اعتبار امر قضاوت شده در دعوای حجر

رأی خلاصه جریان پرونده سوابق امر حاکی است که خانم م.ر. در مورخ 1382/3/22 درخواستی به دادگستری شهرستان ارومیه تقدیم و طی آن اعلام داشته: «شوهرم به نام غ.ح. دارای ناراحتی روحی و روانی م. ب. و تقاضای اقدام شایسته جهت سرپرستی زندگی و مخارج زندگیم دارم.» دستوراتی از طریق معاونت قضائی جهت معرفی به پزشکی قانونی و اینکه محجور است یا خیر و تاریخ آن کی می‌باشد؟ صادر شده است. نظریه هیأت پزشکان حاکی است که نامبرده مبتلا به اختلال اسکیزوفرنی پارانوئید بوده که نوعی جنون دائمی محسوب است و شروع بیماری حداقل از 5 سال قبل م. ب.. با اعلام مراتب به دادگاه جهت صدور حکم حجر، شعبه 15 دادگاه عمومی شهرستان ارومیه پس از استماع اظهارات متقاضی و استعلام از اداره آموزش و پرورش درخصوص وضعیت محجور سپس به شرح دادنامۀ شماره 753 - 1382/4/16 حکم حجر نامبرده را صادر و تاریخ آن از 5 سال قبل اعلام می‌نماید. اقدامات بعدی تعیین خانم م.ر. به سمت قیمومیت نامبرده است. ضمناً پرونده کلاسه 012 - 1385 شعبه 15 دادگاه عمومی شهرستان ارومیه حاکی است که خانم ف.ت. دادخواستی به خواسته اعتراض ثالث نسبت به دادنامه شماره 753 - 1382/4/16 به طرفیت خواندگان 1- خانم م.ر. به قیمومیت آقای غ.ح. 2- دایره سرپرستی ارومیه 3- اداره آموزش و پرورش ناحیه 2 تقدیم و با توضیحات مندرج در دادخواست و اینکه قصد و غرض از گرفتن حکم حجر، ابطال معامله‌ای بوده که نامبرده با شخص محجور داشته است؛ در حالی که محجور ادعائی، کارمند آموزش و پرورش م. ب. و سالها در این اداره به عنوان کارمند با گرفتن حقوق انجام وظیفه و خدمت نموده است. دادگاه پس از رسیدگی به شرح دادنامه شماره 1586 - 1388/12/22 با نقض رأی معترضٌ‌عنه، حکم به رد حجر نامبرده صادر می‌نماید. با اعتراض تجدیدنظرخواهی خانم م.ر. با وکالت آقای ت.س. شعبه پنجم دادگاه تجدیدنظر استان آذربایجان غربی به شرح دادنامه شماره 122 - 1390/2/19 رأی بدوی را تأیید می‌نماید. مجدداً خانم م.ر. شکایتی مبنی بر اینکه شوهرش به نام غ.ح. دارای جنون است و اموال خ. ر. ب. دیگران واگذار می‌نماید و فرزندان خود را نامشروع می داند، در مورخ 1392/8/27 تقدیم دادگاه می‌نماید. تقاضا می‌نماید مجدداً به عنوان قیم وی تعیین گردد. با انجام تحقیقات مقدماتی و اخذ نظریه پزشکی قانونی؛ مراتب از طریق بازپرس شعبه اوّل دادسرا که عهده‌دار رسیدگی بوده است، جهت اقدام در اجرای مواد 21 و 48 و 56 قانون امور حسبی به دادستان اعلام می‌گردد. مجدداً جهت صدور حکم حجر نامبرده به محاکم عمومی معرفی می‌شود. شعبه هفتم دادگاه عمومی ارومیه به شرح دادنامۀ شماره 1373 - 1392/9/30 با این استدلال که به موجب دادنامه‌های مضبوط در پرونده، قبلاً حکم رفع حجر صادر شده است و تا زمانی که آراء به اسباب قانونی از درجه اعتبار ساقط نشده است، امکان رسیدگی و اظهارنظر مجدد وجود ندارد، مستند به ماده 2 قانون آیین دادرسی مدنی، قرار عدم استماع موضوع را صادر می‌نماید. با اعتراض تجدیدنظرخواهی خانم م.ر. شعبه پنجم دادگاه تجدیدنظراستان آذربایجان غربی دادنامه تجدیدنظرخواسته را طی شماره 664 - 1393/5/26 عیناً تأیید می‌نماید. با فرجام‌خواهی خانم مذکور پرونده به دیوان‌عالی‌کشور ارسال و جهت رسیدگی به این شعبه ارجاع شده است. عمده اعتراض ف. خ. این مطلب است که بیماری حجر به صورت عارضه‌ای م. ب. و لازم بوده دادگاه بدون توجه به پرونده و احکام ما قبل، به موضوع رسیدگی می‌نمودند. مفاد لایحه هنگام شور قرائت می‌گردد. هیئت شعبه در تاریخ بالا تشکیل گردید پس از قرائت گزارش آقای … و اوراق پرونده مشاوره نموده، چنین رأی می‌دهد: رأی شعبه دیوان عالی کشور ب. ت. ب. آنچه که در گزارش فوق مرقوم گردید و ن. ب. ا. مستند کنونی تقاضای حجر شخص موسوم به غ.ح. توسط ف. خ. همان گواهی‌های پزشکی قانونی سابق م. ب. که در دادرسی قبلی مورد لحاظ واقع و سرانجام به شرح دادنامه قطعی شماره 122 - 1390/2/19 صادره از شعبه پنجم دادگاه تجدیدنظر استان زنجان مؤثر در اثبات حجر قرار نگرفته است؛ استدعای مجدد به استناد آنها در مقام درخواست صدور حکم حجر یاد شده فوق، بدون آنکه دلیل جدیدی بر حدوث عارضه حجر ارائه شده باشد، موجه نبوده است و استدلال محاکم در عدم استماع دعوی مطروحه اخیر صحیح و صائب و منطبق با موازین قانونی م. ب.. لذا با رد اعتراض فرجام‌خواهی، رأی فرجام‌خواسته را مستند به مواد 370 و 396 قانون آیین دادرسی دادگاههای عمومی و انقلاب در امور مدنی تأیید و ابرام می‌نماید. مقرر می‌دارد دفتر پرونده به مرجع مربوطه اعاده شود. مستشار و عضو معاون شعبه اول دیوان‌عالی‌کشور موحدی - حیاتی فهرست خلاصه جریان پرونده شعبه دیوان عالی کشور نقد رأی اعتبار امر قضاوت شده در دعوای حجر در تاریخ 16 مهر 1393، دیوان عالی کشور به پرونده‌ای رسیدگی کرد که در آن درخواست حجر و تعیین قیم برای فردی به دلیل اختلالات روانی و بیماری‌های جسمی مطرح شده بود. خواهان در ابتدا به دادسرای عمومی و انقلاب مراجعه و ادعا کرد که شخص مورد نظر محجور است و نمی‌تواند امور مالی خود را مدیریت کند. کمیسیون پزشکی قانونی در نظریات متعدد به بررسی وضعیت فرد مذکور پرداخت و در نهایت اعلام کرد که او در زمان‌های خاص نیاز به مشاور دارد، اما در شرایط عادی قادر به تشخیص خوب و بد است. پس از فوت فرد مورد نظر، خ. ه. ب. دنبال صدور حکم دائمی بر حجر و تعیین قیم بودند. دادگاه عمومی در ابتدا درخواست حجر را رد کرد و این رای در مرحله تجدیدنظر نیز تایید شد. با این حال، پس از درخواست مجدد خ. ه. و ارائه مستندات جدید، دادگاه رای به حجر صادر کرد. وکلای طرفین در دادگاه تجدیدنظر به ارائه استدلال‌های خود پرداختند، اما در نهایت دادگاه تجدیدنظر با استناد به عدم وجود مستندات جدید و اعتبار قضیه محکوم بها، رای را نقض و درخواست خ. ه. را رد کرد. دیوان عالی کشور در رای نهایی خود، با تاکید بر اینکه وضعیت جدید و تشدید بیماری مستلزم رسیدگی مجدد بود، رای دادگاه تجدیدنظر را نقض و پرونده را برای رسیدگی دوباره به دادگاه صادرکننده رای ارجاع داد. این رای بر اساس بند 2 ماده 371 و ماده 396 قانون آیین دادرسی مدنی صادر گردید. تاریخ دادنامه قطعی: 1393/07/16 شماره دادنامه قطعی: --- پیام: حجر از امور حادث و غیرقابل پیش بینی است به همین جهت، مشمول قاعده اعتبار امر قضاوت شده نیست. رای خلاصه جریان پرونده در تاریخ 1388/12/02 ز.خ. به دایره سرپرستی دادسرای عمومی و انقلاب گرگان اعلام کرده است که همسرش م.ی. فرزند ح. مدتهاست دچار اختلالات روحی و روانی بسیار شدید شده محجور است و قادر به اداره امور مالی خود نیست درخواست رسیدگی و تعیین قیم کرده است. دادسرا او را به پزشکی قانونی معرفی کرده است. طی نظریه شماره 86 /ک/ 89/28 مورخ 3/5/89 کمیسیون پنج نفره پس از بررسی سوابق بالینی و مصاحبه اظهار نظر کرده است. فراموشی دوره ای م.ی. به علت سوء‌مصرف مواد م. ب. که اختلالات شناختی و شخصیتی دوره ای وی را توجیه می کند لذا در امور مهم مالی و اقتصادی خویش نیاز به مشاور و امین دارد و پس از استعلام و طرح مجدد در کمیسیون پنج نفره سازمان پزشکی قانونی طی نظریه شماره 86 /ک/ 89/28 مورخ 6/2/90 مجددا نظر داده است. م.ی. مبتلا به سیروز کبدی است در حال حاضر بیماری وی تحت کنترل است و قادر به تمیز خوب و بد بوده و نیاز به قیم و سرپرست ندارد و در موارد عود و تشدید بیماری نیاز به مشاور و امین دارد و این اظهارنظر اخیر پس از آن به عمل آمده که قبلا طی نظریه شماره 106088911 مورخ 14/9/89 نظر داده بوده است که مشارالیه به علت بیماری کبدی و کلیوی قادر به تمیز خوب و بد نمی‌باشد به مدت سه ماه در اداره امور مالی خود باید قیم داشته باشد لذا خود م.ی. و مادرش خانم ش. به این نظریه اعتراض و درخواست طرح در کمیسیون کرده اند که پس از طرح منتهی به نظریه نهایی سابق گردیده است. شعبه اول دادگاه عمومی گرگان ختم رسیدگی را اعلام و طی دادنامه شماره --- مورخ 21/9/89 با استناد به مصاحبه حضوری و اختبار از وی و نظریه پزشکی قانونی حجر را ثابت ندانسته ضمن رد درخواست حکم به صحت و سلامت م.ی. صادر کرده است پس از تجدیدنظرخواهی شعبه اول دادگاه تجدیدنظر استان گلستان طی دادنامه شماره --- -- 23/11/89 دادنامه بدوی را تایید نموده است. متعاقبا در تاریخ 2/9/90 ز.خ. و م. و ر.ی. به طرفیت م.ی. درخواست رسیدگی مجدد و صدور حکم دائم بر حجر خوانده و تعیین قیم کرده اند و علت آن را ابتلاء به فراموشی به علت سوء‌مصرف مواد مخدر ذکر کرده اند و مستندات سابق که نظریات کمیسیون پزشکی قانونی است به علاوه یک فقره استشهادیه پیوست تقاضای خود کرده اند و اشاره نموده‌اند که خوانده فعلا بستری است. ولی خانم ش. مادر خوانده با تسلیم گواهی فوت و حصر وراثت اعلام کرده که فرزندش در تاریخ 3/10/90 فوت نموده است و چون شعبه --- دادگاه عمومی قبلا درخواست اظهارنظر پزشکی قانونی درباره مرحوم م.ی. را کرده بوده است. لذا اظهارنظر قطعی را موکول به معاینه تخصصی بیمار کرده که با فوت وی منتفی شده است. (برگ 41 ) دادگاه مجددا سابقه حجر متوفی را از پزشکی قانونی استعلام نموده است طی نظریه شماره 276 /ک/ 90/28 مورخ 20/1/91 اعلام کرده است. «ب. ت. ب. نظریه کمیسیون و باعنایت به وجود فراموشی دوره ای طی فازهای عود بیماری قبل از فوت احتمال عدم توانایی اداره امور مالی (محجوریت) وجود داشته است لیکن تعیین دقیق زمان آن مقدور نمی‌باشد. (برگ 48 ) دادگاه وقت رسیدگی تعیین وراث را به قائم مقامی برای رسیدگی دعوت کرده است. آقای ع.الف. ه-..ج. به وکالت از خانم ش. وارد رسیدگی و در تاریخ 21/3/91 در جلسه دادرسی با حضور خ. ه. شرکت می کند خلاصه اظهارات وکیل این است که ادعای حجر قبلا طبق نظریات کمیسیون های پزشکی ثابت نشده و رای بدوی و تجدیدنظر در رد تقاضا صادرشده است. پس از فوت م.ی. معاینه و اظهارنظر ارزش و اعتباری ندارد لذا نظریه اخیر که پس از فوت صادر و احتمال حجر داده شده است بی اعتبار است. اگر او محجور بود چطور همسرش ز.خ. و فرزندان او ع.ه. و ی دعوی نفقه طرح کرده اند و چگونه او دادخواست طلاق همسرش را داده است. ادعای حجر قبلا رسیدگی و حکم صادر گردیده و نظریه فعلی پزشکی قانونی هم خلاف نظریات قبلی است و مورد اعتراض م. ب.. آقای ن.ج. به وکالت از خ. ه. خود را معرفی برای اثبات ادعای موکلین خود به بعضی از نظریات قبلی پزشکی قانونی استناد نموده است و در پاسخ به وکیل مادر متوفی بیان می‌دارد که حکم به حجر و رفع آن از اعتبار امر مختوم برخوردار نیست و تا زمان صدور حکم قطعی حجر هم می توان ع. ه- محجور طرح دعوی کرد و پزشکی قانونی هم وجود بیماری و ضعف دماغی و اختلال مغزی او را تایید کرده است. لذا درخواست صدور حکم به حجر را نموده است. دادگاه سپس ختم رسیدگی را اعلام و طی دادنامه شماره --- - 31/3/91 با استناد به نظریات کمیسیون های پزشکی و برگ های بیمارستان و علت فوت حکم به حجر او را حداقل از تاریخ 1389/07/15 صادر کرده است. آقای ع.الف. ه-..ج. به وکالت از بانو ش. از رای تجدیدنظرخواهی حاصل اعتراضات وکیل مزبور این است که دادگاه بر خلاف احکام قطعی قبلی وارد ماهیت شده و این بار بر خلاف نظریات پزشکی مورد استناد قبلی خود پس از فوت مرحوم م.ی. حکم به حجر داده است. بیماری او همان سیروز کبدی بوده که موجب حجر نیست قبلا هم مکرر توسط پزشکی قانونی مورد رسیدگی و اظهار نظر واقع شده است. و هیچ گونه سبب جدیدی هم حاصل نشده است در مورد تاریخ حجر هم که تعیین شده بدون ذکر مستند و برخلاف نظریات پزشکی است کمیسیون های پزشکی تخصصی از تعیین آن عاجز مانده اند ولی دادگاه بدون دلیل تاریخ تعیین کرده است. حتی به استشهادیه محلی هم دادگاه توجه نکرده است. جریان دعاوی خانوادگی بین طرفین و مراجعات خود مرحوم م.ی. به دادگاه ها و تعقیب آن‌ها خود دلیل قوه تمیز و تشخیص اوست. به علاوه خودش به دادگاه ها و مراجع قضایی لوایح نوشته و تسلیم کرده است. نتیجه دادنامه صادره بدون دلیل و مستند قانونی است. درخواست نقض آن می‌شود. وکیل تجدیدنظرخواندگان با استناد به نظریات پزشکی قانونی صدور رای به حجر را صحیح و طبق همان نظریات دانسته و تعیین تاریخ حجر را به عهده خود دادگاه است. بی اطلاعی از تاریخ و آغاز حجر دلیل عدم حجر نیست اطرافیان و بستگان آن مرحوم از بردن وی به معاینات خودداری می کردند. هدف وکیل ت. ن. خ. انحراف ذهن دادگاه است. علت حجر هم در نظریات توضیح داده شده است. نهایتا درخواست تایید دادنامه صادره را کرده است. آقای ع.ک. هم به وکالت از ت. ن. خ. وارد رسیدگی شده و اعتراضات مشارالیه هم عمدتا تکرار مطالبی است که وکیل دیگر مشارالیها قبلا ایراد و خلاصه آن گذشت و نهایتا درخواست نقض رای صادره را کرده است. شعبه اول دادگاه تجدیدنظر استان گلستان سابقه را از اداره سرپرستی مطالبه و آن را مورد ملاحظه قرار داده و نتیجه را در صورت جلسه دادرسی منعکس کرده است. سپس وقت رسیدگی تعیین و طرفین را به دادرسی دعوت و در تاریخ 25/10/91 با حضور طرفین و وکلای آنان تشکیل جلسه داده است پس از استماع اظهارات طرفین که تکرار مطالب سابق‌الذکر است جلسه را به منظور حصول صلح و سازش تجدید کرده است و چون سازش محقق نشده است دادگاه ختم رسیدگی را اعلام و طی دادنامه فرجام خواسته پس از نقل خلاصه ادعا و اظهارات طرفین با استناد به محتویات پرونده حجر قبلی چنین رای صادر کرده است: «... ب. ت. ب. اینکه این دادخواست مجدد همان خواسته قبلی و با دلایل قبل بوده و مستندات صدور حکم دادگاه قبلا مورد رسیدگی قرار گرفته و رسیدگی مجدد فاقد مجوز قانونی بوده و صدور حکم قطعی در این خصوص مشمول امر مختومه بوده فلذا تجدیدنظرخواهی وارد تشخیص مستندا بند 6 ماده 84 و ذیل ماده 89 و ماده 358 قانون آیین دادرسی دادگاه‌های عمومی و انقلاب در امور مدنی ضمن نقض دادنامه معترض عنه قرار رد دعوی خ. ه. صادر و اعلام می‌گردد...»; پس از ابلاغ از آن فرجام خواهی شده است حاصل اعتراضات وکیل فرجام خواهان با صرف نظر از مکررات این است که دادگاه تجدیدنظر به اعتبار قضیه محکوم بها رای بدوی را نقض کرده است. علت طرح درخواست مجدد حجر توسط فرجام خواهان که پس از سپری شدن قریب به یک سال از رای تجدیدنظر اول بوده شدت گرفتن اختلال حواس و فراموشی و وخامت روانی سبب حجر بوده است. چون حجر امری حادث است با زوال آن شاید بعدا ظهور پیدا کند و در مقاطع مختلف زمانی به منصه ظهور برسد دلیل آن ماده 72 قانون به امور حسبی است که از این لحاظ مورد توجه قانونگذار بوده است. صرف نظر از این اصل از جهت شکلی رای صحیح نبوده است. در استناد به امر مختومه وحدت موضوع و سبب و اصحاب دعوا مدخلیت دارد. وحدت اصحاب دعوی محقق نیست. احد از موکلین ز.خ. در آراء قبلی جزء محکوم‌علیهم نبوده است. سبب دعوا هم یکی نیست چون به نظریه جدید کمیسیون پزشکی استناد شده است که قبلا نبوده است لذا استدعای نقض رای صادره را دارد. آقای ع.ک. وکیل فرجام خوانده که بعدا وکالت‌نامه تمبر شده را تسلیم کرده است. در پاسخ به وکیل فرجام خواهان خلاصه چنین اظهار داشته است که لایحه ای اعتراضیه پیوست نیست و وکیل فرجام خواهان سمتی ندارد و مطلب مطروحه و مستندات پیوست لایحه وی تکرار مکررات است. درخواست حجر در پرونده استنادی به امضای سه نفر بوده است و پس از رسیدگی و صدور حکم نسبت به دیگر کسانی هم که درخواست نکرده اند تسری دارد. لذا اگر کسی رای را به ضرر خود تلقی کند می‌تواند طبق ماده 44 قانون امور حسبی اعتراض کند پس از تقدیم دادخواست بعدی حجر به فاصله کمی م.ی. فوت و اظهارنظر پزشکی از روی مدارک و مستندات قبلی به عمل آمده است. که نباید دادگاه وارد رسیدگی می شد. حجر هم همیشه از امور تجدید شونده نیست باید عمل و اسباب جدیدی محقق شود تا قابل پذیرش باشد ب. ت. ب. فاصله زمانی قطعیت حکم سابق و دادخواست جدید حادثه واقع نشده است و اصحاب دعوی در پرونده ها هم یکی هستند و نظریه نهایی کمسیون پزشکی در پرونده های سابق وجود حجر را نفی می کند و نظریه فعلی در پرونده مطروحه پس از فوت و بر اساس احتمال و شک و تردید صادر و در بخشی بدون تخصص و تحت فشار جمله ای الحاق شده است و معارض با نظریه متخصصین قبلی است. درخواست رد فرجام خواهی را کرده است. پس از تبادل لوایح پرونده برای رسیدگی به دیوان کشور ارسال و در دستور کار این شعبه قرار گرفته است. رای شعبه دیوان عالی کشور مقصود از حجر صغر یا نقص عقل و یا اختلال نسبی و تام مشاعر شخص است بروز و زوال آن حسب اسباب مربوطه مقتضی حجر است نتیجه از امور حادث و غیرقابل پیش بینی است ظهور و زوال آن نافی بروز بعدی آن که از حالات نفسانی و قوای مدرکه انسان است نمی‌باشد فرجام خواهان پس از صدور دادنامه های قبلی در پرونده مورد استناد دادگاه بعدا درخواست حجر مورث خود را مطرح کرده اند و آن به استناد بعضی مستندات سابق پزشکی و ادعای تشدید وضعیت بیماری و بستری شدن مرحوم م. ی. در بیمارستان و یک برگ استشهادیه و حیف و میل اموال او توسط دیگران است و آن به معنی بروز حالات جدید بیماری و تشدید آن است که ادعا شد نامبرده محجور است لذا اقتضای مورد رسیدگی به وضع جدید حاصله بوده است و ب. ت. ب. طبیعت موضوع و خواسته مطروحه اعمال قاعده امر محکوم به در قضیه مطروحه و نقض رای صادره و رد دعوی موجه و قانونی نبوده است و رای منطبق با قوانین موضوعه نیست علی هذا اعتراضات فرجام خواهان از این حیث موجه و قانونی است مستندا به بند 2 ماده 371 و ماده 396 قانون آیین دادرسی مدنی دادنامه فرجام خواسته نقض و رسیدگی بعدی وفق بند الف ماده 401 قانون مرقوم به دادگاه صادر کننده رای تفویض می‌گردد. رئیس شعبه --- دیوان‌عالی کشور- مستشار در تاریخ 25 بهمن 1393، دیوان عالی کشور به یک پرونده رسیدگی کرد که در آن، درخواست حجر شخصی به دلیل اختلالات روانی مطرح شده بود. در ابتدا، دادگاه عمومی ارومیه با استناد به نظریه پزشکی قانونی، حکم به حجر صادر کرد. اما در مراحل بعدی، دادگاه تجدیدنظر استان مربوطه این حکم را نقض و به عدم حجر رای داد. پس از این تصمیم، مجدداً درخواست قیمومیت از سوی همسر شخص مورد نظر به دادگاه ارائه شد، اما دادگاه با استناد به احکام قبلی و عدم ارائه دلایل جدید، قرار عدم استماع دعوی را صادر کرد که این تصمیم نیز در مرحله تجدیدنظر تایید شد. در نهایت، دیوان عالی کشور با بررسی مدارک و استدلال‌های ارائه‌شده، درخواست فرجامخواهی را رد و رای تجدیدنظر را تایید کرد. بر اساس مواد 370 و 396 قانون آیین دادرسی دادگاه‌های عمومی و انقلاب در امور مدنی، حکم به عدم استماع دعوی را صحیح و قانونی دانست و پرونده را به مرجع مربوطه اعاده کرد. تاریخ دادنامه قطعی: 1393/11/25 پیام: در دعوای حجر، چنانچه دعوا با اتکا به همان دلیل مستند در دعوی سابق اقامه شده باشد و دلیل جدیدی بر حدوث عارضه حجر ارائه نشده باشد، اعتبار امر قضاوت شده مانع استماع دوباره دعوا می‌شود. سوابق امر حاکی است که خانم م.ر. در مورخ 1382/03/22 درخواستی به دادگستری شهرستان ارومیه تقدیم و طی آن اعلام داشته: «شوهرم به نام غ.ح. دارای ناراحتی روحی و روانی م. ب. و تقاضای اقدام شایسته جهت سرپرستی زندگی و مخارج زندگیم دارم.» دستوراتی از طریق معاونت قضایی جهت معرفی به پزشکی قانونی و اینکه محجور است یا خیر و تاریخ آن کی می‌باشد؟ صادر شده است. نظریه هیات پزشکان حاکی است که نامبرده مبتلا به اختلال اسکیزوفرنی پارانوئید بوده که نوعی جنون دائمی محسوب است و شروع بیماری حداقل از 5 سال قبل م. ب.. با اعلام مراتب به دادگاه جهت صدور حکم حجر، شعبه --- دادگاه عمومی شهرستان ارومیه پس از استماع اظهارات متقاضی و استعلام از اداره آموزش و پرورش در خصوص وضعیت محجور سپس به شرح دادنامه شماره --- - 1382/04/16 حکم حجر نامبرده را صادر و تاریخ آن از 5 سال قبل اعلام می‌نماید. اقدامات بعدی تعیین خانم م.ر. به سمت قیمومیت نامبرده است. ضمنا پرونده کلاسه --- - 1385 شعبه --- دادگاه عمومی شهرستان ارومیه حاکی است که خانم ف.ت. دادخواستی به خواسته اعتراض ثالث نسبت به دادنامه شماره --- - 1382/04/16 به طرفیت خواندگان 1 - خانم م.ر. به قیمومیت آقای غ.ح. 2 - دایره سرپرستی ارومیه 3 - اداره آموزش و پرورش ناحیه 2 تقدیم و با توضیحات مندرج در دادخواست و اینکه قصد و غرض از گرفتن حکم حجر، ابطال معامله‌ای بوده که نامبرده با شخص محجور داشته است؛ در حالی که محجور ادعائی، کارمند آموزش و پرورش م. ب. و سالها در این اداره به عنوان کارمند با گرفتن حقوق انجام وظیفه و خدمت نموده است. دادگاه پس از رسیدگی به شرح دادنامه شماره --- - 1388/12/22 با نقض رای معترضٌ‌عنه، حکم به رد حجر نامبرده صادر می‌نماید. با اعتراض تجدیدنظرخواهی خانم م.ر. با وکالت آقای ت.س. شعبه پنجم دادگاه تجدیدنظر استان آذربایجان غربی به شرح دادنامه شماره --- - 1390/02/19 رای بدوی را تایید می‌نماید. مجددا خانم م.ر. شکایتی مبنی بر اینکه شوهرش به نام غ.ح. دارای جنون است و اموال خ. ر. ب. دیگران واگذار می‌نماید و فرزندان خود را نامشروع می داند، در مورخ 1392/08/27 تقدیم دادگاه می‌نماید. تقاضا می‌نماید مجددا به عنوان قیم وی تعیین گردد. با انجام تحقیقات مقدماتی و اخذ نظریه پزشکی قانونی؛ مراتب از طریق بازپرس شعبه اوّل دادسرا که عهده‌دار رسیدگی بوده است، جهت اقدام در اجرای مواد 21 و 48 و 56 قانون امور حسبی به دادستان اعلام می‌گردد. مجددا جهت صدور حکم حجر نامبرده به محاکم عمومی معرفی می‌شود. شعبه هفتم دادگاه عمومی ارومیه به شرح دادنامه شماره --- - 1392/09/30 با این استدلال که به موجب دادنامه‌های مضبوط در پرونده، قبلا حکم رفع حجر صادر شده است و تا زمانی که آراء به اسباب قانونی از درجه اعتبار ساقط نشده است، امکان رسیدگی و اظهارنظر مجدد وجود ندارد، مستند به ماده 2 قانون آیین دادرسی مدنی، قرار عدم استماع موضوع را صادر می‌نماید. با اعتراض تجدیدنظرخواهی خانم م.ر. شعبه پنجم دادگاه تجدیدنظر استان آذربایجان غربی دادنامه تجدیدنظرخواسته را طی شماره 664 - 1393/05/26 عینا تایید می‌نماید. با فرجام‌خواهی خانم مذکور پرونده به دیوان‌عالی‌کشور ارسال و جهت رسیدگی به این شعبه ارجاع شده است. عمده اعتراض ف. خ. این مطلب است که بیماری حجر به صورت عارضه‌ای م. ب. و لازم بوده دادگاه بدون توجه به پرونده و احکام ما قبل، به موضوع رسیدگی می‌نمودند. مفاد لایحه هنگام شور قرائت می‌گردد. هیات شعبه در تاریخ بالا تشکیل گردید پس از قرائت گزارش آقای … و اوراق پرونده مشاوره نموده، چنین رای می‌دهد: ب. ت. ب. آنچه که در گزارش فوق مرقوم گردید و ن. ب. ا. مستند کنونی تقاضای حجر شخص موسوم به غ.ح. توسط ف. خ. همان گواهی‌های پزشکی قانونی سابق م. ب. که در دادرسی قبلی مورد لحاظ واقع و سرانجام به شرح دادنامه قطعی شماره 122 - 1390/02/19 صادره از شعبه پنجم دادگاه تجدیدنظر استان زنجان موثر در اثبات حجر قرار نگرفته است؛ استدعای مجدد به استناد آنها در مقام درخواست صدور حکم حجر یاد شده فوق، بدون آنکه دلیل جدیدی بر حدوث عارضه حجر ارائه شده باشد، موجه نبوده است و استدلال محاکم در عدم استماع دعوی مطروحه اخیر صحیح و صائب و منطبق با موازین قانونی م. ب.. لذا با رد اعتراض فرجام‌خواهی، رای فرجام‌خواسته را مستند به مواد 370 و 396 قانون آیین دادرسی دادگاه‌های عمومی و انقلاب در امور مدنی تایید و ابرام می‌نماید. مقرر می‌دارد دفتر پرونده به مرجع مربوطه اعاده شود.