Ailexa — هوش مصنوعی + قانون home
حوزهٔ جستجوی شما حدوداً در چه زمینه‌ای است:
در جست‌جوی چه هستید؟ بعد از انتخابِ آنچه می‌خواهید، در کادرِ جستجوی بالا موضوع را بنویسید و «بگرد» را بزنید.
آيين نامه پيش گيري و مبارزه با آتش سوزي در كارگاه ها مصوب 1391,07,16 با اصلاحات و الحاقات بعدي هدف و دامنه شمول هدف از بازنگري و اصلاح آيين نامه پيشگيري و مبارزه با آتش سوزي در كارگاه ها (مصوب ۱ /۶ / ۱۳۴۰ شوراي عالي حفاظت فني) به روزرساني آن بمنظور پيشگيري هر چه بيشتر از حوادث و صدمات منجر به خسارات جاني و مالي و تأمين ايمني و حفاظت نيروي انساني و منابع مادي مي باشد كه به استناد ماده ۸۵ قانون كار جمهوري اسلامي ايران تهيه گرديده و براي كليه كارگاههاي مشمول قانون كار لازم الاجراست. فصل اول – تعاريف: آتش (حريق) (پاورقي 1): عبارت از يك سري عمليات شيميايي و اكسيداسيون سريع حرارت زاي مواد قابل اشتعال (پاورقي 2) (در واكنشهاي گرمازا(پاورقي 3)) است. 1-Fire 2- Flammable Material 3- Exothermic Reaction ماهيت آتش : بروز آتش نياز به زمينه هاي فيزيكي و شيميايي محل وقوع دارد. اصولاً عوامل مؤثر در ايجاد آتش سوزي متعدد مي باشد ولي براي ايجاد آتش وجود چهار عامل: اكسيژن، حرارت، مواد قابل اشتعال و واكنش هاي زنجيره اي (براي تداوم حريق) كه به هرم آتش معروف است ضروري است و در صورت حذف حداقل يكي از آنها ادامه حريق ممكن نيست. طبقه بندي انواع آتش : به منظور پيشگيري و كنترل آتش سوزي، حريقها برحسب ماهيت مواد قابل اشتعال به ۶ طبقه ذيل تقسيم بندي مي شود: آتش نوع A: به معني آتش ناشي از سوختن مواد قابل احتراق معمولي نظير كاغذ، چوب، پارچه و بعضي لاستيك ها و مواد پلاستيكي مي باشد كه پس از سوختن خاكستر به جا مي گذارند. آتش نوع B: به معني آتش ناشي از سوختن مايعات قابل اشتعال مانند گريس، روغن، بنزين، قير، نفت، رنگهاي نفتي، حلالها و الكل مي باشد. آتش نوع C: آتش ناشي از سوختن گازها و مايعات يا مخلوطي از آنها است كه به راحتي قابليت تبديل به گاز را دارند مانند گاز مايع و گاز شهري. آتش نوع D: آتش ناشي از سوختن فلزات قابل احتراق نظير منيزيم، تيتانيوم، زيركونيوم، سديم، ليتيوم و پتاسيم مي باشد. آتش نوع E: آتش سوزي ناشي از دستگاههاي الكتريكي و الكترونيكي است. آتش نوع F: به آتش ناشي از سوختن روغنها و چربيهاي آشپزخانه اي يا آتش ناشي از دستگاههاي پخت مواد غذايي اطلاق مي شود. طبقه بندي انواع مكانها از نظر نوع خطرات حريق : مكانها از نظر خطر آتش سوزي ب. ت. ب. قابليت اشتعال، مقدار و نرخ حرارت آزاد شده از آنها به ۵ طبقه زير تقسيم بندي مي شوند: الف - مكانهاي كم خطر: شامل مكانهاي با قابليت اشتعال و نرخ حرارت آزاد شده محدود بوده يا تراكم مواد سوختني در آنها كمتر از 50 كيلوگرم در مترمربع باشد. مانند ساختمانهاي اداري، مسكوني، بيمارستانها، مساجد و اماكن مذهبي، مهمانسراها و هتل ها. ب - مكانهاي با خطر متوسط گروه ۱: شامل مكانهاي با قابليت اشتعال و نرخ حرارت آزاد شده متوسط بوده يا تراكم مواد سوختني در آنها بين ۵۰ تا ۱۰۰ كيلوگرم در مترمربع يا انبارهاي با ارتفاع چيدمان كمتر از ۴ /۲ متر باشد. مانند انبارهاي معمولي، پاركينگها، رستورانها ج - مكانهاي با خطر متوسط گروه ۲: شامل مكانهاي با قابليت اشتعال و نرخ حرارت آزاد شده متوسط بوده يا تراكم مواد سوختني در آنها بين ۱۰۰ تا ۱۵۰ كيلوگرم در مترمربع يا انبارهاي با ارتفاع چيدمان كمتر از ۴ متر باشد. مانند انبارهاي صنعتي و تجاري، كارگاههاي توليدي و صنعتي د - مكانهاي پرخطر گروه ۱: شامل مكانهاي با قابليت اشتعال و نرخ حرارت آزاد شده و سرعت گسترش بالا بوده ليكن تراكم مواد سوختني در آنها پايين باشد. مانند ساختمانهاي حساس اداري – آموزشي، مخابراتي، امنيتي و كارگاههاي كوچك مواد شيميايي و آزمايشگاهها ه - مكانهاي پرخطر گروه 2: شامل مكانهاي با قابليت اشتعال و نرخ حرارت آزاد شده و سرعت گسترش بالا بوده يا تراكم مواد سوختني بالاتر از 100 كيلوگرم در مترمربع باشد. مانند پالايشگاهها، كارگاههاي مواد شيميايي و محصولات نفتي، اتاق رنگ، كارگاههاي توليد مواد انفجاري سامانه اعلام حريق : به معني سامانه طراحي شده براي شناسايي خودكار وقوع آتش بوسيله حرارت، شعله، نور، دود يا ديگر محصولات ناشي از احتراق و توسط يك مركز كنترل اطلاعات شناسايي شده و ضمن پردازش آن اطلاعات وقوع يك آتش سوزي بوسيله انواع وسايل هشداردهنده بصورت نيمه خودكار يا خودكار اعلام مي گردد. سامانه اطفاء حريق : سامانه متناسب تعريف شده كه توسط افراد يا به صورت خودكار فعال شده و سبب خاموش نمودن آتش مي گردد. سامانه اطفاء حريق دستي : استفاده از خاموش كننده هاي دستي، چرخدار يا پاشنده هاي نيمه ثابت شيلنگي به كمك افراد براي خاموش نمودن آتش هاي محدود. سامانه اطفاء حريق ثابت : به معني سامانه نصب شده به صورت ثابت كه براي اطفاء حريق يا كنترل آن در محل نصب سامانه مي باشد. سامانه با كاربرد محلي (موضعي) : به معني سامانه ثابت براي جلوگيري از حريق، همراه با نازل هايي كه به شكل خودكار عامل اطفاء را بر روي ماده مشتعل پاشيده تا حريق را خاموش نمايد. سامانه اطفاء حريق نيمه خودكار : استفاده از تجهيزات خاموش كننده ثابت يا پاشنده هاي نيمه ثابت با راه اندازي توسط افراد براي خاموش نمودن آتش هاي محدود يا گسترده. سامانه اطفاء حريق خودكار : استفاده از تجهيزات خاموش كننده ثابت يا پاشنده هاي نيمه ثابت بدون دخالت مستقيم افراد براي خاموش نمودن آتش هاي محدود يا گسترده. اطفاء حريق داخل ساختمان : به معني فعاليت فيزيكي براي جلوگيري از حريق، نجات يا هر دو در داخل ساختمان يا سازه هاي سربسته كه دچار حريق شده، مي باشد. خاموش كننده دستي : خاموش كننده هاي با حداكثر وزن ۱۴ كيلوگرم حاوي مواد متناسب خاموش كننده آتش مي باشد. طبقه بندي خاموش كننده دستي حريق : به معني طبقه بندي از نظر حروف الفبايي است و به خاموش كننده هايي گفته مي شود كه براي انواع حريقهاي گروه هاي شش گانه فوق الذكر طراحي شده و براي اطفاء آنها مؤثر است. رنگ مناسب براي بدنه خاموش كننده ها شامل قرمز براي خاموش كننده حاوي آب (به هر صورت شامل اسپري و آب پودري (پاورقي 4))، قرمز با باند آبي براي خاموش كننده مولد كف (و كف اسپري)، قرمز با باند سفيد براي خاموش كننده پودر شيميايي يا پودر خشك، قرمز با باند كرم براي خاموش كننده پودر مرطوب، قرمز با باند سياه براي خاموش كننده CO2 و قرمز با باند زرد براي خاموش كننده حاوي گازهاي بي اثر و (پاورقي 5) HFC2 مي باشد. 4- IFEX 5- Hydro fluro carbons خاموش كننده آب و گاز : خاموش كننده اي است كه ماده خاموش كننده آن پايه آبي دارد. ظرفيت اين خاموش كننده هاي آب تحت فشار معمولاً تا ۹ ليتر مي باشد و وزن كلي خاموش كننده با كليه متعلقات آن از ۱۴ كيلوگرم تجاوز نمي كند. خاموش كننده هاي آب و گاز تحت فشار دائم، معمولاً به كمك گاز ازت يا هواي فشرده با فشار ۱۶۰ پوند براينچ مربع تحت فشار قرار مي گيرند. خاموش كننده حاوي كف : خاموش كننده اي است كه ماده خاموش كننده آن كف مكانيكي بوده كه به كمك گاز 2 CO و ازت تحت فشار 150 پوند بر اينچ مربع قرار مي گيرد. در يك نوع از خاموش كننده ها 75 درصد ظرفيت آبي سيلندر حاوي محلول كف بوده و مابقي ظرفيت آن حاوي گاز عامل فشار مي باشد. خاموش كننده هاي حاوي كف معمولاً در ظرفيت هاي 6 تا 9 ليتري به صورت دستي و در ظرفيت هاي حداكثر 90 ليتري به صورت چرخدار توليد مي گردند. خاموش كننده هاي پودر و گاز بالن دار : خاموش كننده اي است كه ماده خاموش كننده آن پودر شيميايي بوده كه به كمك كارتريج عامل فشار گاز داخل سيلندر و يا خارج از آن تحت فشار قرار مي گيرند. كارتريج ها معمولاً حاوي گاز 2 CO و يا گاز ازت مي باشند. خاموش كننده هاي پودر و گاز تحت فشار دائم : خاموش كننده اي است كه ماده خاموش كننده آن پودر شيميايي و عامل فشار آن هواي خشك و يا نيتروژن مي باشد كه هر دو درون يك سيلندر نگهداري مي شوند و شامل يك نشانگر فشار هوا و يا گاز ازت است. خاموش كننده پودر تر (مرطوب) : خاموش كننده هايي هستند كه براي اطفاي حريق گروه F طراحي و عرضه شده است. اين تجهيزات براي اطفاي برخي از انواع حريق ابداع گرديده كه به پودر تر معروف شده است. پودر تر در واقع تركيب پودر كربنات پتاسيم يا استات پتاسيم در آب است كه مي تواند خاموش كنندگي آب را براي حريق مواد روغني (آشپزخانه اي) اصلاح نمايد بدون اينكه معايب استفاده از پودر خشك را داشته باشد. خاموش كننده حاوي تركيبات هالوژنه : خاموش كننده اي است كه ماده خاموش كننده آن به صورت مايع و از تركيبات هالوژنه بوده و به كمك گاز ازت تحت فشار قرار مي گيرند. خاموش كننده دي اكسيدكربن : خاموش كننده اي است كه حاوي گاز دي اكسيد كربن (CO 2) به صورت مايع بوده و تا ۵ /۸۰۸ پوند براينچ مربع (۵۵ بار يا ۵۵۷۳ KPa) تحت فشار دائم قرار مي گيرد. خاموش كننده دي اكسيد كربن معمولاً در ظرفيت هاي ۱ تا ۹ كيلوگرم گاز CO2 توليد مي شوند. خاموش كننده متحرك : شامل خاموش كننده هاي چرخدار تا ۹۰ كيلوگرم گنجايش ماده خاموش كننده مي باشد كه اغلب توسط يك نفر قابل جابجايي و مورد استفاده براي خاموش نمودن حريقهاي محدود مي باشد. خاموش كننده نيمه متحرك : شامل يك نقطه برداشت ثابت از ماده خاموش كننده و تجهيزات متحرك پاشنده براي اطفاء حريق در يك محدوده معين مي باشد. مانند جعبه اطفاء حريق موسوم به جعبه F براي برداشت آب، يا برداشت مشابه از ماده خاموش كننده ديگر مانند دي اكسيد كربن .همچنين برداشت توسط مانيتور ثابت كه داراي شعاع و زواياي عملياتي اطفاء مي باشد نيز در اين دسته قرار مي گيرد. خاموش كننده غيرقابل شارژ : نوعي خاموش كننده است كه به هيچ عنوان قابل شارژ نمي باشد. بر روي اين نوع خاموش كننده حتماً بايد علامت غيرقابل شارژ يا عبارتي مشابه آن درج شود. اين نوع مي تواند حاوي انواع خاموش كننده باشد و فقط براي يك بار استفاده ساخته شده است. خاموش كننده قابل شارژ : خاموش كننده اي است كه نياز به تست، شارژ، سرويس و نگهداري دارد و پس از هر بار استفاده بايد مجدداً شارژ گردد. سيلندرهاي تحت فشار بالا : سيلندرهاي تحت فشار و مخازن (كارتريج ها) شامل نيتروژن، هواي فشرده، دي اكسيد كربن يا گازهاي ديگر كه در فشار بالاتر از ۵۰۰ پوند بر اينچ مربع در دماي ۲۱ درجه سانتي گراد قرار دارند. سيلندرهاي تحت فشار پايين : سيلندرهاي فشار پايين شامل عامل خاموش كننده آتش، نيتروژن، هواي فشرده يا گازهاي فشرده ديگر كه در فشار كمتر از ۵۰۰ پوند بر اينچ مربع در دماي ۲۱ درجه سانتي گراد قرار دارند. جعبه آتش نشاني (پاورقي 6) : جعبه اي شامل حداقل، شير برداشت از آب عمومي با فشار كافي يا از مخازن مرتفع آب، شيلنگهاي قرقره اي با شيلنگ لاستيكي يا تاشو كتاني حداقل به طول 15 متر و سرلوله متناسب براي پاشيدن آب بر روي آتش. 6- Fire Box پتوي نسوز آتش نشاني (پاورقي 7) : به پتوي نسوزي گفته مي شود كه داراي الياف و لايه هاي مقاوم به آتش بوده و براي حريقهاي محدود بر روي آتش انداخته مي شود و از طريق خفه كردن باعث خاموش شدن آن مي گردد. 7- Fire blanket خودروهاي آتش نشاني : اين تجهيزات بر روي شاسي مناسب نصب و قابليتهاي متنوعي براي اطفاء حريق و نجات افراد دارند. حجم مخزن خودروها بايد حداقل بتواند براي ۱۰ دقيقه ذخيره ماده خاموش كننده داشته باشد. انواع ديگر شامل قايق، كشتي، بالگرد و هواپيما نيز در اين دسته قرار مي گيرند. خاموش كننده با بيش از ۹۰ كيلوگرم كه قابليت اتصال و حمل توسط خودرو داشته باشند نيز در اين گروه قرار مي گيرد. سامانه ثابت اطفاء حريق : شامل مجموعه اي از مخازن ماده خاموش كننده، شبكه توزيع و افشانه(پاورقي)ها مي باشد كه به صورت دستي، نيمه خودكار يا خودكار راه اندازي مي شود. 8- Nazzle نگهداري : به معني اجراي فرايند سرويس بر روي سامانه ها و تجهيزات آتش نشاني به جهت اطمينان از عملكرد مناسب آنها در مواقع وقوع حريق مي باشد. نگهداري متفاوت از بازرسي مي باشد در نگهداري كنترل قطعات، وسايل و منابع كنترل حريق ضروري مي باشد. بازرسي : به معني كنترل ظاهري يا چشمي از وسايل حفاظتي و تجهيزات آتش نشاني براي اطمينان از اينكه در جاي خود هستند، شارژ شده اند و براي استفاده در مواقع آتش سوزي آماده مي باشند. استاندارد معتبر : استاندارد معتبر منظور تمام استانداردهاي مصوب مؤسسه استاندارد ملي ايران و هر استاندارد بين المللي معتبر مرتبط كه مورد تأييد اين مؤسسه باشد. آزمون هيدرواستاتيك : تست فشار بدنه خاموش كننده براي پيشگيري و اطمينان از مقاومت آن در برابر تركيدن است. اعلام خطر به كارگر قبل از تخليه شدن (پيش اعلان اطفاء) : به معني آژير هشداري است كه در زمان معين قبل از تخليه واقعي سامانه اطفاء به صدا در مي آيد. اين اعلان قبلاً بايد به كاركنان آموزش داده شده باشد. تمرين كردن : به معني ايجاد مهارت و تجربه از طريق آموزش و تمرينهاي عملي در ارتباط با كار كردن با تجهيزات همانند وسيله محافظت سامانه تنفسي كه احتمال استفاده و عملكرد آنها در وظايف معين محدود مي باشد. تحصيلات : به معني روش و شيوه انتقال دانش يا مهارت از طريق آموزش برنامه ريزي شده است اين روش الزاماً نيازمند آموزش كلاسي و رسمي نمي باشد. مقاومت در برابر شعله : خاصيت مواد يا تركيبي از اجزاء مواد براي جلوگيري از احتراق و ممانعت از گسترش شعله مي باشد. حريق در مرحله شروع : به معني حريقي است كه در مرحله آغازين يا شروع بوده و مي توان بوسيله كپسول اطفاء حريق قابل حمل و نقل، شير آب آتش نشاني كلاس ۲ و سامانه هاي كوچك شيلنگ آب بي نياز از لباس محافظ يا وسيله تنفسي آن را خاموش نمود. دي اكسيد كربن (CO 2) : به معني گاز خنثي، بي رنگ، بي بو و عايق الكتريسيته كه براي اطفاء آتش از طريق كاهش غلظت اكسيژن يا بخار سوخت در هوا و سرد كردن آن تا حدي كه احتراق غيرممكن گردد بكار گرفته مي شود. پودر شيميايي خشك : تركيبي از ذرات بسيار ريز شيميايي نظير بيكربنات سديم، بيكربنات پتاسيم، بيكربنات پتاسيم با پايه اوره، كلريد سديم يا فسفات منوآمونيوم تكميل شده بوسيله فرايند ويژه براي ايجاد مقاومت نسبت به سفت و فشرده شدن و جذب رطوبت و علاوه بر اين قابليت جريان يابي (سياليت) مناسب مي باشد كه عاملي براي اطفاء آتش از طريق كاهش غلظت اكسيژن يا بخار سوخت در هوا و ايجاد حائل براي دسترسي مواد سوختني به هوا مي باشد. تركيبات بسيار ريز تحت نام تجاري آئروسل پودري معروف به (پاورقي)DSPA كه سيستم پاشنده آنها شامل مخزن كوچك و افشانه خودكار حساس به حرارت يا متصل به راه انداز الكتريكي هستند نيز در اين دسته قرار مي گيرند. 9- Dry Sprinkler powder aerosol پودر خشك : تركيب ذرات خاموش كننده سنگين شامل نوع S (مخلوطي از كلرورهاي فلزي)، نوع C (مخلوطي از پودر گرانيت، كلرور فلزي و مواد ديگر) و پودرهاي معدني خالص مي باشد كه براي خاموش نمودن آتش فلزات قابل احتراق دسته D به كار مي رود. اين عامل از طريق قطع دسترسي مواد آتشگير به اكسيژن هوا عمل مي كند. پودر شيميايي خشك چند كاره : پودر خشكي است كه براي استفاده در حريقهاي دسته A و B و C مورد تأييد قرار گرفته است. پودر تر (پودر مرطوب) : تركيب ذرات پودر كربنات يا استات پتاسيم و مانند آن در آب است كه براي خاموش نمودن حريق دسته F (روغنهاي آشپزخانه اي) كاربرد دارد و از طريق قطع دسترسي ماده آتش گير با اكسيژن هوا و يا براي جلوگيري از واكنشهاي زنجيره اي عمل مي كند. كف : به معني تجمع پايدار حبابهاي ريز كه بصورت آزاد بر روي سطح مايعات مشتعل جريان مي يابد تا با تشكيل يك پوشش يكپارچه جهت محبوس كردن سطح ماده آتش گرفته و بخارات قابل احتراق و در نهايت خاموش كردن حريق عمل مي كند. انواع كف: شامل كف شيميايي (در بر گيرنده واكنش همزمان مواد شيميايي در آب براي توليد كف)، كف مكانيكي (شامل وارد كردن هوا به درون ماده كف ساز محلول در آب) و كف تر (تركيبات پتاسيم محلول در آب حاوي دترجنت است و تنها براي اطفاء حريقهاي آشپزخانه بكار مي رود) مي باشد. نوع متداول كف مكانيكي است و داراي سه گروه زير است: الف -(پاورقي)LX – كف سنگين، يا كم توسعه با نسبت افزايش حجمي تا ۲۰ برابر محلول كف ساز 10- Low Expansion ب -(پاورقي)MX – كف متوسط، با نسبت افزايش حجمي ۲۰ تا ۲۰۰ برابر محلول كف ساز 11- Medium Expansion ج - (پاورقي)HX- كف سبك يا پر توسعه با نسبت افزايش حجمي ۲۰۰ تا ۱۰۰۰ برابر محلول كف ساز پاشنده هاي كف اسپري كه با نامهاي تجاري مختلف به بازار آمده است نيز حاوي اين دسته كف ها است كه نحوه پاشش آن متفاوت و تحت فشار بالاي ازت به صورت اسپري مي باشد. 12- High Expansion هاله (لايه) آبي تشكيل دهنده كف: به معني فعال كننده سطح فلئورينه شده همراه با پايدار كننده كف كه توسط آب رقيق شده و به عنوان مانع فوري براي جلوگيري از مخلوط شدن هوا با بخار سوخت بوسيله گسترده كردن يك هاله آبي بر روي سطح بعضي از سوختهاي هيدروكربني كه قابليت جلوگيري از توليد بخارات سوخت را دارا مي باشد. آب حاوي مواد مرطوب كننده : تركيبي از آب به همراه مقدار محدودي دترجنت براي كم كردن كشش سطحي آب در مواقعي كه نفوذ در داخل تل مواد سوختني مدنظر باشد يا براي ايمن سازي باند فرود اضطراري هواپيما مي باشد ليكن در دسته كف قرار نمي گيرد. تركيبات هالوژنه (هالن و تركيبات HFC) : اين تركيبات از مشتقات CH 4 يا C 2H 6 مي باشند كه به جاي يك يا چند هيدروژن، يك يا چند عنصر هالوژنه (شامل I – C - Br - F) جايگزين شده است. وجود فلئور در اين تركيبات بر پايداري و بي اثر بودن آنها مي افزايد. اين تركيبات علاوه بر رقيق سازي اكسيژن هواي اطراف محدوده آتش، واكنشهاي زنجيره اي را نيز مهار مي نمايد. هالن هاي سنتي به علت اثرات سمي مخربي كه دارد داراي ممنوعيت استفاده مي باشد ليكن تركيبات جايگزين آن شامل هيدروفلوروكربنها (پاورقي)HFCs و گازهاي بي اثر (پاورقي)IG سازگار با محيط زيست و متداول مي باشند. 13- Hydro Fluro Carbon 14- Inert Gas هيدروفلوروكربن ها (HFCs) : اين تركيبات شبيه هالن ها و به عنوان جايگزينهاي آنها مي باشند كه اكثر آنها از نظر ساختمان ملكولي شبيه هالنها مي باشند ولي اثر تخريبي كمتري دارند. اين تركيبات به دليل ملاحظات قانوني زيست محيطي به عنوان جايگزين هاي هالن مورد استفاده قرار مي گيرند و با كدهايي نظير ۳۲، ۱۲۳، ۱۲۵، ۱۴۱، ۱۳۴، ۲۲۵ معرفي شده اند. معروفترين اين دسته با نامهاي تجاري (Ea) ۲۲۷ – HFC با فرمول3 CF 3CHFCF و ۲۰۰- FM مي باشد. گازهاي بي اثر (IG) : يكي از دسته هاي جديد خاموش كننده با كمترين اثرات مخرب هستند كه اغلب مخلوطي از آرگون و ازت مي باشند و از طريق رقيق سازي اكسيژن هوا آتش را مهار مي نمايد. محيط محصور و بسته : مكاني داراي سقف و حداقل دو ديوار كه امكان افزايش دما، تجمع دود، گازهاي سمي ناشي از حريق در آن وجود داشته باشد. عامل گازي خاموش كننده : ماده خاموش كننده اي است كه در درجه حرارت و فشار معمول اتاق به حالت گازي مي باشد و داراي ويسكوزيته پايين بوده كه قابليت انتشار و نفوذ سريع داشته و به شكل يكنواخت در يك محيط سربسته پخش مي شود. افشانه : به معني وسيله مورد تأييدي است كه در محلهاي احتمالي بروز آتش نصب مي شود و جريان آب، پودر يا ساير تركيبات خاموش كننده را برروي آتش مي پاشد. شكل و كارايي افشانه متناسب با ماده خاموش كننده مي باشد. سامانه افشانه اي : به معني سامانه لوله كشي است كه مطابق با استانداردهاي معتبر نظير استانداردهاي مهندسي حفاظت در برابر حريق طراحي شده براي كنترل و اطفاء حريق نصب مي گردد اين سامانه شامل منبع يا مخزن خاموش كننده به ميزان كافي و قابل اطمينان و شبكه اي از لوله كشي با اتصالات و اندازه هاي ويژه و تعداد افشانه لازم كه بهم متصل شده اند مي باشد. سامانه همچنين داراي يك شير كنترل و يك وسيله براي فعال كردن اعلام خطر مكانيكي يا الكتريكي پيش از بكاراندازي و در حال كار مي باشد. سامانه افشانه اي تحت فشار دائم : منظور سامانه اطفاء حريق است كه تحت فشار معين ماده خاموش كننده (اغلب آب) بوده و عملكرد افشانه ها بصورت خودكار مي باشد. در اين شبكه اغلب افشانه ها در اثر افزايش دماي محيط عمل نموده و اجازه پاشش ماده خاموش كننده برروي حريق را مي دهند. سامانه افشانه اي خشك : منظور سامانه اطفاء حريق است كه ماده خاموش كننده در مخازن آماده به كار بوده و در زمان راه اندازي تحت فشار لازم توسط پمپ يا فشار گاز در لوله هاي شبكه و افشانه ها ماده خاموش كننده تزريق و بر روي محدوده آتش پاشيده مي شود. سامانه هاي شيرآب آتش نشاني : سامانه شيرهاي برداشت آب آتش نشاني(پاورقي) : به سامانه اي اطلاق مي شود كه شامل مخزن آب با حجم پشتيباني كافي، پمپ متناسب جهت تأمين فشار يا شبكه مطمئن‌ آبرساني، اتصالات و لوله هاي انتقال و شيرهاي برداشت و امكانات شيلنگ و نازل متناسب و به تعداد و فواصل كافي باشد. اين سامانه در ۴ سطح از بعد مصرف كننده به شرح زير طبقه بندي مي شود: 15- Water Hydrants الف - سامانه شير آب آتش نشاني نوع ۱: به سامانه داراي شيلنگ با قطر حداقل ۵ / ۲ اينچ و نازلهاي مناسب براي استفاده (يا آبگيري خاموش كننده متحرك) توسط مأمورين آتش نشاني و افرادي كه براي استفاده از سامانه لوله هاي آب با فشار زياد آموزش ديده اند مي باشد. ب - سامانه شير آب آتش نشاني نوع ۲: به معني سامانه داراي شيلنگ با قطر حداقل ۲ اينچ و نازلهاي مناسب براي استفاده توسط مأمورين آتش نشاني يا افراد آموزش ديده مي باشد. كه امكان اطفاء كامل حريق را در مرحله شروع فراهم مي نمايد. ج - سامانه شير آب آتش نشاني نوع ۳: سامانه تركيبي از شيلنگ آب با قطر حداقل ۵ / ۱ اينچ و نازلهاي مناسب براي استفاده توسط مأمورين آتش نشاني يا افراد عادي مي باشد. كه امكان مهار يا اطفاء كامل حريق را در مرحله شروع فراهم مي نمايد. د - سامانه كوچك شيلنگ آب: به معني سامانه شيلنگي آب با قطر حداقل ۷۵ / ۰ اينچ (3⁄4 اينچ) و نازلهاي مناسب براي استفاده توسط مأمورين آتش نشاني يا افراد عادي مي باشد. كه امكان مهار يا اطفاء كامل حريق هاي محدود و محيط با درجه خطر پايين را در مرحله شروع فراهم مي نمايد. سامانه خاموش كننده ثابت با فشار بالا : به معني سامانه ثابت خاموش كننده حريق مي باشد كه شامل مخزن ماده خاموش كننده با حجم پشتيباني كافي يا شبكه مطمئن آبرساني، اتصالات و لوله هاي انتقال و افشانه ها به تعداد و فواصل كافي باشد. اين سامانه بايد براساس اصول فني و مطابق استاندارها يا توصيه نامه هاي معتبر مهندسي حفاظت در برابر حريق طراحي شده براي اطفاء حريق نصب مي گردد. ايستگاه آتش نشاني : به ايستگاه عمومي يا صنعتي آتش نشاني اطلاق مي گردد كه داراي ساختمان، نيروي آموزش ديده و ماهر (آتش نشان)، تجهيزات و سازمان متناسب و كافي مطابق استانداردها بوده و اكيپ هاي آماده به كار آن در مواقع مورد نياز قادر به حضور به موقع در محل و اقدام مؤثر براي نجات افراد و اطفاء حريق باشد. نيروي آتش نشان : به نيروي آموزش ديده اي اطلاق مي شود كه وظيفه وي انجام عمليات اطفاء حريق و نجات افراد حادثه ديده مي باشد. به اين افراد نبايد وظايف شغلي غيرمرتبط واگذار گردد. محل استقرار اين افراد ايستگاه آتش نشاني مي باشد. وسايل حفاظت فردي آتش نشاني : به وسايلي اطلاق مي گردد كه فرد آتش نشان يا نيروي كمكي آموزش ديده را در مقابل خطرات ناشي از عمليات امداد و اطفاء حريق محافظت نمايد. اين تجهيزات بايد متناسب با سطوح عملياتي باشد و شامل لباس مقاوم به حريق، دستكش، كلاه ايمني آتش نشاني، وسايل تنفسي و كمك تنفسي و كفش يا چكمه مقاوم مي باشد. كلاه ايمني آتش نشاني : وسيله محافظت از سر است كه شامل پوسته محكم و مقاوم، بند چانه و براي ايجاد محافظت از سر يا قسمتهاي مرتبط با آن در برابر ضربه و اشياء نوك تيز، شوك الكتريكي، گرما و شعله مي باشد. وسيله تنفسي و كمك تنفسي : شامل تجهيزات متناسب و استاندارد تصفيه هوا (ماسك تنفسي) يا هوا رسان مي باشد كه تنفس راحت و ايمن را براي آتش نشان در حين عمليات فراهم نمايد. وسيله تنفسي مشترك : به معني ابزار جانبي دستگاه كامل تنفسي است كه اجازه تنفس به شخص دوم از يك منبع تأمين هوا را از شخصي كه آنرا به تن كرده است مي دهد. وسيله تنفسي با فشار مثبت : به معني وسيله كامل تنفسي است كه در آن فشار هواي تنفسي در دهانه و ماسك نسبت به فشار هواي محيط اطراف هنگام دم و بازدم بالاتر مي باشد. لباس آتش نشاني : لباسي است متناسب با نوع عمليات و مقاوم در مقابل حريق بوده و ساختار و عملكرد آن توسط مبادي ذيربط مطابق با الزامات استاندارد تأييد شده باشد. اين لباسها بايد مقاوم در برابر پارگي بوده و حداقل داراي سه لايه مقاوم در برابر حرارت و نفوذ آب و مايعات باشد. لايه خارجي لباس آتش نشاني : لايه خارجي ماده اي است بر روي لباس آتش نشان ها كه خارجي ترين مانع بين آتش نشانها و محيط مي باشد. اين قسمت به لايه مقاوم در برابر رطوبت و آستري متصل مي شود. لايه محافظ لباس آتش نشاني : به معني مواد مورد استفاده براي جلوگيري از انتقال آب، مايعات خورنده و بخار يا ديگر بخارات داغ از خارج لباس به بدن مي باشد. دستكش ايمني آتش نشاني : اين دستكش براي حفاظت از دست و بازو در مقابل صدمات ناشي از حريق مورد استفاده قرار مي گيرد و در برابر پارگي، سوراخ شدن، نفوذ حرارت و رطوبت مقاوم بوده و تأييديه آزمايش مطابقت با استاندارد را داشته باشد. كار سرد : انجام عمليات تعميراتي و تأسيساتي كه نياز به حرارت يا الكتريسيته ندارد و سبب ايجاد حرارت نيز نمي شود. كار گرم : انجام عمليات تعميراتي و تأسيساتي كه نياز به حرارت يا الكتريسيته دارد يا انجام آن سبب ايجاد حرارت يا جريان الكتريسيته مي شود. كار گرم الزاماً با مجوز ايمني و با حضور ناظر ايمني انجام مي گردد. مجوز ايمني : منظور مجوزي است كه توسط افراد صاحب صلاحيت كارگاه جهت انجام كار تعميراتي يا تأسيساتي صادر مي گردد. حسب مورد براي انجام كار گرم يا عمليات كار سرد خلاف رويه عادي بايد مجوز ايمني توسط مسئول مربوطه صادر گردد. افراد يا شركتهاي صاحب صلاحيت (مشاور ذيصلاح) : متخصصين داراي تحصيلات عالي و تجربيات مرتبط با مهندسي ايمني (يا مهندسي حريق)، مهندسي بهداشت حرفه اي و ساير رشته هاي مهندسي مرتبط يا شركتها و نهادهايي كه به موجب قانون (مطابق آيين نامه مشاورين حفاظت فني و خدمات ايمني مصوب شوراي عالي حفاظت فني) مجاز به فعاليت در زمينه ارزيابي ريسك حريق و طراحي و اجراي تأسيسات و تجهيزات آتش نشاني باشند. نقطه شعله زني (point Flash) : درجه حرارتي است كه در آن درجه حرارت، يك ماده سوختي مايع (يا در حال تبديل به مايع) به اندازه كافي بخار مي گردد و به محض نزديك شدن شعله يا جرقه به آن باعث شعله ور شدن و شروع حريق مي گردد. با دور كردن منبع احتراق از محل، بخار فوق الذكر آتش نخواهد گرفت. موادي با نقطه شعله زني كمتر از ۸ /۳۷ درجه سانتي گراد، بسته به استانداردي كه اعمال مي گردد قابل اشتعال، و مايعاتي با نقطه شعله زني بالاي اين دما قابل احتراق تلقي مي گردند. نقطه آتش گيري (Fire point) : نقطه آتش گيري بيان كننده حداقل دماي مورد نياز براي شروع حريق در يك مخلوط مايع – بخار در فضاي مظروف مي باشد كه در نزديكي سطح مايع توسط يك شعله محرك باعث آتش گيري آن براي مدت حداقل ۵ ثانيه مي شود ولي الزاماً به معناي ادامه حريق نيست. نقطه آتش گيري بالاتر از نقطه شعله زني بوده و حدوداً ۱۰ درجه سانتي گراد بيش از نقطه شعله زني براي مواد مختلف مي باشد. درجه اشتعال (Ignition Temperature) : درجه اشتعال كمترين درجه حرارت مورد نياز جهت ادامه احتراق ماده سوختي يا آتش گيري آن بدون محرك خارجي مي باشد. درجه اشتعال براي هر سوخت درجه حرارتي است كه انرژي محركه آن اجزاء متشكله مولكولهاي ماده را از هم جدا مي سازد. اين درجه براي جامدات، مايعات و حتي بخارات قابل تعميم است. در اين حرارت بخار كافي براي ادامه حريق توليد مي شود. خود به خود سوزي (Ignition Auto) : آتش گيري پايدار مواد هميشه نياز به جرقه يا شعله ندارد، بلكه در درجه حرارت اشتعال ممكن است آتش گيري انجام و حتي خود به خودسوزي اتفاق افتد. اين عمل ممكن است پس از رسيدن به درجه اشتعال رخ دهد يا واكنش شيميايي بين مواد يا بالا رفتن تراكم گازهاي ارگانيسمي محيط قابل اشتعال (ضايعات آلي و حيواني) شود و حريق بدون منشاء خارجي را پديد آورد. ساختمانهاي موقت : به بناهايي گفته مي شود كه براي يك دوره زماني كمتر از ۵ سال به منظور تأمين دفاتر اداري يا فني، اسكان موقت كاركنان، انبار موقت يا كارگاه موقت احداث مي گردد و در پايان عمليات پروژه جمع آوري مي گردد. انبار موقت : به بنايي گفته مي شود كه براي يك دوره زماني كمتر از ۵ سال به منظور ذخيره موقت لوازم پروژه هاي عمراني يا توسعه اي احداث مي گردد و در پايان عمليات پروژه جمع آوري مي گردد. سازه اصلي اين انبارها بايد از جنس غيرقابل احتراق يا با مقاومت بيش از يكساعت در برابر حريق باشد. انبارهاي داخلي : منظور انبارهايي است كه در داخل بناهاي صنعتي براي تأمين مواد اوليه خط توليد تأسيس شده و يا انبار اوليه محصول باشد. درجات خطر مواد سوختني : جهت پيش بيني خطرات مواد و نحوه برخورد هنگام خطر، شامل حريق و مخاطرات شيميايي و حتي بهداشتي، كدهاي بين المللي پيش بيني شده است كه بايد علامتهاي مربوطه بر روي ظروف و بسته بندي هاي مواد درج گردد. كليه كدها در يك لوزي كه به چهار بخش مطابق شكل زير تقسيم شده است و به آن لوزي خطر گفته مي شود درج مي گردد. در هر قسمت از لوزي خطر به جز قسمت درج خطرات ويژه، درجه خطر بين صفر تا ۴ تعيين مي شود. شكل 1- لوزي خطر فصل دوم : مقررات عمومي: ماده ۱ - كليه كارگاه ها بايد داراي وسايل و تجهيزات كافي پيشگيري و مبارزه با آتش سوزي متناسب با ارزيابي خطر حريق و نوع آن در محيط كار بوده و در تمام ساعات شبانه روز اشخاص ماهر را كه از آموزشهاي لازم بهره مند و به طريقه صحيح به كارگيري وسايل و تجهيزات مربوطه آشنا باشند در اختيار داشته باشند. كارفرما مكلف است اين تجهيزات و نفرات را تأمين نمايد. تبصره - در نقاطي كه مراكز آتش نشاني وجود دارد كارگاه ها بايد وسيله ارتباط با مراكز مزبور را در اختيار داشته باشند. الف : سامانه تأمين آب آتش نشاني: ماده ۲ - طراحي سامانه آب آتش نشاني بايد ب. ت. ب. خطرات آتش سوزي و متناسب با نوع فعاليت درجه بندي و نوع آتش سوزي و نيازهاي توسعه اي كه توسط مشاور ذيصلاح انجام شده باشد صورت پذيرد. ماده ۳ - براي خاموش كردن آتش سوزيهاي احتمالي در كارگاههاي مشمول ماده ۲ بايد سامانه آب مبتني بر آب با فشار و دبي كافي وجود داشته باشد. سامانه خاموش كننده مبتني بر آب بايد به مخزن ذخيره متناسب طبق محاسبات فني يا شبكه مورد اعتماد آب متصل باشد. كارفرما مكلف است اين تجهيزات را تأمين نمايد. ماده ۴ - لوله هاي اصلي آب آتش نشاني شيرهاي برداشت و شيلنگها بايد پيوسته آماده براي استفاده بوده و به نحوي قرار گيرد و يا محافظت شود كه حركت وسايل نقليه صدمه اي به آنها وارد نياورد و در مواردي كه بر حسب ضرورت شيلنگ ها در عرض جاده يا معبر وسايل نقليه عبور داده مي شود بايد پل هاي مخصوص براي محافظت آنها تعبيه شود تا عبور وسايل نامبرده از روي پل هاي مذكور انجام گرفته و آسيبي به شيلنگ ها و در نتيجه اختلالي در كار مبارزه با آتش سوزي وارد نشود. ماده ۵ - براي جلوگيري از يخ زدن آب در لوله هاي اصلي و شيلنگها بايد اقدامات احتياطي از قبيل عايق پيچي و دفن لوله هاي اصلي و خالي كردن شيلنگ ها پس از استفاده و غيره بعمل آيد و در نقاط سردسير كه احتمال انجماد آب در مخازن و لوله ها بيشتر است بايد مخازن آب زيرزميني بوده و از پمپ آب استفاده گردد و شيرهاي آب بايد حداقل در عمق ۲۵ سانتي متري در حوضچه هاي مخصوص قرار داده شود و دريچه سرپوش آنها عايق بندي شده تا آب برف و باران در داخل آنها نفوذ ننمايد. تبصره - براي جلوگيري از انجماد آب در شيرهاي آب آتش نشاني شير احتياط (شير تخليه) آنرا بايد در طي فصل سرما هفته اي يك مرتبه باز و آب موجود را تخليه نمود. ماده ۶ - براي اطمينان از آماده بودن لوله هاي اصلي آب آتش نشاني آزمايش ماهيانه آنها براي تميز شدن از رسوبات ضروري مي باشد. ماده ۷ - كليه اتصالات و سرقفلها در شيلنگ و لوله هاي آب گيري آتش نشاني در كارگاهها بايد از نوع و اندازه اي كه در مركز آتش نشاني محل بكار مي رود انتخاب شود. ماده ۸ - شيلنگهايي كه براي پيشگيري از آتش سوزي در محوطه باز كارگاهها استفاده مي شود بايد از شيلنگهايي به قطر حداقل ۵ /۲ اينچ (۵ /۶۳ ميلي متر) و سر لوله هاي به قطر 3⁄4 تا يك اينچ (۱۹ تا ۴ /۲۵ ميلي متر) با در نظر گرفتن فشار آب انتخاب گردد. ماده ۹ - شيلنگ هايي كه در داخل ساختمان براي اطفاء حريق استفاده مي شود بايد از نوع شيلنگ هاي قرقره اي حداقل از قطر ۱ تا 3⁄41 اينچ (۴ /۲۵ تا ۴ /۴۴ ميلي متر) و سر لوله هايي به قطر ۵ /۹ تا ۷ /۱۲ ميلي متر با در نظر گرفتن فشار آب انتخاب گردد. ماده ۱۰ - شيلنگ هاي آتش نشاني را بايد پس از هر مرتبه استفاده كاملاً از آب خالي نمود و شيلنگ هاي آستر لاستيكي را بايد حداقل هر سه ماه يك مرتبه جهت سلامت اتصالات، سرلوله نازل، انعطاف و عدم وجود پوسيدگي يا ترك بازرسي نمود. ب : خاموش كننده هاي دستي و چرخ دار: ماده ۱۱ - كليه كارگاه ها اعم از اينكه در آنها تجهيزات حفاظتي از نوع سامانه ثابت خودكار يا نيمه خودكار وجود داشته يا نداشته باشد براي حفاظت عليه حريقهاي كوچك اتفاقي بايد به خاموش كننده هاي دستي مناسب با نوع حريق هاي احتمالي كوچك مجهز باشند. كارفرما موظف است به نحو مقتضي اين تجهيزات را تأمين نمايد. ماده ۱۲ - خاموش كننده هاي دستي و چرخدار را بايد پيوسته در مكاني مناسب و مشخص كه احتمال بروز حريق در آن كمتر و دسترسي به آن آسان تر است نگاهداري نمود و محل نصب يا نگاهداري آنها بايد با علامت مشخصه و رنگ قرمز معلوم گردد تا هنگام لزوم سريعاً قابل شناسايي باشد. ماده ۱۳ - خاموش كننده هاي دستي بايد محتوي مواد متناسب با ماهيت آتش احتمالي و سرعت گسترش آن در هر محل بوده و در محل هاي مناسب نصب شوند. شرح الزامات آن در فصل چهارم خواهد آمد. ماده 14 - استفاده از خاموش كننده چرخدار با ماهيت حريق احتمالي و سرعت گسترش آن و داراي گنجايش خاموش كننده متناسب براي مكان هايي با مساحت بيش از يك صد مترمربع علاوه بر خاموش كننده هاي دستي ضروري است. ماده ۱۵ - ميزان كلي ماده خاموش كننده مورد نياز، تعداد و محل نصب و استقرار خاموش كننده دستي و چرخدار بايد طبق اصول علمي و رعايت مفاد كد ۱۰(پاورقي) NFPA يا كد استاندارد متناسب كشوري باشد. 16- National Fire Protection Association ماده ۱۶ - در مواردي كه مواد سوختني شامل مواد كندسوز (با درجه يك از لوزي خطر) از حريق دسته A باشند وسايل قابل حمل مبارزه با آتش بايد به ترتيب اولويت و حسب نياز شامل لوازم زير باشد: خاموش كننده هاي آب و گاز، جعبه آتش نشاني شامل شيلنگهاي قرقره اي با استفاده از شير آب عمومي با فشار كافي يا از مخزن مرتفع آب، سطل آب، سطل شن، پتوي نسوز آتش نشاني. ماده ۱۷ - در مواقعي كه سردي هوا باعث انجماد آب مي شود بايد تدابير احتياطي براي جلوگيري از يخ زدن آب در شيرها و يخ زدن خاموش كننده هاي آب و گاز به كار برد. ج : سامانه خاموش كننده ثابت غير از آب: ماده ۱۸ - كارفرما مكلف است در مواردي كه سامانه عمومي مبتني بر آب براي خاموش نمودن حريقهاي گسترده كافي يا مناسب نباشد، سامانه مناسب مبتني بر كف، گاز CO 2، پودر يا HFC را نصب نمايد. سامانه هاي مذكور علاوه بر خاموش كننده هاي دستي و چرخدار مي باشد. انتخاب سامانه خاموش كننده ثابت بايد ب. ت. ب. نوع حريق احتمالي و چگونگي گسترش آن توسط افراد صاحب صلاحيت طراحي و نصب شود. د : سامانه كشف و اعلام حريق: ماده ۱۹ - كارفرما مكلف است براي كشف و اعلام به موقع حريق سامانه مناسبي را مطابق آن چه در فصل سوم به صورت مشروح آمده است با رعايت اصول علمي در كليه مكان هايي كه بروز حريق در آنها محتمل است نصب نمايد. ماده ۲۰ - طراحي و عملكرد كليه سامانه هاي كشف، اعلام و اطفاء ثابت بايد طبق اصول علمي بوده و كارايي كافي در عملكرد را داشته باشند. عملكرد سامانه ها بايد به تأييد مقام صاحب صلاحيت برسد. شرح الزامات اين سامانه ها در فصل پنجم خواهد آمد. ه : مديريت ايمني در برابر آتش سوزي: ماده ۲۱ - كارفرما مكلف است در مجموعه فعاليت كميته حفاظت فني و بهداشت كار تمهيدات مديريتي و نيروي انساني لازم را براي مقابله با آتش سوزي پيش بيني نمايد. در كارگاه هاي فاقد كميته مذكور براي اجراي مفاد اين آئين نامه، متناسب با وسعت محدوده و شدت خطر احتمالي بروز حريق بايد تمهيدات و امكانات لازم فراهم گردد. ماده ۲۲ - به منظور ارتباط با سازمانهاي ذيربط و كميته هاي حفاظت فني و بهداشت كار، در هر كارگاه براي پيشگيري و مبارزه با حريق بايد تدابير مديريتي (مديريت حريق) ويژه در نظر گرفته و مكتوب گردد و به طور ساليانه اين تدابير بازنگري و صورتجلسات و مستندات آن به اداره بازرسي كار محل ارسال گردد. ماده ۲۳ - در كارگاه هاي با تعداد نيروي انساني بيش از ۱۰۰۰ نفر كارگر لازم است سامانه مديريت ايمني حريق طراحي و اجرا گردد. در اين سامانه پس از ارزيابي هايي كه توسط كارشناسان خبره صلاحيت دار انجام خواهد شد، كليه تمهيدات مديريتي و سخت افزاري مورد نياز بايستي پيش بيني و تأمين گردد. تبصره - در كارگاه هاي با تعداد نيروي انساني كمتر از 1000 نفر كارگر وظايف مديريت ايمني حريق به كميته هاي حفاظت فني و بهداشت كار واگذار ميگردد. ماده ۲۴ - در سامانه مديريت حريق بايد كارشناسان ذيربط يا شركتهاي ذيصلاح (طبق تدابير و اعلام وزارت تعاون، كار و رفاه اجتماعي)، ارزيابي ريسك و شناسايي محدوده خطر، كانونها، نوع خطرات موجود در كارگاه با تأكيد بر خطر بروز حريق را انجام و نتايج بررسي ها را به طور مكتوب پس از ارزيابي در كميته حفاظت فني و بهداشت كار نگهداري گردد و نسخه اي از آن به اداره بازرسي كار محل ارسال گردد و تدابير پيشگيرانه و حفاظتي ب. ت. ب. نوع و اندازه خطرات شناسايي شده اتخاذ گردد. ماده ۲۵ - سامانه مديريت حريق كارگاه بايد داراي خط مشي و راهبرد خاص خود بوده و برنامه هايي اجرايي آن بايد در پايان سال توسط مديريت كارگاه بازنگري و در صورت نياز، اصلاح و يا ارتقاء يابد. نوع تدابير حفاظتي اتخاذ شده بايد مطابق با نوع و اندازه خطرات شناسايي شده باشد. و : نيروهاي آتش نشاني مستقر در كارگاه: ماده ۲6 - سازماندهي، كارآموزي، تأمين و تجهيز وسايل حفاظت فردي آتش نشانان بايد توسط كارفرما مهيا گردد. تبصره - الزامات اين بخش براي گروه نجات اماكن خاص مانند فرودگاهها، يا عمليات اطفاء حريق در جنگل نيازمند تمهيدات اختصاصي تر است. و - 1 : سازمان دهي و آموزش ماده ۲۷ - كارفرما بايد يك بيانيه يا خط مشي مكتوب را تهيه و نگهداري نمايد كه وجود گروه آتش نشاني، ساختار سازماني، نوع، مقدار و دفعات كارآموزي اعضاء و گروه آتش نشاني، تعداد احتمالي اعضاي گروه آتش نشاني و عملكردي كه گروه آتش نشان در محل انجام مي دهند در بر ميگيرد. بيانيه سازماني مربوط به اين موارد بايد همواره در دسترس باشد. ماده ۲۸ - كارفرما بايد اطمينان حاصل كند كه كارگران مسئول اطفاء حريق كه در اين خصوص داراي توانايي جسمي و روحي در انجام وظايفشان در حين شرايط اضطراري كه به آنها محول مي شود را دارند. كارفرما نبايد به كارگراني كه داراي بيماريهاي مثل بيماري قلبي عروقي، ريوي، صرع و بيماري ها و معلوليت هاي محدود كننده دارند، اجازه شركت در فعاليتهاي اضطراري و اطفاء حريق را بدهد. ماده ۲۹ - رئيس آتش نشاني و مربي كارآموزي بايد دوره كارآموزي و آموزش جامع تري نسبت به دوره هاي مرتبط به اعضاي معمولي گروه آتش نشاني بگذرانند. ماده ۳۰ - كارفرما بايد مطمئن شود كارآموزي و آموزش به صورت كافي و متناسب اجرا مي شود. اعضاي گروه آتش نشاني كه اطفاء حريق در قسمت هاي داخلي ساختمان ها را انجام مي دهند بايد هر سه ماه يكبار دوره هاي آموزشي و تمريني را طي نمايند و علاوه بر اين افراد، تمام اعضاي تيم هاي آتش نشاني بايد حداقل ساليانه آموزش تكميلي و تمريني متناسب ببينند. مدت و ترتيب اين آموزش ها مطابق آيين نامه آموزش كارگران، كارفرمايان و كارآموزان خواهد بود. ماده ۳۱ - كيفيت كارآموزي و برنامه آموزشي اعضاي گروه آتش نشاني بايد متناسب با نياز محل باشد(شبيه دوره هاي مربوط به گروه صنايع نفت، گاز و پتروشيمي كه خطرات خاصي دارند). ماده ۳۲ - كارفرما بايد اعضاي گروه آتش نشاني را در ارتباط با خطرات ويژه نظير ذخيره و استفاده از گازها و مايعات قابل اشتعال، مواد شيميايي سمي، منابع راديو اكتيو، موادي كه با آب واكنش مي دهند كه امكان تماس آنها حين حريق يا ديگر شرايط اضطراري وجود دارد مطلع نمايد اعضاي گروه آتش نشاني بايد از هرگونه تغييري كه در مورد خطرات ويژه رخ مي دهد مطلع شوند. ماده ۳۳ - كارفرما بايد دستورالعمل هاي كتبي در خصوص انجام كار در شرايط ويژه را در برنامه كارآموزي و آموزشي لحاظ نموده و همچنين بايد از اثربخشي آموزش ها اطمينان حاصل نمايد اين فرآيند بايد به تمرينات دوره اي و ارتقاء مداوم آنها ختم شود. و - ۲ : نگهداري تجهيزات اطفاء حريق ماده ۳۴ - كارفرما بايد حداقل يك بار در سال نسبت به بازرسي فني و نگهداري از وسايل اطفاء حريق اقدام كند تا از شرايط عمليات ايمن تجهيزات مطمئن گردد. خاموش كننده هاي آتش نشاني قابل حمل و ماسكها بايد حداقل هر ماه بازرسي دوره اي شوند و وسايل اطفاء حريق كه معيوب يا قابل استفاده نيستند را از فرآيند خارج و جايگزين نمايند. و - 3 : پوشش هاي محافظ آتش نشاني: ماده ۳۵ - الزامات اين مبحث مربوط به نيروهايي است كه شغل ايشان عمليات اطفاء حريق در قسمتهاي داخلي ساختمان است. اين شرايط قابل استناد به كارگراني كه از خاموش كننده هاي دستي آتش نشاني استفاده مي كنند يا از سامانه هاي شيلنگ آب براي كنترل يا اطفاء حريق در مرحله ابتدايي استفاده مي كنند نيست. هر چند تمام كساني كه براي اين كار آموزش ديده اند ملزم به انجام عمليات اطفاء مي باشند نيز بايد لباس محافظ مناسب در اختيار داشته باشند. ماده ۳۶ - كارفرما مكلف است پوشش هاي محافظتي آتش نشاني تهيه و در اختيار اعضاء گروه عمليات آتش نشان قرار دهد و مطمئن شود اعضاي گروه عمليات آتش نشاني در زمان اطفاء حريق اين لباسها و وسايل را استفاده نمايد. ماده ۳۷ - پوشش هاي محافظتي آتش نشاني بايد قسمت سر و صورت، بدن، دست و پا را به خوبي محافظت نمايد. محافظ پا: ماده ۳۸ - محافظت پاها در مقابل حريق بايد با استفاده از وسايل زير صورت گيرد: الف: پوتين هاي ساق بلند كه پاها را حفاظت نمايد. ب: كفش هاي محافظ يا پوتين هايي كه همراه با شلوار محافظ پوشيده مي شود. ماده ۳۹ - كفش هاي محافظ بايد به فاصله ۵ اينچ (۷ /۱۲ سانتيمتر) بالاتر از كف پاشنه پا در برابر آب و مواد شيميايي مقاوم بوده و بايد داراي زيره مقاوم در برابر سرخوردگي و نفوذ اجسام تيز و برنده باشد. تبصره - براي عمليات در محل هايي كه حفاظت بيش از 5 اينچ (7 /12 سانتيمتر) مورد نياز باشد استفاده از چكمه هاي متناسب با نوع حريق الزامي است. حفاظت از بدن: ماده ۴۰ - حفاظت از بدن بايد با استفاده از كت و شلوار ضد حريق متناسب با عمليات آتش نشاني باشد. حفاظت از دست: ماده ۴۱ - دستكش ايمني آتش نشاني بمنظور حفاظت از دست و بازو بايد مقاوم در مقابل صدمات ناشي از حريق بوده و در برابر پارگي، سوراخ شدن، نفوذ حرارت و رطوبت مقاوم بوده و بايد مطابق استاندارد معتبر ملي يا بين المللي باشد. ماده ۴۲ - حفاظت از دست در مقابل حريق بايد شامل دستكشهاي محافظ آتش نشاني باشد كه در برابر بريدگي، سوراخ شدن و نفوذ گرما و شعله مقاومت داشته و مطابق با استاندارد معتبر ملي يا بين المللي تهيه و تحويل شوند. ماده ۴۳ - مواد خارجي دستكش هاي مقابله با حريق بايد در برابر شعله مقاوم بوده و مورد آزمايش قرار گيرد و گواهينامه آزمايشات مطابق مرجع صاحب صلاحيت داشته باشد. ماده ۴۴ - در صورتي كه طراحي كت ضد حريق به شكلي باشد كه قسمت مچ دست را حفاظت نكند دستكش هاي محافظ ضد حريق بايد داراي مچ بند به طول حداقل ۴ اينچ (۱۶ /۱۰سانتيمتر) براي محافظت از قسمت مچ بند در زمانيكه بازو به سمت بالا و خارج از بدن باز مي شود باشد. حفاظت از سر، چشم و صورت: ماده ۴۵ - حفاظت از سر در مقابل حريق بايد شامل كلاه ايمني به همراه بند چانه كه از نظر عملكرد ساختار و شرايط آزمايش براساس معيارهاي عملكرد استانداردهاي معتبر است باشد. ماده ۴۶ - وسايل محافظ چشم و صورت در مقابل حريق بايد بوسيله اعضاي گروه آتش نشاني حين اجراي عمليات در حاليكه خطرات اجسام در حال سقوط يا متحرك در هوا كه منجر به جراحت مي شود وجود دارد مورد استفاده قرار گيرد وسايل محافظ چشم و صورت كه به عنوان لوازم فرعي وسايل محافظ سر (حفاظهاي سر) تهيه مي شود وقتي مجاز به استفاده هستند كه الزامات استاندارد معتبر ملي يا بين المللي را برآورده نمايند. ماده ۴۷ - ماسك صورت،‌ كلاه ايمني يا نقاب تنفسي در مقابل حريق بايد الزامات استاندارد معتبر ملي يا بين المللي را برآورده نمايند. محافظت از دستگاه تنفسي: ماده ۴۸ - وسايل حفاظت تنفسي كه شامل ماسك تصفيه كننده هوا يا ماسك و مخزن هوارسان مي باشد، بايد تحت شرايط خاص نگهداري شده و در دوره زماني سه ماهه تحت بازرسي و پايش قرار گرفته و صحت عملكرد آن در تمام مراحل تأييد شود. ماده ۴۹ - كارفرما بايد مطمئن شود ماسكهاي تنفسي براي اعضاء گروه آتش نشاني تهيه و توسط آنها مورد استفاده قرار مي گيرد. ماده ۵۰ - كارفرما مكلف است وسايل تنفسي داراي كپسول هوا با ماسك كامل يا به شكل كلاه ايمني يا نقاب براي اعضاي گروه آتش نشاني كه در قسمت داخلي ساختمان يا محيط سربسته در جايي كه مواد سمي حاصل از احتراق يا كمبود اكسيژن دارد را تهيه اطمينان حاصل نمايد كه توسط آنها مورد استفاده قرار ميگيرد. ماده ۵۱ - وسايل تنفسي داراي كپسول، ممكن است همراه با وسيله تنفسي مشترك يا يك سوپاپ قطع كننده سريع باشد اگر در آن از لوازم فرعي استفاده شود نبايد سبب خسارت به وسيله يا در جريان هوا ايجاد محدوديت كند يا مانع كاركرد معمولي آن شود. تجهيزات تنفسي داراي هواي فشرده ممكن است با سيلندرهاي تأييد شده از ديگر وسايل تنفسي با هواي فشرده كه داراي ظرفيت و سرعت فشار مشابه هستند مورد استفاده قرار گيرد تمام سيلندرهاي هواي فشرده مورد استفاده با تجهيزات تنفسي بايد مطابق با استاندارد معتبر ملي يا بين المللي باشند. ماده ۵۲ - وسايل تنفسي هوارسان به غير از وسايل تنفسي حين نجات كه فقط براي مواقع نجات در شرايط اضطراري استفاده مي شود بايد حداقل ۳۰ دقيقه تنفس راحت فرد (يا تنفس مشترك با مصدوم) را تأمين نمايند. ماده ۵۳ - وسايل تنفسي بايد داراي يك نشانگر باشد تا در زماني كه باقيمانده سرويس دهي آن به ۲۵- ۲۰ درصد كل زمان سرويس دهي برسد به صورت خودكار اعلام خطر صوتي نمايد. ماده ۵۴ - كارفرما بايد مطمئن شود كه وسايل تنفسي سفارشي يا خريداري شده براي استفاده توسط اعضاء گروه آتش نشاني در اجراي عمليات اطفاء حريق در قسمتهاي داخلي ساختمان از نوع فشار مثبت باشد. تبصره - استفاده از وسايل تنفسي در جايي كه مي توان نوع فشار مورد نظر را به فشار مثبت تبديل نمود بلامانع است. در هر حال چنين وسايلي بايد در حالت فشار مثبت در زمان اجراي عمليات اطفاء حريق در قسمتهاي داخلي ساختمان باشند. فصل سوم : ايمني ساختمان هاي كارگاهي در مقابل آتش سوزي: الف - الزامات عمومي: ماده ۵۵ - كارفرما براي تأمين و توسعه برنامه حفاظت ساختمان ها در برابر آتش مسئول مي باشد و بايد به منظور پيشگيري از بروز حريق تمهيدات لازم در طراحي و اجراي ساختمان را مطابق مقررات اين آئين نامه، ساير آيين نامه هاي مرتبط مصوب شوراي عالي حفاظت فني و مقررات ملي ساختمان برآورده نمايد به طوري كه همه ساختمانها و عمليات احداث و تعميرات و كارهاي مربوط به تخريب از ايمني كافي برخوردار گردد. همانطور كه در اين فصل مشخص شده است كارفرما بايد تجهيزات مبارزه با آتش را در همه ساختمانها فراهم نمايد به طوري كه هنگام بروز حريق نبايد در تأمين تجهيزات ضروري براي اطفاء تأخيري پيش آيد. ماده ۵۶ - دسترسي به تجهيزات مبارزه با آتش بايد در تمام اوقات فراهم باشد. همه تجهيزات مبارزه با آتش كه بوسيله كارفرما تهيه مي گردد بايد در نقاطي كه بيشتر در معرض ديد بوده نصب شده باشد تا به آساني بتوان به آنها دسترسي پيدا نمود. ماده ۵۷ - كارفرما بايد ب. ت. ب. شرايط محيط كار حداقل يك گروه مجهز و آموزش ديده مبارزه با حريق را براي كارگاه خود فراهم و آنها را در كارگاه مستقر و مديريت نمايد تا از ايمني لازم براي حفظ جان افراد، ساختمانها و تأسيسات اطمينان حاصل گردد. ب : ذخاير آب: ماده ۵۸ - حجم ذخاير آب، محل استقرار و جنس مصالح آن بايد طبق اصول مهندسي و متناسب با نياز محدوده مورد برداشت باشد. ذخاير آب بايد ب. ت. ب. شرايط برداشت و فشار لازم در شبكه به صورت آماده به كار بوده و با در نظر گرفتن خطاي سيستم طراحي شود. اين سامانه با هر تغيير در شبكه نياز به بازنگري در طراحي داشته و تغييرات لازم بايد اعمال شود. ماده ۵۹ - در تمام ساختمان هايي كه لوله هاي آب آتش نشاني مورد نياز است يا جايي كه لوله هاي آب آتش نشاني موجود در ساختمان تغيير داده شده باشند لوله ها بايد طوري نگهداري و مراقبت شوند تا براي حفاظت عليه آتش آماده كار باشند. اين لوله ها بايد به لوله اصلي آب آتش نشاني كه در بيرون ساختمان هستند متصل باشد. در هر طبقه بايستي حداقل يك خروجي لوله آتش نشاني با قطر يك و نيم اينچ وجود داشته باشد. در اين سامانه فشار آب بايد در دورترين نقطه برداشت از ۵۰ پوند بر اينچ مربع كمتر نباشد. ماده ۶۰ - به محض تأسيس انبار و نگهداري مواد قابل احتراق، بايد يك مخزن ذخيره آب فوري و آني با حجم، استمرار و فشار كافي با عملكرد مناسب جهت مبارزه با آتش، در دسترس باشد. ماده ۶۱ - در تمام محوطه هاي كارگاهي لوله هاي اصلي زير زميني آب بايد در محل فراهم شده باشد. تجهيزات اين شبكه بايد به طور كامل نصب شده و براي استفاده سريع از آن فراهم و در دسترس باشد و در مقابل صدمات و يخ زدگي محافظت گردد. ماده ۶۲ - ملحقات لوله آتش نشاني بايد با تجهيزات آتش نشاني محل سازگار باشد يا تبديل هاي لازم براي برداشت راحت پيش بيني شده باشد. ج - خاموش كننده دستي حريق: ماده ۶۳ - در همه ساختمان ها و طبقات داخلي آنها بايد خاموش كننده دستي حريق متناسب با حريق و با ماده خاموش كننده مؤثر پيش بيني و نصب شود. فاصله از هر نقطه حفاظت شده تا نزديكترين خاموش كننده نبايد بيش از ۳۰ متر باشد. ماده ۶۴ - در هنگام خارج نمودن خاموش كننده از محل براي شارژ، بايد خاموش كننده جايگزين مناسب در محل وجود داشته باشد. ماده ۶۵ - تعداد حداقل يك خاموش كننده بايد در هر طبقه اي موجود باشد در ساختمانهاي چند طبقه حداقل بايد يك خاموش كننده اضافه بر طبقات در راه پله ها نصب گردد. ماده ۶۶ - خاموش كننده ها و مخازن موقت آبي كه براي اين منظور در محل تعبيه شده اند بايد از يخ زدن محافظت شوند. ماده ۶۷ - يك خاموش كننده آتش با فشار تخليه بيش از ۵ اتمسفر بايد به طور فوق العاده براي مكان هايي كه بيش از ۳۰ ليتر مايعات قابل احتراق و اشتعال يا ۲۰ كيلوگرم از گاز قابل اشتعال وجود دارد در فاصله ۱۵ متري آن مكان نصب گردد. ماده ۶۸ - استفاده از خاموش كننده هاي حاوي بخارات سمي يا توليد كننده بخارات و گازهاي سمي ممنوع است. د - سامانه خاموش كننده ثابت و شبكه اي: ماده ۶۹ - در تمامي ساختمانها و محدوده هايي كه لزوم نصب تأسيسات خاموش كننده شبكه اي ثابت معلوم شده باشد. لازم است در محل هاي مورد نياز افشانه هاي آماده به كار نصب شده باشند. ماده ۷۰ - ماده خاموش كننده سامانه ثابت بايد با ماهيت آتش احتمالي تطابق داشته باشد. ماده ۷۱ - سامانه خاموش كننده شبكه اي ثابت بايد در دوره هاي زماني معين و حداكثر ۳ ماهه مورد بازديد و بازرسي قرار گيرند تا از قابليت آنها اطمينان حاصل شود. ماده ۷۲ - اگر نصب تأسيسات و امكانات شامل نصب افشانه هاي محافظتي باشد بايد از وضعيت ساختمان و سازه پيروي كند و به سرعت بعد از تكميل شدن هر طبقه يا هر محدوده براي استفاده آماده گردد. ماده ۷۳ - در طول تعمير ساختمان تمام افشانه هاي خودكار موجود بايد مجدداً ابقاء و تا زمان معقولي آماده كار باشند. عملكرد سوپاپهاي كنترل افشانه بايد فقط توسط اشخاص صلاحيت دار تأييد شود. ماده ۷۴ - تغيير و تعديل در سامانه هاي ثابت و شبكه اي براي اخذ مجوز براي تغييرات يا بازسازيهاي اضافي بايد سريعاً انجام شود به نحوي كه محافظتهاي خودكاري تا جايي كه امكان دارد سريعاً براي سرويس دهي و كار به فرآيند محافظتي برگردد. سوپاپهاي كنترلي افشانه ها بايد در زمان تعطيلي كار بازرسي شوند تا معلوم شود كه سامانه ها آماده كار هستند. ه - سامانه كشف و اعلام حريق: ماده ۷۵ - در تمامي ساختمان ها و محدوده هاي سربسته و كانونهاي خطر آتش روباز بايد سامانه مناسب كشف حريق نصب شده باشد. تعداد و فواصل كاشف هاي حريق بايد تابع اصولي باشد كه در فصل چهارم خواهد آمد. ماده ۷۶ - سامانه اعلام حريق بايد به يك مركز تصميم گيرنده متصل باشد تا امكان مداخله براي كنترل و مهار آتش وجود داشته باشد. ماده ۷۷ - وسايل و سامانه اعلام حريق مانند تلفن، آژير، بلندگو، زنگ و چراغ چشمك زن بايد در محل هاي مناسب نصب شده باشند تا بوسيله آن افراد حاضر در ساختمان از بروز آتش اطلاع يابند و محل را تخليه نمايند. سامانه اعلام حريق بايد به نزديك ترين ايستگاه آتش نشاني مرتبط باشد تا آن را از وجود شرايط اضطراري مطلع نمايد. ماده ۷۸ - كد اعلام و دستورالعمل نحوه گزارش دهي اعلام حريق بايد بصورت مداوم بر روي تلفنها و محل هاي ورود خروج كارگران نصب گردد. ماده ۷۹ - گروهي از كاركنان بايد براي مشاركت در تخليه افراد و اطلاع رساني به موقع و مداخله در مهار آتش آموزش ديده باشند. به طوري كه در هر محدوده آتش حداقل يك نفر آموزش ديده وجود داشته باشد. تمرينات عملي براي كليه سطوح عملياتي در دوره هاي سه ماه بايد تكرار گردد. و - جداكننده هاي آتش: ماده ۸۰ - در كليه ساختمان ها خصوصاً ساختمان هاي طبقاتي، ديواره هاي آتش، درهاي ضد آتش و راه پله هاي خروج اضطراري بايد پيش بيني و احداث شده باشد. درهاي آتش بايد به طور خود بسته شو و امكان باز شدن آنها در مسير تخليه افراد به راحتي امكان پذير باشد. ماده ۸۱ - وسايل جداكننده هاي آتش بايد در ساختمان هايي كه تحت تعميرات، تغييرات و بازسازي مي باشند ابقاء شوند مگر اينكه شرايط عمليات ساختماني ايجاب كند كه مجري آنها را جابجا نمايند. در اين صورت اخذ مجوز ايمني از كارفرما ضروري است. ماده ۸۲ - بمنظور تخليه سريع كارگران و افراد ديگر به نقاط امن در مواقع بروز آتش سوزي و شرايط اضطراري ديگر، كارفرما مكلف است نسبت به پيش بيني راه هاي خروج اضطراري در كارگاه مطابق مبحث سوم مقررات ملي ساختمان (حفاظت ساختمان ها در مقابل حريق) را بعمل آورد. ماده ۸۳ - منابع و تجهيزات الكتريكي و روشنايي مناسب براي زمان اضطراري بايد براي راه هاي خروج اضطراري پيش بيني شوند. متوسط شدت روشنايي معابر خروج اضطراري نبايد از ۵۰ لوكس كمتر باشد. ز - ساختمان هاي موقت: ماده ۸۴ - در ساختمان هاي موقت بايد تجهيزات ايمني مورد نياز و راههاي مناسبي براي فرار وجود داشته باشد. ماده ۸۵ - ساختمان هاي موقت هنگامي كه در داخل ديگر ساختمان ها يا بنا ساخته مي شود بايد از جنس غيرقابل احتراق بوده و داراي مقاومت سازه اي بيش از يك ساعت در مقابل حريق باشد. ماده ۸۶ - ساختمان هاي موقتي كه براي نگهداري مايعات قابل اشتعال و احتراق، گازهاي قابل اشتعال، قابل انفجار يا ساير مواد خطرناك مشابه مورد استفاده قرار مي گيرد بايد در فاصله هاي بيش از ۳ متري از ساختمان هاي اصلي قرار گيرند. ح - انبارهاي موقت: ماده ۸۷ - در محل انبارهاي موقت بايد كليه تجهيزات ايمني براي پيشگيري و مهار آتش توسط كارفرما تأمين گردد. ماده ۸۸ - مواد قابل احتراق بايستي با در نظر گرفتن ثبات آن در تلنبار شدن به صورت توده اي برروي هم قرار گيرد و ارتفاع آن بيش از ۶ متر نباشد. ماده ۸۹ - راهروهاي عبوري بين اطراف توده هاي انبار شده مواد قابل احتراق بايد حداقل ۳ متر عرض داشته باشد و عاري از هرگونه ضايعات و ساير مواد باشد اين راهروها بايد طوري نسبت به هم قرار گيرند كه يك واحد چيدمان و دسترسي شبكه اي با ابعاد كلي ۲۵ متر تا ۵۰ متر ايجاد شود. ماده ۹۰ - تمام سايت انبار بايد عاري از تجمع هرگونه مواد قابل احتراق غيرضروري باشد مواد زائد بايد از محل برچيده شوند و يك دستورالعمل منظم براي تميز كردن محوطه تهيه گردد. ماده ۹۱ - هنگامي كه در محلي خطر آتش سوزي زيرزميني ناشي از جامدات، مايعات قابل اشتعال وجود دارد، آن قطعه زمين نبايد براي انبار مواد قابل احتراق و اشتعال استفاده شود. ماده ۹۲ - نگهداري مواد در انبارهاي موقت بايد حتي الامكان به صورت جامد چيده و انبار شود و هيچ ماده قابل احتراقي نبايد در بيرون از ابنيه اصلي در فاصله كمتر از ۳ متر انبار شود. ماده ۹۳ - تجهيزات خاموش كننده قابل حمل، متناسب با نوع آتش احتمالي بايد در محل محوطه انبار موجود و به راحتي قابل دسترسي باشد. خاموش كننده هاي آتش نبايد در فاصله بيش از ۳۰ متري از هم نصب شده باشند. ط - انبار داخلي: ماده ۹۴ - انبار داخلي نبايد در مسير راههاي خروجي بوده و مانع تخليه افراد شود. ماده ۹۵ - در انبار داخلي همه مواد بايد با در نظر گرفتن خصوصيات آتش گيري آنها جانمايي و نگهداري شوند. ماده ۹۶ - مواد ناسازگار مانند روغن و اكسيژن كه ممكن است خطر آتش سوزي همزمان ايجاد كنند بايد با استفاده از موانع خاص كه در برابر آتش سوزي حداقل يك ساعت تحمل داشته باشد از يكديگر جدا شوند. مواد بايد طوري انبار شود كه انتشار آتش به قسمتهاي مجاور به حداقل برسد و اين اجازه را بدهد كه به آساني عمل اطفاء صورت گيرد. ماده ۹۷ - مواد انبار شده بايد هميشه به گونه اي نگهداري شود كه فضاي راهروي بين توده ها با پهناي وسايل نقليه بصورت ايمن مطابقت داشته باشد تا در زمان اطفاء حريق اختلال ايجاد ننمايند. ماده ۹۸ - در محل انبارهاي داخلي بايد كليه تجهيزات اعلام و اطفاء حريق مناسب براي پيشگيري و مهار آتش پيش بيني شود. ماده ۹۹ - در محدوده هايي كه سامانه اطفاء ثابت نصب شده باشد حد فاصل ايمن به اندازه حداقل يك متر بايد از بالاترين قسمت مواد انبار شده تا سر حساس افشانه وجود داشته باشد. ماده ۱۰۰ - فاصله ايمن از اطراف لامپها و چراغها تا مواد انبار شده بايد رعايت گردد تا از احتراق و اشتعال مواد جلوگيري شود. اين فاصله در هر حال از يك متر براي چراغ هاي صنعتي و ۵ /۰ متر براي چراغ هاي فلورسنت كمتر نيست. ماده ۱۰۱ - يك حد فاصل ايمن به اندازه يك متر بايد اطراف راههاي خروجي از درهاي فرار از آتش حفظ شود. ضمناً مواد انبار شده نبايد در فاصله كمتر از يك متري از درهاي بازشونده آتش چيده شوند. ي - ايمني انبارها با تأكيد بر مواد سريع الاشتعال يا انفجاري: ماده ۱۰۲ - مواد قابل انفجار تجاري را بايد بر طبق مقررات ايمني خاصي كه به تصويب مقام صلاحيت دار رسيده است انبار و نگاهداري نمود. دستورالعمل نگاهداري اين مواد براساس آيين نامه حفاظتي مواد خطرناك و مواد قابل اشتعال و انفجار خواهد بود. كارفرما بايد سامانه كشف، اعلام و اطفاي حريق به طور متناسب براي اين محل ها تأمين و نصب نمايد. ماده ۱۰۳ - نگاهداري و ذخيره مايعات قابل اشتعال با نقطه شعله زني كمتر از ۲۱ درجه سانتيگراد در محل كار بايد به ۱۸ ليتر آنهم فقط در ظروف مخصوص سربسته محدود كرد و دور از منابع جرقه و حرارت قرار داد. ماده ۱۰۴ - مايعات قابل اشتعال كه در ظروف سربسته نگاهداري مي شوند بايد به مقدار محدودي كه از طرف مقام صلاحيتدار تعيين مي شود در انباري كه از نقطه نظر ساختمان در مقابل حريق مقاومت داشته و بالاي سطح زمين قرار گرفته و به وسيله ديوارها و در و پنجره هاي ضد حريق خودكار از ساير قسمت هاي ساختمان مجزا مي شود نگاهداري كرد. ماده ۱۰۵ - در قسمت مدخل انبارهاي حاوي مواد سريع الاشتعال يا منفجره نبايد در و پنجره و هر گونه شيشه شفاف به كار رود و در صورت لزوم بايد از شيشه مات و مسلح استفاده شود. ماده ۱۰۶ - نگاهداري و ذخيره مقادير زياد مايعات قابل اشتعال (بيش از يك هزار ليتر) فقط در مخازن مجزا و يا مخازن مخصوص روزميني كه به فواصلي بيش از سه برابر ارتفاع مخزن يا با استفاده از ديوار برشي مناسب يا زير زمين قرار گرفته (مخازن زير زميني داراي اولويت است) و به فاصله دست كم ۵ متري از ابنيه ديگري كه از طرف مقام صلاحيت دار تعيين مي شود مجاز خواهد بود. ماده ۱۰۷ - براي جابجايي مايعات و گازهاي مايع شده مصرفي قابل اشتعال (درجه ۲ يا بالاتر در لوزي حريق) به قسمت هاي مختلف كارخانه كه استفاده مداوم دارند بايد از خط لوله ايمن استفاده شود. ماده ۱۰۸ - در انبارهاي حاوي مايعات و مواد سريع الاشتعال و انفجاري و در محل تخليه و بارگيري آنها بايد از تجهيزات الكتريكي و چراغ هاي ضدجرقه و ضدشعله استفاده شود. ماده ۱۰۹ - انبار بايد به تهويه طبيعي و در صورت لزوم به تهويه مصنوعي ضد انفجار مجهز باشد. ماده ۱۱۰ - بايد تدابير مؤثري اتخاذ شود كه از چكه و نشت اين قبيل مايعات قابل اشتعال و نفوذ به قسمت هاي زيرين ساختمان و داخل آبروها و مجاري آب جلوگيري شود و ريخت و پاش اتفاقي آنها به ميزاني محدود گردد كه متضمن هيچگونه خطري نباشد و همچنين از امكان ايجاد هر نوع مخلوط قابل اشتعال و انفجار بخار و هوا مخصوصاً در حين انتقال مايعات مورد بحث ممانعت شود. ماده ۱۱۱ - استعمال دخانيات، روشن كردن و همراه داشتن كبريت، فندك و هرگونه اشياء مولد شعله يا جرقه بايد در كليه نقاطي كه در آنها مواد قابل احتراق، مواد سريع الاشتعال يا مواد قابل انفجار نگاهداري و يا به كار برده مي شود ممنوع است. ماده ۱۱۲ - مقادير زياد (بيش از ۵۰۰ هزار ليتر يا معادل آن) مواد بسته بندي شده با قابليت اشتعال بالا را بايد در انبارهاي مجزا يا در اتاق هاي مقاوم در مقابل حريق يا اتاق هايي كه از ديوارهاي برشي يا فلزي مقاوم در برابر حريق ساخته شده و با درهاي فلزي مجهز گرديده نگاهداري شوند. ماده ۱۱۳ - چنانچه مواد مورد اشاره در ماده ۱۱۵ مقدارشان كم باشد مي توان آنها را در صندوقهاي فلزي سرپوش دار با فاصله ايمن در انبارها نگاهداري كرد. ماده ۱۱۴ - در محل ورود و داخل ابنيه كارخانجات و مؤسساتي كه يك يا چند نوع از مواد مشروحه در ماده هاي ۱۱۲ و ۱۱۳ وجود دارد بايد نوع آن مواد را روي تابلوي مخصوص در داخل و محل درب ورودي آن با خط درشت الصاق نمود و ضمناً وجود چنين موادي را بايد به مركز آتش نشاني محل كه ممكن است در صورت بروز آتش سوزي از آن استمداد شود اطلاع داد. ك - ايمني ماشين آلات و تأسيسات در مقابل آتش سوزي: ماده ۱۱۵ - كارفرما مكلف است در انتخاب و نصب ماشين آلات به ايمني آنها در برابر آتش سوزي توجه نمايد و از تجهيزاتي استفاده شود كه حداقل خطر بروز حريق را داشته باشند. ماده ۱۱۶ - كليه كساني كه با ماشين آلات برقي يا حرارتي سرو كار دارند بايد آموزش هاي لازم را براي پيشگيري و اطفاء حريق بگذرانند. ماده ۱۱۷ - كليه دستگاه هايي كه در آنها امكان بروز حريق وجود دارد بايد داراي شناسنامه فني بوده و برگه نگهداري و تعميرات نيز بر روي آنها نصب گردد. ماده ۱۱۸ - حداكثر فاصله دسترسي به خاموش كننده دستي براي ماشين آلاتي كه در آنها قابليت بروز حريق وجود دارد ۳۰ متر است. براي دستگاه هاي پرخطر بايد بطور مجزا خاموش كننده دستي در كنار دستگاه نصب گردد. ماده ۱۱۹ - سيستم اتصال زمين و امكان قطع برق در دستگاههايي كه در آنها احتمال بروز حريق وجود دارد بايد پيش بيني و نصب گردد. ماده ۱۲۰ - برروي هر دستگاه بايد علائم و برچسب هاي مشخصي نصب شود كه در آن نوع آتش و خاموش كننده مناسب ذكر شده باشد. فصل چهارم : الزامات سامانه كشف و اعلام آتش سوزي الف : سامانه كشف و اعلام آتش: ماده ۱۲۱ - كليه كارگاه ها كه فعاليت آنها امكان مخاطرات شديد يا نسبتاً مهم آتش سوزي دارد بايد مجهز به وسايل كشف و اعلام حريق باشند. اين وسايل بايد متعدد بوده و اعلام خطر در هر قسمت از ساختمان كارگاه كه به صدا درآيد براي كليه اشخاصي كه در ساختمان هستند به طور وضوح قابل استماع يا تشخيص باشد. ماده ۱۲۲ - وسائل اعلام خطر حريق برحسب اهميت ممكن است دستي، نيمه خودكار يا خودكار يا تركيبي از آنها باشند. كارفرما مكلف است براي اين كار متناسب با شرايط از افراد يا شركت هاي صاحب صلاحيت استفاده نمايد. ماده ۱۲۳ - در هر محدوده احتمالي حريق، خصوصاً روي كانون هاي خطر بايد به تعداد كافي كاشف(پاورقي) حريق متناسب با ماهيت آن نصب گردد. سيگنال اين كاشف ها بايد به مركز اعلام و كنترل حريق ارسال گردد. در موردي كه گسترش حريق داراي سرعت بالايي است سيگنال فوق بايد به طور همزمان به هشداردهنده هاي محيطي نيز ارسال گردد. مراكز تكراركننده اعلام حريق نيز بايد داراي قابليت آزمايش به طور سمعي و بصري باشند. 17- Detector ماده ۱۲۴ - مركز اعلام و كنترل حريق مي تواند وابسته به افراد يا به طور خودكار عمل كند. در هر حال اين مركز بايد بتواند علاوه بر خبردهي به موقع و مؤثر به كاركنان براي تخليه محل، تيم يا مركز امداد يا سامانه خودكار مهار آتش را نيز فعال نمايد. سامانه كنترل و اعلام خودكار حريق بايد گواهي مطابقت با استانداردهاي معتبر نظيرE ۱۲ NFPA، ۵۴۳۹ BS يا استاندارد ملي متناظر را داشته باشند. در تابلوي كنترل بايد محدوده هايي كه كاشف ها عمل نموده اند به طور واضح نشان داده شوند. در اين سامانه هر نوع نقص يا خطا بايد بر روي تابلو نشان داده شود و علاوه بر آن هشدا صوتي نيز براي مسئول مربوطه ارسال گردد. ماده ۱۲۵ - در مركز خودكار اعلام حريق لازم است كليه ناحيه هاي حريق بر روي تابلوي مربوطه داراي نشانگر بوده و هنگام رسيدن پيام الكتريكي از كاشف هاي هر ناحيه، در صورت لزوم آژير صوتي نيز به صدا درآيد. هنگام عادي بودن وضعيت، چراغ هر محدوده با رنگ سبز، هنگام حريق چراغ قرمز و در صورت نقص سامانه، چراغ زرد مربوط به هر ناحيه روشن گردد. در صورتي كه علائم نوري نشانگرها چشمك زن باشد، بايد دوره هاي روشن و خاموش شدن آن كمتر از ۲۵ /۰ ثانيه نباشد. لازم است منبع تغذيه الكتريكي مناسب كه بتواند همواره سامانه را در حال كار نگه دارد، پيش بيني شود و علاوه بر برق شهر منبع اضطراري (UPS) مي تواند چنين هدفي را تأمين نمايد. ماده ۱۲۶ - تمامي سامانه هاي كشف، اعلام و اطفاء حريق بايد داراي منبع تغذيه پشتيبان الكتريكي باشند. اين منبع بايد يكصد ساعت كار سامانه را پشتيباني نمايد. ماده ۱۲۷ - ارتفاع قرارگيري كاشف در نوع حرارتي حداكثر براي گروه يك (مواد سوختني با خطرات كم) ۹ متر، گروه دو (مواد سوختني با خطرات متوسط) ۷ متر و گروه ۳ (مواد سوختني با خطرات بالا) حداكثر ۶ متر و در نوع كاشف دودي حداكثر ۱۰ متر مي باشد. لازم است كاشف توسط علائم نوري چشمك زن يا علائم صوتي متناوب، لااقل هر ۱۵ ثانيه به مدت نيم ثانيه آماده به كار بودن سامانه را اعلام نمايد. كليه كاشف ها بايد تابع يكي از استانداردهاي ۵۸۳۹- BS يا استاندارد ملي ايران به شماره ۳۷۰۶ باشد. ماده ۱۲۸ - در هر ناحيه از منطقه بندي حريق بايد حداقل دو كاشف وجود داشته باشد. حداكثر محدوده قابل قبول براي كاشف هاي دودي ۵۰ متر مربع به ازاي هر كاشف و حرارتي ۳۷ متر مربع به ازاي هر كاشف در فضاي بسته مي باشد. ماده ۱۲۹ - چيدمان كاشف هاي حريق براي هر طبقه بايد مجزا و منظم باشد به طوري كه در هنگام عمل كل محدوده مورد نظر را پوشش دهد. ماده ۱۳۰ - كاشف هاي گازياب و نشت ياب كه براي جلوگيري از انفجار و اشتعال يا براي محافظت افراد در برابر مسموميت مواد شيميائي مورد نياز تشخيص داده مي شوند بايد علاوه بر شبكه عمومي كشف و اعلام حريق و به طور موضعي در محل هاي مربوطه نصب گردند و طوري به مركز كنترل حريق متصل باشند كه پيام آنها با شبكه كشف و اعلام حريق اشتباه نشود. ماده ۱۳۱ - پيام هاي اعلام حريق بايد براي شاغلين، گروه عملياتي يا مراكز امدادي اطفاء حريق متناسب با گيرنده برحسب مورد شنيداري، ديداري، پيام مخابراتي و الكترونيكي يا تركيبي از آنها باشد. ماده ۱۳۲ - وسايل اعلام خطر حريق بايد از نقطه نظر بلندي و نوع آهنگ صدا نسبت به كليه وسايل صوتي ديگر كاملاً متمايز بوده و به هيچ وجه براي مقاصد ديگري غير از اعلام خطر حريق و يا احضار افراد براي تمرين هاي مبارزه با حريق مورد استفاده قرار نگيرد. ماده ۱۳۳ - در هر محدوده بايد حداقل ۲ دستگاه وسيله اعلام حريق وجود داشته باشد تا در صورت خرابي حداقل يكي از آنها عمل نمايد. ماده ۱۳۴ - تراز فشار صوت توليد شده توسط مولد خبركننده بايد حداقل ۵ دسي بل از صداي محيط بيشتر باشد. در صورتي كه تراز فشار صوت محيط فوق العاده بالا باشد بايد مولد صوتي در خارج از كارگاه نيز نصب گردد. بالا بودن تراز فشار صوت مولد هميشه مطلوب نيست، در صورت امكان از تعداد بيشتر و تراز صداي پايين تر استفاده شود. در اماكن آرام نبايد تراز فشار صوت مولد از ۶۵ دسي بل بيشتر باشد. پيام صوتي مي تواند زنگ، آژير و امثال آن باشد و لازم است كه صوت بصورت متناوب و شناخته شده براي افراد پخش گردد تا با صداي ساير منابع مانند تلفن يا آژير شروع و خاتمه كار اشتباه نگردد. ماده ۱۳۵ - در سامانه اعلام حريق بايد وسيله اي (كليد silence) براي قطع كردن اعلام حريق پيش بيني شود به طوري كه براي دفعات بعد آماده استفاده گردد. ماده ۱۳۶ - در صورت نبودن افراد در اطراف محل مورد نظر بايد از هشداردهنده صوتي استفاده شود به طوري كه صداي آن تا فاصله ۵ /۱ كيلومتري شنيده شود. در اماكن باز به ازاي هر ۲۰۰۰ متر مربع يك هشدار دهنده صوتي لازم است. پيام صوتي بايد حداقل ۳۰ و حداكثر ۱۰۰ ثانيه تداوم داشته باشد و ترتيب روشن و خاموش بودن آن ۵ تا ۸ ثانيه روشن و ۳ تا ۵ ثانيه خاموش باشد. ارتفاع قرارگيري زنگ اعلام خطر بايد حداقل ۲ متر باشد. ماده ۱۳۷ - در ارتفاع بيش از ۱۰ متر بايد از كاشف هاي دودي طيفي خطي استفاده شود. ماده ۱۳۸ - براي مكان هايي كه افراد داراي اختلالات شنوايي، اشتغال يا تردد دارند لازم است از پيام هاي نوري يا ديداري متناسب نيز استفاده شود. پيام ديداري مي تواند چراغ گردان يا چراغهاي چشمك زن و يا حروف دار باشد و در محلي نصب گردد كه در معرض ديد اكثريت افراد باشد. ماده ۱۳۹ - هنگامي كه علائم الكتريكي جهت راه اندازي سامانه هاي اطفاء حريق ارسال مي گردد، لازم است ابتدا به افراد براي تخليه محل فرصت كافي داده شود. ماده ۱۴۰ - در صورتي كه پيام حريق براي تيم هاي عملياتي اطفاء ارسال مي گردد، بايد روي تابلو يا نقشه در كوتاهترين زمان ممكن موقعيت حريق نشان داده شود. امكانات لازم بايد براي ارتباط سريع و مطمئن با نزديك ترين مراكز آتش نشاني و امدادي نيز در مركز كنترل پيش بيني شده باشد. ماده ۱۴۱ - در هر محدوده بايد علائم و تابلوهاي راهنماي مناسب براي هدايت و تخليه افراد پيش بيني شده باشد. همچنين سامانه روشنايي اضطراري با شدت روشنايي محيطي حداقل ۵۰ لوكس تأمين گردد. ماده 142 - استفاده از يك سامانه رايانه اي براي مركز اعلام و كنترل حريق در صورتي كه استفاده انحصاري براي اين امر داشته باشد و كليه خصوصيات مورد نظر در مواد قبلي را داشته باشد بلامانع است. در اين سامانه هر نوع نقص يا خطا بايد در مدت كمتر از 5 دقيقه به اطلاع مسئول مربوطه رسانده شود. ماده ۱۴۳ - براي انجام بازرسي و تعميرات يا تغيير در برنامه نرم افزاري سامانه لازم است محدوده صلاحيت افراد معلوم باشد. هر بار از كار انداختن سامانه بايد به منزله وصل مجدد براي عمل بعدي باشد، لذا صلاحيت دسترسي افراد براي از كار انداختن سامانه بايد قبلاً تعريف گردد. ماده ۱۴۴ - براي اطمينان از صحت عملكرد سامانه لازم است بطور مداوم براساس توصيه سازنده يا استاندارد مربوطه آزمون لازم بعمل آيد. بازرسي و آزمون بايد بصورت روزانه براي مشاهده عملكرد عادي و پيگيري رفع نواقص، هفتگي براي آزمون قطع كردن مدار آژير و يا مدار الكترونيكي كاشف ها و پيگيري رفع نواقص، آزمون فصلي كه علاوه بر موارد قبلي مسير خطوط الكتريكي و مركز اعلام حريق نيز مورد بازرسي قرار گيرد. ماده ۱۴۵ - در آزمون ساليانه كليه قسمت هاي مكانيكي، الكتريكي و الكترونيكي بايد مورد بازديد و آزمون قرار گيرند. همچنين به طور مرحله اي كليه كاشف ها بطور جداگانه از محل نصب برداشته، نظافت و در آزمايشگاه مورد آزمون قرار گيرند. ماده ۱۴۶ - انجام هر دوره از آزمون هاي بازرسي نبايد مانع از انجام ديگري باشد. و لازم است آزمون ها توسط افراد مختلف و داراي صلاحيت متناسب با آزمون انجام گردد. ماده ۱۴۷ - در هر طبقه از ساختمان كارگاه بايد تعداد كليد اعلام خطر حريق دستي وجود داشته باشد و اين وسايل را بايد در محلي قرار داد كه براي رسيدن به آنها طي مسافت بيش از ۳۰ متر ضروري نباشد. كليدهاي اعلام دستي حريق بايد حداقل در ارتفاع ۲ /۱ متري نصب شوند. ماده ۱۴۸ - كليدهاي اعلام خطر دستي سامانه اعلام حريق بايد به وسيله رنگ قرمز كه در محل نصب آنها به كار رفته كاملاً مشخص باشند و به سهولت در دسترس بوده و در مسير طبيعي فرار از آتش قرار داشته باشد. ماده ۱۴۹ - كارفرما مكلف است در هر كارگاه يك خط تلفن اضطراري يا بي سيم براي خبردهي هنگام بحران يا خطر آتش سوزي نصب نمايد. ماده ۱۵۰ - كارفرما بايد در خصوص سطوح مختلف كاركنان و مسئولين در كارگاه شرح وظايف خاصي تهيه نمايد تا وظايف هر يك به هنگام بروز خطر آتش سوزي مشخص باشد. ماده ۱۵۱ - كارفرما بايد اطمينان حاصل نمايد كليه وسايل، اجزاء، تركيبات و ملحقات آن كه براساس مقررات اين آئين نامه طراحي و نصب شده اند از نظر فني و كيفيت مورد تائيد استاندارد معتبر بين المللي يا ملي مي باشند. ماده ۱۵۲ - كارفرما بايد اطمينان حاصل نمايد كليه اجزاء سامانه موضوع اين فصل بعد از هر گونه آزمون يا استفاده اي براي استفاده مجدد به حالت آماده به كار باشد. فصل پنجم : خاموش كننده هاي دستي و چرخدار ماده ۱۵۳ - براي خاموش كردن آتش ب. ت. ب. درجه و ماهيت حريق و نوع خطر آن بايد از خاموش كننده هاي مناسب مربوط به همان طبقه استفاده نمود. ماده ۱۵۴ - بر روي كليه خاموش كننده هاي آتش بايد يك دستورالعمل خوانا و روان كه نحوه استفاده از آن را بيان مي كند، نصب شده و در معرض ديد باشد. ماده ۱۵۵ - محل استقرار خاموش كننده بايد ب. ت. ب. شرايط جوي و محيطي انتخاب شود. ماده ۱۵۶ - در مكان هايي كه از خاموش كننده هاي چرخدار استفاده مي شود، بايد امكان حركت خاموش كننده مذكور در محل مورد نظر نيز بررسي شود. ماده ۱۵۷ - در صورتي كه خاموش كننده چرخدار درون ساختمان نگهداري مي شود، درهاي خروجي بايد به گونه اي باشد كه امكان حمل خاموش كننده به راحتي و با سرعت وجود داشته باشد. ماده ۱۵۸ - كارفرما مكلف است براي كليه پرسنل شاغل، دوره هاي آموزشي كار با خاموش كننده هاي دستي را از طريق مراجع ذيصلاح برگزار نمايد. ماده ۱۵۹ - در صورت استفاده از خاموش كننده هاي دي اكسيدكربن در فضاهاي بسته بايد ميزان كاهش غلظت اكسيژن و مشكلات تنفسي ناشي از آن مورد توجه قرار گيرد. ماده ۱۶۰ - براي خاموش كردن آتش ناشي از برق يا در مواقعي كه تجهيزات الكتريكي در معرض آتش قرار دارند، فقط بايد از خاموش كننده هاي نوع دي اكسيد كربن استفاده شود. ماده ۱۶۱ - از خاموش كننده هاي پودر خشك شيميايي نبايد در محل هايي كه اكسيدكننده هاي قوي وجود دارند، استفاده نمود. ماده ۱۶۲ - خاموش كننده ها بايد توسط افراد داراي پروانه صلاحيت، از مراجع ذيصلاح كشور حداقل سالي يك بار سرويس، كنترل و شارژ گردند. ماده ۱۶۳ - خاموش كننده ها بايد در محل هايي قرار داده شوند كه به وضوح در معرض ديد بوده، در مواقع آتش سوزي به آساني و به سرعت قابل دسترسي باشند و از قرار گرفتن هر گونه وسايل و تجهيزات در مقابل آنها جداً خودداري شود. ماده ۱۶۴ - جعبه هايي كه خاموش كننده ها در آن ها نگهداري مي شوند، هرگز نبايد قفل شوند. ماده ۱۶۵ - خاموش كننده هاي قابل حمل دستي (غير از انواع چرخدار) بايد به گونه اي ايمن در مكان مناسب آويزان و يا در جعبه هاي مخصوص قرار گيرند. ماده ۱۶۶ - خاموش كننده هاي دستي نوع آبي بايد در دماي بين ۴۹ و ۴ درجه سانتي گراد و ساير خاموش كننده هاي دستي بايد در دماي بين۴۹ + و ۴۰- درجه سانتي گراد نگهداري و استفاده شوند. ماده ۱۶۷ - خاموش كننده بايد داراي يك كارت مخصوص سرويس و نگهداري از جانب مقام صاحب صلاحيت ذيربط باشد. ماده ۱۶۸ - سازندگان و توزيع كنندگان خاموش كننده هاي دستي آتش مكلفند دستورالعمل راهنماي استفاده از خاموش كننده ها را با جزئيات كامل بر روي خاموش كننده ها نصب نمايند. تبصره - منظور از جزئيات كامل مشخصات فني، سال ساخت، وزن دستگاه، نوع خاموش كننده و نحوه كاركرد به زبان فارسي، نام، شماره تلفن و آدرس پستي سازنده يا توزيع كننده مي باشد. ماده ۱۶۹ - كليه انبارهاي موجود در محيط كار بايد به خاموش كننده هاي دستي مناسب تجهيز شوند. ماده 170 - براي خاموش كردن آتش هاي ناشي از مقدار قابل ملاحظه اي مايعات قابل اشتعال با مساحت بيش از 93 / 0 مترمربع نبايد تنها به خاموش كننده هاي دستي اكتفا نمود. تبصره - تشخيص مقدار قابل ملاحظه مورد نظر اين ماده به عهده فرد صاحب صلاحيت است. ماده ۱۷۱ - فواصل خاموش كننده ها در هر محدوده نبايد از ۳۰ متر بيشتر باشد. فاصله هر نقطه حفاظت شده تا نزديكترين خاموش كننده نبايد بيش از ۳۰ متر باشد، اين فاصله براي حريق دسته B نبايد از ۱۵ متر بيشتر باشد. ماده ۱۷۲ - در آتش هاي طبقه D (فلزات قابل اشتعال)، فاصله خاموش كننده تا كانون خطر نبايد از ۲۳ متر تجاوز كند. ماده ۱۷۳ - حداكثر فاصله بين خاموش كننده و كانون خطر نوع F نبايد از ۹ متر تجاوز كند. ماده ۱۷۴ - خاموش كننده هاي يكبار مصرف نبايد مورد آزمون هيدرواستاتيك قرار گيرد و استفاده از آنها بيش از ۱۲ سال از تاريخ توليد ممنوع است. ماده 175 - نتايج تست و شارژ خاموش كننده بايد با ذكر سال و ماه و مرجع تست و شارژ كننده، بر روي آن مشخص شود. ماده ۱۷۶ - خاموش كننده هاي قابل شارژ بايد پس از هر بار مصرف، و نيز در زمان تست ساليانه مجدداً شارژ شوند. ماده ۱۷۷ - نوع خاموش كننده يا مواد داخل آن را نبايد تغيير داد. ماده ۱۷۸ - پس از هر بار شارژ خاموش كننده بايد تست نشتي انجام شود. ماده ۱۷۹ - ماده تشكيل دهنده خاموش كننده نوع كف (پاورقي)FFFP و (پاورقي)AFFF بايد حداقل هر ۳ سال يكبار تعويض شود. 18- Film Forming Flouro Protein 19- Aquoes Film Forming Foam ماده ۱۸۰ - ماده درون خاموش كننده نوع AFFF جامد بايد حداقل هر ۵ سال يكبار تعويض شود. ماده ۱۸۱ - در هنگام شارژ براي استفاده مجدد از ماده شيميايي خشك باقيمانده بايد آزمون هاي لازم انجام گيرد. ماده ۱۸۲ - در خاموش كننده هاي غيرآبي بايد قبل از شارژ مجدد، تمامي رطوبت آن گرفته شود. ماده ۱۸۳ - در خاموش كننده هاي دي اكسيد كربن، ميزان شارژ ماده خاموش كننده بايد به گونه اي باشد كه فاز بخار آن به هنگام تخليه كمتر از ۵ /۹۹ درصد دي اكسيد كربن نباشد. ماده ۱۸۴ - در خاموش كننده هاي دي اكسيد كربن، در فاز مايع آن، ميزان آب موجود نبايد بيش از ۰۱ / ۰ درصد وزني باشد. ماده ۱۸۵ - هنگام شارژ خاموش كننده حاوي ماده شيميايي تر نبايد ماده باقيمانده مجدداً استفاده گردد. ماده ۱۸۶ - فشار انجام تست بر روي بدنه خاموش كننده بايد توسط سازنده معين و مشخص گردد. ماده ۱۸۷ - هنگام تست بايد به مدت زمان لازم براي تحت فشار بودن بدنه خاموش كننده كاملاً توجه شود. - مقررات اختصاصي خاموش كننده هاي دستي و چرخدار الف - خاموش كننده آب و گاز: ماده ۱۸۸ - آب مورد استفاده در سيلندرها بايد كاملاً تميز باشد. ماده ۱۸۹ - وجود يك نمايشگر فشار (مانومتر) استاندارد برروي سيلندر خاموش كننده آب و گاز ضروري است. ماده ۱۹۰ - زمان تخليه آب داخل سيلندر خاموش كننده آب و گاز بايد بين ۱۰ تا ۶۰ ثانيه باشد. ماده ۱۹۱ - ميزان پرتاب آب داخل سيلندر خاموش كننده آب و گاز بايد بين ۲ / ۹ تا ۲ / ۱۲ متر باشد. ماده ۱۹۲ - خاموش كننده هاي آب تحت فشار نبايد در محيطي با درجه حرارت كمتر از ۴ درجه سانتي گراد نصب شوند. ب - خاموش كننده هاي پودري: ماده ۱۹۳ - تخليه خاموش كننده هاي پودري دستي بايد بين ۸ تا ۲۵ ثانيه انجام شود. ماده ۱۹۴ - تخليه خاموش كننده هاي پودري چرخدار بايد حداكثر در زمان ۱۰۵ ثانيه انجام شود. ماده ۱۹۵ - طول پرتاب ماده خاموش كننده براي خاموش كننده هاي دستي بايد بين ۵ /۱ تا ۱ /۶ متر باشد. ماده ۱۹۶ - طول پرتاب ماده خاموش كننده براي خاموش كننده هاي چرخدار بايد حداكثر ۷ /۱۳ متر باشد. پ - خاموش كننده دي اكسيد كربن: ماده ۱۹۷ - تخليه گاز دي اكسيد كربن از داخل خاموش كننده بايد بين ۸ تا ۳۰ ثانيه انجام شود. ماده ۱۹۸ - طول پرتاب گاز دي اكسيد كربن بايد بين ۱ تا ۴ /۲ متر باشد. ماده ۱۹۹ - در مورد خاموش كننده هاي دي اكسيد كربن با وزن ۶ كيلوگرم به بالا بايد از شيپوركهاي بلند استفاده گردد. ت - خاموش كننده حاوي كف: ماده ۲۰۰ - طول پرتاب كف در خاموش كننده حاوي كف دستي نبايد از ۷ متر تجاوز كند. ماده ۲۰۱ - تخليه كف در خاموش كننده دستي بايد بين ۶۰ تا ۱۲۰ ثانيه انجام شود. ماده ۲۰۲ - در هنگام شارژ خاموش كننده دستي نوع مايع كف بايد ۷۵ درصد حجمي سيلندر خاموش كننده، مايع كف باشد. ماده ۲۰۳ - حداكثر طول پرتاب كف در خاموش كننده هاي چرخدار بايد ۱۵ متر و زمان تخليه آن سه دقيقه باشد. - بازرسي ظاهري خاموش كننده هاي دستي آتش ماده ۲۰۴ - به منظور دسترسي سريع به خاموش كننده ها، هرگز نبايد مانعي در مقابل آن ها قرار داشته باشد. ماده ۲۰۵ - كنترل برچسب اطلاعات و كارت خاموش كننده ها و ثبت نتايج متناسب با شرايط محيطي در فواصل زماني معين توسط فرد آموزش ديده و يا صاحب صلاحيت الزامي است. - سرويس و نگهداري خاموش كننده هاي دستي آتش ماده ۲۰۶ - كليه خاموش كننده هاي دستي آتش، به منظور آماده به كار بودن بايد در محيط هاي كار طبق يك برنامه زمان بندي مناسب تحت بازبيني و سرويس لازم قرار گيرند. الف - سرويس و نگهداري خاموش كننده هاي گاز دي اكسيد كربن: ماده ۲۰۷ - داشتن ميلاب يا لوله خروج مواد از داخل خاموش كننده الزامي است. ماده ۲۰۸ - به منظور جلوگيري از خطر تركيدگي شيلنگ خاموش كننده 2 CO به علت سرماي ناشي از خروج گاز، لازم است از شيلنگ هاي فشار قوي سيم دار مناسب كه توسط پرس هيدروليكي مقاوم شده باشد استفاده شود. تست هيدرو استاتيك : ماده 209 - تمامي خاموش كننده هاي دستي آتش، بايد در فواصل متناوب و برحسب نوع خاموش كننده طبق جدول شماره 2 زير تحت آزمون هيدرواستاتيك قرار گيرند. جدول شماره 2: فواصل متناوب تست هيدرواستاتيك خاموش كننده ها براساس شرايط آب و هوايي متعارف -رديف نوع خاموش كننده آتش نشاني دوره زمان تست (سال) 1 خاموش كننده آب و گاز تحت فشار و يا حاوي تركيبات ضد يخ 5 2 خاموش كننده حاوي كف AFFF يا FFFP 5 3 خاموش كننده پودري با سيلندر فولادي 5 4 خاموش كننده دي اكسيد كربن 5 5 خاموش كننده حاوي پودر تر شيميايي 5 6 خاموش كننده هاي حاوي پودر خشك شيميايي با سيلندرهاي آلومينيوم و يا برنجي 12 7 خاموش كننده هاي حاوي پودر خشك شيميايي با سيلندرهاي فولادي ريخته گري و مواد هالوژنه 12 8 خاموش كننده هاي حاوي پودر و داراي بالن (كارتريج) با سيلندرهاي فولادي ريخته گري شده 12 ماده ۲۱۰ - انجام تست هيدرواستاتيك سيلندرهاي خاموش كننده بايد توسط افراد داراي پروانه صلاحيت از مراجع ذيصلاح صورت پذيرد. ماده ۲۱۱ - در تست هيدرواستاتيك پس از آزمون هاي چشمي و داخلي، بايد از آب يا سيالات غيرفشرده ديگر استفاده و گواهي لازم صادر شود. ماده ۲۱۲ - استفاده از هوا يا ساير گازها جهت انجام آزمون هيدرواستاتيك ممنوع است. ماده ۲۱۳ - در خصوص كليه خاموش كننده هاي دستي و چرخدار مستعمل در صورت وجود هر يك از موارد زير، تست هيدرواستاتيك نبايد انجام گيرد و خاموش كننده مذكور بايد «از رده خارج» اعلام و معدوم شده و مدارك لازم و مستند به صاحب خاموش كننده تحويل گردد. الف- وجود علايم تعميرات برروي جوش ها و نقاط اتصال سيلندر ب- خوردگي، شكستگي، ساييدگي و له شدگي رزوه هاي سيلندر پ- وجود علايم خوردگي كه باعث ايجاد آسيب در بدنه شده باشد. ت- سوختگي خاموش كننده در آتش ث- سيلندرهاي فولاد زنگ نزن كه حاوي پودر نوع كلريد كلسيم بوده اند. ج- بدنه هاي برنجي يا مسي با اتصال لحيمي چ- وجود فرورفتگي آشكار برروي بدنه يا درزهاي جوش ح- وجود خوردگي، بريدگي، له شدگي و ضرب ديدگي موضعي يا سراسري به نحوي كه بيش از ۱۰ درصد ضخامت ديواره سيلندر را از بين برده باشد. خ- اگر سيلندر براي كاري غير از خاموش كردن آتش مورد استفاده قرار گرفته باشد. د- اگر در جايي كه جوشكاري شده، عمق يك شيار باقيمانده از ۶ /۰ سانتي متر تجاوز كند. ماده ۲۱۴ - هرگاه سيلندري از آزمون هيدرواستاتيك پذيرفته نشود، بايد «از رده خارج» و معدوم گردد. ماده ۲۱۵ - خاموش كننده هاي داراي پوسته آلومينيومي كه در معرض دماي بالاتر از ۱۷۷ درجه سانتي گراد قرار گرفته اند، بايد «از رده خارج» اعلام شده و هرگز مورد تست هيدرواستاتيك قرار نگيرند. ماده ۲۱۶ - سيلندرهاي نيتروژن، آرگون، دي اكسيد كربن، و بالن هاي مورد استفاده براي ذخيره گازهاي خنثي بايد هر ۵ سال يك بار مورد تست هيدرواستاتيك قرار گيرند. ماده ۲۱۷ - بر روي شيلنگ خاموش كننده و تجهيزات متصل به آن نيز بايد تست هيدرواستاتيك انجام گيرد. ماده ۲۱۸ - پس از گذراندن تست هيدرواستاتيك، تاريخ و زمان آزمون بايد بر روي سيلندر حك شده و گواهي تست صادر شود. ماده ۲۱۹ - اطلاعات انجام تست مجدد شامل فشار تست و تاريخ انجام تست بايد برروي قسمت بالاي سيلندرهاي2 CO۲ حك شود و در مورد خاموش كننده هاي پودر و گاز بايد با استفاده از برچسب هاي مقاوم مشخص گردد. ماده ۲۲۰ - شيلنگ خاموش كننده و اتصالات مربوط به آن نيز بايد از نوع فشار قوي و مناسب انتخاب شده و نيز به طور متناوب توسط فرد آموزش ديده و يا دارنده پروانه صلاحيت مورد آزمون هاي لازم قرار گيرند. الزامات سامانه اطفاء حريق دستي، قابل حمل و نيمه متحرك الف : امكانات مربوط به خاموش كننده هاي دستي: ماده 221 - كارفرما مكلف است بر اساس نتايج ارزيابي ريسك حريق در تمام محدوده هاي كارگاهها اعم از سربسته و روباز، امكانات خاموش نمودن حريق هاي كوچك را تهيه و نصب نموده باشد. ماده ۲۲۲ - خاموش كننده هاي دستي قابل حمل بايد در مكان هاي ويژه اي نصب و جانمايي گردند كه محل آن به خوبي براي كارگران شناخته شده و قابل دسترسي باشد. ماده ۲۲۳ - كارفرما بايد اطمينان حاصل كند كه خاموش كننده هاي دستي هميشه آماده به كار بوده و دسترسي به آنها آسان باشد. بازديدهاي دوره اي و شارژ خاموش كننده هاي دستي آتش بايد توسط افراد صاحب صلاحيت انجام گردد. ماده ۲۲۴ - لازم است برروي كليه خاموش كننده هاي دستي برچسب راهنماي كاربران و موارد استفاده آن حك يا به صورت دائمي نصب شده باشد. همچنين لازم است برچسب گواهي آزمون هاي دوره اي و مدت اعتبار آن نيز الصاق شده باشد. مدت اين دوره بيش از يك سال نخواهد بود. ماده ۲۲۵ - تعداد، كيفيت و وزن هر يك از خاموش كننده هاي دستي بايد تابع محاسبات مربوط به وسعت يا حجم محدوده احتمالي حريق، بار حريق و سرعت گسترش آن و با رعايت الزامات10 NFPA و ماهيت حريق و اهميت مكان باشد. ماده ۲۲۶ - در هر محدوده يا هر طبقه از بنا حداقل بايد يك دستگاه خاموش كننده دستي نصب شده باشد در هر حال نبايد فاصله بين دو خاموش كننده از ۳۰ متر بيشتر باشد و دسترسي فرد به خاموش كننده نبايد از ۱۵ متر بيشتر باشد. ماده ۲۲۷ - كليه خاموش كننده ها بايد تابع استاندارد ساخت و عملكرد مطلوب بوده و استفاده از آنها به سادگي ميسر باشد. ماده ۲۲۸ - ماده خاموش كننده نبايد سميت داشته باشد يا در اثر استفاده در محل تركيبات سمي توليد نمايد. ماده ۲۲۹ - در مكان هايي كه از سامانه هاي جعبه آتش نشاني مجهز به آب يا ايستگاههاي شيلنگي متصل به سامانه افشانه متحرك استفاده مي شود، اين سامانه به جاي خاموش كننده نوع A خواهد بود. ولي در صورتي كه احتمال بروز ساير دسته هاي حريق باشد، الزاماً‌ بايد خاموش كننده هاي مناسب پيش بيني و نصب شده باشند. ماده ۲۳۰ - در صورتي كه در هر محل بيش از يك نوع آتش محتمل باشد بايد خاموش كننده به تعداد كافي از هر نوع مرتبط موجود باشد. ماده ۲۳۱ - كارفرما مكلف است مطابق آيين نامه آموزش ايمني كارفرمايان كارگران و كارآموزان و دستورالعمل اجرايي آن، آموزش هاي (نظري و عملي) لازم در خصوص نحوه استفاده از خاموش كننده هاي دستي را به همه كاركنان (خصوصاً در بدو استخدام) داده باشد. ماده ۲۳۲ - خاموش كننده هاي دستي بايد در ارتفاع حداقل ۱۵ و حداكثر ۱۲۰ سانتي متر نصب گرديده و به راحتي بتوان از آنها استفاده نمود. ب : خاموش كننده هاي چرخ دار قابل حمل: ماده 233 - براي محدوده هاي با مساحت بيش از يكصد مترمربع، لازم است علاوه بر خاموش كننده هاي دستي حداقل يك دستگاه خاموش كننده با ظرفيت حداقل 20 ليتر خاموش كننده مايع يا 25 كيلوگرم خاموش كننده پودر بعنوان پشتيبان موجود باشد. ماده ۲۳۴ - محل استقرار خاموش كننده چرخدار بايد در مناسب ترين نقطه دسترسي نيروهاي امدادي باشد. نزديك درهاي ورود و خروج يا در مسيرهاي خروج اضطراري از جمله نقاط توصيه شده مي باشد. ماده 235 - براي كارگاه هاي با وسعت بيش از يك هزار متر مربع به ازاي هر پانصد مترمربع بايد يك دستگاه خاموش كننده چرخدار موجود باشد. ماده ۲۳۶ - كليه الزامات فني خاموش كننده هاي دستي و بازرسي هاي مربوطه در مورد خاموش كننده هاي چرخدار نيز بايد رعايت گردد. ج : بازرسي و آزمون خاموش كننده هاي دستي: ماده ۲۳۷ - كارفرما بايد اطمينان حاصل كند هنگامي كه كپسول هاي اطفاء حريق را براي انجام سرويس مثل شارژ مجدد از محل كار خارج مي كنند خاموش كننده هاي جايگزين هم اندازه و مشابه اي براي آن محل تأمين شده باشد. ماده ۲۳۸ - جهت اطمينان از عملكرد خاموش كننده ها بايد بازديدهاي دوره اي براي بازرسي و آزمون آنها انجام گردد. آزمون هفتگي شامل بازديد اجزاي مكانيكي و سالم بودن آنها، آزمون سه ماه براي عملكرد واقعي ۵ درصد از خاموش كننده ها بصورت تصادفي و آزمون ساليانه شامل باز نمودن و تخليه كامل سيلندرها و بازديد كامل تجهيزات و ملحقات مي باشد. ماده ۲۳۹ - هر زماني كه شواهدي از خوردگي يا آسيب فيزيكي برروي خاموش كننده هاي قابل حمل مشاهده شد آنها بايد مورد آزمون هيدرواستاتيكي قرار گيرند. ماده ۲۴۰ - دوره آزمايش هيدرواستاتيكي خاموش كننده هاي دستي حاوي دي اكسيد كربن يا نيتروژن، كف مكانيكي، آب و گاز و خاموش كننده هاي پودري حداكثر ۵ سال تعيين مي گردد. اين مدت براي مكان هاي با رطوبت نسبي بالاتر از ۸۰ درصد سه سال مي باشد. ماده ۲۴۱ - خاموش كننده هاي پودر شيميايي تحت فشار كه نياز به آزمونهاي هيدروليكي تأييد شده ۱۲ ساله دارند، چنانچه خالي باشند بايد هر ۶ سال يكبار مطابق دستورالعمل به آنها رسيدگي شود. هنگامي كه شارژ مجدد و يا آزمايش هيدرواستاتيك انجام مي شود الزام ۶ ساله از همان تاريخ آغاز مي شود. تبصره - خاموش كننده هاي پودر شيميايي كه داراي مخازن غيرقابل پركردن مجدد (يكبار مصرف) مي باشند از اين موضوع مستثني هستند. ماده ۲۴۲ - سيلندر و ملحقات كليه خاموش كننده هاي دستي بايد در هر دوره ۵ ساله مورد آزمون هيدرو استاتيكي معادل ۱۵۰ درصد فشار عملكردي آنها قرار گيرند. آزمون بايد شامل شيلنگ و نازل مربوطه نيز باشد. سيلندرهايي كه زنگ زده اند يا شكاف برداشته اند يا ضربه هاي منتهي به تغيير شكل ديده اند بايد از رده خارج شوند. د : خاموش كننده هاي نيمه متحرك: ماده ۲۴۳ - خاموش كننده هاي نيمه متحرك بايد به شبكه تحت فشار آب، گاز يا پودر با استفاده از شيلنگ و سرافشانه مخصوص و با رعايت اصول ايمني مربوطه وصل گردد. ماده ۲۴۴ - خاموش كننده هاي نيمه متحرك بايد در داخل يك جعبه آتش نشاني ايمن نصب گردند و بطور واضح در معرض ديد باشند. ماده ۲۴۵ - حداكثر فاصله بين دو خاموش كننده نيمه متحرك براساس ويژگي محيط و رعايت اصول علمي تعيين مي گردد. در هر حال طول شيلنگ آن ها نبايد از ۱۵ متر كمتر و از ۳۰ متر بيشتر باشد. استفاده از شيلنگ هاي برداشت آب با قطر ۱ تا ۵ /۱ اينچ با سرلوله قابل تنظيم مجاز مي باشد. ماده ۲۴۶ - به عنوان تأسيسات زيربنايي در كارگاه هايي كه حريق آنها شامل دسته A مي باشد لازم است به فواصل حداكثر هر ۴۰ متر يك جعبه آتش نشاني نصب گردد. ماده ۲۴۷ - فشار آب در شاخه منتهي به جعبه آتش نشاني نبايد از ۵۰ پوند بر اينچ مربع و قطر لوله از ۵ /۱ اينچ كمتر باشد. ماده ۲۴۸ - استفاده از سامانه نيمه متحرك با ماده خاموش كننده حاوي پودر يا گاز فقط با رعايت ملاحظات فني و با فواصل كوتاه (حداكثر تا ۲۰ متر) برداشت از شبكه مجاز مي باشد. فصل ششم : سامانه هاي اطفاء حريق ثابت مبتني بر آب، آب و كف، پودر شيميايي، گاز CO 2، تركيبات هالوژنه – راهبري و نگهداري ماده ۲۴۹ - كليه كارگاه ها كه فعاليت آنها امكان مخاطرات وسيع يا مهم آتش سوزي دارد بايد مجهز به سامانه هاي ثابت اطفاء حريق باشند. كارفرما مكلف است براي اين كار از افراد يا شركتهاي صاحب صلاحيت استفاده نمايد. الف : سامانه ثابت مبتني بر آب الزامات تأمين آب براي برداشت و اطفاء شبكه اي : ماده ۲۵۰ - براي خاموش نمودن حريق هاي احتمالي در كارگاه هاي مشمول ماده ۲ اين آيين نامه بايد آب با حجم و فشار كافي تأمين گردد و در صورت عدم وجود ارتباط با شبكه مطمئن لوله كشي شهر از لحاظ تأمين آب، بايد با نظر مقام صلاحيت دار و پيش بيني حداكثر وسعت آتش سوزي در كارگاه به تأمين و ذخيره آب كافي اقدام شود. ماده ۲۵۱ - كارفرما بايد اطمينان حاصل نمايد كه شبكه تأمين كننده و مخزن اصلي قادر به فراهم كردن جريان آب براي پشتيباني اطفاء حريق حداقل به مدت ۶۰ دقيقه براي بناي با خطر متوسط و ۱۰۰ دقيقه براي بناي با خطر بالا باشد. يك مخزن آب يدكي نيز براي مواقعي كه مخزن ذخيره آب خودكار از سرويس خارج مي شود نيز بايد موجود باشد كه حداقل ۲۰ دقيقه سامانه را پشتيباني نمايد. ماده ۲۵۲ - كارفرما بايد اطمينان حاصل نمايد كه مخازن آب آتش نشاني در تمام لحظات به غير از زمان تعمير پر و آماده بكار نگه داشته شوند. بديهي است در هنگام تعميرات مخزن يدكي بايد فعال باشد. ماده ۲۵۳ - كارفرما بايد اطمينان حاصل نمايد كه لوله كشي سامانه هاي محيطي مورد آزمايش هيدرواستاتيك قرار گرفته باشد. ماده ۲۵۴ - حداقل فشار آب در شبكه اصلي بايد ۸۰ پوند بر اينچ مربع و در شبكه فرعي منتهي به شير برداشت محوطه اي ۵۰ پوند بر اينچ مربع باشد. در صورت استفاده از مخازن هوايي فشار در مبداء از ۲۰۰ پوند بر اينچ مربع كمتر نباشد. ماده 255 - محدوديت سرعت براي كنترل افت فشار و جلوگيري از شكستن لوله ها در اثر ضربه قوچ (پاورقي) لازم است. حداكثر سرعت براي لوله هاي با قطر كوچكتر از 500 ميلي متر در حالت معمولي 2 متر بر ثانيه و در شبكه آتش نشاني 5 /2 متر بر ثانيه و حداكثر 3 متر بر ثانيه است. در لوله هاي با قطري برابر و يا بزرگتر از 500 ميلي متر حداكثر سرعت بايد 5 /1 متر بر ثانيه باشد. حداقل سرعت در شبكه نيز بايد 3 /0 متر بر ثانيه باشد. هر چه قطر لوله ها كمتر باشد سرعت و افت فشار بيشتر خواهد شد. بهتر است سرعت در شبكه حدود 3 متر بر ثانيه (حدود 10 فوت بر ثانيه) باشد. 20- Water Hammer ماده ۲۵۶ - كارفرما بايد اطمينان حاصل نمايد كه شيرآلات لوله هاي اصلي كه به منابع خودكار آب متصل مي باشند در تمام اوقات به جز زمان تعمير كاملاً باز نگه داشته مي شوند. ماده ۲۵۷ - كارفرما بايد اطمينان حاصل نمايد كليه لوله هاي آب در برابر يخ زدگي و خوردگي سطوح خارجي محافظت شده اند. ماده ۲۵۸ - كارفرما بايد اطمينان حاصل نمايد كه نحوه استقرار لوله هاي عمودي به گونه اي مي باشد كه آنها در برابر آسيب هاي مكانيكي مصون باشند. هرگونه آسيب به لوله هاي ايستاده بايد سريعاً تعمير گردد. ماده 259 - شبكه آب آتش نشاني بايد از ساير شبكه هاي آب مصرفي جدا و بر اساس اصول علمي طراحي و نصب صورت گرفته باشد. قطر لوله ها در شبكه براساس دبي عبوري آب و سرعت تعيين مي گردد در هر حال در شبكه آبرساني قطر آن ها نبايد كمتر از 5 /1 اينچ باشد. ماده 260 - در تمام محوطه عمومي كارگاه كه محوطه فعال محسوب مي شود بايد شيرهاي برداشت (پاورقي) ايستاده، دريچه دار يا ديواري در شبكه اصلي براي آبگيري مخازن متحرك يا برداشت توسط شيلنگ، نصب شده باشد به طوري كه از هر نقطه مورد نياز در محوطه امكان برداشت آب فراهم شده باشد. اين شيرها بايد در مقابل صدمات و يخ زدگي محافظت گردند و هر شش ماه يكبار برداشت آزمايشي از آنها به منظور تأييد عملكرد انجام گردد. 21- Hydrant ماده ۲۶۱ - در مواردي كه از قرقره ها يا كابينت ها براي نگهداري شيلنگ ها استفاده مي گردد كارفرما بايد اطمينان حاصل نمايد كه طراحي آنها به گونه اي مي باشد كه استفاده از شيرها، شيلنگ ها و ديگر تجهيزات در زمان بروز آتش سوزي به آساني ميسر مي باشد. كارفرما بايد اطمينان حاصل نمايد كه قرقره ها و كابينت ها به وضوح مشخص هستند و فقط براي تجهيزات آتش نشاني مورد استفاده قرار مي گيرند. ماده ۲۶۲ - در جعبه هاي آب آتش نشاني، خروجي شيلنگ ها و ملحقات آن بايد به اندازه كافي بالاي سطح زمين قرار گيرد تا از مسدود شدن جلوگيري شده و براي كارگران قابل دسترس باشند. ماده ۲۶۳ - كارفرما بايد اطمينان حاصل كند كه خروجي هاي شيلنگ (نازلها) براي استفاده آماده مي باشد. در شرايط آب و هوايي بسيار سرد كه امكان صدمه به تجهيزات موجود باشد شيلنگ بايد در قسمت ديگري نگه داري شود و به آساني در دسترس بوده تا در مواقع نياز سريعاً بتوان آن را متصل و استفاده نمود. ماده ۲۶۴ - كارفرما مكلف است طول شيلنگ را به گونه اي انتخاب نمايد كه افت فشار در سر لوله پاشنده به علت اصطكاك ناشي از جريان آب به كمتر از ۳۰ پوند بر اينچ مربع نرسد. فشار ديناميكي در سرلوله بايد بين ۳۰ پوند بر اينچ مربع تا ۱۲۵ پوند بر اينچ مربع باشد. ماده ۲۶۵ - شيلنگ ها بايد همواره در جاي خود قرار داشته و براي استفاده در دسترس باشند و هر ۶ ماه يك بار و بعد از هر گونه استفاده مورد بازرسي قرار گيرند. ماده ۲۶۶ - شيلنگ هاي كتاني و ملحقات آن از نظر هر گونه پوسيدگي و فساد بايد مورد بازرسي قرار گرفته و شيلنگ هاي فاسد سريعاً تعويض و جايگزين شده باشند. ماده ۲۶۷ - در شبكه آب تحت فشار بايد افشانه ها متناسب با دماي محيط و دماي عمل آنها متناسب با شرايط و ماهيت حريق باشد. در شبكه خشك بايد بصورت دوره اي ماهيانه دهانه افشانه ها بازديد گردد تا از عدم وجود گرفتگي يا لانه گزيني حشرات اطمينان حاصل گردد. ب - ملاحظات عمومي استفاده از آب در سامانه اطفاء حريق ثابت: ماده ۲۶۸ - در مواردي كه مايعات قابل اشتعال و انواع مختلف روغن ها و رنگ ها و امثال آن يا گردهاي آلي قابل اشتعال در معرض حريق قرار گرفته باشد، به هيچوجه نبايد مبادرت به استعمال آب كرد مگر آنكه به صورت پودر استفاده شود. ماده ۲۶۹ - در مواردي كه تجهيزات الكتريكي يا الكترونيكي دچار آتش سوزي مي شوند بايد از استعمال خاموش كننده هاي حاوي آب، كف خودداري گردد. ماده ۲۷۰ - در مواردي كه پودر فلزات قابل اشتعال مانند منيزيم، تيتانيوم، سديم، ليتيوم و پتاسيم در معرض حريق قرار گيرد و همچنين موادي نظير كربور كلسيم و غيره كه با ريختن آب روي آنها ممكن است گازهاي قابل اشتعال و قابل انفجار و يا مضره از آنها متصاعد گردد بايد از استفاده خاموش كننده حاوي آب بطور كلي خودداري نمود. ماده ۲۷۱ - كارگاه و يا محل هايي كه در آن مواد مشروحه در مواد ۲۶۸، ۲۶۹، ۲۷۰ استفاده مي شود بايد نوع آن مواد را روي تابلوي مخصوصي مشخص نموده و وجود چنين موادي را بايد به سازمان آتش نشاني و خدمات ايمني محل اطلاع داد. ماده ۲۷۲ - در كارگاه ها و مؤسساتي كه براي مبارزه با حريق دستگاه هاي ثابت آب پاش خودكار بكار برده مي شود، شيرهاي اصلي كنترل آب اين دستگاه ها بايد در تمام اوقات باز نگاه داشته شود و فقط به دستور شخص مسئول مي توان شيرهاي مذكور را به طور موقت براي قطع نمودن جريان آب بست. ماده ۲۷۳ - شيرهاي ذكر شده در ماده ۲۷۲ بايد مجهز به لوازم الكتريكي و مكانيكي خودكار صوتي بوده تا در صورت بسته شدن به اتاق كنترل و متصدي مربوطه اعلام خطر شود. ماده ۲۷۴ - در صورت عدم وجود خاموش كننده مناسب براي كنترل صدمات ناشي از گسترش حريق در مواردي كه تجهيزات الكتريكي خاموش بوده و به برق وصل نباشند مي توان از كف يا پودر استفاده نمود. ج - الزامات عمومي طراحي شبكه آب: ماده 275 - فشار تخليه، دبي و حجم جريان آب كليه افشانه هاي آبي طراحي شده بايد بر اساس مقررات اين بخش بوده و امكان پوشش دهي مكان ويژه اي از كارگاه را داشته باشد. ماده ۲۷۶ - كارفرما بايد اطمينان حاصل نمايد كه فقط تجهيزات تائيد شده توسط استاندارد معتبر بين المللي يا ملي در طراحي و نصب سامانه هاي افشانه آب خودكار مورد استفاده قرار مي گيرد. ماده ۲۷۷ - كارفرما بايد اطمينان حاصل نمايد كه طراحي و نصب شبكه ثابت آب منتهي به افشانه هاي دهانه باز يا دهانه بسته توسط افراد يا شركت هاي صاحب صلاحيت انجام گرفته باشد. ماده ۲۷۸ - تمام اجزاي سامانه مبتني بر آب بايد مورد آزمون هيدروليكي قرار گرفته باشد. ماده ۲۷۹ - طراحي سامانه هاي افشانه آب اتوماتيك بايد به گونه اي انجام شده باشد كه فشار آب در دورترين افشانه هنگام عمل از ۷ پوند بر اينچ مربع كمتر نباشد. ماده ۲۸۰ - كارفرما بايد اطمينان حاصل نمايد كه هر سامانه افشانه آب خودكار حداقل مجهز به يك مخزن آب بوده تا قادر به فراهم كردن جريان آب طراحي شده براي ۳۰ دقيقه باشد. يك مخزن آب يدكي نيز براي مواقعي كه مخزن ذخيره آب خودكار از سرويس خارج مي شود نيز بايد موجود باشد (به استثناي سامانه هايي كه داراي ۲۰ افشانه آب و يا كمتر مي باشد.) ماده ۲۸۱ - براي اطمينان كافي از عملكرد سامانه هاي افشانه آب خودكار، ميزان پاشش آب در معيارهاي طراحي بايد ۱۵ / ۰ گالن(پاورقي) در دقيقه به ازاي هر فوت مربع باشد (۱۰.۱۵ gpm/ft ). 22- هر گالن برابر 78 / 3 ليتر مي باشد. ماده ۲۸۲ - محدوده حفاظتي هر افشانه آب براي بناي كم خطر ۲۰۰ فوت مربع، بناي با خطر متوسط بين ۱۰۰ تا ۱۳۰ فوت مربع و بناي پرخطر ۹۰ فوت مربع تعيين مي شود (اين محدوده در معيار متريك به ترتيب ۵ /۱۸، ۵ /۹ تا ۱۲ و ۵ /۸ متر مربع به ازاي هر افشانه مي باشد). ماده ۲۸۳ - چيدمان افشانه ها براي هر طبقه بايد مجزا و منظم باشد به طوري كه در هنگام عمل كل محدوده مورد نظر را پوشش دهد. ماده 284 - طراحي اين سامانه ها بر اساس موقعيت محلي بايد بصورت خشك، تر يا سيلابي و تحت فشار انجام گرفته كه با رعايت سرعت عمل كمتر از 10 ثانيه بلامانع مي باشد. در مناطقي كه احتمال يخ زدگي لوله ها وجود دارد سامانه خشك ارجحيت دارد. ماده ۲۸۵ - فاصله سر آب پاش هاي خودكار از اشياء مورد حفاظت و ساير نقاط اطراف آنها بايد از ۶۰ سانتيمتر كمتر نباشد. د : نگهداري سامانه شبكه آب: ماده ۲۸۶ - كارفرما بايد سامانه هاي افشانه آب خودكار نصب شده مطابق با اين بخش را به نحو مناسبي نگهداري نمايد. كارفرما بايد اطمينان حاصل نمايد كه آزمون جريان آب به صورت سالانه در هر سامانه انجام مي شود. شير آزمون بازرسي بايد حداقل هر دو سال يك بار بازرسي شود تا اطمينان حاصل شود كه سامانه افشانه هاي آب به صورت مناسبي عمل مي كنند. ماده ۲۸۷ - آزمون هاي مورد پذيرش بايد برروي سامانه هاي افشانه آبي كه به منظور حفاظت از خسارات جاني و مالي نصب شده اند انجام گردد. آزمون هاي مناسب شامل موارد زير مي باشد: * لوله ها و اتصالات زيرزميني * آزمايشات هيدرواستاتيكي لوله كشي در سامانه * آزمون هوا در سامانه هاي لوله خشك * عملكرد شيرهاي لوله كشي خشك * آزمون تأسيسات مرتبط ماده ۲۸۸ - در مواردي كه مشخص گردد هر بخشي از سامانه افشانه آب آماده سرويس دهي نمي باشد كارفرما مكلف است آن قسمت را سريعاً از سرويس خارج نموده و ساير خاموش كننده ها را جايگزين آن نمايد. ماده ۲۸۹ - كارفرما بايد اطمينان حاصل نمايد، كليه لوله هاي افشانه هاي آبي و خشك و متعلقات آن طوري نصب شده اند كه تخليه آب از آنها امكان پذير مي باشد. ماده ۲۹۰ - كارفرما بايد اطمينان حاصل نمايد كه افشانه هاي آبي مورد استفاده در سامانه از نظر گواهي ساخت و عملكرد مورد تائيد مي باشند. ماده ۲۹۱ - كارفرما نبايد از افشانه هاي آبي قديمي براي جايگزيني افشانه هاي آبي استاندارد استفاده نمايد. ماده ۲۹۲ - كارفرما بايد اطمينان حاصل نمايد كه افشانه هاي آب همواره از آسيب هاي مكانيكي محافظت شده اند. ماده ۲۹۳ - كليه سامانه هاي افشانه آب كه داراي بيش از بيست افشانه مي باشند كارفرما بايد اطمينان حاصل نمايد كه توسط يك سيگنال قابل شنيدن، هشدار مربوط به عملكرد مطلوب فشار آب و آماده به كار بودن سامانه را اعلام مي نمايد. ماده ۲۹۴ - كارفرما بايد دستورالعمل سرويس و نگهداري سامانه افشانه هاي آب را تدوين و ابلاغ نمايد. همچنين نظارت و بازرسي عملكرد صحيح شبكه بايد به عهده افراد كارآزموده باشد و در دوره هاي زماني حداكثر شش ماه سلامت اين سامانه مورد تأييد قرار گيرد. ه - الزامات عمومي سامانه هاي خاموش كننده ثابت غير از آب: ماده ۲۹۵ - كارفرما بايد اطمينان حاصل نمايد كه فقط تجهيزات تائيد شده توسط استاندارد معتبر بين المللي يا ملي در طراحي و نصب سامانه هاي خاموش كننده اين مبحث مورد استفاده قرار مي گيرد. طراحي و نصب اين سامانه ها بايد توسط افراد يا شركت هاي صاحب صلاحيت انجام گرفته باشد و اجزاء و عامل اطفاي حريق در سامانه هاي اطفاي حريق ثابت مناسب با انواع حريق طراحي و به تأييد برسد. ماده ۲۹۶ - اگر به هر دليل يكي از اجزاء سامانه غيرفعال شد كارفرما بايد كارگران را مطلع نموده و اقدامات احتياطي فوري مورد نياز را براي اطمينان از ايمني آنها فراهم آورد تا اينكه هرگونه نقص و ايراد توسط فرد آموزش ديده اصلاح گردد. ماده ۲۹۷ - كارفرما بايد بر روي سامانه هاي اطفاي حريق هشداردهنده هاي مخصوصي نصب نمايد تا تخليه مواد خاموش كننده را از قبل اعلام نمايند. اين هشداردهنده ها بايد به گونه اي باشد كه از ساير صداها و نورهاي محيط كار قابل تشخيص باشد و فرصت كافي براي اطلاع و تخليه افراد را فراهم نمايد. ماده ۲۹۸ - در مواقعي كه تخليه مواد خاموش كننده باعث آلوده شدن فضاي محيط كار مي گردد كارفرما بايد از تجهيزات مناسبي جهت اخطار جلوگيري از ورود كارگران به اين محدوده استفاده نمايد. ماده ۲۹۹ - هنگامي كه در سامانه هاي اطفاء حريق از مواد با غلظت هاي خطرناك استفاده شود. كارفرما بايد در ورودي و داخل اين محيط ها از علائم هشداردهنده استفاده نمايد. ماده ۳۰۰ - كارفرما بايد اطمينان حاصل نمايد كه سامانه هاي ثابت سالانه توسط افراد ذيصلاحي كه آشنا با طراحي و عملكرد سامانه مي باشند مورد بازرسي و سرويس و نگهداري لازم قرار مي گيرد. ماده ۳۰۱ - كارفرما بايد اطمينان حاصل نمايد مخازني كه قابليت پر شدن مجدد دارند حداقل هر شش ماه يك بار مورد بازرسي قرار مي گيرند و چنانچه وزن آنها ۵ درصد و فشار آنها ۱۰ درصد كمتر نشان داده شود بايد مورد شارژ قرار گيرند. ماده ۳۰۲ - كارفرما بايد آن دسته از مخازني را كه توسط كارخانه پر شده اند و قابليت پر شدن مجدد را ندارند و داراي نشانگر فشار و وزن نيستند را هر شش ماه يك بار مورد بازرسي قرار داده و چنانچه وزن يا فشار آنها كاهشي معادل ۵ درصد يا بيشتر داشت تعويض نمايد. ماده ۳۰۳ - كارفرما بايد اطمينان حاصل نمايد كه تاريخ بازرسي و نگهداري بر روي مخزن ثبت گرديده و بر روي برچسبي بر روي مخزن قرار گرفته است. يك گزارش از آخرين كنترل شش ماهه بايد نگهداري شود تا اينكه مخزن دوباره پر شود. ماده ۳۰۴ - كارفرما بايد به كارگراني كه براي بازرسي، سرويس و نگهداري يا تعمير سامانه هاي خاموش كننده ثابت در نظر گرفته شده اند آموزش هاي لازم را ارائه دهد. ماده ۳۰۵ - كارفرما در اين سامانه نبايد از عوامل خاموش كننده اي كه اثرات مخرب دارد يا توليد مواد مضر براي كارگران يا محيط زيست دارد استفاده نمايد. ماده ۳۰۶ - كارفرما بايد اطمينان حاصل نمايد سامانه هاي نصب شده از مواد مقاوم در برابر خوردگي ساخته شده باشد. ماده ۳۰۷ - تجهيزات نشانگر وضعيت سامانه بايد در محل هاي نظارت و كنترل عملكرد يا مركز كنترل حريق نصب شوند. ماده ۳۰۸ - كارفرما بايد در محيط هايي با شرايط آب و هوايي نامساعد از سامانه هايي استفاده نمايد كه در اين شرايط به نحو مناسبي عمل مي نمايند. ماده ۳۰۹ - كارفرما بايد اطمينان حاصل نمايد كه براي تخليه هر سامانه خاموش كننده ثابت حداقل يك ايستگاه راه اندازي دستي فراهم گرديده است و عملكرد آنها بايد قبلاً تأييد شده باشد. ماده ۳۱۰ - كارفرما بايد وسايل حفاظت فردي مناسب براي امداد و نجات مورد نياز كارگران به دام افتاده در منطقه خطر را فراهم نموده و از استفاده از آنها اطمينان حاصل نمايد. ماده ۳۱۱ - در آن دسته از محيط هاي عملكرد سامانه كه امكان توليد مواد سمي و مضر در غلظت هاي خطرناك وجود دارد كارفرما مكلف است يك برنامه مدون براي اقدام در اين شرايط اضطراري فراهم نمايد. ماده ۳۱۲ - كارفرما بايد براي سامانه هاي اطفاء حريق يك راه انداز خودكار فراهم نموده باشد و كاشف هاي آتش نصب شده، هشداردهنده هاي پيش تخليه را فعال كند و قبل از اينكه سامانه راه اندازي گردد به كارگران اين فرصت داده شود كه بصورت ايمن از نواحي مورد نظر خارج شوند. و - الزامات سامانه ثابت اطفاء حريق مبتني بر پاشش آب و كف: ماده ۳۱۳ - استفاده از سامانه ثابت كف پاش براي محدوده هاي موضعي يا بسته مجاز است و بصورت پاشش عمومي جز در موارد استثنايي كاربرد ندارد. ماده ۳۱۴ - طراحي و نصب سامانه ثابت مبتني بر آب و كف بايد توسط افراد يا شركتهاي صلاحيت دار و طبق اصول علمي متناسب با ماهيت حريق، ميزان گسترش و محل استفاده شود. ماده ۳۱۵ - كارفرما بايد از عملكرد و كارايي مخزن آب، مخزن كف، تجهيزات پمپاژ، لوله ها و محفظه كف پاش از نظر كيفيت و استاندارد ساخت و آماده به كار بودن اطمينان حاصل نمايد. ماده ۳۱۶ - تعيين نوع كف و درجه انبساط آن بايد متناسب با نوع ماده قابل اشتعال و احتراق و نحوه كاربرد و كارايي سامانه باشد. ماده ۳۱۷ - مدت زمان ماندگاري كف (پر توسعه، با توسعه متوسط و كم توسعه) در محل آتش سوزي ۵۵ دقيقه تعيين مي گردد. طبعاً سامانه بايد از هر نظر قابليت پشتيباني اين مدت پاشش را داشته باشد. ماده ۳۱۸ - جريان كف بايد بتواند مساحت محدوده مورد اطفاء را به خوبي پوشش دهد براي اين منظور جريان محلول كف ساز بايد از ۱ /0 گالن در دقيقه به ازاي هر فوت مربع (2 gpm/ft ۰. ۱) براي مواد با بار حريق كم و ۲ /۰ گالن در دقيقه به ازاي هر فوت مربع (gpm/ft 2 ۰. ۲) براي مواد با بار حريق زياد، كمتر نباشد. ماده ۳۱۹ - سرعت مناسب سيال در شبكه ۱۰ فوت در ثانيه و فشار آن نيز نبايد از ۵۰ پوند بر اينچ مربع كمتر باشد. ماده ۳۲۰ - كارفرما مكلف است دستورالعمل بازرسي سرويس، نگهداري و آزمونهاي دوره اي سامانه ثابت اطفاء مبتني بر كف را تدوين، ابلاغ و توسط تيم فني صاحب صلاحيت اجرا نمايد. ز - سامانه هاي ثابت اطفاء حريق پودر شيميايي خشك: ماده ۳۲۱ - كارفرما بايد از سازگاري سامانه ثابت مبتني بر عوامل شيميايي خشك در محل هاي مورد استفاده اطمينان حاصل نمايد. ماده ۳۲۲ - استفاده از سامانه مبتني بر پودر شيميايي خشك به صورت پاشش عمومي براي محدوده هايي كه افراد به طور همزمان مشغول كارند يا تخليه آنها ممكن است دچار مشكل باشد، مجاز نيست. ماده ۳۲۳ - طراحي و نصب سامانه ثابت مبتني بر پودر شيميايي خشك بايد توسط افراد يا شركتهاي صلاحيت دار و طبق اصول علمي متناسب با ماهيت حريق، ميزان گسترش و محل استفاده باشد. ماده ۳۲۴ - كارفرما بايد از عملكرد و كارايي مخازن پودر، تجهيزات، لوله ها و افشانه ها از نظر كيفيت و استاندارد ساخت و آماده به كار بودن اطمينان حاصل نمايد. ماده ۳۲۵ - نيروي محركه براي پودر بايد شامل گاز خشك باشد. حداكثر رطوبت قابل قبول طبق استاندارد براي2 CO حداكثر ۵ /۱ درصد نسبت وزني و براي هوا، ازت، آرگون و هليوم حداكثر ۶ /۰ درصد نسبت وزني مي باشد. ماده ۳۲۶ - استفاده از شبكه خاموش كننده حاوي پودر بايد داراي محدوده مناسب دمايي براي گازهاي حامل باشد كه براي CO 2 محدوده صفر تا ۹ /۴۸ درجه سانتيگراد و براي2 N محدوده ۴۰ – درجه سانتيگراد تا ۹ /۴۸ درجه سانتيگراد مناسب است. ماده ۳۲۷ - لوله هاي مورد استفاده در شبكه حاوي پودر، فولاد گالوانيزه، استيل ضد زنگ، مس يا برنج مي باشد. لوله فولادي بايد داراي تحمل فشار كافي بوده و در قطر ۴ تا ۸ اينچ، فشار ۳۵۵ پوند بر اينچ مربع را به خوبي تحمل نمايد. در شرايطي كه در تركيب هوا مواد خورنده يا رطوبت مزاحم نباشد استفاده از لوله فولادي سياه نيز مجاز است. ماده ۳۲۸ - در شبكه مبتني بر پودر براي پاشش عمومي نبايد مساحت درها، دريچه ها و پنجره ها بيش از ۵ درصد مساحت كل سطوح جانبي مكان مورد نظر باشند. افزايش بيش از ۵ درصد نسبت مساحت نشتي پودر در عمل اطفاء سبب مي شود كه ميزان پودر مورد نياز تا يك كيلوگرم بر مترمربع محدوده حريق افزايش يابد. در صورت افزايش سطوح به بيش از ۵ درصد سيستم عملاً كارايي ندارد. ماده ۳۲۹ - در شبكه مبتني بر پودر، قطر لوله ها حتي الامكان بايد كوچك باشد مشروط بر اينكه جريان عبوري از ۰۵ /۰ كيلوگرم پودر در ثانيه از ميلي متر مربع سطح مقطع لوله كمتر نباشد. ضروري است در طراحي نحوه تخليه پودر، زمان تخليه كل پودر كمتر از ۳۰ ثانيه در نظر گرفته شود. ماده 330 - ميزان پودر مصرفي براي محاسبات پايه در روش پاشش عمومي نبايد در شرايط كم خطر از 65 /0 كيلوگرم به ازاي هر مترمكعب مكان مورد اطفاء و در شرايط پر خطر از 5 /1 كيلوگرم به ازاي هر مترمكعب كمتر باشد. ميزان اضافي براي جبران نشتي ناشي از روزنه ها نيز بايد به اين مقادير اضافه شود. ماده ۳۳۱ - حداكثر ارتفاع سيستم موضعي پاشش پودر با افشانه ها از سطح مواد سوختني نبايد بيش از ۳ متر باشد. ماده ۳۳۲ - عوامل اطفاء حريق شيميايي خشك با تركيبات مختلف را نبايد با هم مخلوط نمود. كارفرما بايد مطمئن شود كه هنگام شارژ نمودن مخازن مواد شيميايي خشك با مواد جديد فقط با همان مواد قبلي پر شود تا از كارايي آن اطمينان حاصل گردد. ماده ۳۳۳ - تخليه مواد شيميايي در استفاده عمومي باعث اختلال تنفسي خواهند شد لذا كارفرما بايد سامانه اعلام خطر قبل از تخليه براي كارگر را تهيه نمايد تا به كارگران فرصتي براي خروج ايمن از محوطه داده شود. در پاشش موضعي نيز اگر احتمال اختلال در ديد يا تنفس كارگران وجود دارد تخليه محل الزامي مي باشد. ماده ۳۳۴ - كارفرما بايد اطمينان حاصل نمايد كه حداقل هر سال از مخازن تحت فشار ذخيره مواد شيميايي خشك مخصوص سامانه نمونه برداري مي گردد تا بدينوسيله مطمئن شود كه مخزن مواد شيميايي خشك عاري از رطوبت مي باشد زيرا ممكن است باعث توليد كلوخه شود. ح - الزامات سامانه ثابت اطفاء حريق مبتني بر گاز: ماده ۳۳۵ - كارفرما بايد از سازگاري سامانه ثابت مبتني بر گاز2 CO در محل هاي مورد استفاده اطمينان حاصل نمايد. ماده ۳۳۶ - استفاده از سامانه مبتني بر گاز2 CO به صورت پاشش عمومي براي محدوده هايي كه افراد به طور همزمان مشغول كارند يا تخليه آنها ممكن است دچار مشكل باشد، ممنوع است. ماده ۳۳۷ - طراحي و نصب سامانه ثابت مبتني بر گاز2 CO بايد توسط افراد يا شركت هاي صلاحيت دار و طبق اصول علمي متناسب با موضوع حريق و محل استفاده شود. ماده ۳۳۸ - كارفرما بايد از عملكرد و كارايي مخازن CO 2، تجهيزات، لوله ها و افشانه ها از نظر كيفيت و استاندارد ساخت و آماده به كار بودن اطمينان حاصل نمايد. ماده ۳۳۹ - حداقل تراكم حجمي گاز2 CO در هواي محل اطفاء، بسته به ماهيت آتش نبايد از ۳۴ درصد حجمي كمتر باشد. اين تراكم بايد براي خفه كردن آتش در حريق هاي سطحي براي يك دقيقه و حريق هاي عمقي به مدت ۷ دقيقه حفظ گردد. در صورتي كه احتمال بازگشت حريق به علت دماي بالا وجود داشته باشد اين مدت بايد برحسب مورد تا ۲۰ دقيقه افزايش يابد. همچنين لازم است ميزان نشتي نيز در محاسبات در نظر گرفته شود. مدت تخليه تا رسيدن به اين تراكم حداكثر ۳۰ ثانيه مي باشد. ماده ۳۴۰ - فشار در محل افشانه شبكه مبتني بر گازCO2 نبايد از ۱۵۰ پوند بر اينچ مربع كمتر باشد. ماده ۳۴۱ - حداقل ميزان مورد قبول گاز2 CO در مرحله طراحي ۶۸ /0 كيلوگرم به ازاي هر متر مكعب فضا براي مكان هاي كم خطر و تا ۵ /۱ كيلوگرم براي مكان هاي پر خطر خواهد بود. مقادير مربوط به نشتي ها و حفظ تراكم حجمي در طول زمان ماند بايد به اين مقادير اضافه شود. ماده ۳۴۲ - محاسبات هيدروليكي شبكه بايد طبق اصول علمي به گونه اي باشد كه همواره جريان آشفته با سرعت مناسب در هنگام عمل در سامانه جريان يابد و در نتيجه از يخ زدن گاز2 CO در مسير جلوگيري نمايد. ماده ۳۴۳ - افشانه ها بايد مخصوص پاشش گاز CO 2 بوده و براي جلوگيري از يخ زدن ماده خاموش كننده، شيپوري شكل باشند. در سيستم هاي خودكار اگر ارتفاع نصب افشانه ها از ۵ /۷ متر بيشتر باشد بايد افشانه ها در چند ارتفاع غير هم سطح قرار گيرند بطوري كه رديف اول، ارتفاعي بيش از ۵ /۲ متر نداشته باشد. همچنين افشانه ها بايد در فواصل و به تعدادي قرار گيرند كه كل فضا را در جهات سه گانه پوشش دهند. ماده ۳۴۴ - هنگام عملكرد سامانه مبتني بر گاز 2 CO ب. ت. ب. لزوم بسته شدن تمامي درها و منافذ، لازم است هشداردهنده هاي لازم براي تخليه افراد از محل فعال گردد و در نتيجه از عدم حضور افراد در محدوده عمليات اطمينان حاصل شود. ماده ۳۴۵ - راه اندازي سامانه مبتني بر گازCO2 مي تواند بصورت دستي، نيمه دستي يا خودكار باشد ولي در هر حال در صورت اطمينان از عدم حضور افراد در محدوده تمامي دريچه ها، روزنه بايد بسته گردد. ماده ۳۴۶ - كارفرما مكلف است دستورالعمل بازرسي، سرويس و نگهداري و آزمون هاي دوره اي سامانه را تدوين، ابلاغ و توسط تيم فني صاحب صلاحيت اجرا نمايد. دوره هاي بازرسي ماهيانه و آزمون كلي سامانه ساليانه مي باشد. ك - الزامات سامانه هاي اطفاء حريق ثابت مبتني بر تركيبات هالوژنه HFCs: ماده ۳۴۷ - كارفرما بايد از سازگاري و تناسب تركيب هيدرو فلورو كربن (HFC) و ميزان اثرات تخريبي آن براي شبكه اطفاء حريق محل مورد استفاده با تأييد مراجع ذيصلاح اطمينان حاصل نمايد. ماده ۳۴۸ - استفاده از سامانه مبتني بر HFC به صورت پاشش عمومي براي محدوده هايي كه افراد به طور همزمان مشغول كارند يا تخليه آنها ممكن است دچار مشكل باشد مجاز نمي باشد. ماده ۳۴۹ - طراحي و نصب سامانه ثابت مبتني بر HFC بايد توسط افراد يا شركتهاي صلاحيت دار و طبق اصول علمي متناسب با موضوع حريق و محل استفاده انجام شود. ماده ۳۵۰ - كارفرما بايد از عملكرد و كارايي مخازن HFC، تجهيزات، لوله ها و افشانه ها از نظر كيفيت و استاندارد ساخت و آماده به كار بودن اطمينان حاصل نمايد. ماده ۳۵۱ - تراكم حجمي HFC در هواي محل اطفاء برحسب ماهيت آتش و خصوصيات ماده اطفايي تعيين مي گردد و كارفرما بايد از صحيح بودن اين مقادير در محاسبات اطمينان حاصل نمايد. مدت تخليه تا رسيدن به اين تراكم حداكثر ۱۰ ثانيه مي باشد. ماده ۳۵۲ - محاسبات هيدروليكي شبكه بايد طبق اصول علمي به گونه اي باشد كه همواره جريان آشفته با سرعت مناسب در هنگام عمل در سامانه جريان يابد تا از يخ زدن HFC در مسير جلوگيري نمايد. ماده ۳۵۳ - هنگام عملكرد سامانه به صورت پاشش عمومي، ب. ت. ب. لزوم بسته شدن تمامي درها و منافذ، ضروري است هشداردهنده هاي لازم براي تخليه افراد از محل فعال گردد و در نتيجه از عدم حضور افراد در محدوده عمليات اطمينان حاصل شود. ماده ۳۵۴ - در پاشش موضعي بايد كليه ملاحظات فني مربوط به عملكرد و ملاحظات ايمني و بهداشتي براي ايمن بودن كارگران در سامانه پيش بيني شده باشد. ماده ۳۵۵ - كارفرما بايد مطمئن شود كارگران در تماس با عوامل گازي فوق الذكر يا محصولات حاصل از تجزيه آنها در حد سمي، نمي باشند. ماده ۳۵۶ - راه اندازي سامانه مبتني بر HFC مي تواند به صورت دستي، نيمه دستي يا خودكار باشد و در هر حال در صورت اطمينان از نبودن افراد در محدوده بايد تمامي روزنه ها بسته گردد. ماده ۳۵۷ - كارفرما مكلف است دستورالعمل بازرسي، سرويس و نگهداري و آزمونهاي دوره اي سامانه مبتني بر HFC را تدوين، ابلاغ و توسط تيم فني صاحب صلاحيت اجرا نمايد. دوره هاي بازرسي ماهيانه و آزمون كلي سامانه ساليانه مي باشد. فصل هفتم : تيم هاي عملياتي و مانورهاي تمريني ماده ۳۵۸ - كارفرما مكلف است نيروهاي ثابت و آموزش ديده كمكي را در فواصل زماني معين در مانورهاي تمريني نجات و اطفاء حريق مشاركت دهد. سطح عمليات مشاركت اين دو گروه متمايز ولي عمليات تمريني بهتر است همزمان باشد. ماده ۳۵۹ - مانورهاي ادواري لازم است با سناريوهاي متناسب با محل و با همكاري نزديكترين سازمان آتش نشاني و خدمات ايمني انجام گردد. ماده ۳۶۰ - مانورهاي ادواري بايد شامل تمرينات حالت بحران، امداد، نجات و تخليه افراد و اطفاء حريق باشد. اين مانور بايد حداقل سالي يكبار انجام گردد. ماده ۳۶۱ - تمرينات عملي مربوط به تخليه افراد و اطفاء حريق به صورت محلي براي حفظ آمادگي تيم عملياتي و كاركنان آموزش ديده كمكي بايد در طول سال انجام گردد. ماده ۳۶۲ - تمرين هاي مربوط به تخليه كارگاه ها يا ساختمان ها را بايد اقلاً هر ۶ ماه يك مرتبه انجام داد تا بدين وسيله از خروج منظم افراد از ساختمان ها در موقع بروز حريق و جلوگيري از وحشت و ترس آن ها اطمينان حاصل شود. ماده ۳۶۳ - كليه برنامه هاي عمليات تمريني و مانور بايد از طريق واحدهاي ايمني و آتش نشاني از طرف كارگاه كه قادر به تنظيم و هدايت آن باشد سرپرستي گردد. وظايف نظارت بر انجام اين تمرينات به عهده كارفرما مي باشد. ماده ۳۶۴ - تمرين هاي تخليه بايد به طريقي ترتيب داده شود كه با شرايط حقيقي حريقهاي احتمالي محل مطابقت داشته باشد. ماده ۳۶۵ - كليه اشخاصي كه در كارگاه به كار اشتغال دارند بايد در تمرين تخليه شركت نموده و براي استفاده از خاموش كننده ها جهت مبارزه با حريق هاي كوچك آموزش كافي ببينند. ماده ۳۶۶ - در كارگاه هايي كه داراي كاركنان آتش نشاني تعليم يافته و مجهز مي باشند تمرين ها براي پرسنل آتش نشاني بايد دست كم ماهي يك مرتبه انجام گيرد و ارجح آن است كه تمرين هاي نامبرده بدون اطلاع قبلي انجام پذيرد. ماده ۳۶۷ - تمرين هاي مبارزه با حريق در اين فصل بايد تقريباً با شرايط واقعي تطبيق نموده و شامل بكارگيري وسايل و تجهيزات آتش نشاني باشد. ماده ۳۶۸ - در هر يك از كارگاه هاي كوچك كه داراي كاركنان آتش نشاني تعليم يافته نمي باشد بايد كليه كاركنان بخصوص كليه نگهبانان را با طرز بكارگيري وسايل و تجهيزات مبارزه با حريق كاملاً آموزش داده و آماده به كار كرد تا در موقع آتش سوزي بتوانند انجام وظيفه نمايند. ماده ۳۶۹ - در كارگاه ها بايد كارگران جديدالاستخدام را به كليه وسايل و تجهيزات مبارزه با حريق، درهاي خروجي و موارد استفاده از آنها در موقع پيش آمد آتش سوزي آشنا نمود. فصل هشتم : ايمني حريق در مقابل صاعقه و الكتريسيته ساكن الف - الزامات ايمني در مقابل صاعقه: ماده ۳۷۰ - در موارد زير بايد عليه صاعقه تدابير حفاظتي اتخاذ نمود: الف- ابنيه، كارگاه ها و محل هايي كه در آنها مواد قابل اشتعال تهيه، توليد، انتقال و مصرف يا انبار مي شود. ب- مخازن مايعات نفتي – روغني، رنگ و هرگونه مايعات قابل اشتعال ديگر. ج- دودكش هاي مرتفع. ماده ۳۷۱ - در مناطقي كه صاعقه به كرات به وقوع مي پيوندد تدابير حفاظتي در برابر صاعقه و الكتريسيته ساكن در موارد زير بايد اتخاذ گردد: الف- الواتورهاي غلات. ب- آسياهاي مواد غذايي و آرد. ج- ابنيه مجزايي كه در آنجا مواد قابل اشتعال از قبيل گازها، بخارات و غبارهاي متشكل از الياف يا مواد نباتي و آلي پايه نفتي و نظائر آن وجود دارد. د- برج هاي تقطير و تصفيه مواد نفتي هـ- ساختمان هاي مرتفع، برج هاي فلزي، دكل ها و برج هاي آب ماده ۳۷۲ - طراحي و اجراي تأسيسات حفاظتي در برابر صاعقه و الكتريسيته ساكن بايد توسط افراد يا شركت هاي صاحب صلاحيت انجام پذيرد. مسئوليت اين امر و اطمينان از كارايي تجهيزات نصب شده برعهده كارفرما مي باشد. ب - اتصال زمين ماده ۳۷۳ - بناها، مخازن و ساير ساختمان هايي كه سقف يا بدنه آنها داراي پوشش فلزي بوده و از نظر هدايت الكتريسيته بهم متصل مي باشند ولي بر روي پايه عايق قرار گرفته اند بايد از نظر الكتريكي به طور صحيح به زمين اتصال داده شود. ماده ۳۷۴ - به منظور جلوگيري از مخاطرات الكتريسيته ساكن، بايد مخازن حاوي مواد قابل اشتعال، برج هاي عمليات مواد قابل اشتعال و لوله هاي انتقال مواد قابل اشتعال، داراي اتصال زمين مؤثري بوده كه حداقل هر شش ماه يك بار مورد آزمايش دقيق مطابق با استانداردهاي معتبر ملي و يا بين المللي قرار گرفته و در صورت لزوم سرويس و تعمير شوند. ماده ۳۷۵ - در اماكني كه امكان ذخيره شدن الكتريسيته ساكن در اشخاص، اشياء يا تجهيزات وجود داشته يا اشخاص يا اشياء مذكور در معرض تماس با گازهاي قابل اشتعال يا انفجار قرار گيرند (مانند وضعيتي كه در اتاق عمل در بيمارستانها وجود دارد) براي جلوگيري از ايجاد جرقه ناشي از تخليه الكتريسيته ساكن و دفع خطرات بايد تدابير لازم اتخاذ و پيش بيني شود. ج - برق گير و متعلقات آن: ماده ۳۷۶ - ساختمان هايي كه از مصالح عايق الكتريسيته ساخته شده يا در ساختمان هايي كه پوشش فلزي آنها از نقطه نظر هدايت جريان الكتريسيته بهم متصل نيستند بايد به ميله برق گير، شبكه هادي جريان و اتصال مؤثر زمين مجهز شوند. ماده ۳۷۷ - دودكش ها و دستگاه هاي تهويه و اشياء فلزي ديگر كه نسبت به بدنه ساختمان مرتفع بوده يا پيش آمدگي دارند بايد به طريق قابل اطميناني به سامانه برق گير ساختمان اتصال داده شود. ماده ۳۷۸ - اجسام فلزي كه در داخل بنايي بكار رفته و در فاصله اي در حدود ۸۰ /۱ متر از سيم هاي برق گير قرار گرفته بايد با آن اتصال داده شود. ماده ۳۷۹ - در داخل بنايي كه اجسام فلزي با ابعاد بزرگ وجود دارد بايد جسم مذكور را از بالاترين نقطه در داخل بنا به زمين اتصال داد. ماده ۳۸۰ - اجسام فلزي كه يكي از ابعاد آنها بيش از ۸ /۱ متر در داخل يك بنا باشد و به فاصله اي بيش از ۸ /۱ متر از سيم برق گير قرار گرفته باشد بايد به طور مستقل به زمين اتصال داده شود. ماده ۳۸۱ - كليه برق گيرها و متعلقات آن بايد حداقل هر ۶ ماه يك مرتبه بازرسي و آزمايش گرديده و در صورت لزوم تعمير گردند. ماده ۳۸۲ - در مورد كليه سيم هاي هوايي مربوط به روشنايي، نيروي برق، تلفن، راديو و تلويزيون و مانند آن كه وارد ساختمان مي شود بايد قبل از ورود به بنا مجهز به وسيله صاعقه گير بوده مگر آنكه از نظر فني وجود آن ضروري نباشد. فصل نهم : ايمني پسماندها – حمل و نقل و دفع آنها به منظور پيش گيري از آتش سوزي ماده ۳۸۳ - در مواردي كه پسماندهاي صنعتي قابل احتراق، اشتعال و قابل انفجار با وسايل مكانيكي به خارج از بنا حمل نمي شود به هيچوجه نبايد اجازه داد كه در سطح كارگاه ها متراكم گردند بلكه بايد آنها را در صندوقهاي فلزي سرپوش دار جمع آوري و در فواصل زماني منظم به خارج حمل نمود. ماده ۳۸۴ - در كليه محل هايي كه پسماندهاي آغشته به روغن، الياف و پارچه هايي براي تميز نمودن ماشين آلات و يا كارهاي ديگر مورد استفاده قرار مي گيرد و همچنين پسماندي كه ممكن است به خودي خود آتش گيرند، وجود دارد بايد در صندوق هاي فلزي سرپوش دار نگاهداري شوند. ماده ۳۸۵ - هرگونه جمع آوري، انتقال و دفع يا سوزاندن مواد زائد بايد طبق قانون مديريت پسماندها و مقررات مربوطه با ملاحظات بهداشت، ايمني و محيط زيست انجام گردد. الف - از بين بردن پسماندها: ماده ۳۸۶ - محتويات ظروف و صندوقهاي جمع آوري پسماندها را بايد به طور مرتب به خارج كارگاه حمل و سوزانيد و يا در زير خاك دفن بهداشتي نمود مگر در مواردي كه بايد آنها را عدل بندي نموده و طبق برنامه به خارج حمل كرد. ماده ۳۸۷ - پسماندهاي مواد قابل اشتعالي كه به صورت عدل بندي در مي آيند بايد در انبارهايي كه ديوار و در آنها فلزي است يا در ساختماني كه از مصالح نسوز ساخته شده دور از كارگاه نگاهداري گردد. اين پسماندها را بايد حداكثر در فواصل يك ماهه به خارج حمل كرد. ماده 389 - مدت مذكور در ماده 387 در صورتي كه طبق نظر مقام صلاحيتدار انبار داراي فاصله كافي از كارگاه باشد را مي توان تمديد نمود ولي مدت تمديد نبايد تا حدي باشد كه پسماندهاي جمع آوري شده توليد خطر نمايند. ب - سوزاندن پسماندها: ماده 390 - در كارگاه هايي كه پسماندها را براي ايجاد حرارت مورد استفاده قرار مي دهند بايد فوراً آنها را سوزاند. در اين موارد بايد از عدم ايجاد مواد مخرب براي محيط زيست اطمينان حاصل نمود. ماده 391 - در مواردي كه پسماندها در هواي آزاد سوزانده مي شوند اين عمل نبايد در فاصله اي كمتر از 15 متر (50 فوت) از ساختمان هاي قابل احتراق و 6 متر (20 فوت) در ساير ساختمان ها انجام گيرد. ماده 392 - براي حفظ ايمني و سلامت اشخاصي كه پسماندها را حمل و دفع مي كنند يا مي سوزانند بايد احتياطات لازم به عمل آيد. ماده 393 - پسماندهاي شديدالاشتعال را بايد جداگانه نگهداري نمود و سوزاند. فصل دهم - ساير مقررات ماده 394 - كارفرما مكلف است كليه حوادث و سوانح مربوط به آتش سوزي يا حوادثي كه مرتبط با وقوع حريق هاي كوچك و بزرگ باشد را به اداره تعاون، كار و رفاه اجتماعي محل و نزديكترين سازمان آتش نشاني اطلاع دهد. نسخه اي از اين گزارش بايد در كارگاه نگهداري و در كميته حفاظت فني و بهداشت كار و يا توسط مسئولين مربوطه مورد بررسي و اقدامات كنترلي لازم معمول گردد. ماده 395 - براي كليه مناطق صعود و فرود هواپيما و محل پاركينگ آن در فضاي باز و آشيانه و نيز براي انبار سوخت مربوطه، بايد خاموش كننده هاي مناسب مورد نياز وجود داشته باشد. ماده 396 - كليه فعاليت ها و عمليات خطرناك كه براي تعميرات جزيي يا نگهداري يا تعميرات اساسي در كارگاه انجام مي گردد بايد داراي مجوز ايمني بوده و در دفاتري كه به همين منظور تهيه مي شوند ثبت گردد. ماده 397 - براي انجام كليه عمليات غيرمعمول موضوع ماده 396 (كار سرد) بايد با اطلاع مسئول ايمني كارگاه و در قبال پروانه كار سرد انجام گردد. صدور پروانه كار سرد به عهده مقام مجاز در هر كارگاه خواهد بود. ماده 398 - براي انجام كليه عمليات موضوع ماده 396 (كار گرم) لازم است پروانه كار گرم اخذ شده باشد و كليه هماهنگي هاي پيشگيرانه لازم به عمل آمده و انجام كار مذكور در حضور پرسنل ايمني انجام گردد. ماده 399 - براي انجام عمليات موضوع ماده 398 لازم است نيروي آموزش ديده آتش نشاني از ابتدا تا پايان عمليات در محل حضور داشته باشد. ماده 400 - اطلاعات، مراجع و منابع مورد استفاده در بازنگري اين آيين نامه به استناد كليه منابع علمي معتبر ملي و بين المللي مرتبط بوده است. ماده 401 - به استناد مواد 91 و 95 قانون كار جمهوري اسلامي ايران، مسئوليت رعايت مقررات اين آيين نامه برعهده كارفرماي كارگاه بوده و در صورت وقوع هرگونه حادثه بدليل عدم توجه كارفرما به الزامات قانوني، مكلف به جبران خسارات وارده مي باشد. اين آئين نامه در ده فصل مشتمل بر ۴۰۱ ماده و ۸ تبصره در جلسه مورخ ۵ /۴ /۱۳۹۱ شوراي عالي حفاظت فني تدوين و در تاريخ ۱۶ /۷ /۱۳۹۱ به تصويب وزير تعاون، كار و رفاه اجتماعي رسيد. اين آيين نامه جايگزين آيين نامه ي پيشگيري و مبارزه با آتش سوزي در كارگاه ها (مصوب ۱ /۶ /۱۳۴۰ شوراي عالي حفاظت فني) مي گردد. وزير تعاون، كار و رفاه اجتماعي – عبدالرضا شيخ الاسلامي مصوب 1340/06/01 شورای عالی حفاظت فنی ماده 1 - به موجب ماده 47 قانون کار آیین نامه مربوط به پیشگیری و مبارزه با آتش سوزی در کلیه کارگاهها به شرح زیر تدوین میگردد. فصل اول - وسائل پیشگیری و مبارزه با آتش سوزی‌ ماده 2 - کلیه کارگاهها باید دارای وسائل و تجهیزات کافی پیشگیری و مبارزه با آتش سوزی بوده و در تمام ساعات شبانه روز اشخاصی را که از تعلیمات لازم بهره مند و به طریقه صحیح استعمال وسائل و تجهیزات مربوطه آشنا باشند در اختیار داشته باشند. تبصره 1) در نقاطیکه مراکز آتش نشانی وجود دارد کارگاهها باید وسیله ارتباط با مراکز مزبور را در اختیار داشته باشند. تبصره 2) هر کارگاه باید گزارش کلیه آتش سوزیهای کوچک و بزرگ خود و مواد و وسائلی که برای اطفاء آن به کار رفته و میزان خسارت مالی وارده را به اطلاع مرکز آتش نشانی محل و اداره کل بازرسی کار برساند. ماده 3 - برای خاموش نمودن حریق های احتمالی در هر کارگاه باید آب با فشار کافی تامین گردد و در صورت عدم وجود ارتباط با لوله کشی شهر از لحاظ تامین آب با نظر مقام صلاحیت دار و پیش‌بینی حداکثر وسعت آتش سوزی در کارگاه بتهیه ذخیره آب کافی اقدام شود. لوله ها و شلانگهای‌[شلنگهای]آب آتش نشانی‌ ماده 4 - لوله های اصلی آب آتش نشانی و شلانگها[شلنگهای] بایستی پیوسته آماده برای استفاده بوده و به نحوی قرار گرفته و یا محافظت شود که حرکت وسائط نقلیه صدمه ای به آنها وارد نیاورد و در مواردی که بر حسب ضرورت شلنگها در عرض جاده یا معبر وسائط نقلیه عبور داده میشود بایستی پلهای مخصوص برای محافظت آنها تهیه و بر روی آنها گذاشته شود تا عبور وسائط نامبرده از روی پل های مذکور انجام گرفته و آسیبی به شلنگها و در نتیجه اختلالی در کار مبارزه با آتش سوزی وارد نیاید. ماده 5 - برای جلوگیری از یخ زدن آب در لوله های اصلی و شلانگها[شلنگهای] در زمستان باید اقدامات احتیاطی از قبیل دفن و عایق پیچی لوله های اصلی و خالی کردن شلانگها[شلنگهای] پس از استعمال و غیره به عمل آید و در نقاط سردسیر که احتمال انجماد آب در مخازن و لوله ها بیشتر است بایستی مخازن آب زیرزمینی بوده و از تلمبه استفاده گردد و شیر های آب باید حداقل در عمق 25 سانتیمتر در حوضچه های مخصوص قرار داده شود و دریچه سرپوش آنها عایق و آب بندی شده تا آب برف و باران در داخل آنها نفوذ ننماید. تبصره) برای جلوگیری از انجماد آب در شیر های آب آتش نشانی شیر احتیاط آن را باید در طی زمستان هفته ای یکمرتبه باز و آب موجود را تخلیه نمود. ماده 6) برای اطمینان از حاضر به کار بودن لوله های اصلی آب آتش نشانی آزمایش ماهیانه آنها جهت تمیز شدن از رسوبات و گل و لای ضروری م. ب.. ماده 7 - کلیه سر قفلها در شلانگها [شلنگها]و لوله های آب گیری لوله های آب آتش نشانی در کارگاهها باید حتی المقدور از نوع و اندازه ایکه مرکز آتش نشانی محل به کار میرود انتخاب شود. تا در صورتی که از مرکز مذکور استمداد شود اشکالی پیش نیاید. ماده 8 - شلانگهائیکه‌[شلنگهائیکه] برای اطفاء حریق در محوطه باز کارگاهها به کار برده میشود بایستی اقلا از شلانگهائی [شلنگهائی]به قطر 5 /63 میلیمتر (5 /2 اینچ‌) و سر لوله های بقطر از 19 تا 4 /25 میلیمتر (از 3 چهارم تا 1 اینچ‌) با در نظر گرفتن فشار آب انتخاب گردد. ماده 9 - شلانگهائیکه [شلنگهائیکه]در داخل ساختمان برای مبارزه با حریق به کار برده میشود بایستی از نوع شلانگهای [شلنگهای] قرقره اقلا از 4 /25 تا 4 /44 میلیمتر یا (1 تا 1 و سه چهارم اینچ و) و سر لوله های بقطر از 5 /9 تا 7 /12 میلیمتر (3 هشتم تا یک دوم اینچ‌) با در نظر گرفتن فشار آب انتخاب گردد. ماده 10 - شلانگهای‌[شلنگهای] آتش نشانی را پس از هر مرتبه استعمال باید کاملاً از آب خالی نمود و شلانگهای‌[شلنگهای] آستر لاستیکی را باید اقلا هرسه ماه یکمرتبه آزمایش نمود. ماده 11 - در مواردی که مقادیر زیادی مایعات قابل اشتعال و انواع مختلف روغنها و رنگها و امثال آن یا گردهای آلی قابل اشتعال در معرض حریق قرار گرفته باشد بهیچوجه نباید مبادرت باستعمال آب کرد مگر آنکه به صورت پودر استعمال شود. ماده 12 - در مواردی که تجهیزات الکتریکی دارای جریان الکتریسیته هستند و دچار آتش‌سوزی میشوند باید از خاموش کننده های سودا اسید و مولد کف و همچنین استعمال آب اکیداً خودداری گردد. ماده 13 - در مواردی که پودر فلزات قابل اشتعال مانند پودر آلومینیوم یا پودر منیزیم و غیره در معرض حریق قرار گیرد و همچنین موادی نظیر کربور دو کلسیم و غیره که با ریختن آب روی آنها ممکن است گاز های قابل اشتعال و قابل انفجار و یا مضر از آنها متصاعد گردد از استعمال آب بایستی بکلی احتراز نمود. ماده 14 - در محل ورود و داخل ابنیه کارخانجات و موسساتیکه یک یا چند نوع از مواد مشروحه در ماده های 11 - 12 و 13 وجود دارد باید نوع آن مواد را روی تابلوی مخصوص آگهی نمود و ضمناً وجود چنین موادی را باید بمرکز آتش نشانی محل که ممکن است در صورت بروز آتش سوزی از آن استمداد شود اطلاع داد. دستگاههای ثابت آب پاش خودکار و انواع دیگر آن‌ ماده 15 - در کارگاهها و موسساتیکه برای مبارزه با حریق دستگاه های ثابت آب پاش خودکار به کار برده میشود شیرهای اصلی کنترل آب این دستگاهها باید در تمام اوقات باز نگاهداشته شود و فقط به دستور یک شخص مسئول میتوان شیرهای مذکور را برای قطع نمودن جریان آب در داخل دستگاهها بست‌. ماده 16 - شیرهای مذکور در ماده (15) بایستی مجهز باسباب الکتریکی خودکار صوتی بوده تا در صورت بسته شدن باطاق متصدی مربوطه اعلام خطر شود. ماده 17 - فاصله سر آب پاشهای خودکار از اشیاء مورد حفاظت و سایر نقاط اطراف آنها باید از 60 سانتیمتر (12 اینچ‌) کمتر نباشد. ماده 18 - دستگاههای ثابت خودکاریکه با کف یا انیدرید کربنیک و غیره برای خاموش کردن مواد قابل احتراق و اشتعال در کارگاهها نصب گردیده باید همیشه طبق اصول فنی آماده به کار نگاهداشته شود. ماده 19 - کلیه کارگاهها و موسسات صنعتی اعم از اینکه در آنها وسیله حفاظتی از نوع دستگاههای تصویب شده ثابت خودکار وجود داشته یا نداشته باشد باید برای حفاظت علیه حریق های کوچک اتفاقی بخاموش کننده های دستی مناسب با نوع حریقهائیکه ممکن است از نقطه‎ نظر کیفیت‎ کار و موادیکه درکارگاهها و موسسات‎ مذکور وجود دارد مجهز ‎باشد. ماده 20 - خاموش کننده های دستی و چرخدار را باید پیوسته در مکانی مناسب و مشخص که احتمال بروز حریق در آن کمتر و دسترسی بآن آسانتر است نگاهداری نمود و محل نصب یا نگاهداری آنها بایستی با رنگ قرمز مشخص شود. ماده 21 - در مواردی که مواد سوختنی غیر از آنچه در مواد 22 - 23 - و 24 آتی ذکر می‌شود درمعرض حریق قرارگیرند وسائل قابل حمل مبارزه با آتش میتواند شامل لوازم زیر باشد. سطل آب - سطل شن - شلانگهای [شلنگهای]قرقره ای با استفاده از شیر آب عمومی یا از مخازن مرتفع آب - خاموش کننده های محتوی مواد سودا اسید یا آب - گاز و ضمناً در مواقعی که برودت هوا باعث انجماد آب می‌شود بایستی تدابیر احتیاطی برای جلوگیری از یخ زدن آب در شیرها و یخ زدن خاموش کننده های سودا - اسید و آب گاز به کار برد. ماده 22 - برای خاموش نمودن حریقهای مایعات قابل اشتعال و انواع مختلف روغنها و رنگها نباید از خاموش کننده های آبی استفاده شود بلکه باید از خاموش کننده های حاوی کف یا پودر شیمیائی و خاموش کننده هائی از نوع co2 و سایر خاموش کننده های معادل آن استفاده گردد. ماده 23 - چنانچه حریق در مکانی روی دهد که تجهیزات الکتریکی که دارای جریان الکتریسیته است در معرض آتش سوزی قرار گرفته باشد در این صورت وسائل و تجهیزات قابل حمل فوق الذکر نباید شامل کف یا دستگاههای آتش نشانی آبی باشد بلکه به جای آنها باید از خاموش کننده های نوع co2 یا خاموش کننده های پودر شیمیائی یا سایر مواد معادل استفاده کرد. علاوه بر این مسئله شدت و ضعف جریان الکتریسیته در دستگاههائیکه دچار حریق گردیده نیز باید مورد توجه مامورین آتش نشانی از نظر حفاظت شخصی قرار گیرد. ماده 24 - برای خاموش کردن حریق پودر یا براده فلزاتی نظیر منیزیم الومینیوم و غیره باید از استعمال هرگونه مایع و مواد خاموش کننده از نوع سودا اسید کف پودر شیمیائی و غیره موکداً جلوگیری به عمل آورد و بایستی با ایجاد دیواره یا سدی از شن و ماسه نرم و خشک گرد سنگ و سایر مواد خنثی که بمقدار فراوان در محل آماده و در دسترس گذاشته شده است مانع از توسعه و پیشرفت آتش گردید و یا پودر مخصوصیکه به وسیله کارخانه سازنده فلز منظور توصیه شده است اقدام بخاموش نمودن آتش نمود. ماده 25 - در مورد خاموش کننده های دستی و چرخدار مراتب زیر را باید رعایت نمود. الف- بازرسی ماهیانه از کلیه آنها به استثنای نوع co2 که هر6ماه یکمرتبه‌‎ باید بازرسی شود. ب - بازرسی سالیانه برای اطلاع از کیفیت و کمیت مواد خاموش کننده و در صورت لزوم برای دوباره پر کردن آنها. ج - آزمایش دو ساله برای تحت فشار گذاشتن بدنه ظروف خاموش کننده با فشاری که از طرف کارخانه سازنده تعیین شده است‌. تبصره) خاموش ‎کننده ها را باید بلافاصله پس ازاستعمال دوباره پر نموده و در محل‎ خود‎ گذاشت‌. ماده 26 - توجه اشخاصی را که در مبارزه حریق شرکت دارند باید بخطرات استعمال خاموش کننده های از نوع تترا کلرور دو کربن و برومو دومتیل در فضای مسدود جلب نمود زیرا مواد مذکور سمی بوده و در اثر حرارت آتش تجزیه شده و تولید بخارات سمی مینماید و نیز باید آنها را به عملیات شیمیائی که در بعضی موارد بین مایعات خاموش کننده مذکور و موادیکه برای خاموش کردن آنها به کار رفته است رخ میدهد آگاه نمود. فصل دوم - وسائل اعلام خطر و تمرینهای مربوط باطفاء حریق‌ ماده 27 - کلیه کارگاهها که فعالیت آنها امکان مخاطرات شدید یا نسبتاً مهم آتش سوزی دارد باید مجهز بوسائل اعلام وقوع حریق باشند این وسائل باید متعدد بوده و اعلام خطر در هر قسمت از ساختمان کارگاه که بصدا درآید برای کلیه اشخاصی که در ساختمان هستند به طور وضوح قابل استماع باشد. (وسائل اعلام خطر حریق ممکن است دستی یا خودکار باشد) ماده 28 - در هر طبقه از ساختمان کارگاه بایستی تعداد کافی وسائل اعلام خطر حریق دستی وجود داشته باشد و این وسائل را باید در جعبه های شیشه ای در محلی قرار داد که برای رسیدن به آنها طی مسافت بیش از 30 متر (100 فوت‌) ضروری نباشد. ماده 29 - وسائل اعلام وقوع خطر بایستی به وسیله رنگ قرمز که در محل نصب آنها به کار رفته کاملا مشخص باشند و بسهولت در دسترس بوده و در معبر طبیعی فرار از آتش قرار داشته باشند. ماده 30 - وسائل اعلام خطر حریق باید از نقطه نظر و نوع آهنگ صدا نسبت بکلیه وسائل صوتی دیگر مشخص بوده و بهیچوجه برای مقاصد دیگری غیر از اعلام خطر حریق و یا احضار افراد برای تمرین های مبارزه با حریق مورد استفاده قرار نگیرد. ماده 31 - وسائل اعلام خطر حریق که با نیروی الکتریسیته یا بخار به کار میافتد باید طوری تعبیه شود که از کار افتادن نیروی الکتریسیته یا بخار کارگاه مانع از کار آنها نگردد. تمرینهای تخلیه ساختمان در کلیه کارگاهها ماده 32 - تمرینهای مربوط بتخلیه کارگاهها یا ساختان‌ها را باید اقلا هر 6 ماه یکمرتبه انجام داد تا بدین وسیله از خروج منظم افراد از ساختان‌ها در موقع بروز حریق و جلوگیری از وحشت و ترس اطمینان حاصل شود. ماده 33 - این تمرینها باید از طریق تشکیلاتی از طرف کارگاه که قادر به تنظیم و هدایت آن باشد سرپرستی گردد. ماده34 - تمرینهای تخلیه باید به طریقی ترتیب ‎داده شود که با شرایط حقیقی وفق داشته باشد. ماده 35 - کلیه اشخاصی که درکارگاه بکاراشتغال دارند باید درتمرین تخلیه شرکت نموده و برای استفاده از خاموش‎ کننده ها جهت مبارزه باحریقهای کوچک آموزش‌‎ کافی داشته ‎باشند. ماده 36 - در کارگاههائیکه دارای دسته های آتش نشانی تعلیم یافته و مجهز میباشند تمرینهای آتش نشانی باید اقلا ماهی یکمرتبه انجام گیرد و ارجح آنست که تمرینهای نامبرده بدون اطلاع قبلی انجام پذیرد. ماده 37 - تمرینهای مبارزه با حریق مذکور در ماده 36 باید تقریباً با شرایط واقعی تطبیق نموده و شامل استعمال وسائل و تجهیزات آتش نشانی باشد. شرکت کارکنان در مبارزه با حریق‌ ماده 38 - در هر یک از کارگاهها که دارای دسته های آتش نشانی تعلیم یافته نمیباشد باید سعی شود که تدریجاً کلیه کارکنان بخصوص کلیه نگهبان ها را با طرز استعمال و به کار انداختن وسائل و تجهیزات مبارزه با حریق و همچنین استفاده از هر یک از آنها در مقابل نوع حریقی که برای آن منظور گردیده کاملاً تربیت و آماده کرد تا در موقع آتش‌سوزی بتوانند تحت رهبری اکیپ های مجهز و تعلیم یافته کارگاه انجام وظیفه نمایند. ماده 39 - در کارگاهها باید کارگران جدید الاستخدام را بکلیه وسائل و تجهیزات مبارزه با حریق - درهای خروجی و موارد استفاده از آنها در موقع پیش آمد آتش سوزی آشنا نمود. فصل سوم‌ - انبار کردن و نگاهداری مواد قابل انفجار و مواد قابل اشتعال‌ ماده 40 - مواد قابل انفجار تجارتی را باید بر طبق مقررات خاصی که به تصویب مقام صلاحیت دار رسیده است انبار و نگاهداری نمود. ماده 41 - نگاهداری و ذخیره مایعات قابل اشتعال با نقطه سوخت کمتر از 21 درجه سانتیگراد (با طریق آزمایش تعیین گردیده در محل کار باید به 18 لیتر آنهم فقط در ظروف مخصوص سر بسته محدود کرده و دور از منابع جرقه و حرارت قرار داد. ماده 42 - مایعات قابل اشتعال که در ظروف سر بسته نگاهداری می‌شوند باید بمقدار محدودی که از طرف مقام صلاحیتدار تعیین می‌شود در انباری که از نقطه نظر ساختمان در مقابل حریق مقاومت داشته و بالای سطح زمین قرار گرفته و به وسیله دیوار ها و در و پنجره های ضد حریق خودکار از سایر قسمت های ساختمان مجزا می‌شود نگاهداری کرد. ماده 43 - در ساختمان در و پنجره و هر قسم مدخل انبار های ماده 42 نباید شیشه شفاف به کار رود و در صورت لزوم باید از شیشه مات استفاده شود. ماده 44 - نگاهداری و ذخیره مقادیر زیاد مایعات قابل اشتعال فقط در مخازن مجزا و یا تانکهای مخصوصی که در بالا یا زیر زمین ساخته شده (مخازن زیر زمینی دارای رجحان بیشتری م. ب.) و بفاصله کافی از ابنیه دیگری که از طرف مقام صلاحیت دار تعیین می‌شود مجاز خواهد بود. ماده 45 - برای رسانیدن مصرف مواد قابل اشتعال قسمت های مختلف کارخانه باید از لوله استفاده شود. ماده 46 - از نظر نور در انبار های مذکور در ماده های 42 و 44 بایستی از چراغهای با حباب ضد شعله استفاده شود. ماده 47 - انبار بایستی مجهز بوسائل تهویه طبیعی و در صورت لزوم تهویه مصنوعی ضد شعله باشد. تبصره) کلیدها - فیوزها و سایر ادوات و وسائل الکتریکی در این گونه انبار ها بایستی از نوع ضد شعله انتخاب گردد. ماده 48 - تدابیر موثری باید اتخاذ شود که از چکه و نشت این قبیل مایعات قابل اشتعال و نفوذ به قسمتهای زیرین ساختمان و داخل آبروها و مجاری آب جلوگیری شود و ریخت و پاش اتفاقی آنها به میزانی محدود گردد که متضمن هیچگونه خطری نباشد و همچنین از امکان ایجاد هر قسم مخلوط قابل اشتعال و انفجار بخار و هوا مخصوصاً در حین انتقال مایعات مورد بحث ممانعت شود. ماده 49 - بطری های مخازن محتوی گازهای فشرده را ممکن است فقط در نقاط باز نگاهداری کرد مشروط به آنکه به طور کلی در مقابل تغییرات فوق العاده حرارت - اشعه مستقیم خورشید - تراکم برف یا رطوبت مداوم از آنها حفاظت شود. ماده 50 - بطریهای گاز که در داخل کارگاهها انبار میگردد محوطه نگاهداری آنها بایستی به وسیله دیوارها یا موانعی که در مقابل آتش و حرارت استقامت داشته باشند محصور و مجزا گردد و در صورت امکان حتی المقدور آنها را به طور قائم (سر بطری بطرف بالا) در گیره های مخصوصی که مانع از زمین افتادن آنها میشود نگاهداری کرد. تبصره) انبار بطری ها و مخازن گازهای فشرده باید دارای تهویه کافی باشد. ماده 51 - گازهای فشرده را بهیچوجه نباید نزدیک و در مجاورت مواد فوق العاده قابل اشتعال نگاهداری کرد. ماده 52 - در صورت نشت گازهای قابل اشتعال بایستی بلافاصله منابع حرارت و جرقه ها را از بین برده و جریان برق را قطع کرد و به آتش نشانی شهر و فروشنده این قبیل گازها اطلاع داد و نسبت بتهویه محل اقدام فوری نمود. ماده 53 - محل انبار این نوع بطریها بایستی حتی الامکان از سرایت حریق دور بوده و مجهز بدستگاه ثابت آب پاش خودکار باشد. ذغال سنگ - سلولوئید و سایر اجسام جامد شدید الاشتعال‌ ماده 54 - جهت نگاهداری و ذخیره مقادیر زیاد ذغال سنگ و جلوگیری از احتراق خود بخود چنانچه در محلهای باز نگاهداری شود بایستی آن را به صورت توده های جداگانه انبار نمود به طوریکه ضخامت قشر ذغال در هیچ نقطه ای از توده های انباشته شده بیش از 3 متر از سطحی که در معرض هوا قرار گرفته فاصله نداشته باشد. ماده 55 - انبار ذغال‌سنگ و ذغال چوب باید در محلی قرار گیرد که در مجاورت آتش نبوده و ساختمان آن‎ بایستی از مصالح مقاوم در مقابل حریق ساخته ‎شده و دارای تهویه کافی باشد. ماده 56 - ذغال سنگ پودر شده که درجه حرارت آن از 65 درجه سانتیگراد تجاوز کند قبل از آنکه در ظروف و یا مخازن ریخته شوند باید بقدر کافی آنها را سرد نمود. ماده 57 - سطل ها یا ظروف مخصوص نگاهداری ذغال پودر باید از مواد نسوز تهیه و بقسمی محل آنها انتخاب شود که تشعشعات حرارتی دیگهای بخار کوره ها لوله های بخار یا سایر منابع ‎حرارتی نتوانند درجه‎ حرارت محتویات‎ آنها را به میزان مخاطره انگیزی بالا ببرند. ماده 58 - سلولئید و سایر مواد شدید الاشتعال جامد را بایستی فقط در شرایطی که از طرف یک مقام صلاحیت دار تعیین گردیده است انبار نمود. ماده 59 - مقادیر زیاد تراشه و مواد بسته بندی شده قابل اشتعال را باید در ساختان‌های مجزا یا در اطاقهای مقاوم در مقابل حریق یا اطاقهائیکه از دیوارهای فلزی ساخته شده و با درهای فلزی مجهز گردیده نگاهداری شوند. ماده 60 - در اطاقهای مذکور در ماده 59 بهیچوجه نباید دریچه و مدخلی که در آن شیشه شفاف به کار رفته وجود داشته باشد استفاده از شیشه های مات مانعی ندارد. ماده 61 - چنانچه مواد مذکور فوق مقدارشان کم باشد میتوان آنها را در صندوق های فلزی سرپوش دار نگاهداری کرد. ماده 62 - استعمال دخانیات - روشن کردن و همراه داشتن کبریت - فندک و هر گونه اشیاء مولد شعله یا جرقه بایستی در کلیه نقاطی که در آنها مواد قابل احتراق مواد قابل اشتعال و یا مواد قابل انفجار نگاهداری و یا به کار برده میشود ممنوع باشد. فصل چهارم - از بین بردن فضولات‌ ماده 63 - در مواردی که فضولات صنعتی قابل احتراق - اشتعال و قابل انفجار با وسائل مکانیکی بخارج حمل نمی شود بهیچوجه نباید اجازه داد که در سطح کارگاهها متراکم گردد بلکه باید آنها را در صندوقهای فلزی سرپوش‎ دار جمع‌آوری و مرتب بخارج حمل‌‎ کرد. ماده 64 - در کلیه محلهائیکه فضولات آغشته بروغن کهنه پاره هائیکه برای تمیز نمودن ماشین آلات و یا کارهای دیگر مورد استفاده قرار میگیرد و همچنین فضولاتیکه ممکن است بخودی خود آتش گیرند وجود دارد بایستی در صندوق های فلزی سرپوش دار نگاهداری شوند. از بین بردن فضولات‌ ماده 65 - محتویات ظروف و صندوقهای مذکور در ماده 63 و 64 را باید به طور مرتب بخارج کارگاه حمل و سوزانید و یا در زیر خاک دفن نمود مگر در مواردی که باید آنها را مدل بندی نموده و طبق برنامه بخارج حمل کرد. ماده 66 - فضولات مواد قابل اشتعالی که به صورت مدل بندی در میآیند باید در انبارهائی که دیوار و درب آنها فلزیست یا در ساختمانی که از مصالح نسوز ساخته شده دور از کارگاه نگاهداری گردد این فضولات را اقلا ماهی یکمرتبه باید بخارج حمل کرد. ماده 67 - میتوان مدت مذکور در ماده فوق را در صورتی که انبار دارای فاصله کافی طبق نظر مقام صلاحیتدار از کارگاه باشد تمدید نمود ولی مدت تمدید نباید تا حدی باشد که فضولات جمع آوری شده تولید خطر بنماید. ماده68 - فضولات و زباله ها را بایستی درکوره های مخصوص ‎انسینراتور (INCIN.ERATORS) سوزاند. ماده 69 - در کارخانجاتیکه فضولات را برای ایجاد حرارت مورد استفاده قرار میدهند بایستی فوراً آنها را سوزاند. ماده 70 - در مواردی که فضولات در هوای آزاد سوزانده می‌شود این عمل نباید در فاصله ای کمتر از 15 متر (50 فوت‌) از ساختان‌های قابل احتراق و 6 متر (20 فوت‌) در سایر ساختان‌ها انجام گیرد. ماده 71 - احتیاطات لازم برای حفظ اشخاصی که فضولات را میسوزانند باید به عمل آید. ماده 72 - فضولات شدید الاشتعال را باید جداگانه سوزاند. ماده 73 - برای جمع آوری و انبار کردن مواد نیم سوخته و ذغالها یا قشرهائی که از تراشیدن و تمیز نمودن داخل لوله های حامل مواد نفتی کورهای دستگاه های پالایشگاهها و دوده های سایر کوره ها حاصل میشود باید از محفظه های دائمی غیر قابل اشتعال یا محلهای بی خطر دیگری در داخل کارگاهها که حداقل 15 متر (50 فوت‌) دورتر از ساختان‌های اصلی ساخته می‌شود استفاده گردد و سپس آن ها را بوسائل لازم معدوم نمود. ماده 74 - پوست ها و قشرهائیکه از تمیز نمودن داخل ظرفهای محتوی گاز نفت خام و یا مواد تقطیری تصفیه نشده جمع آوری می‌شود باید در بشکه های فلزی ریخته و در زیر آب نگاهداری ‎شود و سپس در اسرع وقت ‎آنها را در محل بی‎ خطری در زیر خاک مدفون‌‎ ساخت‌. فصل پنجم - جلوگیری از حوادث ناشی از صاعقه‌ ماده 75 - در موارد زیر باید علیه صاعقه تدابیر حفاظتی اتخاذ نمود. الف - ابنیه و محلهائی که در آنها مواد قابل اشتعال تهیه مصرف و یا انبار می‌شوند. ب - تانکهای مخزن مایعات نفتی - روغنی رنگ و هر گونه مایعات قابل اشتعال دیگر. ماده 76 - در مناطقیکه صاعقه بکرات بوقوع می پیوندد تدابیر حفاظتی مخصوصاً در موارد زیر باید اتخاذ گردد. ب - آسیا‌های مواد غذائی و آرد. ج - ابنیه مجزایی که در آنجا مواد قابل اشتعال از قبیل گازها - ابخره گردها و غبارهای متشکل از الیاف پشم و پنبه و نظائر آن وجود دارد. د - نوکهای فلزی - پایه های فلزی پرچم در ساختان‌های مرتفع و برجهای آب‌. اتصال زمین در ساختان‌ها ماده 77 - بناها - مخازن و سایر ساختان‌هائیکه سقف یا بدنه آنها دارای پوشش فلزی بوده و از نظر هدایت الکتریسیته بهم متصل میباشند ولی بر روی پایه عایق قرار گرفته اند باید از نظر الکتریکی به طور صحیح بزمین اتصال داده شود. ماده 78 - از نظر جلوگیری از مخاطرات برق ساکن بایستی مخازن حاوی مواد قابل اشتعال برجهای عملیات مواد قابل اشتعال و لوله های معبر مواد قابل اشتعال دارای اتصال زمین موثری بوده که اقلا هر شش ماه یکمرتبه مورد معاینه و آزمایش دقیق قرار گرفته و در صورت لزوم تعمیر شود. ماده 79 - در اماکنیکه امکان ذخیره شدن برق ساکن در اشخاص یا در اشیاء وجود داشته و اشخاصی یا اشیاء مذکور در معرض تماس با گازهای قابل اشتعال یا انفجار قرار گیرند (مانند کیفیتیکه دراطاق عمل دربیمارستانها و غیره وجود دارد) برای جلوگیری از ایجاد جرقه ناشی از تخلیه برق ساکن و دفع خطرات آن بایستی تدابیر لازم اتخاذ و پیش بینی شود. برق گیر و منضمات آن‌ ماده 80 - ساختان‌هائیکه از مصالح عایق الکتریسیته ساخته شده و یا در ساختان‌هائیکه پوشش فلزی آنها از نقطه نظر هدایت جریان الکتریسیته بهم متصل نیستند بایستی با میله برق گیر رشته های هادی جریان و اتصال زمین مجهز شوند. ماده 81 - دودکش ها و دستگاههای تهویه و اشیاء فلزی دیگر که نسبت به بدنه ساختمان مرتفع بوده یا پیش آمدگی دارند باید به طریق قابل اطمینانی بسیستم برق گیر ساختمان اتصال داده شود. ماده 82 - اجسام فلزی که در داخل بنائی به کار رفته و در فاصله ای در حدود 80 /1 متر (6 فوت‌) از سیمهای برق گیر قرار گرفته باید بآن اتصال داده شود. ماده 83 - در داخل بنائی که اجسام فلزی با ابعاد بزرگی وجود دارد باید جسم مذکور را از بالاترین نقطه در داخل بنا به زمین اتصال داد. ماده 84 - اجسام فلزی که یکی از ابعاد آنها بیش از 8 /1 متر (6 فوت‌) در داخل یک بنا باشد و بفاصله ای بیش از 8 /1 متر (6 فوت‌) از سیم برق گیر قرار گرفته باشد باید به طور مستقل بزمین اتصال داده شود. ماده 85 - کلیه برق گیر ها و منضمات آن باید اقلا هر 6 ماه یکمرتبه بازرسی و آزمایش گردیده و در صورت لزوم تعمیر گردد. ماده 86 - در مورد کلیه سیمهای هوایی مربوط بروشنائی - نیروی برق - تلفن - رادیو و تلویزیون که وارد ساختمان میشود باید قبل از ورود به بنا مجهز به وسیله صاعقه شکن بوده مگر آنکه از نظر فنی وجود آن ضروری باشد. این آیین نامه مشتمل بر 86 ماده و 6 تبصره به استناد ماده 47 قانون کار تدوین و در سی و پنجمین جلسه شورای عالی حفاظت فنی مورخ 4 شنبه‌1340/6/1 به تصویب نهایی رسیده و قابل اجراست‌. دریافت فایل پی‌دی‌اف مصوب 1391/07/16 وزیر تعاون, کار و رفاه اجتماعی هدف از بازنگری و اصلاح آیین‌نامه پیشگیری و مبارزه با آتش سوزی در کارگاه ها (مصوب 1340/6/1 شورای عالی حفاظت فنی) به روزرسانی آن به منظور پیشگیری هر چه بیشتر از حوادث و صدمات منجر به خسارات جانی و مالی و تامین ایمنی و حفاظت نیروی انسانی و منابع مادی م. ب. که به استناد ماده 85 قانون کار جمهوری اسلامی ایران تهیه گردیده و برای کلیه کارگاههای مشمول قانون کار لازم الاجراست. ماهیت آتش : بروز آتش نیاز به زمینه های فیزیکی و شیمیایی محل وقوع دارد. اصولاً عوامل موثر در ایجاد آتش سوزی متعدد م. ب. ولی برای ایجاد آتش وجود چهار عامل: اکسیژن، حرارت، مواد قابل اشتعال و واکنش های زنجیره ای (برای تداوم حریق) که به هرم آتش معروف است ضروری است و در صورت حذف حداقل یکی از آنها ادامه حریق ممکن نیست. آتش نوع A: به معنی آتش ناشی از سوختن مواد قابل احتراق معمولی نظیر کاغذ، چوب، پارچه و بعضی لاستیک ها و مواد پلاستیکی م. ب. که پس از سوختن خاکستر به جا می گذارند. آتش نوع B: به معنی آتش ناشی از سوختن مایعات قابل اشتعال مانند گریس، روغن، بنزین، قیر، نفت، رنگهای نفتی، حلالها و الکل م. ب.. آتش نوع D: آتش ناشی از سوختن فلزات قابل احتراق نظیر منیزیم، تیتانیوم، زیرکونیوم، سدیم، لیتیوم و پتاسیم م. ب.. الف - مکانهای کم خطر: شامل مکانهای با قابلیت اشتعال و نرخ حرارت آزاد شده محدود بوده یا تراکم مواد سوختنی در آنها کمتر از 50 کیلوگرم در مترمربع باشد. مانند ساختان‌های اداری، مسکونی، بیمارستانها، مساجد و اماکن مذهبی، مهمانسراها و هتل ها. د - مکانهای پرخطر گروه 1: شامل مکانهای با قابلیت اشتعال و نرخ حرارت آزاد شده و سرعت گسترش بالا بوده لیکن تراکم مواد سوختنی در آنها پایین باشد. مانند ساختان‌های حساس اداری - آموزشی، مخابراتی، امنیتی و کارگاههای کوچک مواد شیمیایی و آزمایشگاهها سامانه اعلام حریق : به معنی سامانه طراحی شده برای شناسایی خودکار وقوع آتش به وسیله حرارت، شعله، نور، دود یا دیگر محصولات ناشی از احتراق و توسط یک مرکز کنترل اطلاعات شناسایی شده و ضمن پردازش آن اطلاعات وقوع یک آتش سوزی به وسیله انواع وسایل هشداردهنده به صورت نیمه خودکار یا خودکار اعلام می‌گردد. سامانه اطفاء حریق ثابت : به معنی سامانه نصب شده به صورت ثابت که برای اطفاء حریق یا کنترل آن در محل نصب سامانه م. ب.. اطفاء حریق داخل ساختمان : به معنی فعالیت فیزیکی برای جلوگیری از حریق، نجات یا هر دو در داخل ساختمان یا سازه های سربسته که دچار حریق شده، م. ب.. خاموش کننده دستی : خاموش کننده های با حداکثر وزن 14 کیلوگرم حاوی مواد متناسب خاموش کننده آتش م. ب.. طبقه بندی خاموش کننده دستی حریق : به معنی طبقه بندی از نظر حروف الفبایی است و به خاموش کننده هایی گفته می‌شود که برای انواع حریقهای گروه های شش گانه فوق الذکر طراحی شده و برای اطفاء آنها موثر است. رنگ مناسب برای بدنه خاموش کننده ها شامل قرمز برای خاموش کننده حاوی آب (به هر صورت شامل اسپری و آب پودری (پاورقی 4))، قرمز با باند آبی برای خاموش کننده مولد کف (و کف اسپری)، قرمز با باند سفید برای خاموش کننده پودر شیمیایی یا پودر خشک، قرمز با باند کرم برای خاموش کننده پودر مرطوب، قرمز با باند سیاه برای خاموش کننده CO2 و قرمز با باند زرد برای خاموش کننده حاوی گازهای بی اثر و (پاورقی 5) HFC2 م. ب.. خاموش کننده آب و گاز : خاموش کننده ای است که ماده خاموش کننده آن پایه آبی دارد. ظرفیت این خاموش کننده های آب تحت فشار معمولاً تا 9 لیتر م. ب. و وزن کلی خاموش کننده با کلیه متعلقات آن از 14 کیلوگرم تجاوز نمی کند. خاموش کننده های آب و گاز تحت فشار دائم، معمولاً به کمک گاز ازت یا هوای فشرده با فشار 160 پوند براینچ مربع تحت فشار قرار می گیرند. خاموش کننده حاوی کف : خاموش کننده ای است که ماده خاموش کننده آن کف مکانیکی بوده که به کمک گاز 2 CO و ازت تحت فشار 150 پوند بر اینچ مربع قرار می‌گیرد. در یک نوع از خاموش کننده ها 75 درصد ظرفیت آبی سیلندر حاوی محلول کف بوده و مابقی ظرفیت آن حاوی گاز عامل فشار م. ب.. خاموش کننده های حاوی کف معمولاً در ظرفیت های 6 تا 9 لیتری به صورت دستی و در ظرفیت های حداکثر 90 لیتری به صورت چرخدار تولید می گردند. خاموش کننده های پودر و گاز تحت فشار دائم : خاموش کننده ای است که ماده خاموش کننده آن پودر شیمیایی و عامل فشار آن هوای خشک و یا نیتروژن م. ب. که هر دو درون یک سیلندر نگهداری می‌شوند و شامل یک نشانگر فشار هوا و یا گاز ازت است. خاموش کننده متحرک : شامل خاموش کننده های چرخدار تا 90 کیلوگرم گنجایش ماده خاموش کننده م. ب. که اغلب توسط یک نفر قابل جابه جایی و مورد استفاده برای خاموش نمودن حریقهای محدود م. ب.. خاموش کننده نیمه متحرک : شامل یک نقطه برداشت ثابت از ماده خاموش کننده و تجهیزات متحرک پاشنده برای اطفاء حریق در یک محدوده معین م. ب.. مانند جعبه اطفاء حریق موسوم به جعبه F برای برداشت آب، یا برداشت مشابه از ماده خاموش کننده دیگر مانند دی اکسید کربن. همچنین برداشت توسط مانیتور ثابت که دارای شعاع و زوایای عملیاتی اطفاء م. ب. نیز در این دسته قرار می‌گیرد. سامانه ثابت اطفاء حریق : شامل مجموعه ای از مخازن ماده خاموش کننده، شبکه توزیع و افشانه(پاورقی)ها م. ب. که به صورت دستی، نیمه خودکار یا خودکار راه اندازی می‌شود. نگهداری : به معنی اجرای فرایند سرویس بر روی سامانه ها و تجهیزات آتش نشانی به جهت اطمینان از عملکرد مناسب آنها در مواقع وقوع حریق م. ب.. نگهداری متفاوت از بازرسی م. ب. در نگهداری کنترل قطعات، وسایل و منابع کنترل حریق ضروری م. ب.. استاندارد معتبر : استاندارد معتبر منظور تمام استانداردهای مصوب موسسه استاندارد ملی ایران و هر استاندارد بین المللی معتبر مرتبط که مورد تایید این موسسه باشد. تمرین کردن : به معنی ایجاد مهارت و تجربه از طریق آموزش و تمرینهای عملی در ارتباط با کار کردن با تجهیزات همانند وسیله محافظت سامانه تنفسی که احتمال استفاده و عملکرد آنها در وظایف معین محدود م. ب.. مقاومت در برابر شعله : خاصیت مواد یا ترکیبی از اجزاء مواد برای جلوگیری از احتراق و ممانعت از گسترش شعله م. ب.. حریق در مرحله شروع : به معنی حریقی است که در مرحله آغازین یا شروع بوده و می توان به وسیله کپسول اطفاء حریق قابل حمل و نقل، شیر آب آتش نشانی کلاس 2 و سامانه های کوچک شیلنگ آب بی نیاز از لباس محافظ یا وسیله تنفسی آن را خاموش نمود. دی اکسید کربن (CO 2) : به معنی گاز خنثی، بی رنگ، بی بو و عایق الکتریسیته که برای اطفاء آتش از طریق کاهش غلظت اکسیژن یا بخار سوخت در هوا و سرد کردن آن تا حدی که احتراق غیرممکن گردد به کار گرفته می‌شود. پودر شیمیایی خشک : ترکیبی از ذرات بسیار ریز شیمیایی نظیر بیکربنات سدیم، بیکربنات پتاسیم، بیکربنات پتاسیم با پایه اوره، کلرید سدیم یا فسفات منوآمونیوم تکمیل شده به وسیله فرایند ویژه برای ایجاد مقاومت نسبت به سفت و فشرده شدن و جذب رطوبت و علاوه بر این قابلیت جریان یابی (سیالیت) مناسب م. ب. که عاملی برای اطفاء آتش از طریق کاهش غلظت اکسیژن یا بخار سوخت در هوا و ایجاد حائل برای دسترسی مواد سوختنی به هوا م. ب.. ترکیبات بسیار ریز تحت نام تجاری آئروسل پودری معروف به (پاورقی)DSPA که سیستم پاشنده آنها شامل مخزن کوچک و افشانه خودکار حساس به حرارت یا متصل به راه انداز الکتریکی هستند نیز در این دسته قرار می گیرند. پودر خشک : ترکیب ذرات خاموش کننده سنگین شامل نوع S (مخلوطی از کلرورهای فلزی)، نوع C (مخلوطی از پودر گرانیت، کلرور فلزی و مواد دیگر) و پودرهای معدنی خالص م. ب. که برای خاموش نمودن آتش فلزات قابل احتراق دسته D به کار می رود. این عامل از طریق قطع دسترسی مواد آتشگیر به اکسیژن هوا عمل می کند. پودر شیمیایی خشک چند کاره : پودر خشکی است که برای استفاده در حریقهای دسته A و B و C مورد تایید قرار گرفته است. کف : به معنی تجمع پایدار حبابهای ریز که به صورت آزاد بر روی سطح مایعات مشتعل جریان می یابد تا با تشکیل یک پوشش یکپارچه جهت محبوس کردن سطح ماده آتش گرفته و بخارات قابل احتراق و در نهایت خاموش کردن حریق عمل می کند. انواع کف: شامل کف شیمیایی (در بر گیرنده واکنش همزمان مواد شیمیایی در آب برای تولید کف)، کف مکانیکی (شامل وارد کردن هوا به درون ماده کف ساز محلول در آب) و کف تر (ترکیبات پتاسیم محلول در آب حاوی دترجنت است و تنها برای اطفاء حریقهای آشپزخانه به کار می رود) م. ب.. نوع متداول کف مکانیکی است و دارای سه گروه زیر است: پاشنده های کف اسپری که با نامهای تجاری مختلف به بازار آمده است نیز حاوی این دسته کف ها است که نحوه پاشش آن متفاوت و تحت فشار بالای ازت به صورت اسپری م. ب.. هاله (لایه) آبی تشکیل دهنده کف: به معنی فعال کننده سطح فلئورینه شده همراه با پایدار کننده کف که توسط آب رقیق شده و به عنوان مانع فوری برای جلوگیری از مخلوط شدن هوا با بخار سوخت به وسیله گسترده کردن یک هاله آبی بر روی سطح بعضی از سوختهای هیدروکربنی که قابلیت جلوگیری از تولید بخارات سوخت را دارا م. ب.. آب حاوی مواد مرطوب کننده : ترکیبی از آب به همراه مقدار محدودی دترجنت برای کم کردن کشش سطحی آب در مواقعی که نفوذ در داخل تل مواد سوختنی مدنظر باشد یا برای ایمن سازی باند فرود اضطراری هواپیما م. ب. لیکن در دسته کف قرار نمی گیرد. ترکیبات هالوژنه (هالن و ترکیبات HFC) : این ترکیبات از مشتقات CH 4 یا C 2H 6 می‌باشند که به جای یک یا چند هیدروژن، یک یا چند عنصر هالوژنه (شامل I - C - Br - F) جایگزین شده است. وجود فلئور در این ترکیبات بر پایداری و بی اثر بودن آنها می افزاید. این ترکیبات علاوه بر رقیق سازی اکسیژن هوای اطراف محدوده آتش، واکنشهای زنجیره ای را نیز مهار می نماید. هالن های سنتی به علت اثرات سمی مخربی که دارد دارای ممنوعیت استفاده م. ب. لیکن ترکیبات جایگزین آن شامل هیدروفلوروکربنها (پاورقی)HFCs و گازهای بی اثر (پاورقی)IG سازگار با محیط زیست و متداول می‌باشند. هیدروفلوروکربن ها (HFCs) : این ترکیبات شبیه هالن ها و به عنوان جایگزینهای آنها می‌باشند که اکثر آنها از نظر ساختمان ملکولی شبیه هالنها می‌باشند ولی اثر تخریبی کمتری دارند. این ترکیبات به دلیل ملاحظات قانونی زیست محیطی به عنوان جایگزین های هالن مورد استفاده قرار می گیرند و با کدهایی نظیر 32، 123، 125، 141، 134، 225 معرفی شده اند. معروفترین این دسته با نامهای تجاری (Ea) 227 - HFC با فرمول3 CF 3CHFCF و 200- FM م. ب.. عامل گازی خاموش کننده : ماده خاموش کننده ای است که در درجه حرارت و فشار معمول اتاق به حالت گازی م. ب. و دارای ویسکوزیته پایین بوده که قابلیت انتشار و نفوذ سریع داشته و به شکل یکنواخت در یک محیط سربسته پخش می‌شود. افشانه : به معنی وسیله مورد تاییدی است که در محلهای احتمالی بروز آتش نصب می‌شود و جریان آب، پودر یا سایر ترکیبات خاموش کننده را برروی آتش می پاشد. شکل و کارایی افشانه متناسب با ماده خاموش کننده م. ب.. سامانه افشانه ای : به معنی سامانه لوله کشی است که مطابق با استانداردهای معتبر نظیر استانداردهای مهندسی حفاظت در برابر حریق طراحی شده برای کنترل و اطفاء حریق نصب می‌گردد این سامانه شامل منبع یا مخزن خاموش کننده به میزان کافی و قابل اطمینان و شبکه ای از لوله کشی با اتصالات و اندازه های ویژه و تعداد افشانه لازم که بهم متصل شده اند م. ب.. سامانه همچنین دارای یک شیر کنترل و یک وسیله برای فعال کردن اعلام خطر مکانیکی یا الکتریکی پیش از بکاراندازی و در حال کار م. ب.. سامانه افشانه ای تحت فشار دائم : منظور سامانه اطفاء حریق است که تحت فشار معین ماده خاموش کننده (اغلب آب) بوده و عملکرد افشانه ها به صورت خودکار م. ب.. در این شبکه اغلب افشانه ها در اثر افزایش دمای محیط عمل نموده و اجازه پاشش ماده خاموش کننده برروی حریق را می دهند. سامانه شیرهای برداشت آب آتش نشانی(پاورقی) : به سامانه ای اطلاق می‌شود که شامل مخزن آب با حجم پشتیبانی کافی، پمپ متناسب جهت تامین فشار یا شبکه مطمئن آبرسانی، اتصالات و لوله های انتقال و شیرهای برداشت و امکانات شیلنگ و نازل متناسب و به تعداد و فواصل کافی باشد. این سامانه در 4 سطح از بعد مصرف کننده به شرح زیر طبقه بندی می‌شود: الف - سامانه شیر آب آتش نشانی نوع 1: به سامانه دارای شیلنگ با قطر حداقل 5 / 2 اینچ و نازلهای مناسب برای استفاده (یا آبگیری خاموش کننده متحرک) توسط مامورین آتش نشانی و افرادی که برای استفاده از سامانه لوله های آب با فشار زیاد آموزش دیده اند م. ب.. ب - سامانه شیر آب آتش نشانی نوع 2: به معنی سامانه دارای شیلنگ با قطر حداقل 2 اینچ و نازلهای مناسب برای استفاده توسط مامورین آتش نشانی یا افراد آموزش دیده م. ب.. که امکان اطفاء کامل حریق را در مرحله شروع فراهم می نماید. ج - سامانه شیر آب آتش نشانی نوع 3: سامانه ترکیبی از شیلنگ آب با قطر حداقل 5 / 1 اینچ و نازلهای مناسب برای استفاده توسط مامورین آتش نشانی یا افراد عادی م. ب.. که امکان مهار یا اطفاء کامل حریق را در مرحله شروع فراهم می نماید. د - سامانه کوچک شیلنگ آب: به معنی سامانه شیلنگی آب با قطر حداقل 75 / 0 اینچ (3⁄4 اینچ) و نازلهای مناسب برای استفاده توسط مامورین آتش نشانی یا افراد عادی م. ب.. که امکان مهار یا اطفاء کامل حریق های محدود و محیط با درجه خطر پایین را در مرحله شروع فراهم می نماید. سامانه خاموش کننده ثابت با فشار بالا : به معنی سامانه ثابت خاموش کننده حریق م. ب. که شامل مخزن ماده خاموش کننده با حجم پشتیبانی کافی یا شبکه مطمئن آبرسانی، اتصالات و لوله های انتقال و افشانه ها به تعداد و فواصل کافی باشد. این سامانه باید براساس اصول فنی و مطابق استاندارها یا توصیه نامه های معتبر مهندسی حفاظت در برابر حریق طراحی شده برای اطفاء حریق نصب می‌گردد. ایستگاه آتش نشانی : به ایستگاه عمومی یا صنعتی آتش نشانی اطلاق می‌گردد که دارای ساختمان، نیروی آموزش دیده و ماهر (آتش نشان)، تجهیزات و سازمان متناسب و کافی مطابق استانداردها بوده و اکیپ های آماده به کار آن در مواقع مورد نیاز قادر به حضور به موقع در محل و اقدام موثر برای نجات افراد و اطفاء حریق باشد. نیروی آتش نشان : به نیروی آموزش دیده ای اطلاق می‌شود که وظیفه وی انجام عملیات اطفاء حریق و نجات افراد حادثه دیده م. ب.. به این افراد نباید وظایف شغلی غیرمرتبط واگذار گردد. محل استقرار این افراد ایستگاه آتش نشانی م. ب.. وسایل حفاظت فردی آتش نشانی : به وسایلی اطلاق می‌گردد که فرد آتش نشان یا نیروی کمکی آموزش دیده را در مقابل خطرات ناشی از عملیات امداد و اطفاء حریق محافظت نماید. این تجهیزات باید متناسب با سطوح عملیاتی باشد و شامل لباس مقاوم به حریق، دستکش، کلاه ایمنی آتش نشانی، وسایل تنفسی و کمک تنفسی و کفش یا چکمه مقاوم م. ب.. کلاه ایمنی آتش نشانی : وسیله محافظت از سر است که شامل پوسته محکم و مقاوم، بند چانه و برای ایجاد محافظت از سر یا قسمتهای مرتبط با آن در برابر ضربه و اشیاء نوک تیز، شوک الکتریکی، گرما و شعله م. ب.. وسیله تنفسی و کمک تنفسی : شامل تجهیزات متناسب و استاندارد تصفیه هوا (ماسک تنفسی) یا هوا رسان م. ب. که تنفس راحت و ایمن را برای آتش نشان در حین عملیات فراهم نماید. وسیله تنفسی مشترک : به معنی ابزار جانبی دستگاه کامل تنفسی است که اجازه تنفس به شخص دوم از یک منبع تامین هوا را از شخصی که آن را به تن کرده است می دهد. وسیله تنفسی با فشار مثبت : به معنی وسیله کامل تنفسی است که در آن فشار هوای تنفسی در دهانه و ماسک نسبت به فشار هوای محیط اطراف هنگام دم و بازدم بالاتر م. ب.. لباس آتش نشانی : لباسی است متناسب با نوع عملیات و مقاوم در مقابل حریق بوده و ساختار و عملکرد آن توسط مبادی ذیربط مطابق با الزامات استاندارد تایید شده باشد. این لباسها باید مقاوم در برابر پارگی بوده و حداقل دارای سه لایه مقاوم در برابر حرارت و نفوذ آب و مایعات باشد. لایه خارجی لباس آتش نشانی : لایه خارجی ماده ای است بر روی لباس آتش نشان ها که خارجی ترین مانع بین آتش نشانها و محیط م. ب.. این قسمت به لایه مقاوم در برابر رطوبت و آستری متصل می‌شود. لایه محافظ لباس آتش نشانی : به معنی مواد مورد استفاده برای جلوگیری از انتقال آب، مایعات خورنده و بخار یا دیگر بخارات داغ از خارج لباس به بدن م. ب.. دستکش ایمنی آتش نشانی : این دستکش برای حفاظت از دست و بازو در مقابل صدمات ناشی از حریق مورد استفاده قرار می‌گیرد و در برابر پارگی، سوراخ شدن، نفوذ حرارت و رطوبت مقاوم بوده و تاییدیه آزمایش مطابقت با استاندارد را داشته باشد. کار سرد : انجام عملیات تعمیراتی و تاسیساتی که نیاز به حرارت یا الکتریسیته ندارد و سبب ایجاد حرارت نیز نمی شود. کار گرم : انجام عملیات تعمیراتی و تاسیساتی که نیاز به حرارت یا الکتریسیته دارد یا انجام آن سبب ایجاد حرارت یا جریان الکتریسیته می‌شود. کار گرم الزاماً با مجوز ایمنی و با حضور ناظر ایمنی انجام می‌گردد. مجوز ایمنی : منظور مجوزی است که توسط افراد صاحب صلاحیت کارگاه جهت انجام کار تعمیراتی یا تاسیساتی صادر می‌گردد. حسب مورد برای انجام کار گرم یا عملیات کار سرد خلاف رویه عادی باید مجوز ایمنی توسط مسئول مربوطه صادر گردد. افراد یا شرکتهای صاحب صلاحیت (مشاور ذیصلاح) : متخصصین دارای تحصیلات عالی و تجربیات مرتبط با مهندسی ایمنی (یا مهندسی حریق)، مهندسی بهداشت حرفه ای و سایر رشته های مهندسی مرتبط یا شرکتها و نهادهایی که به موجب قانون (مطابق آیین‌نامه مشاورین حفاظت فنی و خدمات ایمنی مصوب شورای عالی حفاظت فنی) مجاز به فعالیت در زمینه ارزیابی ریسک حریق و طراحی و اجرای تاسیسات و تجهیزات آتش نشانی باشند. نقطه آتش گیری (Fire point) : نقطه آتش گیری بیان کننده حداقل دمای مورد نیاز برای شروع حریق در یک مخلوط مایع - بخار در فضای مظروف م. ب. که در نزدیکی سطح مایع توسط یک شعله محرک باعث آتش گیری آن برای مدت حداقل 5 ثانیه می‌شود ولی الزاماً به معنای ادامه حریق نیست. نقطه آتش گیری بالاتر از نقطه شعله زنی بوده و حدوداً 10 درجه سانتی گراد بیش از نقطه شعله زنی برای مواد مختلف م. ب.. درجه اشتعال (Ignition Temperature) : درجه اشتعال کمترین درجه حرارت مورد نیاز جهت ادامه احتراق ماده سوختی یا آتش گیری آن بدون محرک خارجی م. ب.. درجه اشتعال برای هر سوخت درجه حرارتی است که انرژی محرکه آن اجزاء متشکله مولکولهای ماده را از هم جدا می سازد. این درجه برای جامدات، مایعات و حتی بخارات قابل تعمیم است. در این حرارت بخار کافی برای ادامه حریق تولید می‌شود. ساختان‌های موقت : به بناهایی گفته می‌شود که برای یک دوره زمانی کمتر از 5 سال به منظور تامین دفاتر اداری یا فنی، اسکان موقت کارکنان، انبار موقت یا کارگاه موقت احداث می‌گردد و در پایان عملیات پروژه جمع آوری می‌گردد. انبارهای داخلی : منظور انبارهایی است که در داخل بناهای صنعتی برای تامین مواد اولیه خط تولید تاسیس شده و یا انبار اولیه محصول باشد. ماده 1 - کلیه کارگاه ها باید دارای وسایل و تجهیزات کافی پیشگیری و مبارزه با آتش سوزی متناسب با ارزیابی خطر حریق و نوع آن در محیط کار بوده و در تمام ساعات شبانه روز اشخاص ماهر را که از آموزشهای لازم بهره مند و به طریقه صحیح به کارگیری وسایل و تجهیزات مربوطه آشنا باشند در اختیار داشته باشند. کارفرما مکلف است این تجهیزات و نفرات را تامین نماید. الف : سامانه تامین آب آتش نشانی: ماده 3 - برای خاموش کردن آتش سوزیهای احتمالی در کارگاههای مشمول ماده 2 باید سامانه آب مبتنی بر آب با فشار و دبی کافی وجود داشته باشد. سامانه خاموش کننده مبتنی بر آب باید به مخزن ذخیره متناسب طبق محاسبات فنی یا شبکه مورد اعتماد آب متصل باشد. کارفرما مکلف است این تجهیزات را تامین نماید. ماده 5 - برای جلوگیری از یخ زدن آب در لوله های اصلی و شیلنگها باید اقدامات احتیاطی از قبیل عایق پیچی و دفن لوله های اصلی و خالی کردن شیلنگ ها پس از استفاده و غیره به عمل آید و در نقاط سردسیر که احتمال انجماد آب در مخازن و لوله ها بیشتر است باید مخازن آب زیرزمینی بوده و از پمپ آب استفاده گردد و شیرهای آب باید حداقل در عمق 25 سانتی متری در حوضچه های مخصوص قرار داده شود و دریچه سرپوش آنها عایق بندی شده تا آب برف و باران در داخل آنها نفوذ ننماید. ماده 6 - برای اطمینان از آماده بودن لوله های اصلی آب آتش نشانی آزمایش ماهیانه آنها برای تمیز شدن از رسوبات ضروری م. ب.. ماده 7 - کلیه اتصالات و سرقفلها در شیلنگ و لوله های آب گیری آتش نشانی در کارگاهها باید از نوع و اندازه ای که در مرکز آتش نشانی محل به کار می رود انتخاب شود. ماده 11 - کلیه کارگاه ها اعم از اینکه در آنها تجهیزات حفاظتی از نوع سامانه ثابت خودکار یا نیمه خودکار وجود داشته یا نداشته باشد برای حفاظت علیه حریقهای کوچک اتفاقی باید به خاموش کننده های دستی مناسب با نوع حریق های احتمالی کوچک مجهز باشند. کارفرما موظف است به نحو مقتضی این تجهیزات را تامین نماید. ماده 18 - کارفرما مکلف است در مواردی که سامانه عمومی مبتنی بر آب برای خاموش نمودن حریقهای گسترده کافی یا مناسب نباشد، سامانه مناسب مبتنی بر کف، گاز CO 2، پودر یا HFC را نصب نماید. سامانه های مذکور علاوه بر خاموش کننده های دستی و چرخدار م. ب.. انتخاب سامانه خاموش کننده ثابت باید ب. ت. ب. نوع حریق احتمالی و چگونگی گسترش آن توسط افراد صاحب صلاحیت طراحی و نصب شود. ماده 20 - طراحی و عملکرد کلیه سامانه های کشف، اعلام و اطفاء ثابت باید طبق اصول علمی بوده و کارایی کافی در عملکرد را داشته باشند. عملکرد سامانه ها باید به تایید مقام صاحب صلاحیت برسد. شرح الزامات این سامانه ها در فصل پنجم خواهد آمد. ماده 21 - کارفرما مکلف است در مجموعه فعالیت کمیته حفاظت فنی و بهداشت کار تمهیدات مدیریتی و نیروی انسانی لازم را برای مقابله با آتش سوزی پیش بینی نماید. در کارگاه های فاقد کمیته مذکور برای اجرای مفاد این آیین نامه، متناسب با وسعت محدوده و شدت خطر احتمالی بروز حریق باید تمهیدات و امکانات لازم فراهم گردد. ماده 23 - در کارگاه های با تعداد نیروی انسانی بیش از 1000 نفر کارگر لازم است سامانه مدیریت ایمنی حریق طراحی و اجرا گردد. در این سامانه پس از ارزیابی هایی که توسط کارشناسان خبره صلاحیت دار انجام خواهد شد، کلیه تمهیدات مدیریتی و سخت افزاری مورد نیاز بایستی پیش بینی و تامین گردد. ماده 24 - در سامانه مدیریت حریق باید کارشناسان ذیربط یا شرکتهای ذیصلاح (طبق تدابیر و اعلام وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی)، ارزیابی ریسک و شناسایی محدوده خطر، کانونها، نوع خطرات موجود در کارگاه با تاکید بر خطر بروز حریق را انجام و نتایج بررسی ها را به طور مکتوب پس از ارزیابی در کمیته حفاظت فنی و بهداشت کار نگهداری گردد و نسخه ای از آن به اداره بازرسی کار محل ارسال گردد و تدابیر پیشگیرانه و حفاظتی ب. ت. ب. نوع و اندازه خطرات شناسایی شده اتخاذ گردد. ماده 26 - سازماندهی، کارآموزی، تامین و تجهیز وسایل حفاظت فردی آتش نشانان باید توسط کارفرما مهیا گردد. ماده 41 - دستکش ایمنی آتش نشانی به منظور حفاظت از دست و بازو باید مقاوم در مقابل صدمات ناشی از حریق بوده و در برابر پارگی، سوراخ شدن، نفوذ حرارت و رطوبت مقاوم بوده و باید مطابق استاندارد معتبر ملی یا بین المللی باشد. ماده 46 - وسایل محافظ چشم و صورت در مقابل حریق باید به وسیله اعضای گروه آتش نشانی حین اجرای عملیات در حالی که خطرات اجسام در حال سقوط یا متحرک در هوا که منجر به جراحت می‌شود وجود دارد مورد استفاده قرار گیرد وسایل محافظ چشم و صورت که به عنوان لوازم فرعی وسایل محافظ سر (حفاظهای سر) تهیه می‌شود وقتی مجاز به استفاده هستند که الزامات استاندارد معتبر ملی یا بین المللی را برآورده نمایند. ماده 48 - وسایل حفاظت تنفسی که شامل ماسک تصفیه کننده هوا یا ماسک و مخزن هوارسان می‌باشد، باید تحت شرایط خاص نگهداری شده و در دوره زمانی سه ماهه تحت بازرسی و پایش قرار گرفته و صحت عملکرد آن در تمام مراحل تایید شود. ماده 51 - وسایل تنفسی دارای کپسول، ممکن است همراه با وسیله تنفسی مشترک یا یک سوپاپ قطع کننده سریع باشد اگر در آن از لوازم فرعی استفاده شود نباید سبب خسارت به وسیله یا در جریان هوا ایجاد محدودیت کند یا مانع کارکرد معمولی آن شود. تجهیزات تنفسی دارای هوای فشرده ممکن است با سیلندرهای تایید شده از دیگر وسایل تنفسی با هوای فشرده که دارای ظرفیت و سرعت فشار مشابه هستند مورد استفاده قرار گیرد تمام سیلندرهای هوای فشرده مورد استفاده با تجهیزات تنفسی باید مطابق با استاندارد معتبر ملی یا بین المللی باشند. ماده 52 - وسایل تنفسی هوارسان ب. غ. از وسایل تنفسی حین نجات که فقط برای مواقع نجات در شرایط اضطراری استفاده می‌شود باید حداقل 30 دقیقه تنفس راحت فرد (یا تنفس مشترک با مصدوم) را تامین نمایند. ماده 55 - کارفرما برای تامین و توسعه برنامه حفاظت ساختمان ها در برابر آتش مسئول م. ب. و باید به منظور پیشگیری از بروز حریق تمهیدات لازم در طراحی و اجرای ساختمان را مطابق مقررات این آیین نامه، سایر آیین‌نامه های مرتبط مصوب شورای عالی حفاظت فنی و مقررات ملی ساختمان برآورده نماید به طوری که همه ساختان‌ها و عملیات احداث و تعمیرات و کارهای مربوط به تخریب از ایمنی کافی برخوردار گردد. همانطور که در این فصل مشخص شده است کارفرما باید تجهیزات مبارزه با آتش را در همه ساختان‌ها فراهم نماید به طوری که هنگام بروز حریق نباید در تامین تجهیزات ضروری برای اطفاء تاخیری پیش آید. ماده 56 - دسترسی به تجهیزات مبارزه با آتش باید در تمام اوقات فراهم باشد. همه تجهیزات مبارزه با آتش که به وسیله کارفرما تهیه می‌گردد باید در نقاطی که بیشتر در معرض دید بوده نصب شده باشد تا به آسانی بتوان به آنها دسترسی پیدا نمود. ماده 57 - کارفرما باید ب. ت. ب. شرایط محیط کار حداقل یک گروه مجهز و آموزش دیده مبارزه با حریق را برای کارگاه خود فراهم و آنها را در کارگاه مستقر و مدیریت نماید تا از ایمنی لازم برای حفظ جان افراد، ساختان‌ها و تاسیسات اطمینان حاصل گردد. ماده 60 - به محض تاسیس انبار و نگهداری مواد قابل احتراق، باید یک مخزن ذخیره آب فوری و آنی با حجم، استمرار و فشار کافی با عملکرد مناسب جهت مبارزه با آتش، در دسترس باشد. ماده 63 - در همه ساختمان ها و طبقات داخلی آنها باید خاموش کننده دستی حریق متناسب با حریق و با ماده خاموش کننده موثر پیش بینی و نصب شود. فاصله از هر نقطه حفاظت شده تا نزدیکترین خاموش کننده نباید بیش از 30 متر باشد. ماده 65 - تعداد حداقل یک خاموش کننده باید در هر طبقه ای موجود باشد در ساختان‌های چند طبقه حداقل باید یک خاموش کننده اضافه بر طبقات در راه پله ها نصب گردد. ماده 69 - در تمامی ساختان‌ها و محدوده هایی که لزوم نصب تاسیسات خاموش کننده شبکه ای ثابت معلوم شده باشد. لازم است در محل های مورد نیاز افشانه های آماده به کار نصب شده باشند. ماده 72 - اگر نصب تاسیسات و امکانات شامل نصب افشانه های محافظتی باشد باید از وضعیت ساختمان و سازه پیروی کند و به سرعت بعد از تکمیل شدن هر طبقه یا هر محدوده برای استفاده آماده گردد. ماده 73 - در طول تعمیر ساختمان تمام افشانه های خودکار موجود باید مجدداً ابقاء و تا زمان معقولی آماده کار باشند. عملکرد سوپاپهای کنترل افشانه باید فقط توسط اشخاص صلاحیت دار تایید شود. ماده 77 - وسایل و سامانه اعلام حریق مانند تلفن، آژیر، بلندگو، زنگ و چراغ چشمک زن باید در محل های مناسب نصب شده باشند تا به وسیله آن افراد حاضر در ساختمان از بروز آتش اطلاع یابند و محل را تخلیه نمایند. سامانه اعلام حریق باید به نزدیک ترین ایستگاه آتش نشانی مرتبط باشد تا آن را از وجود شرایط اضطراری مطلع نماید. ماده 78 - کد اعلام و دستورالعمل نحوه گزارش دهی اعلام حریق باید به صورت مداوم بر روی تلفنها و محل های ورود خروج کارگران نصب گردد. ماده 82 - به منظور تخلیه سریع کارگران و افراد دیگر به نقاط امن در مواقع بروز آتش سوزی و شرایط اضطراری دیگر، کارفرما مکلف است نسبت به پیش بینی راه های خروج اضطراری در کارگاه مطابق مبحث سوم مقررات ملی ساختمان (حفاظت ساختمان ها در مقابل حریق) را به عمل آورد. ماده 87 - در محل انبارهای موقت باید کلیه تجهیزات ایمنی برای پیشگیری و مهار آتش توسط کارفرما تامین گردد. ماده 97 - مواد انبار شده باید همیشه به گونه ای نگهداری شود که فضای راهروی بین توده ها با پهنای وسایل نقلیه به صورت ایمن مطابقت داشته باشد تا در زمان اطفاء حریق اختلال ایجاد ننمایند. ی - ایمنی انبارها با تاکید بر مواد سریع الاشتعال یا انفجاری: ماده 102 - مواد قابل انفجار تجاری را باید بر طبق مقررات ایمنی خاصی که به تصویب مقام صلاحیت دار رسیده است انبار و نگاهداری نمود. دستورالعمل نگاهداری این مواد براساس آیین‌نامه حفاظتی مواد خطرناک و مواد قابل اشتعال و انفجار خواهد بود. کارفرما باید سامانه کشف، اعلام و اطفای حریق به طور متناسب برای این محل ها تامین و نصب نماید. ماده 107 - برای جابه جایی مایعات و گازهای مایع شده مصرفی قابل اشتعال (درجه 2 یا بالاتر در لوزی حریق) به قسمت های مختلف کارخانه که استفاده مداوم دارند باید از خط لوله ایمن استفاده شود. ماده 110 - باید تدابیر موثری اتخاذ شود که از چکه و نشت این قبیل مایعات قابل اشتعال و نفوذ به قسمت های زیرین ساختمان و داخل آبروها و مجاری آب جلوگیری شود و ریخت و پاش اتفاقی آنها به میزانی محدود گردد که متضمن هیچگونه خطری نباشد و همچنین از امکان ایجاد هر نوع مخلوط قابل اشتعال و انفجار بخار و هوا مخصوصاً در حین انتقال مایعات مورد بحث ممانعت شود. ماده 114 - در محل ورود و داخل ابنیه کارخانجات و موسساتی که یک یا چند نوع از مواد مشروحه در ماده های 112 و 113 وجود دارد باید نوع آن مواد را روی تابلوی مخصوص در داخل و محل درب ورودی آن با خط درشت الصاق نمود و ضمناً وجود چنین موادی را باید به مرکز آتش نشانی محل که ممکن است در صورت بروز آتش سوزی از آن استمداد شود اطلاع داد. ک - ایمنی ماشین آلات و تاسیسات در مقابل آتش سوزی: ماده 118 - حداکثر فاصله دسترسی به خاموش کننده دستی برای ماشین آلاتی که در آنها قابلیت بروز حریق وجود دارد 30 متر است. برای دستگاه های پرخطر باید به طور مجزا خاموش کننده دستی در کنار دستگاه نصب گردد. ماده 124 - مرکز اعلام و کنترل حریق می‌تواند وابسته به افراد یا به طور خودکار عمل کند. در هر حال این مرکز باید بتواند علاوه بر خبردهی به موقع و موثر به کارکنان برای تخلیه محل، تیم یا مرکز امداد یا سامانه خودکار مهار آتش را نیز فعال نماید. ماده 125 - در مرکز خودکار اعلام حریق لازم است کلیه ناحیه های حریق بر روی تابلوی مربوطه دارای نشانگر بوده و هنگام رسیدن پیام الکتریکی از کاشف های هر ناحیه، در صورت لزوم آژیر صوتی نیز به صدا درآید. هنگام عادی بودن وضعیت، چراغ هر محدوده با رنگ سبز، هنگام حریق چراغ قرمز و در صورت نقص سامانه، چراغ زرد مربوط به هر ناحیه روشن گردد. در صورتی که علائم نوری نشانگرها چشمک زن باشد، باید دوره های روشن و خاموش شدن آن کمتر از 25 /0 ثانیه نباشد. لازم است منبع تغذیه الکتریکی مناسب که بتواند همواره سامانه را در حال کار نگه دارد، پیش بینی شود و علاوه بر برق شهر منبع اضطراری (UPS) می‌تواند چنین هدفی را تامین نماید. ماده 127 - ارتفاع قرارگیری کاشف در نوع حرارتی حداکثر برای گروه یک (مواد سوختنی با خطرات کم) 9 متر، گروه دو (مواد سوختنی با خطرات متوسط) 7 متر و گروه 3 (مواد سوختنی با خطرات بالا) حداکثر 6 متر و در نوع کاشف دودی حداکثر 10 متر م. ب.. لازم است کاشف توسط علائم نوری چشمک زن یا علائم صوتی متناوب، لااقل هر 15 ثانیه به مدت نیم ثانیه آماده به کار بودن سامانه را اعلام نماید. کلیه کاشف ها باید تابع یکی از استانداردهای 5839- BS یا استاندارد ملی ایران به شماره 3706 باشد. ماده 128 - در هر ناحیه از منطقه بندی حریق باید حداقل دو کاشف وجود داشته باشد. حداکثر محدوده قابل قبول برای کاشف های دودی 50 متر مربع به ازای هر کاشف و حرارتی 37 متر مربع به ازای هر کاشف در فضای بسته م. ب.. ماده 134 - تراز فشار صوت تولید شده توسط مولد خبرکننده باید حداقل 5 دسی بل از صدای محیط بیشتر باشد. در صورتی که تراز فشار صوت محیط فوق العاده بالا باشد باید مولد صوتی در خارج از کارگاه نیز نصب گردد. بالا بودن تراز فشار صوت مولد همیشه مطلوب نیست، در صورت امکان از تعداد بیشتر و تراز صدای پایین تر استفاده شود. در اماکن آرام نباید تراز فشار صوت مولد از 65 دسی بل بیشتر باشد. پیام صوتی می‌تواند زنگ، آژیر و امثال آن باشد و لازم است که صوت به صورت متناوب و شناخته شده برای افراد پخش گردد تا با صدای سایر منابع مانند تلفن یا آژیر شروع و خاتمه کار اشتباه نگردد. ماده 141 - در هر محدوده باید علائم و تابلوهای راهنمای مناسب برای هدایت و تخلیه افراد پیش بینی شده باشد. همچنین سامانه روشنایی اضطراری با شدت روشنایی محیطی حداقل 50 لوکس تامین گردد. ماده 144 - برای اطمینان از صحت عملکرد سامانه لازم است به طور مداوم براساس توصیه سازنده یا استاندارد مربوطه آزمون لازم به عمل آید. بازرسی و آزمون باید به صورت روزانه برای مشاهده عملکرد عادی و پیگیری رفع نواقص، هفتگی برای آزمون قطع کردن مدار آژیر و یا مدار الکترونیکی کاشف ها و پیگیری رفع نواقص، آزمون فصلی که علاوه بر موارد قبلی مسیر خطوط الکتریکی و مرکز اعلام حریق نیز مورد بازرسی قرار گیرد. ماده 145 - در آزمون سالیانه کلیه قسمت های مکانیکی، الکتریکی و الکترونیکی باید مورد بازدید و آزمون قرار گیرند. همچنین به طور مرحله ای کلیه کاشف ها به طور جداگانه از محل نصب برداشته، نظافت و در آزمایشگاه مورد آزمون قرار گیرند. ماده 151 - کارفرما باید اطمینان حاصل نماید کلیه وسایل، اجزاء، ترکیبات و ملحقات آن که براساس مقررات این آیین نامه طراحی و نصب شده اند از نظر فنی و کیفیت مورد تائید استاندارد معتبر بین المللی یا ملی می‌باشند. تبصره - منظور از جزئیات کامل مشخصات فنی، سال ساخت، وزن دستگاه، نوع خاموش کننده و نحوه کارکرد به زبان فارسی، نام، شماره تلفن و آدرس پستی سازنده یا توزیع کننده م. ب.. ماده 233 - برای محدوده های با مساحت بیش از یکصد مترمربع، لازم است علاوه بر خاموش کننده های دستی حداقل یک دستگاه خاموش کننده با ظرفیت حداقل 20 لیتر خاموش کننده مایع یا 25 کیلوگرم خاموش کننده پودر به عنوان پشتیبان موجود باشد. ماده 234 - محل استقرار خاموش کننده چرخدار باید در مناسب ترین نقطه دسترسی نیروهای امدادی باشد. نزدیک درهای ورود و خروج یا در مسیرهای خروج اضطراری از جمله نقاط توصیه شده م. ب.. ماده 237 - کارفرما باید اطمینان حاصل کند هنگامی که کپسول های اطفاء حریق را برای انجام سرویس مثل شارژ مجدد از محل کار خارج می کنند خاموش کننده های جایگزین هم اندازه و مشابه ای برای آن محل تامین شده باشد. ماده 238 - جهت اطمینان از عملکرد خاموش کننده ها باید بازدیدهای دوره ای برای بازرسی و آزمون آنها انجام گردد. آزمون هفتگی شامل بازدید اجزای مکانیکی و سالم بودن آنها، آزمون سه ماه برای عملکرد واقعی 5 درصد از خاموش کننده ها به صورت تصادفی و آزمون سالیانه شامل باز نمودن و تخلیه کامل سیلندرها و بازدید کامل تجهیزات و ملحقات م. ب.. ماده 240 - دوره آزمایش هیدرواستاتیکی خاموش کننده های دستی حاوی دی اکسید کربن یا نیتروژن، کف مکانیکی، آب و گاز و خاموش کننده های پودری حداکثر 5 سال تعیین می‌گردد. این مدت برای مکان های با رطوبت نسبی بالاتر از 80 درصد سه سال م. ب.. ماده 241 - خاموش کننده های پودر شیمیایی تحت فشار که نیاز به آزمونهای هیدرولیکی تایید شده 12 ساله دارند، چنانچه خالی باشند باید هر 6 سال یکبار مطابق دستورالعمل به آنها رسیدگی شود. هنگامی که شارژ مجدد و یا آزمایش هیدرواستاتیک انجام می‌شود الزام 6 ساله از همان تاریخ آغاز می‌شود. ماده 244 - خاموش کننده های نیمه متحرک باید در داخل یک جعبه آتش نشانی ایمن نصب گردند و به طور واضح در معرض دید باشند. ماده 245 - حداکثر فاصله بین دو خاموش کننده نیمه متحرک براساس ویژگی محیط و رعایت اصول علمی تعیین می‌گردد. در هر حال طول شیلنگ آن ها نباید از 15 متر کمتر و از 30 متر بیشتر باشد. استفاده از شیلنگ های برداشت آب با قطر 1 تا 5 /1 اینچ با سرلوله قابل تنظیم مجاز م. ب.. ماده 246 - به عنوان تاسیسات زیربنایی در کارگاه هایی که حریق آنها شامل دسته A م. ب. لازم است به فواصل حداکثر هر 40 متر یک جعبه آتش نشانی نصب گردد. ماده 248 - استفاده از سامانه نیمه متحرک با ماده خاموش کننده حاوی پودر یا گاز فقط با رعایت ملاحظات فنی و با فواصل کوتاه (حداکثر تا 20 متر) برداشت از شبکه مجاز م. ب.. الزامات تامین آب برای برداشت و اطفاء شبکه ای : ماده 250 - برای خاموش نمودن حریق های احتمالی در کارگاه های مشمول ماده 2 این آیین‌نامه باید آب با حجم و فشار کافی تامین گردد و در صورت عدم وجود ارتباط با شبکه مطمئن لوله کشی شهر از لحاظ تامین آب، باید با نظر مقام صلاحیت دار و پیش بینی حداکثر وسعت آتش سوزی در کارگاه به تامین و ذخیره آب کافی اقدام شود. ماده 251 - کارفرما باید اطمینان حاصل نماید که شبکه تامین کننده و مخزن اصلی قادر به فراهم کردن جریان آب برای پشتیبانی اطفاء حریق حداقل به مدت 60 دقیقه برای بنای با خطر متوسط و 100 دقیقه برای بنای با خطر بالا باشد. یک مخزن آب یدکی نیز برای مواقعی که مخزن ذخیره آب خودکار از سرویس خارج می‌شود نیز باید موجود باشد که حداقل 20 دقیقه سامانه را پشتیبانی نماید. ماده 252 - کارفرما باید اطمینان حاصل نماید که مخازن آب آتش نشانی در تمام لحظات ب. غ. از زمان تعمیر پر و آماده به کار نگه داشته شوند. بدیهی است در هنگام تعمیرات مخزن یدکی باید فعال باشد. ماده 258 - کارفرما باید اطمینان حاصل نماید که نحوه استقرار لوله های عمودی به گونه ای م. ب. که آنها در برابر آسیب های مکانیکی مصون باشند. هرگونه آسیب به لوله های ایستاده باید سریعاً تعمیر گردد. ماده 260 - در تمام محوطه عمومی کارگاه که محوطه فعال محسوب می‌شود باید شیرهای برداشت (پاورقی) ایستاده، دریچه دار یا دیواری در شبکه اصلی برای آبگیری مخازن متحرک یا برداشت توسط شیلنگ، نصب شده باشد به طوری که از هر نقطه مورد نیاز در محوطه امکان برداشت آب فراهم شده باشد. این شیرها باید در مقابل صدمات و یخ زدگی محافظت گردند و هر شش ماه یکبار برداشت آزمایشی از آنها به منظور تایید عملکرد انجام گردد. ماده 261 - در مواردی که از قرقره ها یا کابینت ها برای نگهداری شیلنگ ها استفاده می‌گردد کارفرما باید اطمینان حاصل نماید که طراحی آنها به گونه ای م. ب. که استفاده از شیرها، شیلنگ ها و دیگر تجهیزات در زمان بروز آتش سوزی به آسانی میسر م. ب.. ماده 263 - کارفرما باید اطمینان حاصل کند که خروجی های شیلنگ (نازلها) برای استفاده آماده م. ب.. در شرایط آب و هوایی بسیار سرد که امکان صدمه به تجهیزات موجود باشد شیلنگ باید در قسمت دیگری نگه داری شود و به آسانی در دسترس بوده تا در مواقع نیاز سریعاً بتوان آن را متصل و استفاده نمود. ماده 267 - در شبکه آب تحت فشار باید افشانه ها متناسب با دمای محیط و دمای عمل آنها متناسب با شرایط و ماهیت حریق باشد. در شبکه خشک باید به صورت دوره ای ماهیانه دهانه افشانه ها بازدید گردد تا از عدم وجود گرفتگی یا لانه گزینی حشرات اطمینان حاصل گردد. ماده 270 - در مواردی که پودر فلزات قابل اشتعال مانند منیزیم، تیتانیوم، سدیم، لیتیوم و پتاسیم در معرض حریق قرار گیرد و همچنین موادی نظیر کربور کلسیم و غیره که با ریختن آب روی آنها ممکن است گازهای قابل اشتعال و قابل انفجار و یا مضره از آنها متصاعد گردد باید از استفاده خاموش کننده حاوی آب به طور کلی خودداری نمود. ماده 272 - در کارگاه ها و موسساتی که برای مبارزه با حریق دستگاه های ثابت آب پاش خودکار به کار برده می‌شود، شیرهای اصلی کنترل آب این دستگاه ها باید در تمام اوقات باز نگاه داشته شود و فقط به دستور شخص مسئول می توان شیرهای مذکور را به طور موقت برای قطع نمودن جریان آب بست. ماده 280 - کارفرما باید اطمینان حاصل نماید که هر سامانه افشانه آب خودکار حداقل مجهز به یک مخزن آب بوده تا قادر به فراهم کردن جریان آب طراحی شده برای 30 دقیقه باشد. یک مخزن آب یدکی نیز برای مواقعی که مخزن ذخیره آب خودکار از سرویس خارج می‌شود نیز باید موجود باشد (به استثنای سامانه هایی که دارای 20 افشانه آب و یا کمتر م. ب..) 22- هر گالن برابر 78 / 3 لیتر م. ب.. ماده 282 - محدوده حفاظتی هر افشانه آب برای بنای کم خطر 200 فوت مربع، بنای با خطر متوسط بین 100 تا 130 فوت مربع و بنای پرخطر 90 فوت مربع تعیین می‌شود (این محدوده در معیار متریک به ترتیب 5 /18، 5 /9 تا 12 و 5 /8 متر مربع به ازای هر افشانه م. ب.). ماده 284 - طراحی این سامانه ها بر اساس موقعیت محلی باید به صورت خشک، تر یا سیلابی و تحت فشار انجام گرفته که با رعایت سرعت عمل کمتر از 10 ثانیه بلامانع م. ب.. در مناطقی که احتمال یخ زدگی لوله ها وجود دارد سامانه خشک ارجحیت دارد. ماده 287 - آزمون های مورد پذیرش باید برروی سامانه های افشانه آبی که به منظور حفاظت از خسارات جانی و مالی نصب شده اند انجام گردد. آزمون های مناسب شامل موارد زیر م. ب.: * آزمون تاسیسات مرتبط ماده 289 - کارفرما باید اطمینان حاصل نماید، کلیه لوله های افشانه های آبی و خشک و متعلقات آن طوری نصب شده اند که تخلیه آب از آنها امکان پذیر م. ب.. ماده 294 - کارفرما باید دستورالعمل سرویس و نگهداری سامانه افشانه های آب را تدوین و ابلاغ نماید. همچنین نظارت و بازرسی عملکرد صحیح شبکه باید به عهده افراد کارآزموده باشد و در دوره های زمانی حداکثر شش ماه سلامت این سامانه مورد تایید قرار گیرد. ماده 295 - کارفرما باید اطمینان حاصل نماید که فقط تجهیزات تائید شده توسط استاندارد معتبر بین المللی یا ملی در طراحی و نصب سامانه های خاموش کننده این مبحث مورد استفاده قرار می‌گیرد. طراحی و نصب این سامانه ها باید توسط افراد یا شرکت های صاحب صلاحیت انجام گرفته باشد و اجزاء و عامل اطفای حریق در سامانه های اطفای حریق ثابت مناسب با انواع حریق طراحی و به تایید برسد. ماده 309 - کارفرما باید اطمینان حاصل نماید که برای تخلیه هر سامانه خاموش کننده ثابت حداقل یک ایستگاه راه اندازی دستی فراهم گردیده است و عملکرد آنها باید قبلاً تایید شده باشد. ماده 312 - کارفرما باید برای سامانه های اطفاء حریق یک راه انداز خودکار فراهم نموده باشد و کاشف های آتش نصب شده، هشداردهنده های پیش تخلیه را فعال کند و قبل از اینکه سامانه راه اندازی گردد به کارگران این فرصت داده شود که به صورت ایمن از نواحی مورد نظر خارج شوند. ماده 313 - استفاده از سامانه ثابت کف پاش برای محدوده های موضعی یا بسته مجاز است و به صورت پاشش عمومی جز در موارد استثنایی کاربرد ندارد. ماده 325 - نیروی محرکه برای پودر باید شامل گاز خشک باشد. حداکثر رطوبت قابل قبول طبق استاندارد برای2 CO حداکثر 5 /1 درصد نسبت وزنی و برای هوا، ازت، آرگون و هلیوم حداکثر 6 /0 درصد نسبت وزنی م. ب.. ماده 327 - لوله های مورد استفاده در شبکه حاوی پودر، فولاد گالوانیزه، استیل ضد زنگ، مس یا برنج م. ب.. لوله فولادی باید دارای تحمل فشار کافی بوده و در قطر 4 تا 8 اینچ، فشار 355 پوند بر اینچ مربع را به خوبی تحمل نماید. در شرایطی که در ترکیب هوا مواد خورنده یا رطوبت مزاحم نباشد استفاده از لوله فولادی سیاه نیز مجاز است. ماده 333 - تخلیه مواد شیمیایی در استفاده عمومی باعث اختلال تنفسی خواهند شد لذا کارفرما باید سامانه اعلام خطر قبل از تخلیه برای کارگر را تهیه نماید تا به کارگران فرصتی برای خروج ایمن از محوطه داده شود. در پاشش موضعی نیز اگر احتمال اختلال در دید یا تنفس کارگران وجود دارد تخلیه محل الزامی م. ب.. ماده 334 - کارفرما باید اطمینان حاصل نماید که حداقل هر سال از مخازن تحت فشار ذخیره مواد شیمیایی خشک مخصوص سامانه نمونه برداری می‌گردد تا بدینوسیله مطمئن شود که مخزن مواد شیمیایی خشک عاری از رطوبت م. ب. زیرا ممکن است باعث تولید کلوخه شود. ماده 339 - حداقل تراکم حجمی گاز2 CO در هوای محل اطفاء، بسته به ماهیت آتش نباید از 34 درصد حجمی کمتر باشد. این تراکم باید برای خفه کردن آتش در حریق های سطحی برای یک دقیقه و حریق های عمقی به مدت 7 دقیقه حفظ گردد. در صورتی که احتمال بازگشت حریق به علت دمای بالا وجود داشته باشد این مدت باید برحسب مورد تا 20 دقیقه افزایش یابد. همچنین لازم است میزان نشتی نیز در محاسبات در نظر گرفته شود. مدت تخلیه تا رسیدن به این تراکم حداکثر 30 ثانیه م. ب.. ماده 343 - افشانه ها باید مخصوص پاشش گاز CO 2 بوده و برای جلوگیری از یخ زدن ماده خاموش کننده، شیپوری شکل باشند. در سیستم های خودکار اگر ارتفاع نصب افشانه ها از 5 /7 متر بیشتر باشد باید افشانه ها در چند ارتفاع غیر هم سطح قرار گیرند به طوری که ردیف اول، ارتفاعی بیش از 5 /2 متر نداشته باشد. همچنین افشانه ها باید در فواصل و به تعدادی قرار گیرند که کل فضا را در جهات سه گانه پوشش دهند. ماده 345 - راه اندازی سامانه مبتنی بر گازCO2 می‌تواند به صورت دستی، نیمه دستی یا خودکار باشد ولی در هر حال در صورت اطمینان از عدم حضور افراد در محدوده تمامی دریچه ها، روزنه باید بسته گردد. ماده 346 - کارفرما مکلف است دستورالعمل بازرسی، سرویس و نگهداری و آزمون های دوره ای سامانه را تدوین، ابلاغ و توسط تیم فنی صاحب صلاحیت اجرا نماید. دوره های بازرسی ماهیانه و آزمون کلی سامانه سالیانه م. ب.. ماده 347 - کارفرما باید از سازگاری و تناسب ترکیب هیدرو فلورو کربن (HFC) و میزان اثرات تخریبی آن برای شبکه اطفاء حریق محل مورد استفاده با تایید مراجع ذیصلاح اطمینان حاصل نماید. ماده 351 - تراکم حجمی HFC در هوای محل اطفاء برحسب ماهیت آتش و خصوصیات ماده اطفایی تعیین می‌گردد و کارفرما باید از صحیح بودن این مقادیر در محاسبات اطمینان حاصل نماید. مدت تخلیه تا رسیدن به این تراکم حداکثر 10 ثانیه م. ب.. ماده 357 - کارفرما مکلف است دستورالعمل بازرسی، سرویس و نگهداری و آزمونهای دوره ای سامانه مبتنی بر HFC را تدوین، ابلاغ و توسط تیم فنی صاحب صلاحیت اجرا نماید. دوره های بازرسی ماهیانه و آزمون کلی سامانه سالیانه م. ب.. ماده 363 - کلیه برنامه های عملیات تمرینی و مانور باید از طریق واحدهای ایمنی و آتش نشانی از طرف کارگاه که قادر به تنظیم و هدایت آن باشد سرپرستی گردد. وظایف نظارت بر انجام این تمرینات به عهده کارفرما م. ب.. ه-- ساختمان های مرتفع، برج های فلزی، دکل ها و برج های آب ماده 372 - طراحی و اجرای تاسیسات حفاظتی در برابر صاعقه و الکتریسیته ساکن باید توسط افراد یا شرکت های صاحب صلاحیت انجام پذیرد. مسئولیت این امر و اطمینان از کارایی تجهیزات نصب شده برعهده کارفرما م. ب.. ماده 374 - به منظور جلوگیری از مخاطرات الکتریسیته ساکن، باید مخازن حاوی مواد قابل اشتعال، برج های عملیات مواد قابل اشتعال و لوله های انتقال مواد قابل اشتعال، دارای اتصال زمین موثری بوده که حداقل هر شش ماه یک بار مورد آزمایش دقیق مطابق با استانداردهای معتبر ملی و یا بین المللی قرار گرفته و در صورت لزوم سرویس و تعمیر شوند. ماده 376 - ساختمان هایی که از مصالح عایق الکتریسیته ساخته شده یا در ساختمان هایی که پوشش فلزی آنها از نقطه نظر هدایت جریان الکتریسیته بهم متصل نیستند باید به میله برق گیر، شبکه هادی جریان و اتصال موثر زمین مجهز شوند. ماده 378 - اجسام فلزی که در داخل بنایی به کار رفته و در فاصله ای در حدود 80 /1 متر از سیم های برق گیر قرار گرفته باید با آن اتصال داده شود. ماده 401 - به استناد مواد 91 و 95 قانون کار جمهوری اسلامی ایران، مسئولیت رعایت مقررات این آیین‌نامه برعهده کارفرمای کارگاه بوده و در صورت وقوع هرگونه حادثه بدلیل عدم توجه کارفرما به الزامات قانونی، مکلف به جبران خسارات وارده م. ب.. این آیین نامه در ده فصل مشتمل بر 401 ماده و 8 تبصره در جلسه مورخ 1391/4/5 شورای عالی حفاظت فنی تدوین و در تاریخ 1391/7/16 به تصویب وزیر تعاون، کار و رفاه اجتماعی رسید. این آیین‌نامه جایگزین آیین‌نامه ی پیشگیری و مبارزه با آتش سوزی در کارگاه ها (مصوب 1340/6/1 شورای عالی حفاظت فنی) می‌گردد.

موادِ قانونیِ مستند در این صفحه 2

موارد مرتبط 70

آرای مرتبط 39

نظریات مشورتی 10

نشست‌های قضایی 4

مواد مرتبط 2

  • مبتنی بر از این صفحه ماده 85 — قانون کار ماده 85 قانون کار جمهوری اسلامی ایران تهیه گردیده و برای کلیه کارگاههای م
  • مبتنی بر از این صفحه ماده 91 — قانون کار مواد 91 و 95 قانون کار جمهوری اسلامی ایران

مقرراتِ مرتبط 10

دکترین 5

فقط پیوندهایی که متنشان در بانک است، با شاهد از خودِ متن — نه شباهتِ آماری. عنوانِ بدونِ متن ساخته نمی‌شود.

نظرها و یادداشت‌ها

نظرها پس از بررسی نمایش داده می‌شوند.

Designed & Developed by Hamed Rostami, Eng. & Attorney — © All Rights Reserved حامد رستمی، مهندس و وکیل دادگستری حقوق، با نگاهِ هوش مصنوعی و الگوریتم اینستاگرام تلگرام لینکدین