اثر حقوقی عندالاستطاعه بودن مهریه

اثر حقوقی عندالاستطاعه بودن مهریه خ. م.: در تاریخ 14 تیرماه 1395، شعبه دیوان عالی کشور به پرونده‌ای رسیدگی کرد که در آن خواهان درخواست صدور گواهی عدم امکان سازش را مطرح نمود. خ. ب. ا. به سند نکاحیه، ادعای عدم تفاهم و درخواست طلاق را به دادگاه ارائه کرد و مستندات وی شامل سند ازدواج و وکالت‌نامه وکیلش بود. در جریان رسیدگی، زوجه اعلام کرد که تمایلی به جدایی ندارد و به همین دلیل، پرونده به داوری ارجاع شد. داوران نیز عدم تفاهم را تایید کردند و زوجه خواستار دریافت حقوق مالی خود در صورت طلاق گردید. دادگاه اولیه به خواهان اجازه طلاق با شرط پرداخت مهریه و نفقات معوق را اعطا کرد. وکیل خواهان به این رای اعتراض نمود و دادگاه تجدیدنظر با تاکید بر اینکه قید "عند الاستطاعه" در سند ازدواج مانع از تادیه حقوق مالی زوجه نمی‌شود، رای اولیه را تایید کرد. در نهایت، فرجام‌خواهی خواهان به دیوان عالی کشور ارسال شد که در آن تاکید گردید توافق بر "عند الاستطاعه" بودن پرداخت مهریه در زمان عقد، مانع از تادیه حقوق مالی زوجه در زمان طلاق نیست. دیوان عالی کشور با استناد به ماده 29 قانون حمایت خانواده و ماده 370 قانون آیین دادرسی، رای تجدیدنظر را تایید و اعتراض ف. خ. را وارد ندانست. تاریخ دادنامه قطعی: 1395/04/14 شماره دادنامه قطعی: --- پیام: توافق طرفین بر عندالاستطاعه بودن مهریه، صرفا در فرض استمرار و دوام زوجیت، معتبر است و با انقطاع رابطه زوجیت، این توافق باقی نخواهد بود؛ بنابراین عندالاستطاعه بودن مهریه، مانع از تادیه مهریه در زمان وقوع طلاق نیست. رای شعبه دیوان عالی کشور شماره پرونده: --- شماره دادنامه: --- شعبه: شعبه اول دیوان عالی کشور تاریخ: 1395/04/14 - 11 : 38 قاضی: حسین اکبری قرینی قاضی: حمیدرضا موحدی خلاصه جریان پرونده آقای م. رضایی با وکالت خانم م. الف. وکیل دادگستری دادخواستی به خواسته صدور گواهی عدم امکان سازش به طرفیت خانم ف. ض.ش. به محاکم عمومی رشت تقدیم و مضمونا اظهار داشته: به موجب سند نکاحیه پیوست خوانده به عقد دائمی و رسمی خواهان درآمده ولی اکنون با وی تفاهم اخلاقی ندارد و با وصف عند الاستطاعه بودن مهر به تقاضای صدور حکم شرح خواسته را دارد. مستندات ضمیمه دادخواست نیز تصویر سند ازدواج و سجلی خواهان و دلیل وکالت وکیل م. ب.. پرونده به شعبه هشتم دادگاه خانواده رشت ارجاع و نظریه مرکز مشاوره خانواده اخذ و سپس وقت رسیدگی تعیین شده است. در وقت رسیدگی مورخ 94/2/19 وکیل خواهان و خوانده حضور داشته اند. ز. ا. د. مشکل خاصی نداشتیم و نمی خواهم جدا شوم. قرار ارجاع امر به داوری صادر شده است. داور زوج معرفی شده ولی زوجه داور معرفی نکرده و به درخواست وکیل زوج دادگاه مبادرت به تعیین داور کرده است. نظریه داوران به مضمون عدم تفاهم در ادامه زندگی مشترک واصل شده و اعلام نموده‌اند زوجین فاقد فرزند مشترک هستند. ز. ب. ت. لایحه ای حقوق مالی خود را در صورت طلاق خواستار شده است. و به منظور تعیین نفقه قرار ارجاع امر به کارشناس صادر و کارشناس منتخب نظر خود را در مورد نفقات معوق اعلام نموده است که مصون از تعرض باقیمانده است. دادگاه ختم رسیدگی را اعلام و به شرح دادنامه شماره --- مورخ 94/9/2 و با ترک عدم حصول نتیجه در ایجاد تفاهم فیمابین زوجین و با اعلام اینکه زوجین فاقد فرزند مشترک هستند به زوج اجازه داده است پس از پرداخت مهریه و تادیه نفقات معوق و ایام عده مبادرت به طلاق زوجه نماید. وکیل زوج به رای صادره اعتراض و ب. ت. ب. عند الاستطاعه بودن پرداخت مهریه و اخذ استشهادیه به اینکه موکل اش فاقد تمکن است تقاضای تجدیدنظر نموده است. پرونده به شعبه ششم دادگاه تجدیدنظر استان گیلان ارجاع شده و مرجع اخیر نیز طی دادنامه شماره --- مورخ 94/11/18 و استدلال به اینکه قید عند الاستطاعه بودن مهریه در سند ازدواج مانع از اعمال تادیه حقوق مالی زوجه و مندرج در ماده 29 قانون حمایت خانواده نمی‌باشد و همچنین با تصریح به مبلغ نه میلیون ریال بابت نفقه ایام عده تجدیدنظر خواهی را مردود اعلام و دادنامه بدوی را به کیفیت مذکور تائید کرده است. وکیل ز. ف. خ. نموده و پس از تبادل لوایح فرجامی پرونده به دیوان عالی کشور ارسال و به این شعبه ارجاع شده است. در لوایح تقدیمی طرفین که عند الاقتضاء و به هنگام شور تماما قرائت خواهد شد. ف. خ. مضمونا اعلام نموده که در سند ازدواج پرداخت مهریه عند الاستطاعه قید شده است و به این معنی که هر وقت زوج توانایی پرداخت داشته باشد، پرداخت مهریه برای وی الزامی است و زوجه باید مستطیع بودن همسرش را در دادگاه اثبات کند و تقاضای نقض دادنامه و فرجام خواهی نسبت به مهریه را دارد. ف. خ. ن. در لایحه خود مضمونا اظهار داشته خواهان طلاق نمی‌باشد و چون زوج تقاضای طلاق کرده است موظف به پرداخت حقوق مالی قبل از اجرای صیغه طلاق م. ب.. النهایه هیات شعبه در تاریخ فوق تشکیل جلسه داده و پس از قرائت گزارش آقای … ممیز مشاوره نموده و چنین رای می دهد: رای شعبه توافق بر عندالاستطاعه بودن نحوه پرداخت مهریه در زمان وقوع عقد نکاح، مانع از تادیه حقوق مالی زوجه در زمان وقوع طلاق و اعمال تکالیف مندرج در ماده 29 قانون حمایت خانواده و منجمله پرداخت مهریه به زوجه نخواهد بود. زیرا مبنای عقلایی و عرفی چنین توافقی آن است که در فرض استمرار و دوام زوجیت پرداخت مهریه می‌تواند عند الاستطاعه باشد و با انقطاع رابطه زوجیت، دلیلی بر بقاء آن توافق باقی نخواهد بود. به عبارت دیگر مدلول التزامی لفظ عند الاستطاعه و مفهوم ارتکازی آن سبب انصراف اطلاق آن در همه حالات از جمله در فرض جاری شدن صیغه طلاق م. ب.. بنا به مراتب مذکور اعتراض ف. خ. وارد نبوده و با اعلام اینکه دادنامه فرجام خواسته مطابق قانون و دلایل موجود در پرونده اصداریافته است توجها به ماده 370 قانون آیین دادرسی دادگاه‌های عمومی و انقلاب در امور مدنی ابرام می‌گردد. شعبه اول دیوان عالی کشور مستشار: حمیدرضا موحدی عضو معاون: حسین اکبری