ادله اثبات در دعوی احراز حجر

رأی شعبه دیوان عالی کشور خلاصه جریان پرونده در تاریخ 1394/8/25 خانم ن. ق.ن. عروس آقای ر.الف. ح.ز. ب. از واحد سرپرستی دادسرای عمومی و انقلاب شهرستان اردبیل بمنظور حفظ حقوق صغیر بنام ص. ح.ز. بجهت عدم توانائی و کهولت سن جد پدری و ولی قهری او در اداره امور مالی درخواست رسیدگی و صدور حکم حجر نموده است - دادیار امور سرپرستی آقای ر.الف. ح.ز. را به پزشکی قانونی استان اردبیل معرفی نموده پاسخ حاکیست نامبرده- بدلیل کاهش توانائی های ذهنی و شناختی از مصادیق سفاهت قادر به اداره امور مالی خویش نمیباشد و تاریخ شروع آنرا از تاریخ 93/1/30 که تاریخ معاینه در کمیسیون بدوی بوده اعلام داشته در تاریخ 94/10/16 اداره سرپرستی دادسرای عمومی اردبیل پرونده را جهت سیر مراحل قانونی بدادگاههای عمومی حقوقی ارسال نموده رسیدگی به شعبه یازدهم ارجاع شده یک نسخه دادخواست صدور حکم حجر نیز با امضاء ن. ق.ن. فرزند و. ( برگ 11 ) پیوست پرونده است - شعبه مرجوع الیه دستور احضار بیمار را جهت اختبار صادر نموده لکن بعلت منعکس در پرونده مصاحبه با وی را مأمورین واحد خدمات قضائی دادگستری اردبیل انجام داده اند و چنین گزارش نموده اند : « به همه سئوالات جواب درست دادند و بنظر میرسد برای انجام خرید روزانه و یا برداشت و پرداخت پول به حساب خود از طریق دفترچه حساب بانکی مشکلی ن. شته باشد »; دادگاه دستور ابلاغ نتیجه تحقیقات را داده در تاریخ 1394/12/3 آقای ر.الف. ح.ز. ب. آقایان ج. و م. الف. را بعنوان وکلای خ. م. ن. و آنان لایحه شماره ... - 94/12/9 را پیوست پرونده نموده اند در تاریخ 1394/12/9 دادگاه از شخص ر.الف. ح.ز. ب. که باتفاق وکلای خود در جلسه حاضر بوده تحقیق نموده و با وی مصاحبه و اختبار انجام داده است و به سئوالات دادگاه پاسخ داده وگفته است «... من سکته کرده ام ولی عقلم سالم است .»; سپس به شرح دادنامه شماره 9409970404102121- 1394/12/12 دادگاه ختم رسیدگی را اعلام و با استدلالی که بعمل آورده است خواسته خواهان را غیر موجه تشخیص و حکم به بطلان آن صادر و اعلام داشته با ابلاغ دادنامه صادره خانم ن. ق.ن. فرزند و. از آن تجدیدنظرخواهی کرده است - شعبه چهارم دادگاه تجدیدنظر استان اردبیل پس از رسیدگی مجدد بر حسب دادنامه شماره 9509970403700190 - 1395/2/18 با رد تجدیدنظرخواهی رأی دادگاه نخستین را تأیید نموده است - دادنامه صادره در تاریخ 1395/2/22 بخانم ن. ق.ن. ابلاغ شده و مشارالیها در مورخه 1395/3/6 مبادرت به فرجام خواهی نموده است ما حصل درخواست ف. خ. اینستکه به دلایل و مدارک استنادی توجه نشده جد پدری و ولی قهری دارای 86 سال سن م. ب. با سابقه سکته های متعدد مغزی و تنگی نخاعی و کاهش شنوائی و توانائی ذهنی و شناختی قدرت اداره امول مالی خود و مولی علیه را ندارد و از جهت جسمی تحت درمان م. ب. و از جهت تصمیم گیری استقلال ندارد - برخی اقدامات که باسم آقای ر.الف. ح.ز. انجام شده و یا در حال انجام است تضییع کننده حقوق مسلم فرزندم م. ب. که اگر مجبور نبود و تحت تأثیر دیگران نبود چنین اقداماتی انجام نمی دادند دادگاههای نخستین و تجدیدنظر درخواست صدور حکم حجر را نپذیرفتند و آنرا رد کردند در حالیکه موضوع امر کاملاً فنی و علمی است و نظریات متعدد پزشکی قانونی که با قطع و یقین بر عدم توانائی ذهنی آقای ر.الف. ح.ز. اعلام نظر کرده اند تردیدی در محجوریت وی وجود ندارد حداقل هشت پزشک متخصص و در دو مرحله بدوی و تجدیدنظر در مورد وضعیت ذهنی آقای ر.الف. ح.ز. اظهار نظر نموده اند این دلیل علمی به ا ندازه گزارش مرجع انتظامی و یا رؤیت ساده قاضی بدوی ارزش ندارد بعلاوه جلسه مصاحبه با آقای ر.الف. ح.ز. در غیاب اینجانب بوده و در حضور طرفین انجام نشده تا اینجانب نیز محجوریت نامبرده را ثابت نمایم آقای ر.الف. ح.ز. دادخواست خلع ید علیه اینجانب و دخترم از واحد آپارتمانی متعلق به مرحوم شوهرم که بعد از فوت ایشان در آن سکنی داشتیم داده اند و حکم تخلیه و خلع ید مشاعی صادر گردید و ناچار شدیم محل دیگری اجاره نمائیم - تمام هزینه زندگی دخترم توسط اینجانب تأمین میگردد و از زمان فوت شوهرم دیناری توسط آقای ر.الف. ح.ز. از بابت هزینه های ایشان پرداخت نشده در حالیکه از حساب دخترم برداشت شده است در پایان تقاضای نقض دادنامه فرجام خواسته را نموده است دفتر دادگاه تبادل لوایح نموده و با وصول پاسخ کتبی وکلای فرجام خوانده اجمالاً مبنی بر ابرام دادنامه فرجام خواسته پرونده را به دیوانعالی کشور فرستاده رسیدگی در دستور کار این شعبه قرار گرفته است تفصیل لوایح فرجامی طرفین هنگام شور قرائت می شود هر چند لایحه وکلای فرجام خوانده بلحاظ عدم ابطال تمبر روی وکالتنامه مرحله فرجامی قابل ترتیب اثر نیست 0 هیئت شعبه در تاریخ بالا تشکیل گردید پس از قرائت گزارش آقای … ممیز و ملاحظه محتویات پرونده مشاوره نموده چنین رأی میدهد: رأی شعبه دیوان عالی کشور بر رسیدگی دادگاهها و دادنامه ی فرجامخواسته اشکال وارد است ن. ب. ا. صدور حکم به حجر در حقوق طرفین و ذوی الحقوق و افراد ثالث مؤثر است لذا قانونگذار ب. ت. ب. ملاک ماده 1223 قانون مدنی ومواد14 و 37 و 57 قانون امور حسبی مقرر داشته دادگاهها در پیرامون حجر تحقیقات وسیع انجام دهند و طبق مواد مزبور و ماده 199 قانون آئین دادرسی مدنی محاکم در این باره مبسوط الید هستند تا در مورد کشف حقیقت هر گونه تحقیقی را انجام دهند و در تشخیص حجر آنچه که اولویت دارد تشخیص کمیسیون علمی روانپزشکی است در قضیه مطروحه سه فقره نظریه پزشکی قانونی موجود است در نظریه ی اخیر پس از معاینه فرجامخوانده و ملاحظه سوابق بیماری و بیمارستانی وی که حکایت از بیماریهای مختلف از جمله سکته مغزی مشارالیه دارد اظهارنظر شده که شخص ف. خ. د. وضعیت فعلی خود نیازمند مراقبت پزشکی و پرستاری و ب. ت. ب. کهولت سن و کاهش توانائی های ذهنی و شناختی توان اداره ی امورات مالی خویش و مولی علیه را ندارد استدلال دادگاهها در قبال این نظریه و رد آن مقرون به دلیل مثبت و متقن نیست و تحقیق محلی پلیس که خود اظهار نظر مأمور انتظامی قطعی نیست و همچنین اختبار دادگاه در جلسه ی فوق العاده مورخ 1394/12/9 بدون احضار و حضور ف. خ. بوده است اظهارات فرجام خ. م. ب. اینکه سکته مغزی کرده و توان خرید و تهیه لوازم زندگی خود را ندارد و بچه ها آنرا انجام می دهد نه تنها نمی تواند ناقض نظریه کمیسیون پزشکی باشد بلکه بطور ضمنی مؤید آن است علیهذا ب. ت. ب. تعدد نظریات پزشکی اقتضاء دارد به منظور تحصیل نظریه قطعی روانپزشکی با تهیه تمام سوابق بیماری و بیمارستانی فرجامخوانده و ارسال آن به سازمان پزشکی قانونی نظریه کمیسیون بالاتر را در خصوص ادعای ف. خ. کسب کرده و سپس ب. ت. ب. نتیجه حاصله پس از انجام سایر تحقیقاتی که دادگاه مقتضی می داند وفق مقررات مبادرت به صدور رأی کند نظر به مراتب یاد شده دادنامه ی صادره به علت نقص رسیدگی و تحقیقات مستندا ً به بند 5 ماده371 و ماده 396 قانون آئین دادرسی مدنی نقض و رسیدگی بعدی با لحاظ بندهای الف مواد 401 و 405 همان قانون به دادگاه صادر کننده رأی محول می شود. رئیس شعبه سوم دیوانعالی کشور - ح. غ. پ. مستشار- رسول شاملو فهرست شعبه دیوان عالی کشور شعبه دیوان عالی کشور نقد رأی ادله اثبات در دعوی احراز حجر در تاریخ 28 تیرماه 1395، دیوان عالی کشور به بررسی پرونده‌ای پرداخت که در آن درخواست صدور حکم حجر به دلیل عدم توانایی ذهنی و شناختی فردی مطرح شده بود. خواهان، به نمایندگی از صغیر، به دلیل کهولت سن و بیماری جد پدری، درخواست رسیدگی کرده بود. دادگاه نخستین با استناد به نظریه پزشکی قانونی و ارزیابی وضعیت ذهنی فرد، درخواست را غیرموجه تشخیص داده و حکم به بطلان آن صادر کرد. این رای در دادگاه تجدیدنظر نیز تایید شد. در مرحله فرجام‌خواهی، خواهان به عدم توجه به مدارک پزشکی و نظریات متعدد پزشکان اشاره کرده و بر لزوم بررسی دقیق‌تر وضعیت ذهنی فرد تاکید نمود. دیوان عالی کشور با استناد به مواد 1223 قانون مدنی و 199 قانون آیین دادرسی مدنی، به نقص تحقیقات و عدم حضور خ. د. ج. اختبار اشاره کرده و رای داد که ب. ت. ب. تعدد نظریات پزشکی، لازم است نظریه قطعی‌تری از سازمان پزشکی قانونی دریافت شود. در نهایت، دادنامه صادره به دلیل نقص در رسیدگی نقض و پرونده برای رسیدگی مجدد به دادگاه صادرکننده رای ارجاع گردید. تاریخ دادنامه قطعی: 1395/04/28 شماره دادنامه قطعی: --- پیام: از آنجا که صدور حکم به حجر در حقوق طرفین و افراد ثالث موثر است، دادگاه ها مکلف اند پیرامون حجر تحقیقات وسیع انجام دهند و محاکم در این باره مبسوط الید هستند تا در مورد کشف حقیقت هر گونه تحقیقی را انجام دهند اما تشخیص کمیسیون علمی روانپزشکی در دعاوی مربوط به اثبات حجر، نسبت به ادله دیگر دارای اولویت است. رای شعبه دیوان عالی کشور شماره پرونده: --- شماره دادنامه: --- شعبه: شعبه سوم دیوان عالی کشور تاریخ: 1395/04/28 - 11 : 59 قاضی: رسول شاملو قاضی: ح. غ. پ. در تاریخ 1394/08/25 خانم ن. ق.ن. عروس آقای ر.الف. ح.ز. بیراقومی از واحد سرپرستی دادسرای عمومی و انقلاب شهرستان اردبیل به منظور حفظ حقوق صغیر به نام صدف ح.ز. به جهت عدم توانائی و کهولت سن جد پدری و ولی قهری او در اداره امور مالی درخواست رسیدگی و صدور حکم حجر نموده است - دادیار امور سرپرستی آقای ر.الف. ح.ز. را به پزشکی قانونی استان اردبیل معرفی نموده پاسخ حاکیست نامبرده- بدلیل کاهش توانائی های ذهنی و شناختی از مصادیق سفاهت قادر به اداره امور مالی خویش نمیباشد و تاریخ شروع آن را از تاریخ 93/1/30 که تاریخ معاینه در کمیسیون بدوی بوده اعلام داشته در تاریخ 94/10/16 اداره سرپرستی دادسرای عمومی اردبیل پرونده را جهت سیر مراحل قانونی به دادگاه‌های عمومی حقوقی ارسال نموده رسیدگی به شعبه یازدهم ارجاع شده یک نسخه دادخواست صدور حکم حجر نیز با امضا ن. ق.ن. فرزند و. (برگ 11 ) پیوست پرونده است - شعبه مرجوع الیه دستور احضار بیمار را جهت اختبار صادر نموده لکن به علت منعکس در پرونده مصاحبه با وی را مامورین واحد خدمات قضایی دادگستری اردبیل انجام داده اند و چنین گزارش نموده اند: « به همه سئوالات جواب درست دادند و به نظر میرسد برای انجام خرید روزانه و یا برداشت و پرداخت پول به حساب خود از طریق دفترچه حساب بانکی مشکلی ن. شته باشد »; دادگاه دستور ابلاغ نتیجه تحقیقات را داده در تاریخ 1394/12/03 آقای ر.الف. ح.ز. بیراقومی آقایان … و میثم الف. را به عنوان وکلای خ. م. ن. و آنان لایحه شماره 4784 - 94/12/9 را پیوست پرونده نموده‌اند در تاریخ 1394/12/09 دادگاه از شخص ر.الف. ح.ز. بیراقومی که به اتفاق وکلای خود در جلسه حاضر بوده تحقیق نموده و با وی مصاحبه و اختبار انجام داده است و به سئوالات دادگاه پاسخ داده وگفته است « 000 من سکته کرده ام ولی عقلم سالم است 0 »; سپس به شرح دادنامه شماره --- - 1394/12/12 دادگاه ختم رسیدگی را اعلام و با استدلالی که به عمل آورده است خواسته خواهان را غیر موجه تشخیص و حکم به بطلان آن صادر و اعلام داشته با ابلاغ دادنامه صادره خانم ن. ق.ن. فرزند و. از آن تجدیدنظرخواهی کرده است - شعبه چهارم دادگاه تجدیدنظر استان اردبیل پس از رسیدگی مجدد بر حسب دادنامه شماره --- - 1395/02/18 با رد تجدیدنظرخواهی رای دادگاه نخستین را تایید نموده است - دادنامه صادره در تاریخ 1395/02/22 بخانم ن. ق.ن. ابلاغ شده و مشارالیها در مورخه 1395/03/06 مبادرت به فرجام خواهی نموده است ما حصل درخواست ف. خ. اینستکه به دلایل و مدارک استنادی توجه نشده جد پدری و ولی قهری دارای 86 سال سن م. ب. با سابقه سکته های متعدد مغزی و تنگی نخاعی و کاهش شنوائی و توانائی ذهنی و شناختی قدرت اداره امول مالی خود و مولی علیه را ن. رد و از جهت جسمی تحت درمان م. ب. و از جهت تصمیم گیری استقلال ن. رد - برخی اقدامات که باسم آقای ر.الف. ح.ز. انجام شده و یا در حال انجام است تضییع کننده حقوق مسلم فرزندم م. ب. که اگر مجبور نبود و تحت تاثیر دیگران نبود چنین اقداماتی انجام نمی دادند دادگاه‌های نخستین و تجدیدنظر درخواست صدور حکم حجر را نپذیرفتند و آن را رد کردند در حالی که موضوع امر کاملا فنی و علمی است و نظریات متعدد پزشکی قانونی که با قطع و یقین بر عدم توانائی ذهنی آقای ر.الف. ح.ز. اعلام نظر کرده اند تردیدی در محجوریت وی وجود ن. رد حداقل هشت پزشک متخصص و در دو مرحله بدوی و تجدیدنظر در مورد وضعیت ذهنی آقای ر.الف. ح.ز. اظهار نظر نموده‌اند این دلیل علمی به ا ن. زه گزارش مرجع انتظامی و یا رویت ساده قاضی بدوی ارزش ن. رد به علاوه جلسه مصاحبه با آقای ر.الف. ح.ز. در غیاب اینجانب بوده و در حضور طرفین انجام نشده تا اینجانب نیز محجوریت نامبرده را ثابت نمایم آقای ر.الف. ح.ز. دادخواست خلع ید علیه اینجانب و دخترم از واحد آپارتمانی متعلق به مرحوم شوهرم که بعد از فوت ایشان در آن سکنی داشتیم داده اند و حکم تخلیه و خلع ید مشاعی صادر گردید و ناچار شدیم محل دیگری اجاره نمائیم - تمام هزینه زندگی دخترم توسط اینجانب تامین میگردد و از زمان فوت شوهرم دیناری توسط آقای ر.الف. ح.ز. از بابت هزینه های ایشان پرداخت نشده در حالی که از حساب دخترم برداشت شده است در پایان تقاضای نقض دادنامه فرجام خواسته را نموده است دفتر دادگاه تبادل لوایح نموده و با وصول پاسخ کتبی وکلای فرجام خوانده اجمالا مبنی بر ابرام دادنامه فرجام خواسته پرونده را به دیوانعالی کشور فرستاده رسیدگی در دستور کار این شعبه قرار گرفته است تفصیل لوایح فرجامی طرفین هنگام شور قرائت می‌شود هر چند لایحه وکلای ف. خ. ب. لحاظ عدم ابطال تمبر روی وکالتنامه مرحله فرجامی قابل ترتیب اثر نیست 0 هیات شعبه در تاریخ بالا تشکیل گردید پس از قرائت گزارش آقای … ممیز و ملاحظه محتویات پرونده مشاوره نموده چنین رای میدهد: بر رسیدگی دادگاه‌ها و دادنامه ی فرجامخواسته اشکال وارد است ن. ب. ا. صدور حکم به حجر در حقوق طرفین و ذوی الحقوق و افراد ثالث موثر است لذا قانونگذار ب. ت. ب. ملاک ماده 1223 قانون مدنی ومواد 14 و 37 و 57 قانون امور حسبی مقرر داشته دادگاه‌ها در پیرامون حجر تحقیقات وسیع انجام دهند و طبق مواد مزبور و ماده 199 قانون آیین دادرسی مدنی محاکم در این باره مبسوط الید هستند تا در مورد کشف حقیقت هر گونه تحقیقی را انجام دهند و در تشخیص حجر آنچه که اولویت دارد تشخیص کمیسیون علمی روانپزشکی است در قضیه مطروحه سه فقره نظریه پزشکی قانونی موجود است در نظریه ی اخیر پس از معاینه فرجامخوانده و ملاحظه سوابق بیماری و بیمارستانی وی که حکایت از بیماریهای مختلف از جمله سکته مغزی مشارالیه دارد اظهارنظر شده که شخص ف. خ. د. وضعیت فعلی خود نیازمند مراقبت پزشکی و پرستاری و ب. ت. ب. کهولت سن و کاهش توانائی های ذهنی و شناختی توان اداره ی امورات مالی خویش و مولی علیه را ن. رد استدلال دادگاه‌ها در قبال این نظریه و رد آن مقرون به دلیل مثبت و متقن نیست و تحقیق محلی پلیس که خود اظهار نظر مامور انتظامی قطعی نیست و همچنین اختبار دادگاه در جلسه ی فوق العاده مورخ 1394/12/09 بدون احضار و حضور ف. خ. بوده است اظهارات فرجام خ. م. ب. اینکه سکته مغزی کرده و توان خرید و تهیه لوازم زندگی خود را ن. رد و بچه ها آن را انجام می دهد نه تنها نمی تواند ناقض نظریه کمیسیون پزشکی باشد بلکه به طور ضمنی موید آن است علیهذا ب. ت. ب. تعدد نظریات پزشکی اقتضاء دارد به منظور تحصیل نظریه قطعی روانپزشکی با تهیه تمام سوابق بیماری و بیمارستانی فرجامخوانده و ارسال آن به سازمان پزشکی قانونی نظریه کمیسیون بالاتر را در خصوص ادعای ف. خ. کسب کرده و سپس ب. ت. ب. نتیجه حاصله پس از انجام سایر تحقیقاتی که دادگاه مقتضی می داند وفق مقررات مبادرت به صدور رای کند نظر به مراتب یاد شده دادنامه ی صادره به علت نقص رسیدگی و تحقیقات مست ن. ً به بند 5 ماده 371 و ماده 396 قانون آیین دادرسی مدنی نقض و رسیدگی بعدی با لحاظ بندهای الف مواد 401 و 405 همان قانون به دادگاه صادر کننده رای محول می‌شود.