصره ـ مرجع تجديدنظر خواهي مجازاتهاي مقرر در بندهاي 4 و 5 و 6 هيأتي مركب از رئيس و قاضي ناظر زندان و يك نفر به انتخاب مديركل زندانهاي استان مربوطه است كه بلافاصله رسيدگي نموده و نظر اكثريت لازم الاجراء خواهد بود.
ماده 170 ـ شوراي انضباطي پس از اتخاذ تصميم مي تواند تنبيهات مقرره را به اكثريت آراء كلاً يا جزئاً به مدت شش ماه تعليق نمايد هرگاه در اين مدت زنداني مرتكب تخلف يا جرمي نشود اجراي تنبيهات مذكور كان لم يكن مي گردد در غيراين صورت علاوه بر مجازات تخلف يا جرم ارتكابي اخير، تنبيهات مقرره در شوراي انضباطي نيز به مورد اجراء گذارده خواهد شد.
ماده 171 ـ آراء شوراي انضباطي در خصوص تنبيه زندانيان به دستور رئيس زندان يا جانشين او اجرا و صورتمجلس حاكي از ذكر نوع تنبيه و اجراي آن تنظيم و در پرونده زنداني درج و بايگاني مي گردد. هرگاه زنداني متخلف از تاريخ آخرين تخلف خود به مدت يكسال مرتكب تخلف يا جرم ديگري نشود و از خود مستمراً حسن اخلاق و رفتار نشان دهد آثار تبعي تنبيه مقرر منتفي و در غيراين صورت در مواقع عفو و بخشودگي در جدول رفتار زنداني به عنوان امتياز منفي منظور و موردنظر قرار خواهد گرفت.
ماده 172 ـ هرگاه اعمال ارتكابي زنداني علاوه بر تخلف انضباطي واجد وصف جزائي يا حقوقي باشد، ضمن محكوميت به تنبيهات مندرج در آئين نامه مراتب به مرجع قضائي محل جهت اتخاذ تصميم قانوني گزارش مي شود و توسط رئيس يا معاونت قضائي زندان تا حصول نتيجه پيگيري خواهد شد.
ماده 173 ـ زنداني مكلف است كليه خساراتي را كه به زندان و مؤسسات وابسته وارد مي كند جبران نمايد و در صورت عمدي بودن يا عدم جبران طبق مقررات قانوني به مراجع قضائي معرفي مي گردد. همچنين در صورتي كه وجه خسارت تا مبلغ پانصد هزار ريال باشد رئيس زندان يا جانشين او مي تواند وجه مذكور را از حساب يا وجوه مربوط به زنداني برداشت نموده و موضوع را كتباً به زنداني ابلاغ نمايد.
بخش سه : رابطه زنداني با خارج از زندان
فصل اول ـ ملاقات
ماده 174 ـ كليه زندانيان اعم از متهم و محكوم تحت نظارت كامل و طبق مقررات اين آئين نامه مجاز به داشتن ارتباط با بستگان و آشنايان خود مي باشند و اين ارتباط بوسيله ملاقات و مكاتبات انجام مي پذيرد.
تبصره ـ چنانچه ملاقات يا مكاتبه متهمي مخالف حسن جريان محاكمه باشد قاضي مربوطه مي بايست كتباً ملاقات با زنداني يا مكاتبه وي را ممنوع اعلام كند. در اين صورت و در مدت ممنوعيت حسب مورد ملاقات با زنداني و يا مكاتبه او فقط با اجازه كتبي مراجع قضائي ذيصلاح مجاز مي باشد. تخلف از مفاد اين تبصره موجب تعقيب انتظامي يا اداري متخلف خواهد بود. ولي به مجرد شروع محاكمه وكيل مدافع شخص بازداشت شده حق خواهد داشت كه با او ملاقات نمايد و هيچ يك از مأموران انتظامي يا اداري و قضائي نمي توانند به هيچ وجه از اين ملاقات جلوگيري نمايند.
ماده 175 ـ محل ملاقات عمومي زندانيان حتي الامكان بايستي مجهز به ديوارهاي شيشه اي نشكن و وسائل تلفن و لوازم ضد صوت باشد و وسائل مذكور بايد طوري تعبيه گردد كه هنگام ملاقات و مكالمه زندانيان با اشخاص، مزاحمت براي سايرين فراهم نگردد و مكالمات به سهولت انجام پذيرد.
تبصره ـ مسئولين زندانها مي توانند براي بناي چنين محلهائي كه در جهت رفاه خانواده زندانيان احداث مي گردد از اعتبارات انجمنهاي حمايت از زندانيان محل استفاده نمايند.
ماده 176 ـ زوج يا زوجه، پدر، مادر، برادر، خواهر و فرزندان زنداني و همچنين پدر و مادر همسر وي حق دارند طبق شرايط ملاقاتهاي هفتگي با زنداني ملاقات كنند و ساير بستگان و دوستان زنداني در صورت درخواست با كسب اجازه از طرف رئيس زندان يا قاضي ناظر زندان مي توانند ملاقات كنند.
ماده 177 ـ زندانياني كه حسن رفتار و كردار داشته باشند با صلاحديد رئيس زندان مي توانند با همسر و فرزندان و پدر و مادر و برادر و خواهر و پدر و مادر همسر خود با حضور مأمور مراقب ملاقات حضوري نمايند.
ماده 178 ـ زندانيان مؤسسات صنعتي، كشاورزي و خدماتي نيز مي توانند حداقل هفته اي يك بار با اشخاص مذكور در ماده 177 ملاقات نمايند. محل ملاقات اين گروه از زندانيان در محل مناسبي كه به اين منظور اختصاص داده مي شود انجام خواهد شد در اينصورت حضور يك مأمور مراقب ضروري است.
ماده 179 ـ زندانيان با موافقت رئيس زندان يا قاضي ناظر زندان در مواردي مي توانند ملاقات خصوصي بدون حضور مراقب با همسر و فرزندان خود داشته باشند.
ماده 180 ـ وكلاي دادگستري در صورت داشتن وكالتنامه رسمي براي حفظ حقوق موكل زنداني خود هر موقع ضرورت ايجاب نمايد مي توانند با اخذ مجوز كتبي از مقامات قضايي ذيصلاح در ساعات اداري به زندان مراجعه و با ارائه وكالتنامه رسمي به رئيس زندان در صورت امكان در اتاق مخصوص و مجزا از اتاق ملاقات عمومي با موكلان خود ملاقات نمايند و در صورت ممنوع الملاقات بودن زنداني، ملاقات با نظر مقامات قضائي مربوطه انجام مي گيرد. بديهي است مقدمات تنظيم وكالتنامه رسمي توسط مسئولين زندان فراهم خواهد شد.
تبصره ـ كانون وكلا مي تواند در هر زندان به هزينه خود با نظر سازمان اتاقي بسازد كه براي ملاقات وكلاي دادگستري با موكلان زنداني آنها اختصاص داده شود.
ماده ۱۸۱ ـ ملاقات مقامات قضائي ذيصلاح با زنداني بايد بدون حضور نگهبان انجام گردد.
ماده 182 ـ برنامه ملاقات عمومي در هر زندان از نظر روز و ساعت متناسب با فصول سال و نياز هر محل بوسيله رئيس زندان تهيه و با تصويب مديركل مربوطه آگهي مي شود.
تبصره 1 ـ برنامه ملاقات بايد به گونه اي تنظيم شود كه زنان و مردان ملاقات كننده و ملاقات شونده بتوانند به طور جداگانه با يكديگر ملاقات نمايند.
تبصره 2 ـ برنامه ملاقات عمومي بايد به گونه اي تنظيم شود كه هر زنداني حداقل هفته اي يكبار ملاقات داشته باشد و مدت آن كمتر از 20 دقيقه نباشد.
ماده 183 ـ علاوه بر رئيس زندان، مقامات قضائي ذيصلاح و مديركل زندانهاي استان نيز در صورت تشخيص ضرورت مي توانند در وقت اداري كتباً اجازه ملاقات با زنداني را با اشخاص مجاز در آئين نامه صادر نمايند.
تبصره ۱ ـ اعطاي ملاقات موضوع اين ماده در خارج از وقت اداري با نظر رئيس زندان يا بالاترين مقام مسئول در زندان بلامانع است.
تبصره ۲ ـ در صورتي كه براي زنداني از سوي شوراي انضباطي محدوديت ملاقات در نظر گرفته شود موضوع با ذكر دليل به مراجع مذكور در ماده فوق اعلام تا از دادن ملاقات خودداري نمايند.
ماده 184 ـ رئيس زندان مي تواند تسهيلات ملاقات زندانيان بيمار را كه در بيمارستان بستري بوده يا قادر به حركت نيستند با نظر پزشك فراهم آورد.
ماده 185 ـ رد و بدل كردن نامه و اشياء مجاز بدون اجازه رئيس زندان يا نماينده وي بهر نحو از انحاء بين ملاقات كننده و زنداني به كلي ممنوع مي باشد و مأمور ملاقات موظف به حفظ انتظام و انضباط كامل و اجراي دقيق ملاقات خواهد بود.
تبصره : تخلف مأمور ملاقات و يا قصور و تقصير وي موجب تعقيب انتظامي يا اداري خواهد بود.
ماده ۱۸۶ ـ ملاقات اتباع بيگانه با خانواده و غير آن بايد با حضور يك نفر مترجم مورد اعتماد انجام شود مگر آنكه مكالمات به زبان فارسي انجام گيرد، پرداخت دستمزد با سازمان است.
ماده ۱۸۷ ـ ملاقات نماينده سياسي و كنسولي با اتباع زنداني خود با معرفي وزارت امور خارجه و با اجازه مقامات صلاحيتدار قضائي با هماهنگي رئيس زندان خواهد بود.
تبصره ـ زندانياني كه كشور آنها در ايران نماينده سياسي ندارند مي توانند با رعايت ماده فوق با نماينده سياسي و كنسولي دولتي كه حافظ منافع آنان ميباشد ملاقات نمايند.
ماده 188 ـ در تمام مواردي كه شخص خارجي با زنداني ملاقات مي نمايد بايد با حضور يك نفر از كاركنان زندان كه حتي الامكان به زبان زنداني آشنايي داشته باشد صورت گيرد و صحبت بايد بدون نجوا و با صداي بلند باشد. اگر مأمور مسئول ملاقات موضوع مذاكره طرفين را بر خلاف مقررات و نظامات داخلي زندان تشخيص دهد بايد فوراً به ملاقات خاتمه دهد و چگونگي امر را به رئيس زندان گزارش نمايد.
ماده 189 ـ رؤساي زندانها بايد ترتيبي اتخاذ نمايند تا سالن انتظار جهت استقرار ملاقات كنندگان مجهز به سرويس، فروشگاه و ساير وسائل رفاهي باشد و تدابيري اتخاذ گردد تا ملاقات كنندگان از مسير مخصوص جداي از محوطه عمومي زندان به قسمت محل ملاقات هدايت شوند.
ماده ۱۹۰ ـ در تمامي موارد تنظيم برنامه ملاقات از نظر روز و ساعت و طول مدت ملاقات و چگونگي و كيفيت آن با نظر رئيس زندان خواهد بود.
فصل دوم ـ ارسال مراسلات پستي
ماده 191 ـ زنداني كه ممنوع الملاقات نباشد مي تواند در هر هفته دو نامه به عنوان همسر و فرزندان، والدين، وكيل رسمي و يا به ديگر بستگان، دوستان و مقامات قضائي و در هر ماه يك نامه به عنوان مقامات رسمي كشور، با رعايت موازين شرعي و قانوني نوشته و ارسال دارد. اين نامه ها با حضور مسئول قسمت ارسال نامه ها امضاء و انگشت زده شده و پس از گواهي مسئول فوق به مهر قسمت مربوطه ممهور مي شود.
تبصره ـ زنداني ممنوع الملاقات مي تواند با اجازه مقامات قضايي مربوطه در صورت لزوم نامه سرگشاده به خانواده يا وكيل رسمي نوشته و پس از تأييد مقام قضائي ارسال دارد.
ماده 192 ـ در مواقع ضروري و فوق العاده زنداني مي تواند با اجازه رئيس زندان بيش از حد مقرر با بستگان خود يا مقامات صلاحيتدار قانوني يا كساني كه به نحوي از انحاء در تعليم و تربيت و حل مشكلات شخصي و خانوادگي و اجتماعي او صالح و مؤثر باشند با رعايت مقررات مربوطه مكاتبه نمايد.
ماده 193 ـ نامه هاي صادره و وارده زنداني بايد بوسيله مسئول ارسال نامه هاي زندانيان كه از بين مأموران مجرب و مورد اعتماد زندان انتخاب مي شود دقيقاً بررسي و مطالعه شده و پس از امضاء و مهر قسمت مذكور به مقصد ارسال شود.
ماده 194 ـ نامه هائي كه مندرجات آن مفسده انگيز يا مخالف با نظامات زندان يا خلاف نظم و عفت عمومي و اخلاق حسنه بوده و موجب هتك حرمت اشخاص شود يا متضمن الفاظ ركيك و مستهجن و فحش و ناسزا و تهديد و يا تهمت و افترا باشد همچنين عرض حالهاي غيرموجه و مكرر درباره موضوعاتي كه قبلاً مورد رسيدگي قرار گرفته و تهيه و ارسال آنها صرفاً به منظور مزاحمت باشد به دستور رئيس زندان ضبط شده و نويسنده نامه طبق مقررات اين آئين نامه تنبيه انضباطي و يا تحت تعقيب جزائي قرار خواهد گرفت.
ماده 195 ـ متن نامه ها بايد با خط خوانا و روشن و به زبان فارسي نوشته شده و موضوع آن درباره بيان حقايق مربوط به اوضاع و احوال خانوادگي و شخصي و جريان دعوا مربوط به نويسنده نامه باشد.
ماده ۱۹۶ ـ كليه نامه هاي صادره بايد در دفتر مخصوصي ثبت و نام و نام خانوادگي و مشخصات كامل، شماره قرار يا دادنامه، شماره زنداني، شماره آسايشگاه نويسنده نامه و نشاني و عنوان گيرنده با خط خوانا روي پاكت نوشته شود تا در صورت برگشت آن با استفاده از مندرجات دفتر مذكور عيناً به نويسنده نامه مسترد شود.
ماده 197 ـ نامه هائي كه به زبان خارجي نوشته مي شود اگر در محل براي ترجمه و بررسي آن وسيله اي موجود نباشد بايستي عيناً به اداره كل زندانها و نهايتاً به سازمان ارسال گردد تا پس از بررسيهاي لازم چنانچه ارسال آن به مقصد بدون مانع باشد جهت ارسال به زندان مربوطه اعاده شود.
ماده 198 ـ زندانيان اتباع خارجه مي توانند از طريق وزارت امور خارجه با نماينده سياسي و كنسولي خود مكاتبه نمايند و نامه هاي آنها بايد طبق مقررات اين آئين نامه بررسي و به مقصد فرستاده شود.
ماده 199 ـ در مواقع ضروري ارتباط زنداني بوسيله تلگراف يا تلفن با اشخاص يا مقامات رسمي با رعايت مقررات اين آئين نامه و موافقت قبلي رئيس زندان با هزينه شخصي زنداني بلااشكال است.
تبصره ـ مكالمه تلفني زندانيان اتباع خارجي با حضور مترجم مورد اعتماد سازمان بلامانع مي باشد.
ماده 200 ـ واحدهاي بازرسي ادارات كل موظفند براي هر زندان صندوق شكايات تهيه و در دسترس زندانيان قرار دهند تا در صورتيكه زندانيان از امور بازداشتگاه يا زندان شكايت داشته باشند بتوانند شكايت خود را با ذكر دليل ضمن نامه اي كه هويت دقيق زنداني روي پاكت قيد شده باشد مستقيماً در صندوق مذكور قرار دهند اين صندوق هر هفته يك بار توسط بازرسي اداره كل باز و شكايت آن به وسيله واحد بازرسي مورد بررسي قرار مي گيرد.
ماده 201 ـ توزيع و قبول نامه هاي زندانيان از ساعت 11 صبح الي 14 مي باشد. جز در موارد اضطراري و با وصول تلگراف و يا هر نامه بايستي حداكثر ظرف 2 روز از تاريخ وصول بدست زنداني يا مرجع مربوطه برسد.
ماده 202 ـ در صورتي كه زنداني از نحوه اجراي بازداشت يا حبس خود و يا هر امر ديگر از امور بازداشتگاه و زندان شكايت داشته باشد مي تواند شكايت خود را با ذكر دليل ضمن نامه اي سربسته مستقيماً به رئيس زندان اعلام نمايد و نامبرده مكلف است اين قبيل نامه ها را به مراجع مربوطه ارسال دارد.
ماده 203 ـ زنداني مي تواند كتب مذهبي و علمي و تحصيلي و هر كتاب يا نشريه مجاز را با نظر مسئول فرهنگي زندان دريافت و مطالعه نمايد.
ماده 204 ـ ورود البسه و پتو و مواد خوراكي توسط زندانيان بر اساس دستورالعمل صادره از سازمان خواهد بود.
تبصره ـ هر زنداني مي تواند 10 روز قبل از آزادي از خارج از زندان لباس دريافت نمايد و اين لباس به انبار تحويل مي گردد تا زنداني هنگام خروج از آن استفاده نمايد.
ماده 205 ـ مرسولاتي كه توسط پست براي زنداني ارسال مي شود به وسيله مأمورين مجرب و مورد وثوق زندان بازديد و تحويل گرفته مي شود. چنانچه مرسولات از اشيائي باشد كه نگهداري آن جرم محسوب مي گردد، مراتب ضمن گزارش جهت اتخاذ تصميم به مقام قضائي ذيصلاح اعلام و در صورتي كه نگهداري آنها در داخل زندان ممنوع باشد به خانواده زنداني مسترد و يا جزو اموال زنداني محسوب و تا آزادي وي ضبط خواهد شد.
فصل سوم ـ مرخصي
ماده 206 ـ در موارد ازدواج، فوت بستگان نسبي و سببي درجه اول از طبقه اول يا ابتلاء آنان به بيماري كه به سبب آن براي مدت طولاني قادر به حركت نباشند رئيس يا قاضي ناظر زندان مي تواند پس از اخذ وثيقه لازم يا كفالت براي مدت 24 ساعت به زنداني مرخصي اعطاء نمايد.
تبصره 1 ـ در صورت عجز از توديع وثيقه يا معرفي كفيل اعزام زنداني تحت مراقبت مأمورين با لباس شخصي حداكثر به مدت ده ساعت به خارج از زندان بلامانع است.
تبصره 2 ـ در غيرموارد مذكور، در صورت نياز (ضرورت) اعطاي مرخصي موضوع اين ماده موكول به كسب نظر رئيس زندان و موافقت قاضي ناظر زندان مي باشد.
ماده ۲۰۷ ـ در مواردي كه زنداني با لحاظ نوع جرم ارتكابي، شخصيت، اخلاق و رفتار در ايام تحمل حبس به تشخيص رئيس زندان مربوطه استحقاق تشويق را داشته باشد رئيس حوزه قضائي يا قاضي ناظر زندان ميتواند به وي پس از تحمل حداقل دو ماه از مدت محكوميت حبس، با ازاي هر شش ماه يك نوبت در قبال اخذ تأمين لازم حداكثر پنج روز مرخصي اعطا نمايد.
تبصره 1 ـ در صورت ضرورت، مرخصي موضوع اين ماده حداكثر پنج روز با پيشنهاد رئيس زندان، توسط قاضي ناظر زندان قابل تمديد مي باشد.
تبصره 2 ـ رئيس حوزه قضايي يا قاضي ناظر زندان، در صورت لزوم مي تواند به مسئوليت خود رأساً نسبت به اعطاي مرخصي اين ماده اقدام نمايد.
ماده 208 ـ به زندانياني كه در مدت تحمل كيفر در زمينه حفظ و درك مفاهيم قرآن كريم و نهج البلاغه، فراگيري احكام و اعتقادات ديني، فعاليتهاي آموزشي، فرهنگي، هنري و ورزشي توفيقاتي بدست آورند به تشخيص مسئول فرهنگي و موافقت رئيس زندان به ترتيب زير، مرخصي تشويقي اعطاء خواهد شد:
الف) براي حفظ هر جزء از قرآن كريم هفت روز.
ب) براي قبولي در هر دوره نهضت سوادآموزي و ساير موارد فوق الذكر پنج روز.
ماده 209 ـ رئيس زندان يا قاضي ناظر زندان مي توانند به زندانيان زندانهاي باز و يا مشغول بكار در زندانهاي بسته، نيمه باز و مجتمع هاي حرفه آموزي و كاردرماني (اردوگاه)، هر پانزده روز يكبار حداكثر 48 ساعت مرخصي اعطاء نمايند.
ماده 210 ـ قاضي ناظر زندان مي تواند به مناسبت عيد نوروز و اعياد اقليتهاي ديني رسمي كشور، به زندانيان محكوم حداكثر هفت روز مرخصي اعطاء نمايد.
ماده 211 ـ زندانيان مربوط به جرائم چك مي توانند با موافقت رئيس زندان و يا قاضي ناظر زندان در هر سال تا سي روز از مرخصي برخوردار شوند و در صورت جلب رضايت شاكي (ارائه لاشه چك)، و به تشخيص قاضي ناظر زندان اين مرخصي قابل تمديد خواهد بود.
ماده 212 ـ اعطاي مرخصي صرفاً ناظر به زندانيان مربوط به جرائم تعزيري، زندانيان موضوع اعمال ماده 696 قانون مجازات اسلامي و ماده 2 قانون نحوه اجراي محكوميتهاي مالي (مصوب 1377) و نيز محكومين سازمان تعزيرات حكومتي و حبسهاي بدل از تبعيد مي باشد.
ماده ۲۱۳ ـ مرخصي هاي پيش بيني شده در مواد قبل، مانع يكديگر نبوده، و با اعطاي مرخصي، به استثناي مرخصيهاي تحت الحفظ موضوع ماده ۲۰۶ لازم است توسط قاضي ناظر زندان تأمين مناسب از زندانيان اخذ گردد.
ماده 214 ـ چنانچه زنداني پس از پايان مدت مرخصي، به تشخيص مقام اعطاء كننده مرخصي بدون عذر موجه به زندان مراجعه ننمايد، علاوه بر ضبط تأمين مأخوذه مطابق مقررات قانون آئين دادرسي دادگاههاي عمومي و انقلاب در امور كيفري، اقدام قانوني لازم نيز معمول و ايام مرخصي و غيبت جزء دوران محكوميت وي محسوب نمي گردد.
ماده 215 ـ محكوميني كه جرم آنان سرقت مسلحانه، جاسوسي، اقدام عليه امنيت كشور و يا داير كردن مركز فساد و فحشاء مي باشد، از شمول اعطاء مرخصي مستثني هستند.
ماده ۲۱۶ ـ اعطاي مرخصي به زندانيان تحت قرار با دستور و يا موافقت مقام رسيدگي كننده به پرونده يا قائم مقام قانوني آن خواهد بود.
فصل چهارم ـ انتقال، اعزام و بدرقه زنداني
ماده 217 ـ هر متهم يا محكوم در بازداشتگاه و زنداني كه در حوزه قضائي صادركننده قرار يا حكم قرار دارد نگهداري مي شود، مگر در مواردي كه دادگاه صادركننده حكم مطابق قانون محل ديگري را براي تحمل كيفر تعيين نمايد.
ماده 218 ـ تعيين محل نگهداري محكومين و متهمين در حوزه قضائي و نيز تعيين ساعات و دفعات و نوع ملاقات و ساير ترتيبات انجام ملاقات و مرخصي و جابجائي زنداني به مؤسسات صنعتي، كشاورزي و خدماتي و ساير مراكز وابسته به سازمان به عهده سازمان مي باشد.
ماده 219 ـ رؤساي زندانها و مؤسسات صنعتي، كشاورزي و خدماتي موظفند هر دو ماه يك بار در صورت تقاضاي محكوم و يا رأساً به تشخيص خود تغيير نوع زندان محكوم را بر حسب بهبود وضع اخلاقي محكوم يا تنزل آن به مركز پذيرش و تشخيص پيشنهاد كنند تا براي اتخاذ تصميم در شوراي طبقه بندي مطرح گردد.
ماده 220 ـ در هر مورد كه نگهداري زنداني در زندان محلي مخالف مصالح آن شهرستان يا استان باشد با موافقت مقامات قضائي مربوطه و تعيين محل انتقال به وسيله اداره كل زندانها با جلب نظر شوراي طبقه بندي به حوزه قضائي ديگري منتقل مي شود.
ماده ۲۲۱ ـ انتقال زنداني از حوزه قضائي به حوزه قضائي ديگر مستلزم موافقت مقام قضائي ذيربط و مديركل مبداء و مقصد خواهد بود.
تبصره 1 ـ انتقال محكومين به زندان ديگر با پيشنهاد رئيس زندان و تصويب شوراي طبقه بندي و موافقت مديركل يا به دستور رياست سازمان انجام مي پذيرد.
تبصره ۲ ـ پس از انتقال زنداني به زندان جديد كليه امور قضائي و اجرائي بعدي به عهده مقامات قضائي حوزه قضائي زندان جديد خواهد بود. بديهي است قاضي مبداء به قاضي مقصد نيابت قضائي اعطا خواهد نمود.
تبصره 3 ـ زنداني يا خانواده او مي توانند تقاضاي خود را در مورد انتقال به رئيس زندان مقصد و يا مبداء تقديم نموده تا طبق مفاد اين ماده عمل شود در اينصورت هزينه هاي متعلقه به عهده زنداني است.
ماده 222 ـ اعزام بدرقه، نقل و انتقال زندانيان به مراجع قضائي، مؤسسات صنعتي، كشاورزي و خدماتي، مراكز درماني، تربيتي، آموزشي، مرخصي هاي تحت الحفظ و يا ساير مراجع ذيربط طبق ضوابطي كه از سوي سازمان اعلام مي شود به عهده نيروهاي مسلح يگان انتظامي سازمان مي باشد و تا تأمين نيروهاي مورد نياز و استقرار كامل يگان مزبور اين امر از طريق نيروي انتظامي صورت مي گيرد.
تبصره 1 ـ استفاده از دستبند و لباس مخصوص زنداني در موارد فوق براي زندانيان الزامي نيست مگر در موارد ضروري حسب تشخيص رئيس زندان و جرائمي كه به موجب دستورالعمل صادره از سوي سازمان تعيين مي شود.
تبصره 2 ـ در مواقعي كه زنداني به دادگاه و يا دفتر كار ساير مراجع وارد مي شود، مأموران بدرقه و مراقبان او نيز وارد آنجا خواهند شد و به دستور مقامات قضائي، دستبند زنداني باز مي شود و در صورتيكه دستور خروج مأموران از اتاق صادر گردد، به مسئوليت مقام دستور دهنده پس از امضاي اجازه نامه اي كه نمونه اش منضم به اين آئين نامه مي باشد مأموران بدرقه پشت درب اتاق مراقب زنداني خواهند بود.
فرم مربوط به ماده «۲۲۲»
شعبه .........................
اينجانب رئيس شعبه / دادرس ـ قاضي تحقيق
بمنظور انجام تحقيقات به ۱ ـ ..................................
۲ ـ .................. مأموران بدرقه و مراقب زنداني ........................... فرزند ..................... مورد پرونده كلاسه .................................................... دستور خروج را صادر نمودم.
ساعت ورود:
امضاء:
ساعت خروج:
بخش چهار ـ آماده سازي براي خروج از زندان
فصل اول ـ فعاليتهاي مددكاري
ماده ۲۲۳ ـ براي تسهيل بازگشت زندانيان به زندگي عادي بايد در حفظ روابط و علايق خانوادگي آنان اهتمام لازم به عمل آيد به همين منظور مددكاران اجتماعي در زندانها موظفند به طور منظم با زنداني، در تماس بوده، با جلب اعتماد زنداني در رفع مشكلات و تأمين احتياجات مادي و معنوي او و خانواده اش از طريق دواير ذيربط و نتيجتاً در ايجاد روابط حسنه با خانواده و تحكيم مباني آن مؤثر و مفيد واقع شوند. تماس ساير مأمورين زندان با خانواده زنداني ممنوع و موجب تعقيب انتظامي يا اداري است.
تبصره ـ ارتباط با خانواده زنداني توسط مددكار الزاماً با هماهنگي و اطلاع رئيس زندان خواهد بود.
ماده 224 ـ از جمله وظائف زندان آماده نمودن زندانيان براي بازگشت به محيط خارج از زندان مي باشد. انجام اين وظيفه به عهده دايره مددكاري و به موجب آئين نامه اجرائي مددكاري اجتماعي است.
ماده 225 ـ اجراي احكام زندان موظف است آخر هر هفته اسامي محكوميني را كه دو ماه به پايان محكوميت آنان باقي مانده است تهيه و به قسمت رسيدگي و مددكاري تسليم نمايد. اداره مراقبت بعد از خروج با همكاري و كمك انجمن حمايت از زندانيان و انجمنهاي خيريه و ادارات ذيربط و مشاغل وزارت كار و امور اجتماعي نسبت به زندانياني كه ماوي و شغلي ندارند حداقل تا سه ماه پس از آزادي از زندان حمايت مادي و معنوي بعمل مي آورند.
ماده 226 ـ در مورد زندانيان بي بضاعت كه پس از آزادي از زندان مي خواهند به موطن خود مراجعت نمايند بايستي رئيس زندان پيش بيني هاي لازم را بعمل آورده موجبات اعزام آنان را به مقصد موردنظر فراهم سازد هزينه سفر آنها به وسيله اداره زندان يا انجمن حمايت از زندانيان تأمين و پرداخت خواهد شد.
ماده 227 ـ زندانيان بيمار و بي بضاعتي كه در حال بيماري آزاد مي شوند بايستي از طريق انجمنهاي حمايت از زندانيان تا حصول بهبودي و توانائي انجام كار مورد حمايت قرار گيرند و چنانچه از كار افتاده يا معلول باشند ب. ت. ب. امكانات انجمن و طبق مقررات از آنها حمايت شود.
ماده 228 ـ مسئولان و كاركنان واحد فرهنگي به طور مستمر با زندانيان در تماس بوده ضمن موعظه مذهبي و تعليم مباني عقيدتي اسلام و تبليغ و راهنمائي لازم نسبت به تهذيب و تزكيه نفس و تحكيم مباني زندانيان و الفت آنان به اخلاق اسلامي و علاقه آنان به زندگي سالم و عمل صالح اقدام نموده و در حل مشكلات روحي و تسكين دروني و ايجاد اميد به اصلاح و زندگي صحيح در آنان جهت بازگشت مجدد به جامعه و ادامه زندگي سالم اجتماعي تلاش نمايند اجراي برنامه هاي نماز و عبادات بر عهده كاركنان يا نمايندگان اين واحد است.
فصل دوم ـ نحوه آزادي زندانيان
ماده ۲۲۹ ـ اجراي احكام مكلف است يك هفته قبل از پايان مدت محكوميت زندانيان به پرونده آنان دقيقاً رسيدگي نموده و برگ آزادي صادر و به رئيس زندان اعلام و تسليم نمايد. رئيس زندان يا جانشين او نيز وظيفه دارد پرونده زندانياني را كه به حكم مراجع قضائي يا در انقضاي مدت محكوميت بايد از زندان آزاد شوند بررسي نموده و بدون وقفه و تأخير نسبت به آزادي آنان طبق سابقه و دستور واصله اقدام نمايند.
تبصره - زمان آزادي زنداني بايد به وسيله رئيس زندان كتباً به قاضي صادركننده حكم اعلام گردد.
ماده ۲۳۰ ـ اجراي احكام مكلف است يكهفته قبل از پايان مدت محكوميت زندانيان به پرونده آنان دقيقاً رسيدگي نموده و برگ آزادي صادر و به رئيس زندان اعلام و تسليم نمايد. رئيس زندان يا جانشين او نيز وظيفه دارد پرونده زندانياني را كه به حكم مراجع قضائي يا در انقضاي مدت محكوميت بايد از زندان آزاد شوند بررسي نموده و بدون وقفه و تأخير نسبت به آزادي آنان طبق سابقه و دستور واصله اقدام نمايد.
تبصره ـ زمان آزادي زنداني بايد به وسيله رئيس زندان كتباً به قاضي صادر كننده حكم اعلام گردد.
ماده 231 ـ زنداني موقع آزادي مكلف است البسه و لوازم دولتي را كه همراه خود دارد عيناً مسترد نموده و با تسليم رسيد مربوط به وجوه نقدي و اسناد و اشياء قيمتي و البسه و لوازم شخصي و دفترچه هاي بانكي خود اين اسناد و دفاتر و لوازم را به هنگام خروج از زندان دريافت نمايد چنانچه زنداني هنگام خروج البسه كافي نداشته و فاقد بضاعت باشد رئيس زندان از طريق انجمن حمايت از زندانيان موظف است به تهيه آنان مي باشد.
ماده 232 ـ زنداني مكلف است موقع آزادي از زندان نشاني كامل اقامتگاه و محل سكونت و شماره تلفن خود را تعيين و به دفتر زندان تسليم نمايد.
ـ اين آئين نامه مشتمل بر «232» ماده و «84»
تبصره در تاريخ 26 /4 /1380 به تصويب رئيس قوه قضائيه رسيده و از تاريخ مزبور لازم الاجراء بوده و همچنين آئين نامه قانوني و مقررات اجرائي سازمان زندانها و اقدامات تأميني و تربيتي كشور مصوب 15 /1 /1372 لغو مي گردد.
موارد مرتبط 71
آرای مرتبط 40
-
رأی
هماستناد
شرط محکومیت به معاونت در جعل
مواد 2، 16، 43، 726 و 536 قانون مجازات اسلامی
-
رأی
هماستناد
غصب عنوان و استفاده از چک مسروقه در راستای کلاهبرداری
قانون مجازات اسلامی و ماده 2
-
رأی وحدت رویه
هماستناد
رای وحدت رویه شماره 823 مورخ 1401/04/28 هیات عمومی دیوان عالی کشور | تعارض اعمال تخفیف مجازات با حق تجدیدنظرخواهی شاکی در قانون آیین دادرسی کیفری
مواد 2، 14، 18، 19، 137، 160 و 211 قانون مجازات اسلامی مصوب 1392
-
رأی
هماستناد
رای شماره 322 مورخ 1401/05/24 هیات تخصصی اراضی شهرسازی، منابع طبیعی و محیط زیست دیوان عدالت اداری
ماده 2 و 17 قانون مجازات اسلامی
-
رأی
هماستناد
رای شماره 140231390002034923 مورخ 1402/08/08 هیات تخصصی فرهنگی، آموزشی و پزشکی دیوان عدالت اداری
مواد 2، 10، 12 و 13 قانون مجازات اسلامی مصوب 1392 و با امعان نظر به اصل قانونی بودن ج
-
رأی
هماستناد
رای شماره 140231390003275640 مورخ 1402/12/15 هیات عمومی دیوان عدالت اداری
مواد 2 و17 قانون مجازات اسلامی
-
رأی
هماستناد
رای شماره 1678 مورخ 1399/11/07 هیات عمومی دیوان عدالت اداری
ماده 2 قانون مجازات اسلامی
-
رأی
هماستناد
حدود اصلاح رای در مرحله تجدیدنظر
ماده 2 قانون مجازات اسلامی
-
رأی
هماستناد
قابلیت تعلیق مجازات بزه انتقال مال غیر
مواد 2، 18 و 19 قانون مجازات اسلامی
-
رأی
هماستناد
محکومیت به حبس و جزای نقدی در پرونده جعل و کلاهبرداری با کاهش جزای نقدی در تجدیدنظر
قانون مجازات اسلامی و ماده 2
-
رأی وحدت رویه
هماستناد
رای وحدت رویه شماره 867 مورخ 1404/05/28 هیات عمومی دیوان عالی کشور | تیراندازی سهوی فرد نظامی فاقد وصف کیفری است و صرفا مرتکب از باب مسئولیت مدنی، ضامن جبران خسارات وارده خواهد بود
ماده 2 قانون مجازات اسلامی مصوب 1392
-
رأی
هماستناد
رای شماره 436 مورخ 1386/06/25 هیات عمومی دیوان عدالت اداری
ماده 2 و 17 قانون مجازات اسلامی
-
رأی
هماستناد
شرط تحقق بزه محاربه
قانون مجازات اسلامی و ماده 2
-
رأی
هماستناد
قابلیت تعلیق بزه ایراد جرح عمدی با چاقو
مواد 2 ، 14 ، 17 ، 18 ، 19 ، 709 ، 714 ، 715 قانون مجازات اسلامی مصوب 1392 با احراز بزهکاری و پذیرش کیفرخواست
-
رأی
هماستناد
عدم قابلیت تجدیدنظر خواهی رأی غیابیِ بدوی
مواد 2، 18، 47، 523 و 536 قانون مجازات اسلامی
-
رأی وحدت رویه
هماستناد
رای وحدت رویه شماره 639 مورخ 1378/08/11 هیات عمومی دیوان عالی کشور | عدم وجاهت قانونی رسیدگی فوقالعاده به دادنامههای غیابی پیش از اتمام مهلت واخواهی و تجدیدنظر
قانون مجازات اسلامی و مواد 2
-
رأی
هماستناد
مهلت تقدیم دادخواست ضرر و زیان به دادگاه جزایی
قانون مجازات اسلامی و ماده 2
-
رأی
هماستناد
طرح دعوا به نمایندگی از معلولان
ماده 2 و 14 و 15 و 162 و 164 و 166 و 169 و 172 و 221 و 229 قانون مجازات اسلامی مصوب 1392/02/11 توجها به اینکه وی همسر دائمی
-
رأی
هماستناد
اماره اثبات دریافت رشوه
قانون مجازات اسلامی و ماده 2
-
رأی
هماستناد
تأثیر محروم کردن دائم یا موقت دستگاه دولتی از اموال در بزه اختلاس
قانون مجازات اسلامی مصوب 1392 و مواد 2
-
رأی
هماستناد
صلاحیت دیوان و شکایت از اقدامات کارکنان دولتی با ماهیت غیراداری
قانون مجازات اسلامی مصوب 92 با بند ب ماده 2
-
رأی
هماستناد
استناد به تقاص شرعی در دفاع از بزه خیانت درامانت
قانون مجازات اسلامی و ماده 2
-
رأی
هماستناد
حضور در جشن مختلط
ماده 2 قانون مجازات اسلامی
-
رأی
هماستناد
تحصیل وجوه چک های مسروقه
قانون مجازات اسلامی و ماده 2
-
رأی
هماستناد
رای شماره 578 مورخ 1396/06/21 هیات عمومی دیوان عدالت اداری
ماده 2 قانون مجازات اسلامی
-
رأی
هماستناد
رای شماره 427 مورخ 1380/12/14 هیات عمومی دیوان عدالت اداری
ماده 2 قانون مجازات اسلامی
-
رأی
هماستناد
جعل،استفاده از سند مجعول و تحصیل مال از طریق نامشروع
قانون مجازات اسلامی و ماده 2
-
رأی
هماستناد
لزوم اثبات نامشروع بودن تحصیل وجه
قانون مجازات اسلامی و ماده 2
-
رأی
هماستناد
مسئولیت دولت ناشی از نقص وسایل اداری
قانون مجازات اسلامی مصوب 1392 با بند ب ماده 2
-
رأی
هماستناد
اخذ رشوه توسط ماموران مالیاتی
قانون مجازات اسلامی مصوب 1392 و مواد 2
-
رأی
هماستناد
رای شماره 938 و 939 مورخ 1401/12/08 هیات تخصصی کار، بیمه و تامین اجتماعی دیوان عدالت اداری
مواد 2 و 120 قانون مجازات اسلامی
-
رأی
هماستناد
شرط تحقق بزه آدم ربایی
مواد 2 ، 18 ، 19 ، 125 ، 160 ، 162 ، 211 قانون مجازات اسلامی
-
رأی
هماستناد
ضمانت اجرای عدم ابلاغ نظریه پزشکی قانونی
قانون مجازات اسلامی مصوب 92 و با التفات به تبصره ماده 2
-
رأی
هماستناد
کلاهبرداری از طریق ادله جعلی مستند رأی دادگاه
قانون مجازات اسلامی و ماده 2
-
رأی
هماستناد
تهدید و توهین به وسیله تلفن
قانون مجازات اسلامی مصوب 1375 و همچنین مواد 2
-
رأی
هماستناد
جنبه عمومی بزه ضرب وجرح عمدی
مواد 2، 17، 448، 449، 458، 459، 569 و 614 قانون مجازات اسلامی
-
رأی
هماستناد
معدوم کردن سند مجعول
قانون مجازات اسلامی و ماده 2
-
رأی
هماستناد
محکومیت و تخفیف مجازات سه متهم در پرونده فساد مالی و اداری با رعایت قوانین مجازات اسلامی و تجدیدنظر
قانون مجازات اسلامی و ماده 2
-
رأی
هماستناد
رای شماره 681 مورخ 1401/09/19 هیات تخصصی صنایع و بازرگانی دیوان عدالت اداری
مواد 2، 18 و 19 قانون مجازات اسلامی
-
رأی
هماستناد
قابلیت تجدیدنظرخواهی از آراء صادره در بزه توهین
قانون مجازات اسلامی مصوب 1375 ناظر به مواد 2
نظریات مشورتی 28
-
نظریهٔ مشورتی
هماستناد
نظریه مشورتی شماره 7/98/1654 مورخ 1399/01/31
ماده 2 قانون مجازات اسلامی مصوب 1392
-
نظریهٔ مشورتی
هماستناد
نظریه مشورتی شماره 7/93/441 مورخ 1393/02/29
قانون مجازات اسلامی مصوب 1375 و ماده 2
-
نظریهٔ مشورتی
هماستناد
نظریه مشورتی شماره 7/98/1362 مورخ 1398/12/14
ماده 2 قانون مجازات اسلامی مصوب 1392
-
نظریهٔ مشورتی
هماستناد
نظریه مشورتی شماره 7/1401/229 مورخ 1401/03/10
ماده 2 قانون مجازات اسلامی مصوب 1392
-
نظریهٔ مشورتی
هماستناد
نظریه مشورتی شماره 7/98/918 مورخ 1398/10/07
ماده 2 قانون مجازات اسلامی مصوب 1392
-
نظریهٔ مشورتی
هماستناد
نظریه مشورتی شماره 7/1402/744 مورخ 1402/10/16
مواد 2 و 12 قانون مجازات اسلامی مصوب 1392 و با عنایت به اصل تفسیر مضیق قوانین
-
نظریهٔ مشورتی
هماستناد
نظریه مشورتی شماره 7/99/466 مورخ 1399/05/21
ماده 2 قانون مجازات اسلامی مصوب 1392 و نظر به این که مواد 622 و 623 قانو
-
نظریهٔ مشورتی
هماستناد
نظریه مشورتی شماره 7/98/770 مورخ 1398/06/26
ماده 2 قانون مجازات اسلامی مصوب 1392
-
نظریهٔ مشورتی
هماستناد
نظریه مشورتی شماره 7/99/889 مورخ 1399/08/19
مواد 2 و 12 قانون مجازات اسلامی مصوب 1392
-
نظریهٔ مشورتی
هماستناد
نظریه مشورتی شماره 7/1402/246 مورخ 1402/04/23
ماده 2 قانون مجازات اسلامی مصوب 1392
-
نظریهٔ مشورتی
هماستناد
نظریه مشورتی شماره 7/99/1493 مورخ 1399/10/24
ماده 2 قانون مجازات اسلامی مصوب 1392
-
نظریهٔ مشورتی
هماستناد
نظریه مشورتی شماره 7/1400/1012 مورخ 1401/05/01
ماده 2 قانون مجازات اسلامی مصوب 1392
-
نظریهٔ مشورتی
هماستناد
نظریه مشورتی شماره 7/95/1885 مورخ 1395/08/08
قانون مجازات اسلامی مصوب 1375 با توجه به احکام موجود در ماده 2
-
نظریهٔ مشورتی
هماستناد
نظریه مشورتی شماره 7/1403/99 مورخ 1403/04/05
ماده 2 قانون مجازات اسلامی مصوب 1392 محملی برای صدور رای بر محکومیت به ش
-
نظریهٔ مشورتی
هماستناد
نظریه مشورتی شماره 7/1400/225 مورخ 1400/05/20
ماده 2 قانون مجازات اسلامی مصوب 1392
-
نظریهٔ مشورتی
هماستناد
نظریه مشورتی شماره 7/1401/158 مورخ 1401/05/10
مواد 2 و 12 قانون مجازات اسلامی مصوب 1392 آمده است
-
نظریهٔ مشورتی
هماستناد
نظریه مشورتی شماره 7/1401/1277 مورخ 1402/01/14
مواد 2 و 12 قانون مجازات اسلامی مصوب 1392 آمده است
-
نظریهٔ مشورتی
هماستناد
نظریه مشورتی شماره 7/1403/413 مورخ 1403/06/06
مواد 2، 10، 12، 13 و 18 قانون مجازات اسلامی مصوب 1392
-
نظریهٔ مشورتی
هماستناد
نظریه مشورتی شماره 7/1403/189 مورخ 1403/03/12
مواد 2 و 12 قانون مجازات اسلامی مصوب 1392 و فقد نص قانونی
-
نظریهٔ مشورتی
هماستناد
نظریه مشورتی شماره 7/1402/304 مورخ 1402/05/13
ماده 2 قانون مجازات اسلامی مصوب 1392
-
نظریهٔ مشورتی
هماستناد
نظریه مشورتی شماره 7/1402/82 مورخ 1402/02/13
ماده 2 قانون مجازات اسلامی مصوب 1392 آمده است
-
نظریهٔ مشورتی
هماستناد
نظریه مشورتی شماره 7/1400/6 مورخ 1400/01/22
ماده 2 قانون مجازات اسلامی مصوب 1392
-
نظریهٔ مشورتی
هماستناد
نظریه مشورتی شماره 7/1400/857 مورخ 1400/11/18
ماده 2 قانون مجازات اسلامی مصوب 1392
-
نظریهٔ مشورتی
هماستناد
نظریه مشورتی شماره 7/1403/904 مورخ 1404/06/09
ماده 2 قانون مجازات اسلامی مصوب 1392 و ضرورت تفسیر مضیق قوانین کیفری
-
نظریهٔ مشورتی
هماستناد
نظریه مشورتی شماره 7/95/2364 مورخ 1131/10/12
ماده 2 قانون مجازات اسلامی مصوب 1392
-
نظریهٔ مشورتی
هماستناد
نظریه مشورتی شماره 7/99/2020 مورخ 1400/02/27
ماده 2 قانون مجازات اسلامی
-
نظریهٔ مشورتی
هماستناد
نظریه مشورتی شماره 7/1401/1308 مورخ 1402/01/20
ماده 2 قانون مجازات اسلامی مصوب 1392
-
نظریهٔ مشورتی
هماستناد
نظریه مشورتی شماره 7/99/1302 مورخ 1399/09/15
ماده 2 قانون مجازات اسلامی مصوب 1392 نیز تایید می شود
مواد مرتبط 3
-
استناد
از این صفحه
ماده 696 — قانون مجازات اسلامی
ماده 696 قانون مجازات اسلامی
-
استناد
از این صفحه
ماده 2 — قانون مجازات اسلامی
قانون مجازات اسلامی و ماده 2
-
در اجرای
از این صفحه
ماده 9 — آییننامه اجرایی قانون تبدیل شورای سرپرستی زندانها و اقدامات تامینی و تربیتی کشور به سازمان زندانها و اقدامات تامینی و تربیتی کشور مصوب 64/11/6 مجلس شورای اسلامی
ماده 9 قانون تبدیل شورای سرپرستی زندانها و اقدامات تامینی و تربیتی کشور
فقط پیوندهایی که متنشان در بانک است، با شاهد از خودِ متن — نه شباهتِ آماری. عنوانِ بدونِ متن ساخته نمیشود.
