ADMIN_GENERAL
رای شماره ۲۳۴۹ مورخ ۱۴۰۰/۰۸/۱۸ هیأت عمومی دیوان عدالت اداری(موضوع شکایت و خواسته: ابطال بندهای ۱ و ۲ مصوبه مورخ ۴/۱۰/۱۳۹۶ شورای عالی شهرسازی و معماری ایران موضوع بخشنامه شماره ۳۰۰/۵۲۲۶۴- ۱۰/۱۰/۱۳۹۶ معاون شهرسازی و معماری و دبیر شورای عالی شهرسازی و معماری ایران)
خلاصه
شاکی تقاضای ابطال بندهای ۱ و ۲ مصوبه شورای عالی شهرسازی و معماری ایران را نموده است. این مصوبه برای حریم روستاهای واقع در حریم شهرها محدودیتهایی حداکثر تا میزان مساحت طرح هادی تعیین کرده است. شاکی این مصوبه را از جهات شکلی و ماهوی مغایر با قوانین میداند.
اصلِ حقوقی: تعیین محدودیت برای حریم روستاها توسط شورای عالی شهرسازی باید منطبق بر حدود اختیارات قانونی باشد.
مستند: قانون تعاریف محدوده و حریم شهر، روستا و شهرک و نحوه تعیین آنها
کلیدواژهها: حریم روستا، طرح هادی، شورای عالی شهرسازی، محدوده شهر، دیوان عدالت اداری
متنِ زیر هنوز بهوسیلهٔ کارشناس مرور و تأیید نشده است.
بسم الله الرحمن الرحیم
شماره دادنامه: ۲۳۴۹
تاریخ دادنامه: ۱۴۰۰/۸/۱۸
شماره پرونده: ۹۹۰۱۸۵۲
مرجع رسیدگی: هیات عمومی دیوان عدالت اداری
شاکی: آقای …
موضوع شکایت و خواسته: ابطال بندهای ۱ و ۲ مصوبه مورخ ۱۳۹۶/۱۰/۴ شورای عالی شهرسازی و معماری ایران موضوع بخشنامه شماره ۳۰۰/۵۲۲۶۴- ۱۳۹۶/۱۰/۱۰ معاون شهرسازی و معماری و دبیر شورای عالی شهرسازی و معماری ایران
گردش کار: شاکی به موجب دادخواستی ابطال بندهای ۱ و ۲ مصوبه مورخ ۱۳۹۶/۱۰/۴ شورای عالی شهرسازی و معماری ایران موضوع بخشنامه شماره ۳۰۰/۵۲۲۶۴- ۱۳۹۶/۱۰/۱۰ معاون شهرسازی و معماری و دبیر شورای عالی شهرسازی و معماری ایران را خواستار شده و در جهت تبیین خواسته اعلام کرده است که:
" به استحضار می رساند بعد از صدور دادنامه شماره ۱۷۶- ۱۳۹۶/۳/۲ هیات عمومی دیوان عدالت اداری مبنی بر ابطال بند ۱-۳ دستورالعمل اجرایی قانون تعاریف محدوده و حریم شهر و در کمتر از ۴ ماه از تاریخ صدور آن شورای عالی شهرسازی و معماری ایران ( مشتکی عنه)، در جلسات مورخ ۱۳۹۶/۷/۱۷ و ۱۳۹۶/۱۰/۴، موضوع ساماندهی محدوده و حریم روستاهای واقع در حریم شهرها را مورد بررسی قرار داده، ضمن درخواست موکد از وزارتخانه های راه و شهرسازی، کشور و بنیاد مسکن مبنی بر اقدام در اصلاح تبصره ۱ ماده ۳ قانون تعاریف، محدوده و حریم شهر، روستا و شهرک و نحوه تعیین آنها مصوبه جدیدی وضع می نماید که ماحصل آن تعیین حریم هر روستای واقع در حریم شهرها، حداکثر تا میزان مساحت محدوده طرح هادی همان (یک به یک) روستا و برای روستاهای ۳ استان شمالی کشور (گیلان، مازندران و گلستان)، صرفاً تا ۲۰% محدوده هر روستا م. ب.. این مصوبه طی نامه شماره ۳۰۰/۵۲۲۶۴- ۱۳۹۶/۱۰/۱۰ معاونت شهرسازی و معماری و دبیرخانه شورای مذکور، عنوان استانداران ابلاغ گردیده است. این در حالی است که مصوبه اخیرالذکر نیز هم از جهت شکلی و هم ماهوی، دارای اشکالات فراوان به شرح ذیل است:
با کمی تامل واضح است که با ملاحظه اینکه محدوده روستاها در طرحهای هادی روستایی، تقریباً منطبق با منطقه مسکونی روستا تعیین گردیده، لذا مصوبه مذکور صرفاً برای هر روستا به اندازه محدوده مسکونی آن روستا قایل به حریم گردیده که نه تنها مستثنیاتی برای این گونه روستاها باقی نگذاشته، بلکه عملاً بخش عمده ای از اراضی کشاورزی و باغات روستا را نیز شامل نمی گردد. این در حالی ست که ب. ت. ب. نوع کارکرد و فعالیت هر روستا که مبتنی بر کشاورزی و دامداری می باشد، لذا طبیعی است که محدوده کشاورزی و باغات هر روستا حداقل تا ۵ برابر و بعضاً تا ۱۰ برابر محدوده مسکونی روستا وسعت داشته باشد. با این توصیف در واقع اراضی کشاورزی روستاهای مجاور شهرها، در محدوده حریم شهرها قرار گرفته و کمترین آسیب آن خطر نابودی کشاورزی است. علیهذا به نظر می رسد مصوبه اخیر شورای عالی شهرسازی ... با کمی تعدیل، همان مصوبه قبلی است با این تفاوت که صرفاً محدوده ای به میزان زیربنای مسکونی روستا ( محدوده طرح هادی) را به عنوان حریم پذیرفته است.
بر اساس ماده ۲ قانون تعاریف و ضوابط تقسیمات کشوری « روستا ... از لحاظ محیط زیستی (وضع طبیعی، اجتماعی، فرهنگی و اقتصادی) همگن بوده که با حوزه و قلمرو معین ثبتی با عرفی مستقل که حداقل تعداد ۲۰ خانوار یا صد نفر اعم از متمرکز یا پراکنده در آنجا سکونت داشته باشند و اکثریت ساکنان دایمی آن به طور مستقیم یا غیرمستقیم به یکی از فعالیت های کشاورزی، دامداری، باغداری به طور اعم و صنایع روستایی و صید و یا ترکیبی از این فعالیتها اشتغال داشته باشند». لذا روستا بدون فعالیتهای فوق معنا و مفهوم پیدا نمی کند، بنابراین از این منظر نیز با صدور دستورالعمل جدید شورای عالی شهرسازی و معماری ایران، عملاً فعالیتهای اصلی روستا سخت و بعضاً غیرممکن خواهد شد. مضافاً اینکه نظارت دهیاران روستاها، بر اراضی خارج از محدوده طرح هادی روستا، غیرممکن گردیده، تبعات ناشی از ساخت و سازهای غیرمجاز گریبانگیر روستا شده، شاکله روستا با ویژگیهای خاص خود دچار تحول منفی و ناهمگونی خواهد شد.
ماده ۳ قانون تعاریف و ضوابط تقسیمات کشوری، مقرر می دارد: « دهستان کوچک ترین واحد تقسیمات کشوری است که دارای محدوده، جغرافیایی معین بوده و از به هم پیوستن چند روستا، مکان، مزرعه همجوار تشکیل می شود که از لحاظ محیط طبیعی، فرهنگی، اقتصاد و اجتماعی همگن بوده و امکان خدمات رسانی و برنامه ریزی در سیستم و شبکه واحدی را فراهم می نماید». این در حالیست که با تعیین حریم یک برابر محدوده برای روستاها، عملاً به هم پیوستگی روستاها به عنوان یک دهستان نادیده گرفته خواهد شد و روستاها، دیگر نه به صورت به هم پیوسته فعلی بلکه نقطه به نقطه در نقشه دهستان نمایان می گردد. همچنین عملاً و برخلاف ماده فوق الذکر دهستان دیگر محدوده معینی نخواهد داشت.
مطابق نامه شماره ۵۶۳۹۳- ۱۳۹۷/۴/۵ وزیر کشور و بر اساس ماده ۱۳ قانون تعاریف و ضوابط تقسیمات کشوری، « هرگونه انتزاع، الحاق، تبدیل، ایجاد و ادغام و نیز تعیین و تغییر مرکزیت و تغییر نام و نامگذاری واحدهای تقسیمات کشوری، به جز استان بنا به پیشنهاد وزارت کشور و تصویب هیات وزیران خواهد بود» بنابراین دستورالعمل جدید مورد شکایت خارج از حدود وظایف شورای عالی شهرسازی و معماری است.
همان گونه که مستحضرید مصوبه مورد شکایت برای روستاهای دارای طرح هادی، نسبت یک به یک را تعیین نموده این در حالیست کـه روستاهـای دارای جمعیت کمتر از ۲۰ خـانوار، دارای طرح هـادی نمی باشند که در این صورت این گونه روستاها چنانچه در حریم شهر واقع باشند، در واقع موجودیت خ. ر. ب. عنوان روستا از دست می دهند. مهمتر اینکه آنچه که در دستورالعمل اخیر شورای عالی شهرسازی و معماری مبنی بر اعلام میزان حریم هر روستا تعیین گردیده و هم اکنون مورد اعتراض است، خارج از حدود اختیارات آن شورا است کما اینکه در مصوبه قبلی ابطال شده در هیات عمومی دیوان نیز، بر این موضوع تصریح گردیده به طوری که در سطر پایان رای هیات، چنین آمده « خارج از حدود وظایف مرجع تصویب (یعنی شورای عالی شهرسازی و معماری) م. ب.. "
متن بندهای مورد شکایت به شرح زیر است:
" مصوبه شورای عالی شهرسازی و معماری ایران پیرامون تعیین محدوده و حریم روستاهای واقع در حریم شهرها
استاندار محترم و رییس شورای برنامه ریزی و توسعه استان (کلیه استانها)
شورای عالی شهرسازی و معماری ایران پیرو مباحث مطروحه در جلسه مورخ ۱۳۹۶/۷/۱۷ خود و ب. ت. ب. رای مورخ ۱۳۹۶/۳/۲ دیوان عدالت اداری در جلسه مورخ ۱۳۹۶/۱۰/۴ موضوع ساماندهی محدوده و حریم روستاهای واقع در حریم شهرها را مورد بررسی قرار داد و ضمن تاکید بر اقدام عاجل و مشترک وزارتخانه های راه و شهرسازی، کشور و بنیاد مسکن انقلاب اسلامی در اصلاح تبصره ۱ ماده ۳ قانون تعاریف محدوده و حریم شهر، روستا، شهرک و نحوه تعیین آنها برای حذف حریم روستاهای واقع در حریم شهرها و تا زمان اصلاح آن به شرح زیر مصوب نمود:
۱- حریم روستاهای واقع در حریم شهرها عبارت است از بخشی از اراضی بلافصل محدوده مصوب طرح هادی روستا که با اولویت اراضی زراعی، باغی، منابع آب سطحی و زیرزمینی و سایر عناصر مرتبط با ساختار فضایی روستا، با رویکرد صرفاً صیانت و حفاظت و جلوگیری از ساخت و ساز در آنها تعیین می گردد.
۲- اندازه حریم روستاهای واقع در حریم شهرها بسته به ویژگی های طبیعی، اقلیمی، فرهنگی و جمعیتی روستا توسط مشاور تهیه کننده طرح هادی و یا سایر مهندسین مشاور ذیصلاح مشخص می شود و در هر صورت در سه استان شمالی ( گیلان، مازندران، گلستان) ب. ت. ب. تعدد و پراکندگی روستاها و نزدیکی آنها به یکدیگر حداکثر ۲۰% محدوده مصوب روستا و در سایر استانهای کشور از یک برابر محدوده روستا بزرگتر نخواهد بود.
تبصره۱- با عنایت به اینکه ماهیت تعیین حریم روستا صیانت از اراضی هم پیوند با ساختار فضایی روستاست، پهنه بندی آن همواره به عنوان پهنه حفاظت تعیین و ضوابط آن تابع پهنه مذکور خواهد بود.- معاون شهرسازی و معماری و دبیر شورای عالی شهرسازی و معماری"
در پاسخ به شکایت مذکور، مدیرکل دفتر حقوقی وزارت راه و شهرسازی، به موجب لایحه شماره ۷۳۰/۱۰۷۳۶۱- ۱۳۹۹/۸/۱۸ توضیح داده است که:
" در راستای غیر واقعی بودن خواسته شاکی قابل ذکر است پهنه بندی حریم و مساحت حریم و محدوده روستاهای واقع در حریم شهرها، بر مساحت حریم شهر و پهنه بندی آن تاثیرگذار است. لذا نمی توان در بررسی و تصویب طرح جامع شهری و تعیین مساحت و پهنه بندی حریم شهرها، از روستاهای واقع در حریم شهر غافل ماند و این نافی در نظر گرفتن حریم و محدوده مستقل برای روستاهای واقع در حریم شهرها و عدم مداخله شهرداری شهر مجاور در ساخت و ساز و اداره امور روستا که در تبصره ۱ ذیل ماده ۳ قانون « تعاریف محدوده و حریم شهر، روستا و شهرک و نحوه تعیین آنها» نمی باشد. این امر بدین معناست که شورای عالی شهرسازی و معماری که مطابق ماده ۲ قانون فوق الذکر مرجع تعیین حریم شهر و ضوابط آن در طرح های جامع شهری است، ضمن در نظر گرفتن حریم و محدوده مستقل برای روستاهای واقع در حریم شهرها و تاکید بر ضرورت عدم مداخله شهرداری شهر مجاور در ساخت و ساز و اداره امور روستا مطابق تبصره ۱ ذیل ماده ۳ قانون مذکور، این اختیار را دارد که به منظور تنظیم مساحت و پهنه بندی حریم شهر، ضوابطی را برای تعیین مساحت و پهنه بندی حریم روستاهای واقع در حریم شهرها تدوین و به مراجع ذیربط ابلاغ نماید، چرا که در غیر این صورت این امکان وجود دارد که عملاً بخش قابل توجهی از حریم شهر در اثر حرایم متعدد روستاهای واقع در آن و با در نظر گرفتن حریم و محدوده های غیر کارشناسی و غیر معمول برای این گونه روستاها غیر قابل استفاده گردد.
در بند ۱ مصوبه مورد نظر شورایعالی شهرسازی و معماری برخی فعالیتها چون زراعی، باغی، منابع آب سطحی و زیرزمینی و سایر عناصر مرتبط با ساختار فضایی روستا برای حریم روستاهای واقع در حریم شهرها در اولویت قرار دارند. ضمناً این بند هیچ حکمی در زمینه فعالیتهای داخل محدوده روستاها نداده است، لذا بند فوق نه تنها هیچ گونه منافاتی با فعالیتهای مندرج در ماده ۲ قانون تعاریف و ضوابط تقسیمات کشوری ندارد، بلکه قابل انطباق با ماده مذکور نیز م. ب..
حریم روستاهای واقع در شهر که در چارچوب مصوبات شورای عالی شهرسازی و معماری و در طرح هادی روستایی مشخص می گردد، حتماً باید با رعایت تقسیمات سیاسی دهستان باشد و یک برابر بودن حریم روستا نسبت به محدوده آن، منجر به نادیده گرفتن تقسیمات سیاسی دهستان مندرج در ماده ۳ قانون تعاریف و ضوابط تقسیمات کشوری نخواهد شد. علی ایحال مصوبه مورخ ۱۳۹۶/۱۰/۴ شورای عالی شهرسازی و معماری در زمینه ساماندهی محدوده و حریم روستاهای واقع در حریم شهرها، هیچ حکمی در رابطه با انتزاع، الحاق، تبدیل، ایجاد و ادغام و نیز تعیین مرکزیت و تغییر نام و نامگذاری روستاها نداده و لذا مغایر با ماده ۱۳ قانون تعاریف و ضوابط تقسیمات کشوری نیست، نهایتاً با عنایت به موارد معنونه اقدامات و تصمیمات موضوع شکایت برابر مقررات و با رعایت کلیه حقوق اشخاص ذینفع مصوب گردیده است که بر اساس آن از آن مقام رد شکایت حاضر م. ا.. "
پرونده در اجرای ماده ۸۴ قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری به هیات تخصصی اراضی و شهرسازی، منابع طبیعی و محیط زیست دیوان عدالت اداری ارجاع شد و این هیات، بند ۱ مصوبه مورد اعتراض را به موجب دادنامه ۲۱۳- ۱۴۰۰/۴/۱۹ قابل ابطال ندانسته و به شرح زیر رای به رد شکایت در خصوص بند فوق صادر کرد:
" پس از استماع گزارش و بررسی موضوع، اعضا به اتفاق بر این نظر بودند ب. ت. ب. اینکه مصوبه مورد درخواست ابطال به استثناء قسمت آخر بند ۲ مبنی بر تعیین حریم برای سه استان کشور ۲۰% و سایر استانها یک برابر نسبت به سایر بندها و تبصره های ذیل آن مستنداً به تبصره ۲ بند ۳ ماده ۹۹ قانون شهرداریها و ماده ۱۰ آیین نامه استفاده از اراضی احداث بنا برابر ساخت و ساز اراضی واقع در حریم روستاهای واقع در حریم شهر و ماده ۸ قانون تعاریف محدوده و حریم شهر، روستا و شهرک و نحوه تعیین آنها در حدود مقررات قانونی وضع شده ومغایر قانون و خارج از اختیار نیست. لذا مستنداً به بند (ب) از ماده ۸۴ قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری حکم به رد شکایت صادر و اعلام می گردد. رای صادره از تاریخ صدور ظرف مدت بیست روز از ناحیه رییس دیوان عدالت اداری یا ده نفر از قضات قابل اعتراض و رسیدگی در هیات عمومی م. ب.. "
متعاقب صدور رای مذکور توسط هیات تخصصی اراضی شهرسازی، منابع طبیعی و محیط زیست دیوان عدالت اداری، رییس دیوان عدالت اداری با استدلال زیر به رای یاد شده اعتراض کرد:
" تعیین معیار و میزان حریم برای روستاها برخلاف تبصره ۱ ماده ۳ قانون تعاریف محدوده و حریم شهر، روستا و شهرک و نحوه تعیین آنها مصوب ۱۳۸۴ می باشد، زیرا برابر تبصره مذکور و روستاهایی که در حریم شهرها واقع می شوند مطابق طرح هادی روستایی دارای محدوده و حریم مستقل بوده و شهرداری شهر مجاور حق دخالت در ساخت و ساز و سایر امور روستا را ندارد. همچنین طرح هادی روستا عبارت از طرحی است که ضمن ساماندهی و اصلاح بافت موجود و میزان و مکان گسترش آتی و نحوه استفاده از زمین برای عملکردهای مختلف از قبیل مسکونی، تولیدی، تجاری، کشاورزی، تاسیساتی، تجهیزات و نیازمندی های عمومی روستایی را حسب مورد در قالب مصوبات طرح های ساماندهی فضا و سکونتگاه های روستایی یا طرح هادی جامع ناحیه ای تعیین می نماید، مضافاً بر اینکه حریم روستا عبارت است از مقدار زمین موات اعم از مرتع و غیره اطراف روستا که عرفاً به مصالح و منابع آن وابسته بوده و برای انتفاع و رفع نیازهای طبیعی مورد استفاده اهالی قرار می گیرند به نحوی که اگر از استفاده آن منع شوند نوعاً دچار زحمت و مشکل گردند، لذا بند ۱ مصوبه مورد شکایت که حریم روستاهای واقع در حریم شهرها را صرفاً به اراضی محدوده مصوب طرح هادی روستا نموده مغایر با مواد قانونی فوق الذکر م. ب.. "
پرونده با دستور رییس دیوان عدالت اداری در اجرای بند (ب) ماده ۸۴ قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری مجدداً به هیات تخصصی اراضی شهرسازی، منابع طبیعی و محیط زیست دیوان عدالت اداری ارجاع و پس از بررسی و صدور نظریه در این هیات به هیات عمومی دیوان عدالت اداری ارجاع شد.
« رسیدگی به تقاضای ابطال بند ۲ مصوبه شورای عالی شهرسازی و معماری ایران مورخ ۱۳۹۶/۱۰/۴ پیرامون تعیین محدوده و حریم روستاهای واقع در حریم شهرها ابلاغی به شماره ۳۰۰/۵۲۲۶۴- ۱۳۹۶/۱۰/۱۰ و همچنین رسیدگی به درخواست اعمال مقررات بند (ب) ماده ۸۴ قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری نسبت به رای شماره ۲۱۳- ۱۴۰۰/۴/۱۹ هیات عمومی دیوان عدالت اداری مبنی بر عدم ابطال بند ۱ مصوبه مورد شکایت در دستورکار هیات عمومی قرار گرفت.»
هیات عمومی دیوان عدالت اداری در تاریخ ۱۴۰۰/۸/۱۸ با حضور رییس و معاونین دیوان عدالت اداری و روسا و مستشاران و دادرسان شعب دیوان تشکیل شد و پس از بحث و بررسی با اکثریت آراء به شرح زیر به صدور رای مبادرت کرده است.
رای هیات عمومی
الف- مطابق تبصره ۱ ماده ۳ قانون تعاریف محدوده و حریم شهر، روستا و شهرک و نحوه تعیین آنها مصوب سال ۱۳۸۴ : «روستاهایی که در حریم شهرها واقع میشوند، مطابق طرح هادی روستایی دارای محدوده و حریم مستقل بوده و شهرداری شهر مجاور حق دخالت در ساخت و ساز و سایر امور روستا را ندارد.» ب. ت. ب. مفاد تبصره فوق، اطلاق حکم مقرر در بند ۱ مصوبه مورخ ۱۳۹۶/۱۰/۴ شورای عالی شهرسازی و معماری که براساس آن : «حریم روستاهای واقع در حریم شهرها عبارت است از بخشی از اراضی بلافصل محدوده مصوب طرح هـادی روستا...»، در حـدی که منجر به همپوشـانی حـریم روستـاها با محـدوده روستا که مصوب طـرح هـادی روستا است میشود، خلاف قانون و خارج از حدود اختیار است و برمبنای جواز حاصل از بند «ب» ماده ۸۴ قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری، ضمن نقض رای شماره ۱۴۰۰۰۹۹۷۰۹۰۶۰۱۰۲۱۳-۱۴۰۰/۴/۱۹ هیات تخصصی اراضی، شهرسازی، منابع طبیعی و محیط زیست دیوان عدالت اداری، مستند به بند ۱ ماده ۱۲ و ماده ۸۸ قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری مصوب سال ۱۳۹۲ حکم به ابطال اطلاق بند ۱ مصوبه مورخ ۱۳۹۶/۱۰/۴ شورای عالی شهرسازی و معماری ایران در حدی که اعلام شد، صادر میشود.
ب- حدود اختیارات شورای عالی شهرسازی و معماری در ماده ۲ قانون تاسیس شورای عالی شهرسازی و معماری ایران مصوب سال ۱۳۵۱ و آییننامه نحوه بررسی و تصویب طرحهای توسعه و عمران محـلی، ناحـیهای، منطقهای و ملّی و مقررات شهرسازی و معماری کشور مصوب سال ۱۳۷۸ تعیین شده و مرجع تصویب طرحهای هادی روستایی نیز براساس ماده ۷ اساسنامه بنیاد مسکن انقلاب اسلامی و بند (الف) جزء ۵ از ماده ۲۶ قانون برنامه ششم توسعه اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی جمهوری اسلامی ایران، کمیتهای متشکل از رییس بنیاد مسکن انقلاب اسلامی استان، فرماندار شهرستان، بخشدار بخش، نماینده سازمان مسکن و شهرسازی استان، رییس بنیاد مسکن انقلاب اسلامی شهرستان، نماینده سازمان جهاد کشاورزی استان، نماینده معاون امور عمرانی استانداری و رییس شورای اسلامی روستا (به عنوان ناظر) است. ب. ت. ب. اینکه در بند ۲ مصوبه مورخ ۱۳۹۶/۱۰/۴ شورای عالی شهرسازی و معماری برای تعیین حریم روستاهای واقع در حریم شهر جهت سه استان شمالی (گیلان، مازندران، گلستان) حداکثر ۲۰% و سایر استانهای کشور یک برابر محدوده تعیین شده و تعیین ضوابط برای حریم روستاها در طرحهای هادی خارج از حدود اختیار شورای عالی شهرسازی و معماری ایران است، بنابراین مفاد بند مذکور خلاف قانون و خارج از حدود اختیار است و مستند به بند ۱ ماده ۱۲ و ماده ۸۸ قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری مصوب سال ۱۳۹۲ ابطال میشود./
حکمتعلی مظفری
رییس هیات عمومی دیوان عدالت اداری
text = matn.replace(regex, '$1');
$('#Div_1').html(text);
if (parseInt(navigator.appVersion)
$("a[name=copy_pre]").click(function () {
range.selectNodeContents(el);
sel.removeAllRanges();
sel.addRange(range);
showNotification1();
}.box.comment-form .form-group {
}fieldset {
}.btncss{
رای شماره 2349 مورخ 1400/08/18 هیات عمومی دیوان عدالت اداری
در این پرونده، شاکی درخواست ابطال بندهای 1 و 2 مصوبه شورای عالی شهرسازی و معماری ایران به تاریخ 1396/10/04 را مطرح کرده است. شاکی استدلال میکند که این مصوبه با محدود کردن حریم روستاها به اندازه محدوده طرح هادی، به فعالیتهای کشاورزی و دامداری آسیب میزند و همچنین با مواد 2 و 3 قانون تعاریف و ضوابط تقسیمات کشوری مغایرت دارد. در پاسخ به این ادعا، مدیرکل دفتر حقوقی وزارت راه و شهرسازی به قانونی بودن مصوبه و ضرورت تنظیم حریم روستاها در حریم شهرها اشاره کرده است. در نهایت، هیات تخصصی دیوان عدالت اداری بند 1 مصوبه را به دلیل مغایرت با قانون و خروج از حدود اختیارات شورای عالی شهرسازی ابطال کرد. همچنین، بند 2 نیز به دلیل تعیین حریم برای روستاها در سه استان شمالی و سایر استانها به عنوان خارج از اختیارات شورای مذکور تشخیص داده شد. رای هیات عمومی دیوان عدالت اداری به تاریخ 1400/08/18 به ابطال این بندها بر اساس مواد 2 و 3 قانون تعاریف و ضوابط تقسیمات کشوری و بند «ب» ماده 84 قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری صادر گردید.
تاریخ دادنامه: 18/8/1400
موضوع شکایت و خواسته: ابطال بندهای 1 و 2 مصوبه مورخ 4/10/1396 شورای عالی شهرسازی و معماری ایران موضوع بخشنامه شماره 300/52264- 10/10/1396 معاون شهرسازی و معماری و دبیر شورای عالی شهرسازی و معماری ایران
گردش کار: شاکی به موجب دادخواستی ابطال بندهای 1 و 2 مصوبه مورخ 4/10/1396 شورای عالی شهرسازی و معماری ایران موضوع بخشنامه شماره 300/52264- 10/10/1396 معاون شهرسازی و معماری و دبیر شورای عالی شهرسازی و معماری ایران را خواستار شده و در جهت تبیین خواسته اعلام کرده است که:
" به استحضار می رساند بعد از صدور دادنامه شماره 176- 2/3/1396 هیات عمومی دیوان عدالت اداری مبنی بر ابطال بند 1-3 دستورالعمل اجرایی قانون تعاریف محدوده و حریم شهر و در کمتر از 4 ماه از تاریخ صدور آن شورای عالی شهرسازی و معماری ایران (مشتکی عنه)، در جلسات مورخ 17/7/1396 و 4/10/1396، موضوع ساماندهی محدوده و حریم روستاهای واقع در حریم شهرها را مورد بررسی قرار داده، ضمن درخواست موکد از وزارتخانه های راه و شهرسازی، کشور و بنیاد مسکن مبنی بر اقدام در اصلاح تبصره 1 ماده 3 قانون تعاریف، محدوده و حریم شهر، روستا و شهرک و نحوه تعیین آنها مصوبه جدیدی وضع مینماید که ماحصل آن تعیین حریم هر روستای واقع در حریم شهرها، حداکثر تا میزان مساحت محدوده طرح هادی همان (یک به یک) روستا و برای روستاهای 3 استان شمالی کشور (گیلان، مازندران و گلستان)، صرفاً تا 20% محدوده هر روستا م. ب.. این مصوبه طی نامه شماره 300/52264- 10/10/1396 معاونت شهرسازی و معماری و دبیرخانه شورای مذکور، عنوان استانداران ابلاغ گردیده است. این در حالی است که مصوبه اخیرالذکر نیز هم از جهت شکلی و هم ماهوی، دارای اشکالات فراوان به شرح ذیل است:
با کمی تامل واضح است که با ملاحظه اینکه محدوده روستاها در طرحهای هادی روستایی، تقریباً منطبق با منطقه مسکونی روستا تعیین گردیده، لذا مصوبه مذکور صرفاً برای هر روستا به اندازه محدوده مسکونی آن روستا قائل به حریم گردیده که نه تنها مستثنیاتی برای این گونه روستاها باقی نگذاشته، بلکه عملاً بخش عمده ای از اراضی کشاورزی و باغات روستا را نیز شامل نمی گردد. این در حالی ست که ب. ت. ب. نوع کارکرد و فعالیت هر روستا که مبتنی بر کشاورزی و دامداری میباشد، لذا طبیعی است که محدوده کشاورزی و باغات هر روستا حداقل تا 5 برابر و بعضاً تا 10 برابر محدوده مسکونی روستا وسعت داشته باشد. با این توصیف در واقع اراضی کشاورزی روستاهای مجاور شهرها، در محدوده حریم شهرها قرار گرفته و کمترین آسیب آن خطر نابودی کشاورزی است. علیهذا به نظر میرسد مصوبه اخیر شورای عالی شهرسازی... با کمی تعدیل، همان مصوبه قبلی است با این تفاوت که صرفاً محدوده ای به میزان زیربنای مسکونی روستا (محدوده طرح هادی) را به عنوان حریم پذیرفته است.
بر اساس ماده 2 قانون تعاریف و ضوابط تقسیمات کشوری « روستا... از لحاظ محیط زیستی (وضع طبیعی، اجتماعی، فرهنگی و اقتصادی) همگن بوده که با حوزه و قلمرو معین ثبتی با عرفی مستقل که حداقل تعداد 20 خانوار یا صد نفر اعم از متمرکز یا پراکنده در آنجا سکونت داشته باشند و اکثریت ساکنان دائمی آن به طور مستقیم یا غیرمستقیم به یکی از فعالیت های کشاورزی، دامداری، باغداری به طور اعم و صنایع روستایی و صید و یا ترکیبی از این فعالیتها اشتغال داشته باشند». لذا روستا بدون فعالیتهای فوق معنا و مفهوم پیدا نمی کند، بنابراین از این منظر نیز با صدور دستورالعمل جدید شورای عالی شهرسازی و معماری ایران، عملاً فعالیتهای اصلی روستا سخت و بعضاً غیرممکن خواهد شد. مضافاً اینکه نظارت دهیاران روستاها، بر اراضی خارج از محدوده طرح هادی روستا، غیرممکن گردیده، تبعات ناشی از ساخت و سازهای غیرمجاز گریبانگیر روستا شده، شاکله روستا با ویژگیهای خاص خود دچار تحول منفی و ناهمگونی خواهد شد.
مطابق نامه شماره 56393- 5/4/1397 وزیر کشور و بر اساس ماده 13 قانون تعاریف و ضوابط تقسیمات کشوری، « هرگونه انتزاع، الحاق، تبدیل، ایجاد و ادغام و نیز تعیین و تغییر مرکزیت و تغییر نام و نامگذاری واحدهای تقسیمات کشوری، به جز استان بنا به پیشنهاد وزارت کشور و تصویب هیات وزیران خواهد بود» بنابراین دستورالعمل جدید مورد شکایت خارج از حدود وظایف شورای عالی شهرسازی و معماری است.
همان گونه که مستحضرید مصوبه مورد شکایت برای روستاهای دارای طرح هادی، نسبت یک به یک را تعیین نموده این در حالیست که روستاهای دارای جمعیت کمتر از 20 خانوار، دارای طرح هادی نمیباشند که در این صورت این گونه روستاها چنانچه در حریم شهر واقع باشند، در واقع موجودیت خ. ر. ب. عنوان روستا از دست می دهند. مهمتر اینکه آنچه که در دستورالعمل اخیر شورای عالی شهرسازی و معماری مبنی بر اعلام میزان حریم هر روستا تعیین گردیده و هم اکنون مورد اعتراض است، خارج از حدود اختیارات آن شورا است کما اینکه در مصوبه قبلی ابطال شده در هیات عمومی دیوان نیز، بر این موضوع تصریح گردیده به طوری که در سطر پایان رای هیات، چنین آمده « خارج از حدود وظایف مرجع تصویب (یعنی شورای عالی شهرسازی و معماری) م. ب.. "
استاندار محترم و رئیس شورای برنامه ریزی و توسعه استان (کلیه استانها)
شورای عالی شهرسازی و معماری ایران پیرو مباحث مطروحه در جلسه مورخ 17/7/1396 خود و ب. ت. ب. رای مورخ 2/3/1396 دیوان عدالت اداری در جلسه مورخ 4/10/1396 موضوع ساماندهی محدوده و حریم روستاهای واقع در حریم شهرها را مورد بررسی قرار داد و ضمن تاکید بر اقدام عاجل و مشترک وزارتخانه های راه و شهرسازی، کشور و بنیاد مسکن انقلاب اسلامی در اصلاح تبصره 1 ماده 3 قانون تعاریف محدوده و حریم شهر، روستا، شهرک و نحوه تعیین آنها برای حذف حریم روستاهای واقع در حریم شهرها و تا زمان اصلاح آن به شرح زیر مصوب نمود:
در پاسخ به شکایت مذکور، مدیرکل دفتر حقوقی وزارت راه و شهرسازی، به موجب لایحه شماره 730/107361- 18/8/1399 توضیح داده است که:
حریم روستاهای واقع در شهر که در چارچوب مصوبات شورای عالی شهرسازی و معماری و در طرح هادی روستایی مشخص میگردد، حتماً باید با رعایت تقسیمات سیاسی دهستان باشد و یک برابر بودن حریم روستا نسبت به محدوده آن، منجر به نادیده گرفتن تقسیمات سیاسی دهستان مندرج در ماده 3 قانون تعاریف و ضوابط تقسیمات کشوری نخواهد شد. علی ایحال مصوبه مورخ 4/10/1396 شورای عالی شهرسازی و معماری در زمینه ساماندهی محدوده و حریم روستاهای واقع در حریم شهرها، هیچ حکمی در رابطه با انتزاع، الحاق، تبدیل، ایجاد و ادغام و نیز تعیین مرکزیت و تغییر نام و نامگذاری روستاها نداده و لذا مغایر با ماده 13 قانون تعاریف و ضوابط تقسیمات کشوری نیست، نهایتاً با عنایت به موارد معنونه اقدامات و تصمیمات موضوع شکایت برابر مقررات و با رعایت کلیه حقوق اشخاص ذینفع مصوب گردیده است که بر اساس آن از آن مقام رد شکایت حاضر م. ا.. "
پرونده در اجرای ماده 84 قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری به هیات تخصصی اراضی و شهرسازی، منابع طبیعی و محیط زیست دیوان عدالت اداری ارجاع شد و این هیات، بند 1 مصوبه مورد اعتراض را به موجب دادنامه 213- 19/4/1400 قابل ابطال ندانسته و به شرح زیر رای به رد شکایت در خصوص بند فوق صادر کرد:
" پس از استماع گزارش و بررسی موضوع، اعضا به اتفاق بر این نظر بودند ب. ت. ب. اینکه مصوبه مورد درخواست ابطال به استثناء قسمت آخر بند 2 مبنی بر تعیین حریم برای سه استان کشور 20% و سایر استانها یک برابر نسبت به سایر بندها و تبصره های ذیل آن مستنداً به تبصره 2 بند 3 ماده 99 قانون شهرداریها و ماده 10 آییننامه استفاده از اراضی احداث بنا برابر ساخت و ساز اراضی واقع در حریم روستاهای واقع در حریم شهر و ماده 8 قانون تعاریف محدوده و حریم شهر، روستا و شهرک و نحوه تعیین آنها در حدود مقررات قانونی وضع شده ومغایر قانون و خارج از اختیار نیست. لذا مستنداً به بند (ب) از ماده 84 قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری حکم به رد شکایت صادر و اعلام میگردد. رای صادره از تاریخ صدور ظرف مدت بیست روز از ناحیه رئیس دیوان عدالت اداری یا ده نفر از قضات قابل اعتراض و رسیدگی در هیات عمومی م. ب.. "
متعاقب صدور رای مذکور توسط هیات تخصصی اراضی شهرسازی، منابع طبیعی و محیط زیست دیوان عدالت اداری، رئیس دیوان عدالت اداری با استدلال زیر به رای یاد شده اعتراض کرد:
پرونده با دستور رئیس دیوان عدالت اداری در اجرای بند (ب) ماده 84 قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری مجدداً به هیات تخصصی اراضی شهرسازی، منابع طبیعی و محیط زیست دیوان عدالت اداری ارجاع و پس از بررسی و صدور نظریه در این هیات به هیات عمومی دیوان عدالت اداری ارجاع شد.
« رسیدگی به تقاضای ابطال بند 2 مصوبه شورای عالی شهرسازی و معماری ایران مورخ 4/10/1396 پیرامون تعیین محدوده و حریم روستاهای واقع در حریم شهرها ابلاغی به شماره 300/52264- 10/10/1396 و همچنین رسیدگی به درخواست اعمال مقررات بند (ب) ماده 84 قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری نسبت به رای شماره 213- 19/4/1400 هیات عمومی دیوان عدالت اداری مبنی بر عدم ابطال بند 1 مصوبه مورد شکایت در دستورکار هیات عمومی قرار گرفت.»
هیات عمومی دیوان عدالت اداری در تاریخ 18/8/1400 با حضور رئیس و معاونین دیوان عدالت اداری و روسا و مستشاران و دادرسان شعب دیوان تشکیل شد و پس از بحث و بررسی با اکثریت آراء به شرح زیر به صدور رای مبادرت کرده است.
الف- مطابق تبصره 1 ماده 3 قانون تعاریف محدوده و حریم شهر، روستا و شهرک و نحوه تعیین آنها مصوب سال 1384: «روستاهایی که در حریم شهرها واقع میشوند، مطابق طرح هادی روستایی دارای محدوده و حریم مستقل بوده و شهرداری شهر مجاور حق دخالت در ساخت و ساز و سایر امور روستا را ندارد.» ب. ت. ب. مفاد تبصره فوق، اطلاق حکم مقرر در بند 1 مصوبه مورخ 4/10/1396 شورای عالی شهرسازی و معماری که براساس آن: «حریم روستاهای واقع در حریم شهرها عبارت است از بخشی از اراضی بلافصل محدوده مصوب طرح هادی روستا...»، در حدی که منجر به همپوشانی حریم روستاها با محدوده روستا که مصوب طرح هادی روستا است میشود، خلاف قانون و خارج از حدود اختیار است و برمبنای جواز حاصل از بند «ب» ماده 84 قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری، ضمن نقض رای شماره 140009970906010213-19/4/1400 هیات تخصصی اراضی، شهرسازی، منابع طبیعی و محیط زیست دیوان عدالت اداری، مستند به بند 1 ماده 12 و ماده 88 قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری مصوب سال 1392 حکم به ابطال اطلاق بند 1 مصوبه مورخ 4/10/1396 شورای عالی شهرسازی و معماری ایران در حدی که اعلام شد، صادر میشود.
ب- حدود اختیارات شورای عالی شهرسازی و معماری در ماده 2 قانون تاسیس شورای عالی شهرسازی و معماری ایران مصوب سال 1351 و آییننامه نحوه بررسی و تصویب طرحهای توسعه و عمران محلی، ناحیهای، منطقهای و ملّی و مقررات شهرسازی و معماری کشور مصوب سال 1378 تعیین شده و مرجع تصویب طرحهای هادی روستایی نیز براساس ماده 7 اساسنامه بنیاد مسکن انقلاب اسلامی و بند (الف) جزء 5 از ماده 26 قانون برنامه ششم توسعه اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی جمهوری اسلامی ایران، کمیتهای متشکل از رئیس بنیاد مسکن انقلاب اسلامی استان، فرماندار شهرستان، بخشدار بخش، نماینده سازمان مسکن و شهرسازی استان، رئیس بنیاد مسکن انقلاب اسلامی شهرستان، نماینده سازمان جهاد کشاورزی استان، نماینده معاون امور عمرانی استانداری و رئیس شورای اسلامی روستا (به عنوان ناظر) است. ب. ت. ب. اینکه در بند 2 مصوبه مورخ 4/10/1396 شورای عالی شهرسازی و معماری برای تعیین حریم روستاهای واقع در حریم شهر جهت سه استان شمالی (گیلان، مازندران، گلستان) حداکثر 20% و سایر استانهای کشور یک برابر محدوده تعیین شده و تعیین ضوابط برای حریم روستاها در طرحهای هادی خارج از حدود اختیار شورای عالی شهرسازی و معماری ایران است، بنابراین مفاد بند مذکور خلاف قانون و خارج از حدود اختیار است و مستند به بند 1 ماده 12 و ماده 88 قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری مصوب سال 1392 ابطال میشود./
رئیس هیات عمومی دیوان عدالت اداری
موارد مرتبط 94
آرای مرتبط 40
-
رأی
هماستناد
رای شماره 270 مورخ 1398/06/12 هیات تخصصی شوراهای اسلامی دیوان عدالت اداری
مواد 2 و 7 قانون تاسیس شورای عالی شهرسازی و معماری ایران
-
رأی
هماستناد
رای شماره 696 مورخ 1395/09/16 هیات عمومی دیوان عدالت اداری
ماده 1 و 2 و 5 قانون تاسیس شورای عالی شهرسازی و معماری ایران
-
رأی
هماستناد
رای شماره2159 مورخ 1397/12/21 هیات عمومی دیوان عدالت اداری
ماده 2 قانون تاسیس شورای عالی شهرسازی و معماری ایران
-
رأی
هماستناد
رای شماره 110 و 111 مورخ 1401/02/28 هیات تخصصی اراضی شهرسازی، منابع طبیعی و محیط زیست دیوان عدالت اداری
ماده 2 قانون تاسیس شورای عالی شهرسازی و معماری ایران
-
رأی
هماستناد
رای شماره 114 مورخ 1390/03/16 هیات عمومی دیوان عدالت اداری
مواد 13 و 2 قانون تعاریف و ضوابط تقسیمات کشوری
-
رأی
هماستناد
رای شماره 1332 مورخ 1397/05/23 هیات عمومی دیوان عدالت اداری
ماده 2 قانون تعاریف و ضوابط تقسیمات کشوری
-
رأی
هماستناد
رای شماره 2873 تا 2880مورخ 1398/10/10 هیات عمومی دیوان عدالت اداری
ماده 2 قانون تعاریف و ضوابط تقسیمات کشوری
-
رأی
هماستناد
رای شماره 140331390002852360 مورخ 1403/11/28 هیات تخصصی اراضی شهرسازی، منابع طبیعی و محیط زیست دیوان عدالت اداری
ماده 2 قانون تعاریف و ضوابط تقسیمات کشوری
-
رأی
هماستناد
رای شماره 173 مورخ 1400/03/25 هیات تخصصی اراضی شهرسازی، منابع طبیعی و محیط زیست دیوان عدالت اداری
مواد 2 و 3 و 6 و 13 قانون تعاریف و ضوابط تقسیمات کشوری
-
رأی
هماستناد
رای شماره 140231390003299938 مورخ 1402/12/19 هیات تخصصی اراضی شهرسازی، منابع طبیعی و محیط زیست دیوان عدالت اداری
ماده 2 قانون تعاریف و ضوابط تقسیمات کشوری
-
رأی
هماستناد
رای شماره 389 مورخ 1401/06/20 هیات تخصصی اراضی شهرسازی، منابع طبیعی و محیط زیست دیوان عدالت اداری
ماده 2 قانون تعاریف و ضوابط تقسیمات کشوری
-
رأی
هماستناد
رای شماره 140331390000555290 مورخ 1403/03/07 هیات تخصصی هیات تخصصی شهرسازی، منابع طبیعی و محیط زیست دیوان عدالت اداری
ماده 3 قانون تعاریف و ضوابط تقسیمات کشوری
-
رأی
هماستناد
رای شماره 69 مورخ 1392/11/06 هیات تخصصی اراضی، محیط زیست و صنایع دیوان عدالت اداری
ماده 3 قانون تعاریف و ضوابط تقسیمات کشوری
-
رأی
هماستناد
رای شماره 140331390000561376 مورخ 1403/03/08 هیات تخصصی اراضی شهرسازی، منابع طبیعی و محیط زیست دیوان عدالت اداری
ماده 3 قانون تعاریف و ضوابط تقسیمات کشوری
-
رأی
هماستناد
رای شماره 140331390000556718 مورخ 1403/03/07 هیات تخصصی اراضی شهرسازی، منابع طبیعی و محیط زیست دیوان عدالت اداری
ماده 3 قانون تعاریف و ضوابط تقسیمات کشوری
-
رأی
هماستناد
رای شماره 140331390001255300 مورخ 1403/05/29 هیات تخصصی شهرسازی، منابع طبیعی و محیط زیست دیوان عدالت اداری
ماده 3 قانون تعاریف و ضوابط تقسیمات کشوری
-
رأی
هماستناد
رای شماره 140331390000988627 مورخ 1403/04/30 هیات تخصصی شهرسازی، منابع طبیعی و محیط زیست دیوان عدالت اداری
ماده 3 قانون تعاریف و ضوابط تقسیمات کشوری
-
رأی
هماستناد
رای شماره 140331390001718720 مورخ 1403/07/21 هیات تخصصی اراضی شهرسازی، منابع طبیعی و محیط زیست دیوان عدالت اداری
ماده 3 قانون تعاریف و ضوابط تقسیمات کشوری
-
رأی
هماستناد
رای شماره 189 مورخ 1397/07/11 هیات تخصصی اداری و عمومی دیوان عدالت اداری
ماده 3 قانون تعاریف و ضوابط تقسیمات کشوری
-
رأی
هماستناد
رای شماره 3057 مورخ 1400/11/23 هیات عمومی دیوان عدالت اداری
مواد 13 و 3 قانون تعاریف و ضوابط تقسیمات کشوری
-
رأی
هماستناد
رای شماره 233 مورخ 1381/07/07 هیات عمومی دیوان عدالت اداری
مواد 3 و6 و10 قانون تعاریف و ضوابط تقسیمات کشوری
-
رأی
هماستناد
رای شماره 140231390002859579 مورخ 1402/11/02 هیات تخصصی اراضی شهرسازی، منابع طبیعی و محیط زیست دیوان عدالت اداری
ماده 3 قانون تعاریف و ضوابط تقسیمات کشوری
-
رأی
هماستناد
رای شماره 98 مورخ 1394/03/06 هیات تخصصی اراضی، محیط زیست و صنایع دیوان عدالت اداری
ماده 13 قانون تعاریف و ضوابط تقسیمات کشوری
-
رأی
هماستناد
رای شماره 91 مورخ 1377/05/03 هیات عمومی دیوان عدالت اداری
ماده 13 قانون تعاریف و ضوابط تقسیمات کشوری
-
رأی
هماستناد
رای شماره 140331390000221740 مورخ 1403/02/02 هیات تخصصی شهرسازی، منابع طبیعی و محیط زیست دیوان عدالت اداری
ماده 13 قانون تعاریف و ضوابط تقسیمات کشوری
-
رأی
هماستناد
رای شماره 499 مورخ 1398/07/30 هیات تخصصی اراضی، شهرسازی دیوان عدالت اداری
مواد 13 و 14 قانون تعاریف و ضوابط تقسیمات کشوری
-
رأی
هماستناد
رای شماره 305 مورخ 1401/05/11 هیات تخصصی اراضی شهرسازی، منابع طبیعی و محیط زیست دیوان عدالت اداری
ماده 13 قانون تعاریف و ضوابط تقسیمات کشوری
-
رأی
هماستناد
رای شماره 1300 مورخ 1399/10/16 هیات تخصصی اداری و امور عمومی دیوان عدالت اداری
ماده 13 قانون تعاریف و ضوابط تقسیمات کشوری
-
رأی
هماستناد
رای شماره 1291 مورخ 1400/11/18 هیات تخصصی اراضی شهرسازی، منابع طبیعی و محیط زیست دیوان عدالت اداری
ماده 13 قانون تعاریف و ضوابط تقسیمات کشوری
-
رأی
هماستناد
رای شماره 50 مورخ 1399/02/27 هیات تخصصی اراضی شهرسازی، منابع طبیعی و محیط زیست دیوان عدالت اداری
ماده 13 قانون تعاریف و ضوابط تقسیمات کشوری
-
رأی
هماستناد
رای شماره 372 مورخ 1397/11/13 هیات تخصصی اراضی و شهر سازی دیوان عدالت اداری
ماده 13 قانون تعاریف و ضوابط تقسیمات کشوری
-
رأی
هماستناد
رای شماره 303 مورخ 1401/05/11 هیات تخصصی اراضی شهرسازی، منابع طبیعی و محیط زیست دیوان عدالت اداری
ماده 13 قانون تعاریف و ضوابط تقسیمات کشوری
-
رأی
هماستناد
رای شماره 475 مورخ 1385/07/02 هیات عمومی دیوان عدالت اداری
ماده 13 قانون تعاریف و ضوابط تقسیمات کشوری
-
رأی
هماستناد
رای شماره 95 مورخ 1397/04/31 هیات تخصصی اراضی، محیط زیست و صنایع دیوان عدالت اداری
ماده 13 قانون تعاریف و ضوابط تقسیمات کشوری
-
رأی
هماستناد
رای شماره 141 مورخ 1393/09/09 هیات تخصصی اراضی و محیط زیست دیوان عدالت اداری
ماده 13 قانون تعاریف و ضوابط تقسیمات کشوری
-
رأی
هماستناد
رای شماره 792045 مورخ 1402/03/30 هیات تخصصی استخدامی دیوان عدالت اداری
مواد 4 و 13 قانون تعاریف و ضوابط تقسیمات کشوری
-
رأی
هماستناد
رای شماره 108 مورخ 1377/05/24 هیات عمومی دیوان عدالت اداری
ماده 13 قانون تعاریف و ضوابط تقسیمات کشوری
-
رأی
هماستناد
رای شماره 844 الی 847 مورخ 1400/06/31 هیات تخصصی اراضی شهرسازی، منابع طبیعی و محیط زیست دیوان عدالت اداری
ماده 13 قانون تعاریف و ضوابط تقسیمات کشوری
-
رأی
هماستناد
رای شماره 1368674 مورخ 1402/05/29 هیات تخصصی اراضی شهرسازی، منابع طبیعی و محیط زیست دیوان عدالت اداری
ماده 13 قانون تعاریف و ضوابط تقسیمات کشوری
-
رأی
هماستناد
رای شماره 140331390000931748 مورخ 1403/04/23 هیات تخصصی شهرسازی، منابع طبیعی و محیط زیست دیوان عدالت اداری
ماده 13 قانون تعاریف و ضوابط تقسیمات کشوری
نظریات مشورتی 5
-
نظریهٔ مشورتی
هماستناد
نظریه مشورتی شماره 7/99/702 مورخ 1399/07/16
مواد 6 و 13 قانون تعاریف و ضوابط تقسیمات کشوری
-
نظریهٔ مشورتی
هماستناد
نظریه 7/99/452 — 1399/05/27
ماده 3 قانون تعاریف محدوده و حریم شهر روستا و شهرک و
-
نظریهٔ مشورتی
هماستناد
نظریه 7/1401/444 — 1401/12/27
ماده 3 قانون تعاریف محدوده و حریم شهر روستا و شهرک و
-
نظریهٔ مشورتی
هماستناد
نظریه 7/1401/1214 — 1402/03/27
ماده 3 قانون تعاریف محدوده و حریم شهر روستا و شهرک و
-
نظریهٔ مشورتی
هماستناد
نظریه 7/1404/721 — 1404/11/28
ماده 3 قانون تعاریف محدوده و حریم شهر روستا و شهرک و
مواد مرتبط 6
-
استناد
از این صفحه
ماده 3 — قانون تعاریف محدوده و حریم شهر، روستا و شهرک و نحوه تعیین آنها
ماده 3 قانون تعاریف محدوده و حریم شهر
-
استناد
از این صفحه
ماده 2 — قانون تعاریف و ضوابط تقسیمات کشوری
ماده 2 قانون تعاریف و ضوابط تقسیمات کشوری ندارد
-
استناد
از این صفحه
ماده 3 — قانون تعاریف و ضوابط تقسیمات کشوری
ماده 3 قانون تعاریف و ضوابط تقسیمات کشوری نخواهد شد
-
استناد
از این صفحه
ماده 8 — قانون تعاریف محدوده و حریم شهر، روستا و شهرک و نحوه تعیین آنها
ماده 8 قانون تعاریف محدوده و حریم شهر
-
استناد
از این صفحه
ماده 2 — قانون تأسیس شورای عالی شهرسازی و معماری ایران
ماده 2 قانون تاسیس شورای عالی شهرسازی و معماری ایران مصوب سال 1351 و آیی
-
استناد
از این صفحه
ماده 13 — قانون تعاریف و ضوابط تقسیمات کشوری
ماده 13 قانون تعاریف و ضوابط تقسیمات کشوری نیست
مقرراتِ مرتبط 40
-
آییننامه
هماستناد
آییننامه استفاده از اراضی، احداث بنا و تاسیسات در خارج از حریم شهرها و محدوده روستاها
ماده 2 قانون تعاریف و ضوابط تقسیمات کشوری
-
تصویبنامه
هماستناد
ایجاد و تشکیل تعداد 5 دهستان شامل روستاها، مزارع و مکانهای مذکور در این تصویبنامه در شهرستان قشم تابع استان هرمزگان به جزجزایر هنگام و لارک
ماده 3 قانون تعاریف و ضوابط تقسیمات کشوری
-
تصویبنامه
هماستناد
تصویب نامه راجع به ایجاد و تاسیس دهستان برخوار مرکزی و دهستان خالدآباد
مواد 3 و 6 قانون تعاریف و ضوابط تقسیمات کشوری
-
تصویبنامه
هماستناد
تصویبنامه در خصوص اصلاحات و تغییرات طبق قانون تعاریف و ضوابط تقسیمات کشوری در محدوده استان قزوین
ماده 13 قانون تعاریف و ضوابط تقسیمات کشوری
-
تصویبنامه
هماستناد
اصلاحات تقسیماتی در استان چهارمحال و بختیاری
ماده 13 قانون تعاریف و ضوابط تقسیمات کشوری
-
تصویبنامه
هماستناد
تغییرات و اصلاحات تقسیماتی در استان ایلام
ماده 13 قانون تعاریف و ضوابط تقسیمات کشوری
-
تصویبنامه
هماستناد
اصلاحات تقسیمات کشوری در استان کرمانشاه
ماده 13 قانون تعاریف و ضوابط تقسیمات کشوری
-
تصویبنامه
هماستناد
تصویبنامه در خصوص ایجاد و تاسیس شهرستان چالوس
ماده 13 قانون تعاریف و ضوابط تقسیمات کشوری
-
تصویبنامه
هماستناد
اصلاحات تقسیماتی در استان فارس (دهستان مشهد مرغاب، دهستان مادر سلیمان، دهستان ابوالوردی، بخش هخامنش، شهرستان پاسارگاد)
ماده 13 قانون تعاریف و ضوابط تقسیمات کشوری
-
تصویبنامه
هماستناد
اصلاحات تقسیماتی در استان اصفهان
ماده 13 قانون تعاریف و ضوابط تقسیمات کشوری
-
تصویبنامه
هماستناد
تصویبنامه در خصوص تغییرنام شهر و روستاها دراستان بوشهر
ماده 13 قانون تعاریف و ضوابط تقسیمات کشوری
-
تصویبنامه
هماستناد
اصلاحات تقسیماتی در استان اصفهان
ماده 13 قانون تعاریف و ضوابط تقسیمات کشوری
-
تصویبنامه
هماستناد
تبدیل روستای حنا به شهر
ماده 13 قانون تعاریف و ضوابط تقسیمات کشوری
-
تصویبنامه
هماستناد
تبدیل روستای کرهرود از توابع بخش مرکزی شهرستان اراک واقع در استان مرکزی به شهر کرهرود
ماده 13 قانون تعاریف و ضوابط تقسیمات کشوری
-
تصویبنامه
هماستناد
تصویبنامه راجع به اصلاحات تقسیماتی در استان خراسان شماره 20517 /ت 25862ک 1381/7/17
ماده 13 قانون تعاریف و ضوابط تقسیمات کشوری
-
تصویبنامه
هماستناد
اصلاح مرز بین دهستان عسلویه با دهستانهای طاهری و نای بند در شهرستان کنگان و شناخته شدن روستاهای بنک و نخل تقی به ترتیب از توابع شهرستان کنگان به عنوان شهرهای بنک و نخل تقی
ماده 13 قانون تعاریف و ضوابط تقسیمات کشوری
-
تصویبنامه
هماستناد
تصویبنامه در خصوص تبدیل روستای هفتچشمه مرکز بخش کاکاوند شهرستان دلفان در استان لرستان به شهر
ماده 13 قانون تعاریف و ضوابط تقسیمات کشوری
-
تصویبنامه
هماستناد
تغییرات و اصلاحات تقسیماتی در استان خوزستان
ماده 13 قانون تعاریف و ضوابط تقسیمات کشوری
-
تصویبنامه
هماستناد
تغییرات و اصلاحات نقسیماتی در استان هرمزگان
ماده 13 قانون تعاریف و ضوابط تقسیمات کشوری
-
تصویبنامه
هماستناد
تصویبنامه در خصوص اصلاحات در شهرستان کهنوج
ماده 13 قانون تعاریف و ضوابط تقسیمات کشوری
-
تصویبنامه
هماستناد
تصویبنامه راجع به تغییرات در استان آذربایجانغربی به استناد قانون تعاریف و ضوابط تقسیمات کشوری
ماده 13 قانون تعاریف و ضوابط تقسیمات کشوری
-
تصویبنامه
هماستناد
اصلاحات در استان کرمانشاه
ماده 13 قانون تعاریف و ضوابط تقسیمات کشوری
-
تصویبنامه
هماستناد
تصویب نامه راجع به اصلاح بند (8) تصویب نامه شماره 8063 /ت 24027ک مورخ 1382/5/27
ماده 13 قانون تعاریف و ضوابط تقسیمات کشوری
-
تصویبنامه
هماستناد
تغییرات و اصلاحات تقسیماتی در استان ایلام
ماده 13 قانون تعاریف و ضوابط تقسیمات کشوری
-
تصویبنامه
هماستناد
ایجاد48واحددهستان درچنداستان کشور
ماده 13 قانون تعاریف و ضوابط تقسیمات کشوری
-
تصویبنامه
هماستناد
اصلاح تصویب نامه شماره 156674 /ت58322ه- مورخ 1399/12/27 [در خصوص تقسیمات کشوری در شهرستان سمنان استان سمنان]
ماده 13 قانون تعاریف و ضوابط تقسیمات کشوری
-
تصویبنامه
هماستناد
ایجاد اصلاحاتی دراستان سمنان
ماده 13 قانون تعاریف و ضوابط تقسیمات کشوری
-
تصویبنامه
هماستناد
ابلاغ تصویبنامه هیات وزیران در خصوص روستای فرخی از توابع بخش خور و بیابانک و بافران از توابع بخش مرکزی شهرستان نائین در استان اصفهان به عنوان شهر « فرخی ».
ماده 13 قانون تعاریف و ضوابط تقسیمات کشوری
-
تصویبنامه
هماستناد
اصلاحات تقسیماتی در استان چهارمحال و بختیاری
ماده 13 قانون تعاریف و ضوابط تقسیمات کشوری
-
تصویبنامه
هماستناد
تصویبنامه در خصوص تقسیمات کشوری استان آذربایجان غربی
ماده 13 قانون تعاریف و ضوابط تقسیمات کشوری
-
تصویبنامه
هماستناد
تصویب نامه در خصوص ادغام روستاهای اشکالی محمدحاجی، اشکالی عوض حسین، اشکالی سیدی و زائرحسین دهستان اهرم بخش مرکزی شهرستان تنگستان استان بوشهر و تبدیل به روستای اشکالی
ماده 13 قانون تعاریف و ضوابط تقسیمات کشوری
-
تصویبنامه
هماستناد
تصویبنامه در خصوص تبدیل روستای شولاباد سفلی مرکز بخش ززوماهرو از توابع شهرستان الیگودرز در استان لرستان به شهر
ماده 13 قانون تعاریف و ضوابط تقسیمات کشوری
-
تصویبنامه
هماستناد
شناخته شدن روستاهای تازیان پائین به عنوان شهر تازیان پائین، روستای کوهستک به عنوان شهر کوهستک، روستای تیرور به عنوان شهر تیرور و روستای لمزان به عنوان شهر لمزان
ماده 13 قانون تعاریف و ضوابط تقسیمات کشوری
-
تصویبنامه
هماستناد
تغییرات در استان کرمان
ماده 13 قانون تعاریف و ضوابط تقسیمات کشوری
-
تصویبنامه
هماستناد
تغییرات و اصلاحات تقسیماتی در استان کرمان
ماده 13 قانون تعاریف و ضوابط تقسیمات کشوری
-
تصویبنامه
هماستناد
تغییر مرکز دهستان سررود جنوبی بخش مرکزی شهرستان بویراحمد استان کهگیلویه و بویراحمد به روستای علی آباد سرتل و مرکز دهستان سررود شمالی بخش یاد شده به روستای گوشه شاهزاده قاسم
ماده 13 قانون تعاریف و ضوابط تقسیمات کشوری
-
تصویبنامه
هماستناد
تغییر مرکز دهستان آسمان آباد بخش مرکزی شهرستان چرداول استان ایلام به روستای صید نظری علیا
ماده 13 قانون تعاریف و ضوابط تقسیمات کشوری
-
تصویبنامه
هماستناد
شناختن محل رستم آباد واقع دراستان گیلان به عنوان شهر رستم آباد
ماده 13 قانون تعاریف و ضوابط تقسیمات کشوری
-
تصویبنامه
هماستناد
ایجاد و تاسیس بخش سلفچگان به مرکزیت روستای سلفچگان متشکل از دهستانهای راهجرد شرقی و نیزار در تابعیت شهرستان قم
ماده 13 قانون تعاریف و ضوابط تقسیمات کشوری
-
تصویبنامه
هماستناد
تصویبنامه در خصوص ایجاد و تاسیس بخش مشگین شرقی در استان اردبیل
ماده 13 قانون تعاریف و ضوابط تقسیمات کشوری
نکتههای مرتبط 3
-
هماستناد
اصلاحات تقسیماتی در شهرهای ممقان و آذرشهر
ماده 13 قانون تعاریف و ضوابط تقسیمات کشوری
-
هماستناد
ایجاد و تاسیس بخش بهنمیر به مرکزیت روستای بهنمیر در تابعیت شهرستان بابلسر و انتقال مرکز بخش مرکزی شهرستان بابلسر به روستای گله بست و نامیده شدن آن به عنوان بخش رودبست
ماده 13 قانون تعاریف و ضوابط تقسیمات کشوری
-
هماستناد
ایجاد و تاسیس بخش گرگان رود به مرکزیت روستای لیسار در تابعیت شهرستان طوالش در استان گیلان
ماده 13 قانون تعاریف و ضوابط تقسیمات کشوری
فقط پیوندهایی که متنشان در بانک است، با شاهد از خودِ متن — نه شباهتِ آماری. عنوانِ بدونِ متن ساخته نمیشود.
