دعاوی حقوقی › ارث، وصیت و امور حسبی › حجر، قیمومت، امین و غایب
دعوای عزل امین
راهنمای دعوای عزل امین
- تعریف
- عزل امین به معنای برکناری قانونی شخصی است که از سوی دادگاه به عنوان امین (برای محجور، غایب مفقودالاثر یا جنین) تعیین شده بود، به دلیل تخلف، خیانت در امانت، فقدان شرایط لازم یا عدم توانایی در انجام وظایف. این اقدام زمانی صورت می‌گیرد که ادامه فعالیت امین به ضرر اموال مولّی‌علیه باشد. دادگاه پس از احراز موجبات عزل، امین جدید را جایگزین میکند.
- خواهان و خوانده
- خواهان: دادستان یا اشخاص ذینفع (وراث، أقارب)؛ خوانده: امین منصوب.
- ماهیت
- غیرمالی؛ امور حسبی.
- مرجع صالح
- دادگاه حقوقی (امور حسبی) صادرکننده حکم نصب امین یا محل اقامت محجور/غایب.
- مستندات قانونی
- مواد نامطمئن قانون امور حسبی.
- مدارک لازم
- مستندات دال بر انتصاب قبلی امین (دادنامه)، مدارک اثبات تخلف، سوءرفتار، خیانت یا عدم صلاحیت امین فعلی.
- مهلت‌ها
- بدون مهلت زمانی مشخص؛ مهلت اعتراض به حکم عزل ۲۰ روز از ابلاغ.
- هزینه
- معادل دعاوی غیرمالی.
- مراحل
- ۱. تقدیم درخواست عزل به دفتر خدمات الکترونیک قضایی ۲. ارجاع به دادگاه صالح ۳. دعوت از امین و استماع دفاعیات وی ۴. بررسی ادله تخلف یا عدم صلاحیت ۵. صدور حکم عزل و تعیین امین موقت یا دائم جدید ۶. تحویل اموال به امین جدید.
- نکات و اشتباهات رایج
- ۱. درخواست عزل بدون داشتن دلیل محکم یا صرفاً بر مبنای اختلاف سلیقه. ۲. عدم مطالبه هم‌زمان حساب دوران تصدی امین معزول. ۳. عدم تعیین امین جایگزین در همان دادخواست. ۴. طرح دعوا در دادگاهی غیر از دادگاه صادرکننده حکم اولیه امین.
نمونهٔ خواسته
تقاضای صدور حکم بر عزل [نام امین] از سمت امومت/سرپرستی غایب/محجور [نام محجور/غایب] به دلیل تخلف در انجام وظایف.
نمونهٔ شرحِ دادخواست
پرسش‌های متداول
آیا امین معزول حق اعتراض دارد؟
بله، او میتواند در مهلت قانونی به رأی عزل اعتراض کند.
پس از عزل امین، وضعیت اموال چه میشود؟
دادگاه بلافاصله امین موقت یا جدیدی برای تحویل گرفتن و اداره اموال تعیین میکند.
آیا امین معزول باید حساب دوران تصدی خود را پس بدهد؟
بله، وی موظف است تمام حسابهای مالی و اسناد را به دادگاه یا امین جدید تحویل دهد.
چه کسانی حق درخواست عزل امین را دارند؟
دادستان و اشخاص ذینفع یا اقارب محجور و غایب.
این متن با کمکِ هوش مصنوعی و گاه با کنترلِ کارشناس، به زبانِ ساده تهیه شده؛ برای پروندهٔ خودتان با وکیل مشورت کنید. گاه عبارت‌ها در هر پرونده معنای خاصِ خود را دارند و ممکن است خطا داشته باشد.
صفحه‌های مرتبط
قوانین و مواد
- قانون مدنی
- قانون تشکیلات و اختیارات سازمان حج و اوقاف و امور خیریه مصوب 1363/10/02
- آییننامه نحوه انتخاب و برکناری، شرایط و حدود و اختیارات و وظایف امین یا هیأت امنا اماکن مذهبی و موقوفات مصوب 1365/02/10
- قانون امور حسبی
- مقررات احوال شخصیه مسیحیان پروتستان ایران مصوب 1387/07/03
- آییننامه اجرایی قانون تشکیلات و اختیارات سازمان حج و اوقاف و امور خیریه مصوب 1365/02/10
- آییننامه صدور گواهی انحصار وراثت توسط سازمان ثبت احوال کشور مصوب 1403/12/26
- قانون مدنی
- ماده 79:…عزل کنند مگر در صورتیکه حق عزل شرط شده باشد و اگر خیانت م تول ی ظاهر شود حاکم ض م امین میکند.
- قانون تشکیلات و اختیارات سازمان حج و اوقاف و امور خیریه مصوب 1363/10/02
- تبصره 1:…تشخیص متولی بعدی و موقوفاتی که متولی آنها ممنوع المداخله می شود تا رفع ممنوعیت یا ضم امین در حکم موقوفات بدون متولی است.
- آییننامه نحوه انتخاب و برکناری، شرایط و حدود و اختیارات و وظایف امین یا هیأت امنا اماکن مذهبی و موقوفات مصوب 1365/02/10
- تبصره:…حج و اوقاف و امور خیریه محل میتواند پس از فوت یا عزل و یا کناره‌گیری هر یک از امناء امین دیگری را طبق‌مقررات این آیین نامه انتخاب نماید.
- قانون امور حسبی
- ماده 47:در مورد دعوی خیانت یا عدم لیاقت و سایر موجبات عزل وصی یا قیم یا ضم امین ترتیب رسیدگی مطابق مقررات این قانون است و حکمی که در اینخصوص صادر میشود مطابق آئین دادرسی مدنی قابل پژوهش و فرجام است.
- مقررات احوال شخصیه مسیحیان پروتستان ایران مصوب 1387/07/03
- ماده 222:…از رسیدگی و انجام تحقیقات لازم و اثبات قصور یا تقصیر، وصی قاصر یا مقصر را عزل، و شخص امین و مورد اعتمادی را به جای او منصوب نماید. چنانچه وصی به عزل خود اعتراض داشته باشد، می تواند به دادگاه مراجعه کند.
- آییننامه اجرایی قانون تشکیلات و اختیارات سازمان حج و اوقاف و امور خیریه مصوب 1365/02/10
- ماده 27:…عملکرد سال قبل موقوفه را با رعایت ماده 25 این آییننامه صادر و حسب مورد به متولی یا امین و یا اداره حج و اوقاف و امور خیریه مربوطه تسلیم نمایند. در صورتی که عدم صدور مفاصا حساب ناشی از عمل متولی یا امین باشد شعب حسابرسی موارد تخلف را برای رسیدگی در جهت عزل یا م… … …یا امین باشد شعب حسابرسی موارد تخلف را برای رسیدگی در جهت عزل یا ممنوعیت و یا ضم امین به شعب حقوقی تحقیق و برای برکناری امین به اداره حج و اوقاف و امور خیریه مربوطه اعلام خواهند داشت. تبصره شعب حسابرسی تحقیق اوقاف موظفند درآمد و هزینه کلیه موقوفاتی که اسناد آ…
- آییننامه صدور گواهی انحصار وراثت توسط سازمان ثبت احوال کشور مصوب 1403/12/26
- ماده 7:…صادره توسط قوه قضاییه و همچنین احکام قطعی حجر رفع حجر، نصب و عزل قیم و نصب و ضم امین را به سازمان فراهم کند.
- قانون مدنی
- ماده 1184:…یکی از اقارب وی و یا به درخواست رئیس حوزه قضایی پس از اثبات، دادگاه ولی مذکور را عزل و از تصرف در اموال صغیر منع و برای اداره امور مالی طفل فرد صالحی را به عنوان قی م تعیین می نماید. همچنین اگر ولی قهری به واسطه ک ب ر سن و یا بیماری و امثال آن قادر به اداره ام… … …علیه نباشد و شخصی را هم برای این امر تعیین ننماید طبق مقررات این ماده فردی به عنوان امین به ولی قهری منضم می گردد.
- بخشنامه بانک کشاورزی در خصوص بخشنامه ابلاغی بانک مرکزی با موضوع اهم مواد مرتبط با تکالیف و وظایف نظارتی شبکه بانکی کشور در قانون بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران (مصوب 1402/03/30 مجل
- ماده 30:…منصوب میشوند. همچنین معاون تنظیم گری و نظارت مجاز است با موافقت رئیس کل نسبت به عزل هیات سرپرستی موقتِ موسسه اعتباری تحت سرپرستی اقدام کند. 2- پس از انتصاب هیات سرپرستی موقت، کلیه وظایف و اختیارات هیات مدیره و هیات عامل به هیات سرپرستی موقت منتقل شده و اعضای … … …متشکل از حداقل سه یا پنج عضو است که از بین افراد خبره بانکی صاحب صلاحیت، مورد وثوق، امین و دارای پنج سال تجربه مدیریت ارشد بانکی انتخاب میشوند. معاون تنظیم گری و نظارت با تایید رئیس کل یک نفر از اعضای هیات سرپرستی موقت را به عنوان رئیس هیات و یک نفر دیگر را به… … …اجرای گزیر منصوب نماید. هیات اجرای گزیر متشکل از سه یا پنج نفر متخصص بانکیِ مورد وثوق، امین و دارای حداقل ده سال سابقه کاری مرتبط و آشنا با روش های گزیر خواهد بود.
- قانون اساسنامه بنیاد شهید انقلاب اسلامی 1377/02/27
- تبصره:…همکاری مراجع ذیربط از طریق: پیشنهاد و همکاری با مراجع قضایی در تعیین، نصب و عزل قیم و امین و مراقبت بر اعمال آنها، همچنین مراقبت بر اعمال اولیا، اوصیا، قیمها و‌حضانت‌کنندگان از صغار و محجورین جامعه هدف و رسیدگی به اختلافها در امر حضانت فرزندان و ارایه راه حل ب…
آرا، نظریات، مقررات و دکترینِ مرتبط 202
عینِ عبارت · عزل امین مرجع اظهارنظر در مورد تقاضای عزل امین از سوی ولی قهری خ.…
نظریه مشورتی شماره 7/98/1388 مورخ 1398/11/15
عینِ عبارت · عزل امین خ. م.: موضوع استعلام مربوط به تعیین وضعیت عزل امین در مواردی است که بر اساس ماده 104 قانون امور حسبی و ماده 1187 قانون مدنی، امین برای اداره ام…
عینِ عبارت · عزل …در خصوص شائبه کد ۴۸۵ مجموعه بخشنامه های ثبتی در بخش «عزل وکیل - انفساخ مواد ۱۱۸۲ ۱۱۸۳، ۱۱۸۴، ۱۱۸۵، ۱۱۸۶، ۱۱۸۷، ۱۱۸۸ و ۱۲۲۵ قانون مدنی تعیین امین برای ف…
تقاضای قیمومیت طفل به جهت متواری بودن پدر
عینِ عبارت · عزل …هیات عالی قضایی بر این نکته تاکید کرد که بر اساس ماده 1184 اصلاحی قانون مدنی، عزل ولی قهری از سمت ولایت با درخواست مادر یا یکی از اقارب ممکن است، اما صرفاً متواری بودن پدر به…
عینِ عبارت · امین سؤال ۲ وظایف و اختیارات امین موقت چگونه است؟…
عینِ عبارت · عزل …در خصوص شائبه کد ۴۸۵ مجموعه بخشنامه های ثبتی در بخش «عزل وکیل - انفساخ مواد ۱۱۸۲ ۱۱۸۳، ۱۱۸۴، ۱۱۸۵، ۱۱۸۶، ۱۱۸۷، ۱۱۸۸ و ۱۲۲۵ قانون مدنی تعیین امین برای…
بررسی طرح دعوا از طرف ولی قهری یا قیم
عینِ عبارت · عزل …در پایان، بر اهمیت عدالت در ولایت و امکان عزل ولی قهری در صورت وجود ضرر به محجور، بر اساس نظرات فقها و رهبر معظم انقلاب، تاکید شد. صورتجل…
عینِ عبارت · عزل …پرسش اصلی این بود که آیا در صورت وجود ولی خاص، برای سپردن اموال به سرپرست، لازم است ولی عزل شود یا بدون عزل نیز می‌توان سرپرست را به عنوان قیم تعیین کرد. همچنین در غیاب ولی خاص، آیا سپ…
عینِ عبارت · عزل …3 ـ نصب قیم و ناظر و ضم امین و عزل آنها.…
عینِ عبارت · امین تعیین امین برای فرد ناتوان و دیگر موارد تعیین امین صدور گواهی کفالت تسلیم مال غایب مفقود الاثر به ورثه به…
عینِ عبارت · عزل …استناد به مواد 79 و 80 قانون مدنی به این نتیجه رسید که واقف یا حاکم نمی‌تواند متولی تعیین شده را عزل کند، مگر اینکه حق عزل شرط شده باشد یا در صورت خیانت متولی، حاکم ضم امین نماید. بنابراین، حکم…
قانون حمایت خانواده
عینِ عبارت · عزل …قانون مدنی ماده ۷۹ واقف یا حاکم نمی تواند کسی را که در ضمن عقد وقف متولی قرار داده شده است. عزل کند، مگر در صورتی که حق عزل شرط شده باشد و اگر خیانت متولی ظاهر شود حاکم ضم امین می کند.
هارون الرشید: درگذشت
عینِ عبارت · عزل …امین پس از ۱۸ روز با مشورت اطرافیان خود مامون را عزل کرد مامون نیز در واکنش به این عمل امین را از خلافت خلع نمود.…
نظر مشورتی 7/808 مورخ 1374/02/24 اداره کل حقوقی قوه قضائیه در خصوص «به ولى قهرى فقط ضم امین مى شود». با اصلاحات و الحاقات بعدی
عینِ عبارت · عزل …موضوعه، قانونگذار پس از احراز خيانت ولي خاص صغار، طرقه ضم امين را پيش بيني كرده و اشاره اي به عزل وي ننموده است آيا عزل ولي جنبه قانوني دارد يا خير؟…
عینِ عبارت · امین - تعیین امین موقت برای محجور به دلیل غیبت یا حبس ولی قهری به دلالت ماده ۱۱۸۷ قانون مدنی هرگاه ولی قهری منحص…
عینِ عبارت · امین ضم امین به ولی قهری به دلیل ناتوانی ناشی از کهولت سن یا بیماری مطابق قسمت دوم ماده ۱۱۸۴ قانون مدنی در…
عینِ عبارت · عزل قانون مدنی ماده ۷۹ واقف یا حاکم نمی تواند کسی را که در ضمن عقد وقف متولی قرار داده شده است. عزل کند، مگر در صورتی که حق عزل شرط شده باشد و اگر خیانت متولی ظاهر شود حاکم ضم امین می کند.
عینِ عبارت · امین سؤال ۱ اقدامات و اعمال حقوقی ولی قهری و امین در این حالت چگونه باید انجام شود؟…
نظریه مشورتی شماره 7/97/73 مورخ 1397/01/22
عینِ عبارت · عزل …همچنین، در خصوص اطفال بدسرپرست، تا زمانی که دادگاه حکم به عزل ولی قهری صادر نکرده باشد، این افراد از شمول قانون مذکور خارج هستند و پس از صدور حکم، مدیران…
درخواست تصدیق انحصار وراثت
عینِ عبارت · عزل امین ورسیدگی به سایر درخواستهای امور حسبی از قبیل نصب قیم، ضم امین اعلام رد ترکه، اعلام قبول ترکه، عزل امین و .…
عینِ عبارت · عزل …به دادگاههای موضوع اصل ۲۱ قانون اساسی دادگاه خانواده مصوب ۱۳۷۶/۵/۸، نصب قیم و ناظر و ضم امین و عزل آنها در صلاحیت دادگاه عمومی ویژه خانواده قرار داشت ولی تعیین امین در شمار این امور قرار نمی گر…
عینِ عبارت · عزل …اه ولی قهری رعایت غبطه صغیر را ننماید و اقدامات او موجب ضرر مولی علیه گردد و بر اساس حکم دادگاه عزل شود ماده ۱۱۸۴ قانون مدنی).
عینِ عبارت · عزل قانون مدنی ماده ۷۹ واقف یا حاکم نمی تواند کسی را که در ضمن عقد وقف متولی قرار داده شده است. عزل کند، مگر در صورتی که حق عزل شرط شده باشد و اگر خیانت متولی ظاهر شود حاکم ضم امین می کند. قانو…
عینِ عبارت · عزل ….ح و مواد ۱۲۱۹ و ۱۲۲۲ اصلاحی ۱۳۷۰/۸/۱۴ قانون مدنی)، درخواست عزل قیم محجور به یکی از اسباب عزل (ماده ۹۷ ق.…
عینِ عبارت · عزل موضوع دیگر اینکه پس از تصویب دادگاه به موجه بودن عزل حافظ و انتخاب حافظ جدید، فرآیند انتخاب به ترتیبی است که در آغاز برای پیدایی حافظ و گماردن او ب…