اثر قرار منع تعقیب بر مسئولیت مدنی

رأی خلاصه جریان پرونده در تاریخ 1391/8/27 ح. و م.ج. وکلای دادگستری به وکالت از ن.و. د. ب. ط. 1- وزارت نیرو 2- شرکت برق استان گلستان 3- شرکت برق استان مازندران 4- شرکت برق خ. به خواسته مطالبه دیه به میزان تقصیر برابر نظریه هیئت کارشناسان رسمی دادگستری با احتساب خسارات م. ب. مبلغ 51000000 ریال تسلیم دادگاه عمومی رامیان نموده که در شعبه اول مطرح و چنین توضیح داده‌اند به استناد پرونده کلاسه 900008 شعبه 101 دادگاه عمومی جزائی شهرستان رامیان موکل در سال 1384 حین کار در ساختمان دچار برق‌گرفتگی و سپس سقوط از ساختمان گردیده که صدمات جانی جبران‌ناپذیری من‌جمله آسیب نخاعی و فلج اندام تحتانی را به دنبال داشته که در پرونده کیفری منعکس است در پرونده مذکور هیئت کارشناسان رسمی میزان تقصیر خواندگان را اعلام می‌نمایند لذا صدور حکم به محکومیت آنان به میزان تقصیرهای اعلامی برابر نظریه هیئت کارشناسان رسمی دادگستری با احتساب هزینه‌های دادرسی و حق‌الوکاله م. ا.- از جمله مستندات پیوست دادخواست تصویر نظریه هیئت کارشناسان و دادنامه 00415- 1390/7/6 شعبه 101 جزائی دادگاه عمومی رامیان است- دادگاه مرجوع‌الیه وقت رسیدگی تعیین نموده و پس از ملاحظه لوایح خواندگان و استماع اظهارات حاضرین در جلسه 1391/11/4 قرار ملاحظه پرونده استنادی را صادر نموده است و در تاریخ 1391/11/29 پرونده استنادی به نظر دادگاه رسیده و خلاصه آن در برگ 54 پرونده درج شده است و فتوکپی از اوراق آن تهیه و در پرونده نهاده شده سپس مجدداً دستور تعیین وقت دادرسی برای ملاحظه محتویات پرونده استنادی و نیز ابلاغ به ش. نسبت به ارائه پرونده مربوطه راجع به اعلام اخطاریه به مالک ملک مبنی بر جلوگیری از ساخت‌وساز در ملک موصوف صادر گردیده وقت رسیدگی برای روز 1392/2/4 تعیین گردیده در جلسه مرقوم دادگاه پس از ملاحظه لوایح واصله و استماع اظهارات حاضرین در جلسه به شرح دادنامه شماره 9209971748500987- 1392/8/11 رأی صادر و اعلام کرده است (معلوم نشده که تاریخ صدور رأی در وقت فوق‌العاده بوده یا رسیدگی، اعلام ختم رسیدگی نیز به‌عمل نیامده است) متن رأی دادگاه نیز چنین است؛ ((در خصوص دادخواست آقای ح.ج. و خانم م.ج. به وکالت از ن.و. به مطالبه دیه به میزان تقصیر برابر نظریه هیئت کارشناسان به طرفیت 1- وزارت نیرو 2- شرکت برق استان گلستان 3- شرکت برق استان مازندران 4- شرکت برق خان‌ببین بدین شرح که خواهان به‌عنوان فرد کارگر (جوشکار) در ساختمان شخصی به نام م.س. مشغول به کار بوده که بر اثر برق‌گرفتگی دچار سانحه شده و با سقوط از ساختمان صدمات جانی فراوانی به مشارالیه وارد که با شکایت خواهان در دادسرای رامیان موضوع مورد رسیدگی قرار گرفته و حسب نظریه هیئت هفت نفره کارشناسان صاحب ملک که به‌عنوان کارفرما محسوب می‌گردد به ده درصد دیه د. ح. خ. محکوم که رأی صادره با اعتراض دادستان شهرستان رامیان به تجدیدنظر استان ارسال که اعتراض دادستان را وارد ندانسته و عیناً دادنامه را تأیید می‌نماید در دادسرا نسبت به سایر افراد موضوع شکوائیه ازجمله شرکت برق استان مازندران و شرکت برق خان‌ببین قرار منع تعقیب صادر که حسب مقررات مربوطه قرار صادره قطعیت یافته و خواهان مجدداً به‌موجب دادخواست تقدیمی تقاضای مطالبه دیه بر اساس نظریه هیئت هفت نفره مطرح نموده لهذا ب. ت. ب. اوراق و محتویات پرونده ملاحظه مستندات ارائه شده طرفین و لوایح تقدیمی خواهان ب. ت. ب. قانون استقلال شرکت‌های توزیع نیروی برق در استان‌ها مصوب 1384 و اصلاحات بعدی و مواد 2 و 8 اساسنامه شرکت‌های مذکور، شرکت‌های نیروی برق هر استان دارای شخصیت حقوقی مستقل از وزارت نیرو و سایر شرکت‌های توزیع نیرو برق استان‌ها م. ب. و از طرفی ب. ت. ب. قانون تأمین وزارت نیرو با اصلاحات بعدی آن وزارت نیرو فعالیت اجرائی نداشته که موجب تعارض با حقوق اشخاص گردد و کلیه فعالیت شرکت‌های تابعه واگذار شده است لذا دادگاه دعوی را متوجه وزارت نیرو و شرکت برق استان مازندران ندانسته به استناد بند 4 ماده 84 قانون آیین دادرسی مدنی قرار رد دعوی خ. ن. ب. دو خوانده مذکور صادر و در خصوص سایر خواندگان دعوی، که شرکت برق ... و شرکت برق استان گلستان م. ب. ن. ب. ا. در پرونده کیفری که در شعبه بازپرسی مورد رسیدگی قرار گرفته که خلاصه‌نویسی آن پرونده در این پرونده منعکس شده است ب. ت. ب. اینکه اداره برق ... یا ... در واقع از شرکت‌های تابعه شرکت توزیع برق استان گلستان محسوب می‌شوند و دارای شخصیت حقوقی مستقل و مجزا نبوده و اتخاذ تصمیم در مورد هر یک از آن‌ها اعم از منع تعقیب یا برائت در مورد شرکت برق ... و عدم مسئولیت آن که یکی از شرکت‌های تابع شرکت استان گلستان م. ب. درواقع برائت برق استان بوده و مؤثر در یکدیگر می‌باشند و درمورد شرکت برق ... ن. ب. ا. همانند شرکت برق ...، شرکت برق ... در مرحله دادسرا به جهت عدم توجه اتهام به آن‌ها منع تعقیب صادر شد و منع تعقیب صادره بعد از سیر مراحل قانونی قطعیت پیدا کرده و حسب موارد قانونی رسیدگی مجدد به آن دارای شیوه خاص قانونی دیگر بوده و ب. ت. ب. قاعده نفوذ احکام کیفری در احکام حقوقی و عدم وجود رابطه تقصیر یا تسبیب بین افعال خواندگان فوق با صدمه وارده به خواهان پرونده، دعوی خ. ر. و. ندانسته و حکم به بی‌حقی خواهان صادر و اعلام می‌دارد، رأی صادره حضوری محسوب ظرف مهلت بیست روز پس از ابلاغ قابل تجدیدنظر در محاکم تجدیدنظر استان گلستان م. ب.. با ابلاغ این دادنامه به وکلای خواهان (ف. خ.) در تاریخ‌های 2 و 4 آذرماه سال 1392 نامبردگان در تاریخ 1392/10/14 مبادرت به فرجام‌خواهی نسبت به دادنامه صادره نموده‌اند دفتر دادگاه پس از انجام تبادل لوایح و وصول پاسخ فرجام‌خواندگان یا ابلاغ اخطاریه و انقضاء مهلت قانونی پرونده را به دبیرخانه دیوان‌عالی کشور فرستاده رسیدگی در دستور کار این شعبه قرار گرفته است، لایحه فرجامی وکلای ف. خ. و پاسخ فرجام‌خواندگان هنگام شور قرائت می‌شود. رأی شعبه دیوان عالی کشور فرجام‌خواهی نسبت به دادنامه شماره 9209971748500987- 1392/8/11 شعبه اول دادگاه عمومی حقوقی شهرستان رامیان که به علت عدم تجدیدنظرخواهی قطعیت یافته و سپس نسبت به آن اعتراض شده و درخواست رسیدگی فرجامی به‌عمل آمده است موجه است زیرا دادگاه صادرکننده حکم اولاً به لحاظ عدم احراز رابطه سببیت دعوی را وارد ندانسته درحالی‌که بر اساس نظریه هیئت هفت نفره کارشناسان رسمی این رابطه احراز گردیده است ثانیاً گفته شده که از نقطه نظر کیفری منع تعقیب صادر شده است این استدلال نیز ب. ت. ب. اینکه رفع مسئولیت کیفری موجب سلب مسئولیت مدنی با در نظر گرفتن نظریه هیئت کارشناسان نیست موجه نمی‌باشد بنا به‌مراتب صرف‌نظر از اعتراض یا عدم اعتراض به جنبه کیفری قضیه ن. ب. ا. دادنامه فرجام‌خواسته 1- برخلاف دلایل و مستندات موجود در پرونده با تحقیقات ناقص از حیث احراز مسئولیت فرجام‌خواندگان ب. ت. ب. ادعا و سوابق امر و نقش آن‌ها از جهت وظایف قانونی و اخذ توضیح در این‌باره با لحاظ نظریات کارشناسان صادر گردیده مستنداً به شقوق 3 و 5 ماده 371 قانون آیین دادرسی مدنی با لحاظ بندهای الف مواد 401 و 405 همان قانون نقض و رسیدگی مجدد به دادگاه صادرکننده آن ارجاع می‌شود تا ب. ت. ب. مراتب مرقوم و تکمیل تحقیقات و در نظر گرفتن نتایج حاصله رأی مقتضی صادر و اعلام دارند. رئیس و مستشار شعبه 3 دیوان‌عالی کشور غفارپور- شاملو فهرست خلاصه جریان پرونده شعبه دیوان عالی کشور نقد رأی اثر قرار منع تعقیب بر مسئولیت مدنی در تاریخ 26 اسفند 1393، شعبه‌ای از دیوان عالی کشور به پرونده‌ای رسیدگی نمود که در آن، خواهان به منظور مطالبه دیه ناشی از برق‌گرفتگی و سقوط از ساختمان، علیه چند نهاد دولتی اقامه دعوی کرده بود. خواسته اصلی، دریافت دیه به میزان تقصیر خواندگان بر اساس نظریه هیات کارشناسان رسمی دادگستری و معادل 51,000,000 ریال بود. در مراحل ابتدایی، دادگاه عمومی رامیان دعوی را نسبت به وزارت نیرو و شرکت‌های برق استان مازندران رد کرده و خواهان را بی‌حق اعلام نمود. اما در مرحله فرجام‌خواهی، دیوان عالی کشور به این نتیجه رسید که دادگاه بدوی به درستی رابطه سببیت را احراز نکرده و استدلال مبنی بر اینکه منع تعقیب کیفری موجب سلب مسئولیت مدنی نمی‌شود، نادرست بوده است. لذا، بر اساس شقوق 3 و 5 ماده 371 قانون آیین دادرسی مدنی و مواد 401 و 405 همان قانون، دادنامه صادره نقض و پرونده برای رسیدگی مجدد به دادگاه صادرکننده ارجاع گردید. تاریخ دادنامه قطعی: 1393/12/26 شماره دادنامه قطعی: --- پیام: صدور قرار منع تعقیب و رفع مسئولیت کیفری موجب سلب مسئولیت مدنی نیست. رای خلاصه جریان پرونده در تاریخ 1391/08/27 ح. و م.ج. وکلای دادگستری به وکالت از ن.و. د. ب. ط. 1 - وزارت نیرو 2 - شرکت برق استان گلستان 3 - شرکت برق استان مازندران 4 - شرکت برق خ. به خواسته مطالبه دیه به میزان تقصیر برابر نظریه هیات کارشناسان رسمی دادگستری با احتساب خسارات م. ب. مبلغ 51000000 ریال تسلیم دادگاه عمومی رامیان نموده که در شعبه اول مطرح و چنین توضیح داده‌اند به استناد پرونده کلاسه --- شعبه --- دادگاه عمومی جزایی شهرستان رامیان موکل در سال 1384 حین کار در ساختمان دچار برق‌گرفتگی و سپس سقوط از ساختمان گردیده که صدمات جانی جبران‌ناپذیری من‌جمله آسیب نخاعی و فلج اندام تحتانی را به دنبال داشته که در پرونده کیفری منعکس است در پرونده مذکور هیات کارشناسان رسمی میزان تقصیر خواندگان را اعلام می‌نمایند لذا صدور حکم به محکومیت آنان به میزان تقصیرهای اعلامی برابر نظریه هیات کارشناسان رسمی دادگستری با احتساب هزینه‌های دادرسی و حق‌الوکاله م. ا.- از جمله مستندات پیوست دادخواست تصویر نظریه هیات کارشناسان و دادنامه --- - 1390/07/06 شعبه --- جزایی دادگاه عمومی رامیان است- دادگاه مرجوع‌الیه وقت رسیدگی تعیین نموده و پس از ملاحظه لوایح خواندگان و استماع اظهارات حاضرین در جلسه 1391/11/04 قرار ملاحظه پرونده استنادی را صادر نموده است و در تاریخ 1391/11/29 پرونده استنادی به نظر دادگاه رسیده و خلاصه آن در برگ 54 پرونده درج شده است و فتوکپی از اوراق آن تهیه و در پرونده نهاده شده سپس مجددا دستور تعیین وقت دادرسی برای ملاحظه محتویات پرونده استنادی و نیز ابلاغ به ش. نسبت به ارائه پرونده مربوطه راجع به اعلام اخطاریه به مالک ملک مبنی بر جلوگیری از ساخت‌وساز در ملک موصوف صادر گردیده وقت رسیدگی برای روز 1392/02/04 تعیین گردیده در جلسه مرقوم دادگاه پس از ملاحظه لوایح واصله و استماع اظهارات حاضرین در جلسه به شرح دادنامه شماره --- - 1392/08/11 رای صادر و اعلام کرده است (معلوم نشده که تاریخ صدور رای در وقت فوق‌العاده بوده یا رسیدگی، اعلام ختم رسیدگی نیز به‌عمل نیامده است) متن رای دادگاه نیز چنین است؛ ((در خصوص دادخواست آقای ح.ج. و خانم م.ج. به وکالت از ن.و. به مطالبه دیه به میزان تقصیر برابر نظریه هیات کارشناسان به طرفیت 1 - وزارت نیرو 2 - شرکت برق استان گلستان 3 - شرکت برق استان مازندران 4 - شرکت برق خان‌ببین بدین شرح که خواهان به‌عنوان فرد کارگر (جوشکار) در ساختمان شخصی به نام م.س. مشغول به کار بوده که بر اثر برق‌گرفتگی دچار سانحه شده و با سقوط از ساختمان صدمات جانی فراوانی به مشارالیه وارد که با شکایت خواهان در دادسرای رامیان موضوع مورد رسیدگی قرار گرفته و حسب نظریه هیات هفت نفره کارشناسان صاحب ملک که به‌عنوان کارفرما محسوب می‌گردد به ده درصد دیه د. ح. خ. محکوم که رای صادره با اعتراض دادستان شهرستان رامیان به تجدیدنظر استان ارسال که اعتراض دادستان را وارد ندانسته و عینا دادنامه را تایید می‌نماید در دادسرا نسبت به سایر افراد موضوع شکوائیه ازجمله شرکت برق استان مازندران و شرکت برق خان‌ببین قرار منع تعقیب صادر که حسب مقررات مربوطه قرار صادره قطعیت یافته و خواهان مجددا به‌موجب دادخواست تقدیمی تقاضای مطالبه دیه بر اساس نظریه هیات هفت نفره مطرح نموده لهذا ب. ت. ب. اوراق و محتویات پرونده ملاحظه مستندات ارائه شده طرفین و لوایح تقدیمی خواهان ب. ت. ب. قانون استقلال شرکت‌های توزیع نیروی برق در استان‌ها مصوب 1384 و اصلاحات بعدی و مواد 2 و 8 اساسنامه شرکت‌های مذکور، شرکت‌های نیروی برق هر استان دارای شخصیت حقوقی مستقل از وزارت نیرو و سایر شرکت‌های توزیع نیرو برق استان‌ها م. ب. و از طرفی ب. ت. ب. قانون تامین وزارت نیرو با اصلاحات بعدی آن وزارت نیرو فعالیت اجرایی نداشته که موجب تعارض با حقوق اشخاص گردد و کلیه فعالیت شرکت‌های تابعه واگذار شده است لذا دادگاه دعوی را متوجه وزارت نیرو و شرکت برق استان مازندران ندانسته به استناد بند 4 ماده 84 قانون آیین دادرسی مدنی قرار رد دعوی خ. ن. ب. دو خوانده مذکور صادر و در خصوص سایر خواندگان دعوی، که شرکت برق... و شرکت برق استان گلستان م. ب. ن. ب. ا. در پرونده کیفری که در شعبه بازپرسی مورد رسیدگی قرار گرفته که خلاصه‌نویسی آن پرونده در این پرونده منعکس شده است ب. ت. ب. اینکه اداره برق... یا... در واقع از شرکت‌های تابعه شرکت توزیع برق استان گلستان محسوب می‌شوند و دارای شخصیت حقوقی مستقل و مجزا نبوده و اتخاذ تصمیم در مورد هر یک از آن‌ها اعم از منع تعقیب یا برائت در مورد شرکت برق... و عدم مسئولیت آن که یکی از شرکت‌های تابع شرکت استان گلستان م. ب. درواقع برائت برق استان بوده و موثر در یکدیگر می‌باشند و در مورد شرکت برق... ن. ب. ا. همانند شرکت برق...، شرکت برق... در مرحله دادسرا به جهت عدم توجه اتهام به آن‌ها منع تعقیب صادر شد و منع تعقیب صادره بعد از سیر مراحل قانونی قطعیت پیدا کرده و حسب موارد قانونی رسیدگی مجدد به آن دارای شیوه خاص قانونی دیگر بوده و ب. ت. ب. قاعده نفوذ احکام کیفری در احکام حقوقی و عدم وجود رابطه تقصیر یا تسبیب بین افعال خواندگان فوق با صدمه وارده به خواهان پرونده، دعوی خ. ر. و. ندانسته و حکم به بی‌حقی خواهان صادر و اعلام می‌دارد، رای صادره حضوری محسوب ظرف مهلت بیست روز پس از ابلاغ قابل تجدیدنظر در محاکم تجدیدنظر استان گلستان م. ب.. با ابلاغ این دادنامه به وکلای خواهان (ف. خ.) در تاریخ‌های 2 و 4 آذرماه سال 1392 نامبردگان در تاریخ 1392/10/14 مبادرت به فرجام‌خواهی نسبت به دادنامه صادره نموده‌اند دفتر دادگاه پس از انجام تبادل لوایح و وصول پاسخ فرجام‌خواندگان یا ابلاغ اخطاریه و انقضاء مهلت قانونی پرونده را به دبیرخانه دیوان‌عالی کشور فرستاده رسیدگی در دستور کار این شعبه قرار گرفته است، لایحه فرجامی وکلای ف. خ. و پاسخ فرجام‌خواندگان هنگام شور قرائت می‌شود. رای شعبه دیوان عالی کشور فرجام‌خواهی نسبت به دادنامه شماره --- - 1392/08/11 شعبه اول دادگاه عمومی حقوقی شهرستان رامیان که به علت عدم تجدیدنظرخواهی قطعیت یافته و سپس نسبت به آن اعتراض شده و درخواست رسیدگی فرجامی به‌عمل آمده است موجه است زیرا دادگاه صادرکننده حکم اولا به لحاظ عدم احراز رابطه سببیت دعوی را وارد ندانسته درحالی‌که بر اساس نظریه هیات هفت نفره کارشناسان رسمی این رابطه احراز گردیده است ثانیا گفته شده که از نقطه نظر کیفری منع تعقیب صادر شده است این استدلال نیز ب. ت. ب. اینکه رفع مسئولیت کیفری موجب سلب مسئولیت مدنی با در نظر گرفتن نظریه هیات کارشناسان نیست موجه نمی‌باشد بنا به‌مراتب صرف‌نظر از اعتراض یا عدم اعتراض به جنبه کیفری قضیه ن. ب. ا. دادنامه فرجام‌خواسته 1 - برخلاف دلایل و مستندات موجود در پرونده با تحقیقات ناقص از حیث احراز مسئولیت فرجام‌خواندگان ب. ت. ب. ادعا و سوابق امر و نقش آن‌ها از جهت وظایف قانونی و اخذ توضیح در این‌باره با لحاظ نظریات کارشناسان صادر گردیده مستندا به شقوق 3 و 5 ماده 371 قانون آیین دادرسی مدنی با لحاظ بندهای الف مواد 401 و 405 همان قانون نقض و رسیدگی مجدد به دادگاه صادرکننده آن ارجاع می‌شود تا ب. ت. ب. مراتب مرقوم و تکمیل تحقیقات و در نظر گرفتن نتایج حاصله رای مقتضی صادر و اعلام دارند. رئیس و مستشار شعبه --- دیوان‌عالی کشور