تکلیف شرط تنصیف دارایی، اجرت المثل و نحله

رأی خلاصه جریان پرونده آقای م.ص. در تاریخ 8/3/90 د. ب. ط. همسرش خانم م.ذ. به خواسته صدور گواهی امکان سازش تقدیم نموده که شعبه سوم دادگاه عمومی بم تحت پرونده شماره 197/90 عهده دار رسیدگی شده است. خ. د. د. تقدیمی توضیح داده که به موجب سند ازدواج شماره 666 مورخ 9/7/88 دفتر ازدواج شماره 52 حوزه ثبتی بم خوانده را با صداقیه 313 عدد سکه بهار آزادی به عقد دائمی و رسمی خود درآورده است. متأسفانه زوجه دارای بیماری ام.اس قبل از ازدواج بوده ولی نام برده و خانواده اش این بیماری را از وی پنهان نگهداشته و مدتی است که از این امر مطلع شده و ادامه زندگی مشترک با این شرایط برای وی مقدور نبوده فلذا مستنداً به ماده 1133 قانون مدنی تقاضای صدور حکم طلاق دارد. دادگاه طی شرحی سوابق بیماری زوجه را از پزشک معالج و بیمارستان الف. استعلام می نماید. پزشک معالج در پاسخ مورخ 22/3/90 بـه دادگاه اعـلام می نماید کـه زوجـه بـه علت عدم تعادل در تاریخ 21/9/89 مراجعه و با تشخیص ام.اس تحت درمان قرار گرفته و زمان شروع بیماری را نمی توان دقیق ذکـر کرد. زوج استشهادیه ای ارائه می نماید که طـی آن گـواهی شده نام برده توان پرداخت کل مهریه را به صورت یک جا ندارد و متعاقب آن زوج دادخواست اعسار از پرداخت نقدی مهریه را تقدیم می نماید. اولین جلسه رسیدگی دادگاه به تاریخ 1/4/90 با حضور خوانده و وکیل خ. ت. م. گردد. آقای ح.ب. وکیل خ. م. خ. را ب. ش. د. تقدیمی اعلام و اضافه می نماید به علت بیماری ام.اس زوجه ادامه زندگی مشترک برای زوج میسر نمی باشد و اصرار به جدائی و متارکه دارد. از طرفی زوج به علت عدم توانائی مالی امکان پرداخت یک جای مهریه زوجه را نداشته و دادخواست اعسار تقدیم نموده است. خوانده ضمن ارائه لایحه ای اظهار می دارد که در خصوص تقسیط مهریه و پرداخت آن اگر چه تمام مهریه را یک جا طلب می نمایم ولی تابع تصمیم دادگاه هستم. در مورد اجرت المثل بنده به قصد زناشوئی در منزل شوهرم کار کرده ام و به قصد اجرت نبوده است. نفقه ماهانه در حال پرداخت است فرزند مشترک نداریم. ز. ا. م. دارد که جهیزیه را مسترد می نمایم. ز. د. ل. تقدیمی اظهار نموده که آنچه زوج در مورد بیماری من اعلام نموده که قبل از ازدواج مبتلا به بیماری بوده ام تهمت بوده و برای تضییع حقوق من و منحرف نمودن ذهن قاضی مطرح گردیده زیرا بنده قبل از ازدواج به هیچ وجه مبتلا به بیماری نبوده و از همه جهت صحیح و سالم بوده ام و تمام سوابق درمانی من در سازمان خدمات درمانی ارتش موجود بوده و قابل استعلام است. در رابطه با طلاق نیز معروض می دارم که بنده ازدواج کرده تا زندگی نمایم ولی متأسفانه در تاریخ 24/8/89 در حالی که 8 ماهه حامله بودم فرزندم سقط گردید و در چنین وضعیتی که ضربه زیادی از نظر روحی و جسمی به مادر وارد می شود همسرم به جای حمایت با وارد نمودن چنین تهمت هائی قصد پایمال کردن حقوقم را دارد. راضی به طلاق نبوده و در صورت اصرار همسرم به طلاق کلیه حقوق خود را نقدی می خواهم. د. ا. م. دادگاه مبادرت به صدور قرار ارجاع امر به داوری نموده که پس از تعیین داوران و طی تشریفات، نظر آنان که مفاداً حکایت از عدم توفیق در ایجاد صلح و سازش بین زوجین دارد، ارائه می شود دادگاه در جلسه رسیدگی مورخ 1/4/90 شهادت چهار نفر از شهود زوج در مورد عدم توانائی مالی زوج برای پرداخت یک جای مهریه را استماع می نماید. دادگاه ختم دادرسی را اعلام و ب. ت. ب. محتویات پرونده و اظهارات زوجین و احراز رابطه زوجیت و اینکه مساعی دادگاه و داوران در جهت ایجاد صلح و سازش بین زوجین مفید و مؤثر واقع نگردیده و زوج همچنان اصرار به طلاق دارد ادعای خ. ر. و. دانسته و طی دادنامه شماره 372 مورخ 13/4/90 مستنداً به ماده 1133 قانون مدنی و ماده واحده قانون اصلاح مقررات مربوط به طلاق، گواهی عدم امکان سازش جهت اجرای صیغه طلاق را صادر می نماید و اعلام می دارد که زوج می تواند با مراجعه به یکی از محاضر و تأدیه مهریه زوجه که ب. ت. ب. دادخواست زوج مبنی بر اعسار از پرداخت نقدی 313 عدد سکه بهار آزادی و درخواست تقسیط آن و بنا به شواهد و دلایل موجود و ابرازی از سوی خواهان، دادگاه اعسار زوج را از پرداخت نقدی مهریه زوجه در حین طلاق را محرز دانسته و زوج مکلف می گردد تعداد 18 عدد سکه به صورت پیش قسط در حین اجرای صیغه طلاق به زوجه بپردازد و الباقی را هر سه ماه یک عدد سکه به زوجه بپردازد. همچنین نظر به عدم اثبات اجرت المثل زوجه، دادگاه مبلغ یک میلیون تومان به عنوان نحله ایام زوجیت تعیین می نماید که زوج در حین طلاق مکلف به پرداخت آن م. ب.. خوانده در ایام عده طلاق که نوع آن رجعی است، می تواند در منزل مشترک سکونت داشته و زوج حق اخراج وی را ندارد نفقه این ایام نیز به عهده زوج م. ب.. زوج در صورت درخواست زوجه مکلف به استرداد جهیزیه م. ب.. پس از ابلاغ این رأی به زوجه، نامبرده مبادرت به تجدیدنظرخواهی نموده و در لایحه خود توضیح می دهد که بیماری بنده یک سال پس از ازدواج رخ داده و تحت درمان بوده و در حال بهبود می باشم. شوهرم کارمند دادگاه بوده و با آوردن چند شاهد و جلسات صوری با داوران توانسته رأی به نفع خود بگیرد. طبق قانون زوج هر وقت که بخواهد همسرش را طلاق بدهد باید کلیه حقوق وی را نقداً بپردازد و در این پرونده بدون رضایت بنده مهریه را تقسیط نموده اند و راضی نیستم زوج نیز طی لایحه ای به موارد مطروحه در لایحه ت. ن. خ. پاسخ می دهد. شعبه ششم دادگاه تجدیدنظر استان ، تجدیدنظرخواهی خانم م.ذ. با وکالت آقای م.ب. نسبت به دادنامه شماره 372 مورخ 13/4/90 شعبه سوم دادگاه عمومی بم را وارد ندانسته النهایه توضیح می دهد که به نظر می رسد کیفیت تقسیط مهریه ب. ت. ب. اینکه زوج اصرار به طلاق دارد متعادل و مناسب نمی باشد و از طرفی دادگاه بدوی نفقه ایام عده را مشخص نکرده که در این دادگاه زوجین راجع به مبلغ آن توافق نمودند فلذا دادگاه طی دادنامه شماره 1105 مورخ 22/9/90 مستنداً بـه مـواد 351 و 358 قـانون آیین دادرسی مدنی ضمن رد تجدیدنظرخواهی و تأیید اساس دادنامه معترض عنه آن را بدین نحو اصلاح می نماید که زوج باید تعداد 25 عدد سکه از مهریه را نقداً قبل از اجرای صیغه طلاق بپردازد و باقی را هر پنج ماه دو عدد سکه پرداخت نماید و نفقه معوقه زوجه را تا هنگام اجرای صیغه طلاق هر ماه 60 هزار تومان و نفقه ایام عده را مبلغ 330 هزار تومان به زوجه بپردازد این دادنامه در تاریخ 19/10/90 به وکیل زوجه ابلاغ و نامبرده ظرف مهلت مقرر قانونی، اعتراض و دادخواست فرجامی خود را نسبت به دادنامه اخیر تقدیم نموده که پس از ثبت و تبادل لوایح جهت رسیدگی به این شعبه ارجاع شده است. گزارش پرونده و لایحه فرجامی هنگام شور قرائت می شود. رأی شعبه دیوان عالی کشور فرجام خواهی خانم م.ذ. با وکالت آقای م.ب. نسبت به اساس دادنامه شماره 1105 مورخ 22/9/90 شعبه ششم دادگاه تجدیدنظر استان که در مقام اصلاح و تأیید دادنامه شماره 372 مورخ 13/4/90 شعبه سوم دادگاه عمومی بم انشاء گردیده و متضمن صدور گواهی عدم امکان سازش به خواسته زوج فرجام خوانده است وارد و موجه به نظر نمی رسد. زیرا طبق ماده 1133 قانون مدنی مرد می تواند هر وقت که بخواهد وفق مقررات همسرش را مطلقه سازد و مخالفت زوجه مؤثر در مقام نیست. النهایه زوج مکلف گردیده به موجب تبصره 3 ماده واحده قانون اصلاح مقررات مربوط به طلاق، قبل از اجراء و ثبت صیغه طلاق، کلیه حقوق شرعی و قانونی زوجه را نقداً د. ح. وی تأدیه نماید. در این پرونده چون زوج فرجام خوانده خواستار طلاق همسرش گردیده و گواهی عدم امکان سازش به درخواست وی اصدار یافته لذا مطابق تبصره مذکور مکلف است کلیه حقوق شرعی و قانونی زوجه اعم از مهریه و... را نقداً پرداخت نماید و زوج ابتدائاً و بدون مطالبه مهریه توسط زوجه و محکومیت به پرداخت آن با تقدیم دادخواست مدعی اعسار از پرداخت یک جای مهریه شده و درخواست تقسیط آن را نموده و محکمه ضمن صدور گواهی عدم امکان سازش با پرداخت تقسیط مهریه موافقت نموده است در حالی که مهریه زوجه طبق مفاد قباله نکاحیه عندالمطالبه بوده و زوج بدون مطالبه مهریه از ناحیه زوجه هیچ تکلیفی در پرداخت آن نداشته تا بخواهد ادعای اعسار بنماید و علی القاعده حسب مقررات مربوط به اعسار ادعای اعسار از طرف ز. ن. ب. حقوق زوجه در صورتی قابلیت استماع و پذیرش را دارد که مسبوق به مطالبه حقوق از طرف زوجه و صدور حکم قطعی بر محکومیت زوج بوده باشد فلذا دادنامه بدوی و فرجام خواسته در قسمتی که زوج را مکلف به پرداخت تقسیط مهر نموده به لحاظ عدم مطابقت آن با محتویات پرونده و مغایرت آن با موازین قانونی مخدوش بوده و مستنداً به بند 2 ماده 371 قانون آیین دادرسی مدنی نقض می شود و تجدید رسیدگی به استناد بند ج ماده 401 همان قانون به شعبه محترم هم عرض دادگاه صادر کننده رأی منقوض ارجاع می گردد. رییس شعبه 8 دیوان عالی کشور - مستشار - عضومعاون عباسیان - ناصح -کریم پور نطنزی فهرست خلاصه جریان پرونده شعبه دیوان عالی کشور نقد رأی تکلیف شرط تنصیف دارایی، اجرت المثل و نحله در تاریخ 31 اردیبهشت 1401، دادنامه‌ای در رابطه با درخواست صدور گواهی عدم امکان سازش و اعسار از پرداخت مهریه به میزان 114 سکه تمام بهار آزادی صادر شد. در این پرونده، درخواست‌کننده به طرفیت همسر خود، به عدم وجود رابطه زناشویی اشاره کرد و خواستار اعسار از پرداخت مهریه شد. پس از ارجاع پرونده به شورای حل اختلاف و عدم موفقیت در سازش، پرونده به شعبه دوم دادگاه خانواده منتقل گردید.<br>در جلسات رسیدگی، وکیل درخواست‌کننده ادعا کرد که زوجین هیچ‌گونه رابطه زناشویی نداشته و به همین دلیل خواستار اعسار از پرداخت مهریه است. دادگاه با ارجاع به داوری و عدم امکان سازش، گواهی عدم امکان سازش را صادر کرد و زوج را موظف به پرداخت مهریه به صورت اقساط نمود. همچنین، زوجه نفقه خود را از زمان عقد تا پایان عده خواستار شد و ب. ت. ب. نظریه کارشناسی، مبلغ نفقه تعیین گردید. درخواست‌های زوجه در خصوص تنصیف و اجرت‌المثل به دلیل عدم زندگی مشترک نیز رد گردید.<br>اعتراض زوج به رای صادره در دادگاه تجدید نظر نیز با رد مواجه شد و دادنامه تایید گردید. در نهایت، فرجام‌خواهی زوج به دیوان عالی کشور ارسال شد که دیوان با استناد به مواد قانونی مربوطه، رای تجدید نظر را ابرام نمود و هیچ ایرادی در نحوه رسیدگی و دلایل ارائه شده مشاهده نکرد. تاریخ دادنامه قطعی: 1401/02/31 پیام: در فرض عدم زندگی مشترک زوجین، شرط تنصیف دارایی، اجرت المثل ایام زندگی مشترک و نحله به زوجه تعلق نمی گیرد. رای خلاصه جریان پرونده خلاصه جریان پرونده: به این شرح است.که اقای ت. ر. د. ب. ط. همسرش خانم ف. س. م. به خواسته صدور گواهی عدم امکان سازش و در متن دادخواست وکیل او توضیح داده است.که موکل در تیرماه 400 با خوانده ازدواج نموده در حال حاضر قادر به ادامه زندگی مشترک نیست تقاضای صدور گواهی عدم امکان سازش و اعسار از پرداخت مهریه به میزان 114 عدد سکه طلای تمام بهار ازادی دارد. پرونده ابتدا جهت صلح و سازش به شورای حل اختلاف شهرستان خرم اباد ارجاع شده است.تلاش اعضای شورای حل اختلاف جهت سازش به نتیجه نرسیده است.و پرونده جهت رسیدگی به شعبه دوم دادگاه خانواده شهرستان خرم اباد ارجاع شده است.جلسه رسیدگی در مورخ 400/8/12 با حضور وکیل خواهان تشکیل شده است.وکیل خ. ت. د. که زوجین عقد هستند و رابطه جنسی با هم نداشته اند موکل مالی ندارند برای اثبات اعسار گواهانی را معرفی می کند دادگاه پس از استماع اظهارات وکیل خواهان قرار ارجاع امر به داوری را صادر نموده است.زوج داور منتخب خ. ر. ب. دادگاه معرفی نموده است.داور او گزارش اقدامات خ. ر. ب. دادگاه تقدیم و اعلام داشته که اختلافات عمیق و گسترده است.جز طلاق و جدایی راه حلی وجود ندارد. دادگاه ب. ت. ب. امتناع زوجه از معرفی داور در مورخ 400/8/29 اقدام به تعیین داور برای او نموده است.وکیل زوجه لایحه ای به دادگاه تقدیم و پاسخ داده است.که زوج تمکن مالی خوبی دارد. و موکله به هیچ عنوان راضی به طلاق نمی‌باشد. دادگاه در جلسه مورخ 400/9/22 به ادعای اعسار زوج از پرداخت مهریه رسیدگی نموده است.و از گواهان خواهان تحقیق و گواهان گواهی داده اند که زوج اموالی ندارد. و مسیول فنی داروخانه است.دادگاه سپس جهت تعیین نفقه زوجه قرار ارجاع امر به کارشناسی را صادر نموده است.داور زوجه نیز گزارش داوری خ. ر. ب. دادگاه تقدیم نموده است. تلاش او نیز جهت سازش به نتیجه ای نرسیده است.دادگاه پس از وصول نظریه کارشناس و گزارش داوران و رسیدگی به دلایل خواهان ختم رسیدگی را اعلام و به شرح دادنامه شماره --- - 400 ن. ب. ا. نصایح، مساعی و تلاش دادگاه جهت حصول سازش بین زوجین و انصراف زوج از طلاق موثر واقع نشده و مشارالیه کماکان اصرار بر طلاق داشته دادگاه موضوع را به داوری ارجاع نموده است.و داوران منتخب نیز نظریه داوری خ. ر. ب. صورت مکتوب بر همین مبنا عدم امکان سازش تقدیم و تسلیم دادگاه نموده است.و اظهار نظر قاضی محترم مشاور نیز به عدم امکان سازش فی مابین زوجین است.بنا علیهذا دادگاه موجبات اجابت خواسته خواهان را فراهم دانسته و اقدام به صدور گواهی عدم امکان سازش جهت اجرای صیغه طلاق فی مابین زوجین فوق الذکر نموده و به زوج اجازه داده است.تا با این شرایط به ا. از دفاتر ثبت طلاق مراجعه و با رعایت مراضات حاصله نسبت به اجرای صیغه طلاق و جدایی و ثبت ان اقدام نماید. زوجه مهریه خود را شامل یک جلد کلام الله مجید به انضمام 114 عدد سکه تمام بهار ازادی به صورت عندالمطالبه می خواهد و زوج با عنایت به استعلام از پزشکی قانونی و نظریه داورش می‌بایست کلیه مهریه مذکور را ب. ت. ب. رابطه زناشویی کامل با زوجه به وی پرداخت نماید. زوجه نفقه خود را از زمان عقد تاپایان عده می خواهد و حسب نظریه کارشناس پرونده زوج می‌بایست از تاریخ 400/4/4 ماهیانه ششصد هزار تومان تا زمان طلاق و سپس تا پایان عده به زوجه پرداخت نماید. شرط تنصیف و اجرت المثل ایام زندگی مشترک و نحله ب. ت. ب. عدم زندگی مشترک زوجین به زوجه تعلق نمی گیرد. زوجین فاقد فرزند مشترک م. ب.. و ب. ت. ب. عدم تشکیل زندگی مشترک، زوجه جهیزیه ای به منزل شوهرش نبرده است.نوع طلاق با عنایت به اصرار زوج رجعی اعلام شده است.و اما در خصوص دادخواست زوج به خواسته صدور حکم اعسار و تقسیط مهریه مندرج در بند یک رای فوق الذکر، با عنایت به محتویات پرونده و اظهارات وکیل خواهان و شهادت شهود خواهان که صحت اظهارات وی را تایید می نمایند و ب. ت. ب. دفاعیات وکیل خوانده در جلسات این دادگاه فلذا دادگاه خواسته خ. د. ا. خصوص وارد دانسته و ضمن صدور حکم بر اعسار خواهان از پرداخت یکجای محکوم به، حکم بر تقسیط صادر نموده است.بدین صورت که خواهان می‌بایست ابتدا تعداد 14 عدد سکه تمام بهار ازادی به عنوان پیش قسط و سپس هر دو ماه یک سکه تا استهلاک کامل محکوم به مذکور پرداخت نماید.این رای مورد اعتراض وکیل زوج قرار گرفته و او در متن دادخواست تقاضای تعدیل اقساط مهریه را نموده است.پرونده جهت رسیدگی به اعتراض او به شعبه پنجم دادگاه تجدید نظر استان لرستان ارجاع شده است.و دادگاه تجدید نظر در جلسه فوق العاده مورخ 400/12/22 به اعتراض رسیدگی و به شرح دادنامه شماره --- - 400 ب. ت. ب. محتویات پرونده ورسیدگی انجام شده درپرونده دادگاه بدوی ن. ب. ا. ایراد واعتراض ودفاع موجه ودلیلی که موثر واقع گردد. وموجبات فسخ دادنامه تجدیدنظرخواسته را فراهم نماید. د. ا. م. از دادرسی ابراز واقامه نگردیده ورعایت اصول وقواعد دادرسی نیز صورت گرفته، با رد تجدیدنظرخواهی وکیل زوج دادنامه صادره را عینا تایید نموده است این رای در تاریخ 400/12/25 به طرفین ابلاغ و وکیل ز. د. ت. 401/1/8 نسبت به ان فرجام خواهی نموده است.و پرونده جهت رسیدگی به اعتراض او به دیوان عالی کشور ارسال و به این شعبه ارجاع شده است.لایحه فرجام خواهی او هنگام شور قرائت میگردد. هیات شعبه در تاریخ بالا تشکیل گردید. پس از قرائت گزارش اقای ج. ب. عضو ممیز و ملاحظه اوراق پرونده در خصوص دادنامه شماره --- - 400 صادره از شعبه پنجم دادگاه تجدید نظر استان لرستان فرجام خواسته مشاوره نموده چنین رای می دهد: عقد ازدواج در تیرماه 1400 با مهریه 114 قطعه سکه تمام بهار ازادی منعقد شده است.زوج در اجرای ماده 1133 قانون مدنی تصمیم به انحلال عقد گرفته است.و دادگاه پس از ارجاع موضوع اختلاف به داوری و رسیدگی به حقوق مالی زوجه مبادرت به صدور گواهی عدم امکان سازش نموده است.و بر اساس ان زوج مکلف شده است.مهریه را به اقساط پرداخت و مبلغی را به عنوان نفقه به زوجه بپردازد در خصوص اجرای شرط تنصیف و اجرت المثل ایام زندگی مشترک و نحله ب. ت. ب. عدم زندگی مشترک زوجین حقی به زوجه تعلق نگرفته است.فرجام خواهی ز. ن. ب. رای صادره از دادگاه تجدید نظر با هیچ یک از جهات ماده 371 قانون آیین دادرسی مدنی انطباق ندارد. دادگاه وفق ماده 29 قانون حمایت خانواده نسبت به حقوق مالی زوجه تعیین تکلیف کرده است.و ایراد و اشکال موثری بر نحوه رسیدگی و توجه به دلایل و رعایت اصول و قواعد دادرسی در پرونده مشاهده نمی گردد. هییت شعبه مستندا به ماده 370 همان قانون رای فرجام خواسته (دادنامه شماره --- - 400 صادره از شعبه پنجم دادگاه تجدید نظر استان لرستان) را ابرام می‌نماید./ح شعبه پنجاهم دیوان عالی کشور ح. ط. - رییس ج. - عضو معاون