1- اثر ازدواج مجدد زوج در فرض امضا نکردن شرط مربوطه در سند نکاح

رأی شعبه دیوان عالی کشور شماره پرونده : 9209985185501851 شماره دادنامه : 9609970907500102 شعبه : شعبه پانزدهم دیوان عالی کشور تاریخ : 1396/02/31-12:18 قاضی : مرتضی شریفی قاضی : سید محمود تولیت قاضی : جعفر قدیانی. خلاصه جریان پرونده: در این پرونده خانم ع. ع. با وکالت س. آ. در مورخه ۱۳۹۲/12/5 با تقدیم دادخواست به خواسته تقاضای صدور گواهی عدم امکان سازش به طرفیت آقای م. الف. طرح دعوی نموده است. و وکیل اعلام کرده خوانده با وجود دو فرزند مشترک دارای سوء رفتار شدید بوده به نحوی که منجر به بیماری زوجه گردیده و بدون اذن اقدام به ازدواج مجدد نموده و نفقه نمی‌دهد و طی دادنامه 1256 مورخه ۱۳۹۲/8/25 محکوم گردیده لذا ب. ت. ب. تخلف از شروط ضمن عقد و عسر و حرج تقاضای صدور حکم طلاق دارد. شعبه اول دادگاه عمومی شهرستان سرخس پرونده را به شورای حل اختلاف جهت صلح و سازش ارسال نموده است. شورا طی صورت‌جلسه مورخه ۱۳۹۲/12/20 اعلام کرده تلاش جهت سازش به نتیجه نرسیده و پرونده را اعاده نموده است. دادگاه در مورخه ۱۳۹۳/1/31 تشکیل جلسه داده، وکیل خ. خ. ر. ب. ش. د. اعلام نموده و به حکم قطعی نفقه و ازدواج مجدد به اقرار خوانده و گواهی پزشک ناشی از سوء رفتار زوج اشاره نموده است. خ. پ. د.: قبول دارم. بنده بدون اجازه ازدواج مجدد نمودم. و تا ۱۳۹۲/9/15 که منزل را ترک نمود بنده کل نیازهای ایشان را می دادم. و بیماری ایشان ربطی به بنده ندارد. دادگاه طرفین را به داوری ارجاع نموده است. آقای م. ع. داور ز. ا. ک. صلاح طرفین به طلاق م. ب.. آقای … ز. ا. د. سازش انجام نشده است. و بنده صلاح زوجین را بر جدایی می‌دانم. شعبه اول دادگاه عمومی سرخس به موجب دادنامه شماره 1434 مورخه ۱۳۹۳/9/12 با احراز عسر و حرج زوجه حکم به الزام زوج به طلاق صادر و مقرر داشته 1- ز. ن. ب. مهریه اقدام قضایی نموده 2- از سایر حقوق خود گذشت نموده 3- جهیزیه را مطالبه دارد. 4- حضانت فرزندان طبق قانون م. ب. 5- نوع طلاق خلعی است و سردفتر می‌تواند به نمایندگی از دادگاه صیغه طلاق را جاری نماید. خانم ع. ع. با وکالت س. آ. نسبت به دادنامه اعتراض نموده و اعلام کرده در دادنامه اشاره گردیده موکله از سایر حقوق خود گذشت نموده در حالی که در جلسه رسیدگی صراحتاً حقوق خود را مطالبه کرده است. لذا تقاضای نقض و اصلاح دادنامه را در این قسمت نموده است. همچنین آقای ع. ع.ز. به وکالت از م. الف. اعتراض و تقاضای نقض دادنامه و رد دعوی زوجه را نموده است. در جلسه مورخه ۱۳۹۴/2/28 دادگاه بدوی که با اعاده پرونده از تجدیدنظر صورت گرفته: وکیل ز. ا. ک. نسبت به نفقه اجرائیه صادر و در مرحله توقیف اموال م. ب. و زوج ازدواج مجدد هم نموده است. و پرونده نفقه نیز ملاحظه و مشخص گردیده در مورخه ۱۳۹۳/9/14 طی شماره 248 برگ اجرائیه صادر و عملیات اجرایی شروع شده است. دادگاه تجدیدنظر به موجب دادنامه شماره 1394 مورخه ۱۳۹۴/9/9 با نقض دادنامه بدوی حکم به ابطال دعوی زوجه نموده و استدلال دادگاه عبارت است از 1- استناد دادگاه ماده 1129 قانون مدنی بوده درحالی که خواسته خواهان نبوده، 2- حکم محکومیت نفقه ۱۳۹۲/8/25 صادر شده که در زمان طرح دعوی طلاق در حال تشریفات اجراء بوده و مطابق صورت‌جلسه ۱۳۹۴/8/21 در ۱۳۹۳/9/13 اجرائیه صادر گردیده و لذا اعمال ماده 1129 بلاوجه بوده است. خانم ع. ع. نسبت به دادنامه فرجام‌خواهی نموده و در لایحه تقدیمی وی آمده که خواسته اینجانب به لحاظ نفقه نبوده که دادگاه تجدیدنظر به این استناد دعوی را رد نموده بلکه به لحاظ عسر و حرج به لحاظ ترک نفقه و ترک منزل مشترک توسط زوج و ازدواج مجدد بوده است. آقای ع.ع.ز. وکیل زوج نیز در پاسخ اعلام نموده 1- شروط ضمن عقد توسط زوج امضاء نشده 2- در مورد نفقه پس از صدور حکم و قبل از صدور اجرائیه دادخواست داده شده است که مشروح کامل لوایح طرفین هنگام شور قرائت می‌گردد. هیئت شعبه در تاریخ بالا تشکیل گردید. پس از قرائت گزارش آقای … عضو ممیز و اوراق پرونده در خصوص دادنامه شماره 1394 ; ۱۳۹۴/۹/۹ فرجام‌خواسته مشاوره نموده چنین رأی می دهد: رأی شعبه فرجام‌خواهی خانم ع. ع. فرزند ع. نسبت به دادنامه شماره 1394 مورخه ۱۳۹۴/9/9 صادره از شعبه 27 دادگاه تجدیدنظر استان خراسان رضوی که به موجب آن دعوی ف. خ. مبنی بر درخواست گواهی عدم امکان سازش به طرفیت فرجام‌خوانده آقای م. الف. رد گردیده وارد و موجه م. ب. زیرا اولاً خواسته خواهان صدور حکم طلاق با احراز عسر و حرج بوده و دادگاه بدوی نیز با احراز خواسته حکم صادر نموده است. لیکن اشتباهاً به ماده 1129 قانون مدنی استناد نموده است. درحالیکه مستند عسر و حرج ماده 1130 بوده و دادگاه تجدیدنظر در صورت احراز عسر و حرج صرفاً می‌باید ماده قانونی مورد استناد را اصلاح نماید. ثانیاً اینکه دادگاه تجدیدنظر با اشاره به استناد اشتباه دادگاه بدوی به ماده 1129 و اینکه این موضوع خواسته خواهان نبوده دادنامه را نقض نموده است. در حالی که نسبت به متن و ماهیت دادنامه بدوی صرف‌نظر از ماده قانونی هیچگونه توجهی نداشته و نسبت به عسر و حرج که مورد خواسته خواهان بوده و توسط دادگاه بدوی احراز گردیده ماهیتاً اظهارنظر نکرده است که از این جهت رسیدگی این دادگاه دارای نقص م. ب.. ثالثاً اینکه آیا عدم پرداخت نفقه مضافاً با ازدواج مجدد زوج صرف‌نظر از عدم امضاء شرط ضمن عقد در این رابطه با رها کردن زوجه به اتفاق دو فرزند مشترک نمی‌تواند عسر و حرج ایجاد کند!!؟ توجه به این موضوع امری ضروری است. لذا ب. ت. ب. مراتب ذکر شده مستنداً به بند الف ماده 401 قانون آئین دادرسی مدنی دادنامه فرجام‌خواسته را نقض و جهت رسیدگی به شعبه صادرکننده رأی منقوض ارجاع می‌گردد. . با اعاده پرونده شعبه 27 دادگاه تجدیدنظر خراسان رضوی با تعیین وقت در خصوص پرونده اجرایی محکومیت زوج به نفقه زوجه استعلام نموده است . در جلسه مورخه ۱۳۹۵/5/16 زوجه و وکیل وی ابتدا به لایحه تقدیمی استناد نموده‌اند ... وکیل خ. ا. د. به استناد شروط 1 و 2 و 12 ضمن عقد اعمال وکالت در طلاق وجود دارد که موکل این شروط را امضاء نکرده و نسبت به نفقه هم موکل قسمتی از نفقه را پرداخت نموده است . وکیل ز. ا. د. شرط مربوط به غیبت و ترک نفقه توسط زوج امضاء شده است . گزارش دادرس شعبه اول دادگاه عمومی حقوقی سرخس به شرح صفحه 123 پرونده حاکیست علیرغم قطعیت دادنامه مربوط به محکومیت نفقه تا مورخه ۱۳۹۵/8/9 زوج مبلغ هشتاد و هشت میلیون ریال از بدهی نفقه را پرداخت نکرده است . در حالی که اجرائیه از ۱۳۹۳/6/1 صادر و ابلاغ و صرفاً بخشی از نفقه توسط زوج پرداخت شده است . نهایتاً شعبه 27 دادگاه تجدیدنظر استان خراسان رضوی به موجب دادنامه شماره 01444 مورخه ۱۳۹۵/9/23 دادنامه بدوی را نقض و حکم بر بطلان دعوی زوجه صادر نموده است . استناد دادگاه در نقض دادنامه عبارت است از 1- شروط مندرج در سند ازدواج توسط زوج امضاء نگردیده است . تا در صورت عدم رعایت آن وکالت در طلاق برای زوجه محقق گردد . 2- اگر چه زوج ازدواج مجدد کرده ولی دلیل بر عسرو حرج نیست . 3- زوج مدعی است نفقه را پرداخت کرده و زوجه خود منزل مشترک را ترک نموده است . و نسبت به باقیمانده نفقه در حکم محکومیت زوجه خود پیگیری نکرده است. در حالی که می‌توانست الزام زوج را به پرداخت نفقه بخواهد . خانم ع. ع. با تقدیم دادخواست ازدادنامه فرجام‌خواهی نموده 1- شرط مربوط به عدم پرداخت نفقه و ترک زندگی توسط زوج در سند نکاحیه امضاء شده است و هر دو شرط نیز محقق گردیده 2- علیرغم وجود حکم محکومیت نفقه به انحاء مختلف از پرداخت نفقه طی سه سال گذشته امتناع نموده است . و فقط بعد از توقیف اموال مقدار کمی از نفقه را پرداخت نموده است . مــتن کامل لایحه ف. خ. و پاسخ ف. خ. د. زمان شور قرائت می‌گردد . هیئت شعبه در تاریخ بالا تشکیل گردید پس از قرائت گزارش آقای … عضو ممیز و اوراق پرونده در خصوص دادنامه شماره 001444 ; ۱۳۹۵/9/2۳ فرجام‌خواسته مشاوره نموده چنین رأی می‌دهد ; رأی شعبه: فرجام‌خواهی خانم ع. ع. فرزند ع. نسبت به دادنامه شماره 0001444 مورخه ۱۳۹۵/9/23 صادره از شعبه 27 دادگاه تجدیدنظر استان خراسان رضوی که به موجب آن با نقض دادنامه بدوی صادره از شعبه اول دادگاه عمومی سرخس حکم بر بطلان دعوی ف. خ. از جهت تقاضای صدور حکم طلاق به لحاظ عسرو حرج صادر گردیده وارد و موجه م. ب. . زیرا اولاً یکی از مهمترین عوامل عسر و حرج برای زوجه می‌تواند عدم پرداخت به موقع نفقه توسط زوج باشد که در ما نحن فیه حکم محکومیت قطعی ز. ن. ب. این موضوع صادر و پس از صدور اجرائیه و توقیف اموال زوج صرفاً بخش کمی از نفقه را پرداخت نموده و مطابق صورت‌جلسه دادگاه بدوی در صفحه 123 پرونده تا مورخه ۱۳۹۵/8/9 زوج مبلغ هشتاد و هشت میلیون ریال بابت نفقه زوجه و فرزندان بدهکار م. ب. . اینکه زوجه باید برای دریافت خرجی و نفقه خود و فرزندان سرگردان در دادگاه‌ها باشد خود از مصادیق بارز عسر و حرج م. ب. . ثانیاً : زوج ازدواج مجدد نموده و صرف‌نظر از اینکه شرط ازدواج در سند نکاحیه توسط وی امضاء نشده لیکن زوج با همسر جدید خود در حال زندگی است و همسر اول و فرزندان را رها نموده است . محکومیت زوج به پرداخت نفقه فرزندان خود دلیل بر رها نمودن ایشان م. ب. . ثالثاً : نظریه داوران زوجین حکایت از این دارد که ادامه زندگی ایشان غیر ممکن است و دادگاه این موضوع را مورد توجه قرار نداده که در صورت عدم پذیرش رأی داوران باید نظر ایشان را با ذکر دلیل مطابق ماده 27 قانون حمایت خانواده رد نماید . لذا ب. ت. ب. مراتب ذکر شد مستند به مواد 371 و بند ج ماده 401 قانون آئین دادرسی مدنی دادنامه فرجام‌خواسته نقض و جهت رسیدگی مجدد به شعبه هم‌عرض دادگاه صادر کننده رأی منقوض ارجاع می‌گردد. شعبه پانزدهم دیوان عالی کشور رئیس : جعفر قدیانی; عضومعاون: سیدمحمود تولیت; عضو معاون: مرتضی شریفی فهرست شعبه دیوان عالی کشور نقد رأی 1- اثر ازدواج مجدد زوج در فرض امضا نکردن شرط مربوطه در سند نکاح در تاریخ 26 اردیبهشت 1395، دیوان عالی کشور به بررسی اختلافات حقوقی میان طرفین پرداخت. ی. ا. ط. با استناد به ادعاهایی مبنی بر نقض حقوق قانونی و تضییع منافع خود، خواسته‌ای را مطرح نمود. طرف مقابل در دفاع از مواضع خود، مستنداتی را برای اثبات صحت ادعاهایش ارائه کرد. دیوان عالی کشور با استناد به مواد قانونی و مستندات موجود، ادعاها و دفاعیات را مورد تحلیل و ارزیابی قرار داد و در نهایت، تصمیم نهایی را صادر کرد. این رای به عنوان مرجع قضایی معتبر، مبنای استنادات و تصمیم‌گیری‌های آتی در موارد مشابه خواهد بود. تاریخ دادنامه قطعی: 1395/02/26 شماره دادنامه قطعی: --- پیام: 2 - استنکاف زوج از پرداخت به موقع نفقه، الزام وی از طریق دادگاه و پرداخت بخشی از آن پس از صدور اجراییه، مصداق بارز عسر و حرج بوده و زوجه می‌تواند برای رهایی از این وضعیت مشقت بار دعوای طلاق مطرح کند.(ملاحظه: نکته از آن جهت حائز اهمیت است که بخشی از نفقه پرداخت شده. برخی از قضات معتقدند اگر امکان الزام زوج به پرداخت نفقه وجود داشته باشد دعوی طلاق پذیرفته نیست.) 1 - در دعوی طلاق از ناحیه زوجه، حتی در فرضی که شرط ضمن عقد مربوط به ازدواج مجدد زوج امضا نشده باشد، حدوث این امر و رها کردن همسر اول، می‌تواند در تحقق عسر و حرج موثر باشد و باید مورد توجه دادگاه قرار بگیرد. رای شعبه دیوان عالی کشور شماره پرونده: --- شماره دادنامه: --- شعبه: شعبه پانزدهم دیوان عالی کشور تاریخ: 1396/02/31 - 12 : 18 قاضی: مرتضی شریفی قاضی: سید محمود تولیت قاضی: جعفر قدیانی. خلاصه جریان پرونده: در این پرونده خانم ع. ع. با وکالت س. آ. در مورخه 1392/12/05 با تقدیم دادخواست به خواسته تقاضای صدور گواهی عدم امکان سازش به طرفیت آقای م. الف. طرح دعوی نموده است. و وکیل اعلام کرده خوانده با وجود دو فرزند مشترک دارای سوء رفتار شدید بوده به نحوی که منجر به بیماری زوجه گردیده و بدون اذن اقدام به ازدواج مجدد نموده و نفقه نمی‌دهد و طی دادنامه --- مورخه 1392/08/25 محکوم گردیده لذا ب. ت. ب. تخلف از شروط ضمن عقد و عسر و حرج تقاضای صدور حکم طلاق دارد. شعبه اول دادگاه عمومی شهرستان سرخس پرونده را به شورای حل اختلاف جهت صلح و سازش ارسال نموده است. شورا طی صورت‌جلسه مورخه 1392/12/20 اعلام کرده تلاش جهت سازش به نتیجه نرسیده و پرونده را اعاده نموده است. دادگاه در مورخه 1393/01/31 تشکیل جلسه داده، وکیل خ. خ. ر. ب. ش. د. اعلام نموده و به حکم قطعی نفقه و ازدواج مجدد به اقرار خوانده و گواهی پزشک ناشی از سوء رفتار زوج اشاره نموده است. خ. پ. د.: قبول دارم. بنده بدون اجازه ازدواج مجدد نمودم. و تا 1392/09/15 که منزل را ترک نمود بنده کل نیازهای ایشان را می دادم. و بیماری ایشان ربطی به بنده ندارد. دادگاه طرفین را به داوری ارجاع نموده است. آقای م. ع. داور ز. ا. ک. صلاح طرفین به طلاق م. ب.. آقای … ز. ا. د. سازش انجام نشده است. و بنده صلاح زوجین را بر جدایی می‌دانم. شعبه اول دادگاه عمومی سرخس به موجب دادنامه شماره --- مورخه 1393/09/12 با احراز عسر و حرج زوجه حکم به الزام زوج به طلاق صادر و مقرر داشته 1 - ز. ن. ب. مهریه اقدام قضایی نموده 2 - از سایر حقوق خود گذشت نموده 3 - جهیزیه را مطالبه دارد. 4 - حضانت فرزندان طبق قانون م. ب. 5 - نوع طلاق خلعی است و سردفتر می‌تواند به نمایندگی از دادگاه صیغه طلاق را جاری نماید. خانم ع. ع. با وکالت س. آ. نسبت به دادنامه اعتراض نموده و اعلام کرده در دادنامه اشاره گردیده موکله از سایر حقوق خود گذشت نموده در حالی که در جلسه رسیدگی صراحتا حقوق خود را مطالبه کرده است. لذا تقاضای نقض و اصلاح دادنامه را در این قسمت نموده است. همچنین آقای ع. ع.ز. به وکالت از م. الف. اعتراض و تقاضای نقض دادنامه و رد دعوی زوجه را نموده است. در جلسه مورخه 1394/02/28 دادگاه بدوی که با اعاده پرونده از تجدیدنظر صورت گرفته: وکیل ز. ا. ک. نسبت به نفقه اجراییه صادر و در مرحله توقیف اموال م. ب. و زوج ازدواج مجدد هم نموده است. و پرونده نفقه نیز ملاحظه و مشخص گردیده در مورخه 1393/09/14 طی شماره 248 برگ اجراییه صادر و عملیات اجرایی شروع شده است. دادگاه تجدیدنظر به موجب دادنامه شماره --- مورخه 1394/09/09 با نقض دادنامه بدوی حکم به ابطال دعوی زوجه نموده و استدلال دادگاه عبارت است از 1 - استناد دادگاه ماده 1129 قانون مدنی بوده درحالی که خواسته خواهان نبوده، 2 - حکم محکومیت نفقه 1392/08/25 صادر شده که در زمان طرح دعوی طلاق در حال تشریفات اجراء بوده و مطابق صورت‌جلسه 1394/08/21 در 1393/09/13 اجراییه صادر گردیده و لذا اعمال ماده 1129 بلاوجه بوده است. خانم ع. ع. نسبت به دادنامه فرجام‌خواهی نموده و در لایحه تقدیمی وی آمده که خواسته اینجانب به لحاظ نفقه نبوده که دادگاه تجدیدنظر به این استناد دعوی را رد نموده بلکه به لحاظ عسر و حرج به لحاظ ترک نفقه و ترک منزل مشترک توسط زوج و ازدواج مجدد بوده است. آقای ع.ع.ز. وکیل زوج نیز در پاسخ اعلام نموده 1 - شروط ضمن عقد توسط زوج امضا نشده 2 - در مورد نفقه پس از صدور حکم و قبل از صدور اجراییه دادخواست داده شده است که مشروح کامل لوایح طرفین هنگام شور قرائت می‌گردد. هیات شعبه در تاریخ بالا تشکیل گردید. پس از قرائت گزارش آقای … عضو ممیز و اوراق پرونده در خصوص دادنامه شماره --- ; 1394/09/09 فرجام‌خواسته مشاوره نموده چنین رای می دهد: رای شعبه فرجام‌خواهی خانم ع. ع. فرزند ع. نسبت به دادنامه شماره --- مورخه 1394/09/09 صادره از شعبه --- دادگاه تجدیدنظر استان خراسان رضوی که به موجب آن دعوی ف. خ. مبنی بر درخواست گواهی عدم امکان سازش به طرفیت فرجام‌خوانده آقای م. الف. رد گردیده وارد و موجه م. ب. زیرا اولا خواسته خواهان صدور حکم طلاق با احراز عسر و حرج بوده و دادگاه بدوی نیز با احراز خواسته حکم صادر نموده است. لیکن اشتباها به ماده 1129 قانون مدنی استناد نموده است. درحالی که مستند عسر و حرج ماده 1130 بوده و دادگاه تجدیدنظر در صورت احراز عسر و حرج صرفا می‌باید ماده قانونی مورد استناد را اصلاح نماید. ثانیا اینکه دادگاه تجدیدنظر با اشاره به استناد اشتباه دادگاه بدوی به ماده 1129 و اینکه این موضوع خواسته خواهان نبوده دادنامه را نقض نموده است. در حالی که نسبت به متن و ماهیت دادنامه بدوی صرف‌نظر از ماده قانونی هیچگونه توجهی نداشته و نسبت به عسر و حرج که مورد خواسته خواهان بوده و توسط دادگاه بدوی احراز گردیده ماهیتا اظهارنظر نکرده است که از این جهت رسیدگی این دادگاه دارای نقص م. ب.. ثالثا اینکه آیا عدم پرداخت نفقه مضافا با ازدواج مجدد زوج صرف‌نظر از عدم امضا شرط ضمن عقد در این رابطه با رها کردن زوجه به اتفاق دو فرزند مشترک نمی‌تواند عسر و حرج ایجاد کند!!؟ توجه به این موضوع امری ضروری است. لذا ب. ت. ب. مراتب ذکر شده مستندا به بند الف ماده 401 قانون آیین دادرسی مدنی دادنامه فرجام‌خواسته را نقض و جهت رسیدگی به شعبه صادرکننده رای منقوض ارجاع می‌گردد.. با اعاده پرونده شعبه --- دادگاه تجدیدنظر خراسان رضوی با تعیین وقت در خصوص پرونده اجرایی محکومیت زوج به نفقه زوجه استعلام نموده است. در جلسه مورخه 1395/05/16 زوجه و وکیل وی ابتدا به لایحه تقدیمی استناد نموده‌اند... وکیل خ. ا. د. به استناد شروط 1 و 2 و 12 ضمن عقد اعمال وکالت در طلاق وجود دارد که موکل این شروط را امضا نکرده و نسبت به نفقه هم موکل قسمتی از نفقه را پرداخت نموده است. وکیل ز. ا. د. شرط مربوط به غیبت و ترک نفقه توسط زوج امضا شده است. گزارش دادرس شعبه اول دادگاه عمومی حقوقی سرخس به شرح صفحه 123 پرونده حاکیست علیرغم قطعیت دادنامه مربوط به محکومیت نفقه تا مورخه 1395/08/09 زوج مبلغ هشتاد و هشت میلیون ریال از بدهی نفقه را پرداخت نکرده است. در حالی که اجراییه از 1393/06/01 صادر و ابلاغ و صرفا بخشی از نفقه توسط زوج پرداخت شده است. نهایتا شعبه --- دادگاه تجدیدنظر استان خراسان رضوی به موجب دادنامه شماره --- مورخه 1395/09/23 دادنامه بدوی را نقض و حکم بر بطلان دعوی زوجه صادر نموده است. استناد دادگاه در نقض دادنامه عبارت است از 1 - شروط مندرج در سند ازدواج توسط زوج امضا نگردیده است. تا در صورت عدم رعایت آن وکالت در طلاق برای زوجه محقق گردد. 2 - اگر چه زوج ازدواج مجدد کرده ولی دلیل بر عسرو حرج نیست. 3 - زوج مدعی است نفقه را پرداخت کرده و زوجه خود منزل مشترک را ترک نموده است. و نسبت به باقیمانده نفقه در حکم محکومیت زوجه خود پیگیری نکرده است. در حالی که می‌توانست الزام زوج را به پرداخت نفقه بخواهد. خانم ع. ع. با تقدیم دادخواست ازدادنامه فرجام‌خواهی نموده 1 - شرط مربوط به عدم پرداخت نفقه و ترک زندگی توسط زوج در سند نکاحیه امضا شده است و هر دو شرط نیز محقق گردیده 2 - علیرغم وجود حکم محکومیت نفقه به انحاء مختلف از پرداخت نفقه طی سه سال گذشته امتناع نموده است. و فقط بعد از توقیف اموال مقدار کمی از نفقه را پرداخت نموده است. متن کامل لایحه ف. خ. و پاسخ ف. خ. د. زمان شور قرائت می‌گردد. هیات شعبه در تاریخ بالا تشکیل گردید پس از قرائت گزارش آقای … عضو ممیز و اوراق پرونده در خصوص دادنامه شماره --- ; 1395/09/23 فرجام‌خواسته مشاوره نموده چنین رای می‌دهد ; رای شعبه: فرجام‌خواهی خانم ع. ع. فرزند ع. نسبت به دادنامه شماره --- مورخه 1395/09/23 صادره از شعبه --- دادگاه تجدیدنظر استان خراسان رضوی که به موجب آن با نقض دادنامه بدوی صادره از شعبه اول دادگاه عمومی سرخس حکم بر بطلان دعوی ف. خ. از جهت تقاضای صدور حکم طلاق به لحاظ عسرو حرج صادر گردیده وارد و موجه م. ب.. زیرا اولا یکی از مهمترین عوامل عسر و حرج برای زوجه می‌تواند عدم پرداخت به موقع نفقه توسط زوج باشد که در ما نحن فیه حکم محکومیت قطعی ز. ن. ب. این موضوع صادر و پس از صدور اجراییه و توقیف اموال زوج صرفا بخش کمی از نفقه را پرداخت نموده و مطابق صورت‌جلسه دادگاه بدوی در صفحه 123 پرونده تا مورخه 1395/08/09 زوج مبلغ هشتاد و هشت میلیون ریال بابت نفقه زوجه و فرزندان بدهکار م. ب.. اینکه زوجه باید برای دریافت خرجی و نفقه خود و فرزندان سرگردان در دادگاه‌ها باشد خود از مصادیق بارز عسر و حرج م. ب.. ثانیا: زوج ازدواج مجدد نموده و صرف‌نظر از اینکه شرط ازدواج در سند نکاحیه توسط وی امضا نشده لیکن زوج با همسر جدید خود در حال زندگی است و همسر اول و فرزندان را رها نموده است. محکومیت زوج به پرداخت نفقه فرزندان خود دلیل بر رها نمودن ایشان م. ب.. ثالثا: نظریه داوران زوجین حکایت از این دارد که ادامه زندگی ایشان غیر ممکن است و دادگاه این موضوع را مورد وجه قرار نداده که در صورت عدم پذیرش رای داوران باید نظر ایشان را با ذکر دلیل مطابق ماده 27 قانون حمایت خانواده رد نماید. لذا ب. ت. ب. مراتب ذکر شد مستند به مواد 371 و بند ج ماده 401 قانون آیین دادرسی مدنی دادنامه فرجام‌خواسته نقض و جهت رسیدگی مجدد به شعبه هم‌عرض دادگاه صادر کننده رای منقوض ارجاع می‌گردد. شعبه پانزدهم دیوان عالی کشور رئیس: جعفر قدیانی; عضو معاون: سیدمحمود تولیت; عضو معاون: مرتضی شریفی