اعلام تعارض در آرای شعب دیوان عدالت اداری

شماره دادنامه: 140431390003076416 تاریخ دادنامه: 1404/11/28 شماره پرونده: 0400244-0403303-0403304 مرجع رسیدگی: هیات عمومی دیوان عدالت اداری موضوع: اعلام تعارض در آرای شعب دیوان عدالت اداری اعلام کنندگان تعارض: آقایان … احمد ولییی و پیمان برزگر اسطلخ کیان گردش کار: در رابطه با الزام سازمان تأمین اجتماعی مبنی بر بازنشستگی معلولین تابع قانون کار براساس قانون نحوه بازنشستگی جانبازان انقلاب اسلامی ایران و جنگ تحمیلی و معلولین عادی و شاغلین مشاغل سخت و زیان آور، شعب دیوان عدالت اداری آرای متعارض صادر کرده اند. براساس ماده واحده قانون نحوه بازنشستگی جانبازان انقلاب اسلامی و معلولین عادی و مشاغل سخت و زیان آور مصوّب 1367 و مطابق بند 3 ماده واحده مذکور و تبصره 1 آن و نیز ماده 3 آیین نامه اجرایی قانون مذکور تشخیص درجه معلولیت عادی شاغل در بخش های دولتی بر عهده کمیسون های پزشکی معتمد متشکّل از 3 نفر از افراد متخصّص بر حسب نوع معلولیت و یا بیماری با معرفی وزارت بهداشت و درمان و آموزش پزشکی خواهد بود و تعیین مدّت سنوات ارفاقی براساس موارد فوق الذکر با شورای امور اداری و استخدامی کشور است و تشخیص نوع معلولیت و درجات نقض عضو یا اعضاء و کاهش توانایی ها برای انجام حوادث ناشی از کار و بیماری های ناشی از شرایط خاص کار که در بخش خصوصی یا دولتی کار می کنند بر عهده کمیسیون های پزشکی سازمان تأمین اجتماعی است و براساس مصوبه مجلس شورای اسلامی تمام جانبازان کارگران و معلولین عادی نیز در شمول امتیازات ماده واحده صدر الذکر قرار گرفته اند. لذا در خصوص شمول یا عدم شمول ماده واحده قانون نحوه بازنشستگی جانبازان انقلاب اسلامی و جنگ تحمیلی و معلولین عادی و شاغلین مشاغل سخت و زیان آور مصوّب 1367 با اصلاحات و الحاقات بعدی بر معلولین عادی شاغل در بخش غیردولتی احکام متناقض و متعارض به دفعات متعدّد در شعبات مختلف دیوان عدالت اداری صادر گردیده؛ بدین نحو که یکی از شعبه های دیوان عدالت اداری معلولین را از مزایای قانون محروم ساخته است در حالی که شعب دیگر دیوان عدالت اداری رای به ورود شکایت صادر کرده اند. مفاد آرای موضوع تعارض به قرار زیر است: الف: شعبه 53 بدوی دیوان عدالت اداری در رسیدگی به دادخواست آقای … به خواسته الزام به تشکیل کمیسیون پزشکی سازمان تأمین اجتماعی جهت تعیین میزان از کارافتادگی (تقاضای صدور حکم به الزام و اجبار سازمان تأمین اجتماعی به اعمال بازنشستگی براساس قانون معلولین و جانبازان و کارکنان عادی با ارجاع خواهان به کمیسیون پزشکی و از کار افتادگی تأمین اجتماعی و تعیین درصد معلولیت) و الزام به صدور حکم بازنشستگی و برقراری حقوق بازنشستگی به موجب دادنامه شماره 140331390001966613 مورخ 1403/8/19 به شرح زیر به رد شکایت رای صادر کرده است: " با عنایت به این که بازنشستگی پیش از موعد یک استثنایی بوده و مستلزم تجویز صریح قانونگذار است و نظر به این که حسب مفاد قانون ماده واحده قانون نحوه بازنشستگی جانبازان انقلاب اسلامی و جنگ تحمیلی و معلولین عادی و شاغلین مشاغل سخت و زیان آور (مصوّب 1367، با اصلاحات بعدی) مشخص است که این قانون صرفاً شامل کارکنان وزارتخانه ها، شرکت ها، مؤسّسات دولتی، شهرداری ها، بانک ها و کارکنان مؤسّسات و شرکت ها و سازمان هایی که شمول قانون بر آنها مستلزم ذکر نام است و همچنین کارکنان بنیاد شهید و امور ایثارگران انقلاب اسلامی ایران می‌گردد و مستند به تبصره 4 این ماده واحده، شاغلین بخش خصوصی صرفاً در صورتی مشمول مقرّرات بازنشستگی به شرح مذکور در این قانون می‌باشند که در ردیف جانبازان و آزادگان قرار گرفته باشند و سایر اشخاص از جمله معلولین عادی مشمول مقرّرات مذکور نخواهند بود و هیات عمومی دیوان عدالت اداری نیز طی دادنامه شماره 255 مورخ 1385/5/1 در موضوع مشابه، کارگران شرکت صنایع الکترونیک را به دلیل خصوصی بودن، مشمول قانون نحوه بازنشستگی جانبازان انقلاب اسلامی و ... ندانسته است و از آنجا که بنابر مستندات موجود در سوابق بیمه پردازی شاکی، حتی در فرض اثبات معلولیت وی، به دلیل این که ایشان از شاغلین بخش خصوصی و مشمول قانون کار م. ب. و جانباز و آزاده نیست، لذا شاکی مشمول مقرّرات قانون ماده واحده قانون نحوه بازنشستگی جانبازان انقلاب اسلامی و جنگ تحمیلی و معلولین عادی و شاغلین مشاغل سخت و زیان آور (مصوّب 1367، با اصلاحات بعدی) نخواهد بود؛ بنابراین ...... به استناد مقرّرات مذکور و مفهوم ماده 11 قانون دیوان عدالت اداری، حکم به رد شکایت شاکی، صادر و اعلام می‌گردد. رای صادره برابر ماده 65 قانون دیوان عدالت اداری ظرف بیست روز پس از ابلاغ قابل اعتراض در شعب تجدیدنظر دیوان عدالت اداری است. " رای مذکور به موجب دادنامه شماره 140431390000144295 مورخ 1404/1/25 صادره از شعبه 17 تجدیدنظر دیوان عدالت اداری با این استدلال که دادنامه تجدیدنظرخواسته اصداری از شعبه بدوی مستنداً و مستدلاً و در چهارچوب مقرّرات قانونی حاکم به موضوع صادر گردیده و از ناحیه ت. ن. خ. دلیل و مدرکی که بیانگر نقض آن باشد ارایه و ابراز نشده است، ضمن رد تقاضای تجدیدنظرخواهی، دادنامه تجدیدنظر خواسته مورد تأیید قرار گرفت. ب: از طرفی شعبه 50 بدوی دیوان عدالت اداری در رسیدگی به دادخواست آقای … به خواسته الزام سازمان به اعمال بازنشستگی براساس قانون معلولین و جانبازان و کارکنان عادی به موجب دادنامه شماره 140031390000320860 مورخ 1400/2/11 به شرح زیر به ورود شکایت رای صادر کرده است: " ب. ت. ب. محتویات پرونده و مدافعات مدّعی و مستندات ابرازی که دلالت بر معلولیت جسمی حرکتی و بیست سال بیمه پردازی دارد، نظر به این که طبق ماده واحده قانون نحوه بازنشستگی جانبازان انقلاب اسلامی و جنگ تحمیلی و معلولین عادی و شاغلین مشاغل سخت و زیان آور مصوّب 1367/9/1 داشتن حداقل بیست سال تمام سابقه خدمت لازم بوده و طرف شکایت نیز دفاع مؤثری در رد شکایت به عمل نیاورده اند. لذا به استناد مطالب معنونه و مواد 10، 17، 65 قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری مصوّب 1392 حکم بر ورود شکایت به شرح ستون خواسته د. ح. ذی‌نفع صادر و اعلام می نماید. رای صادره ظرف بیست روز پس از ابلاغ قابل اعتراض در شعب تجدید نظر دیوان م. ب.." رای مذکور به موجب دادنامه شماره 140031390001350235 مورخ 1400/6/3 صادره از شعبه 16 تجدیدنظر دیوان عدالت اداری با این استدلال که اعتراض ت. ن. خ. به کیفیتی نیست که اساس استنباط شعبه بدوی را مخدوش و موجب تزلزل و نهایتاً نقض رای معترضٌ به گردد و از آنجا که دادنامه مورد اعتراض مباینت و مغایرتی با مقرّرات و موازین قانونی ندارد و به استناد مواد 10 و 65 قانون تشکیلات آیین دادرسی دیوان صادر گردید و ب. ت. ب. این که در صدور رای اصول و قواعد دادرسی رعایت شده و به نظر عاری از ایراد و اشکال م. ب. و از طرفی ت. ن. خ. تاکنون دارای بیش از 20 سال سابقه پرداخت حق بیمه م. ب.. بنابراین با رد تجدیدنظرخواهی مطروح به استناد ماده 71 قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری، دادنامه تجدیدنظرخواسته مورد تأیید قرار گرفت. با احراز تعارض آرا توسط رییس دیوان عدالت اداری، پرونده در دستورکار جلسه هیات عمومی قرار گرفت. هیات عمومی دیوان عدالت اداری در تاریخ 1404/11/28 با حضور رییس و معاونین دیوان عدالت اداری و رؤسا و مستشاران شعب دیوان تشکیل شد و پس از بحث و بررسی با اکثریت آراء به شرح زیر به صدور رای مبادرت کرده است. رای هیات عمومی الف. تعارض بین رای شماره 140031390001350235 مورخ 1400/6/3 صادره از شعبه شانزدهم تجدیدنظر دیوان عدالت اداری و رای شماره 140431390000144295 مورخ 1404/1/25 اصداری از شعبه هفدهم تجدیدنظر دیوان عدالت اداری از حیث شمول یا عدم شمول حکم مقرر در ماده واحده قانون نحوه بازنشستگی جانبازان انقلاب اسلامی و جنگ تحمیلی و معلولین عادی و شاغلین مشاغل سخت و زیان ‌آور مصوب سال 1367 با اصلاحات و الحاقات بعدی بر معلولین عادی شاغل در بخش غیردولتی محرز است. ب. اولاً واژه «معلول» در متن ماده واحده قانون نحوه بازنشستگی جانبازان انقلاب اسلامی و جنگ تحمیلی و معلولین عادی و شاغلین مشاغل سخت و زیان ‌آور مصوب سال 1367 با اصلاحات و الحاقات بعدی، ب. ت. ب. منطوق آن اعم از جانبازان و معلولین عادی است. همچنین قانونگذار در سال 1383 با اصلاح ماده واحده قانون نحوه بازنشستگی جانبازان انقلاب اسلامی و جنگ تحمیلی و معلولین عادی و مشاغلین مشاغل سخت و زیان ‌آور، عبارت «به جز کارگران مشمول قانون کار» را از متن ماده واحده حذف و نسبت به الحاق دو تبصره در قالب تبصره‌های (5) و (6) به قانون یادشده مبادرت نموده و در نتیجه دایره شمول این قانون به معلولین عادی مشمول قانون کار شاغل در دستگاه های مذکور در متن ماده واحده و نیز جانبازان و آزادگان مشمول قانون کار و تأمین اجتماعی (شاغل در بخش غیردولتی)، توسعه داده شده است. ضمناً قانون استفساریه تبصره (6) ماده واحده فوق‌الذکر مصوب 1384/9/22 کارگران جانباز و آزاده شاغل در کارخانجات، کارگاه ها، شرکت های خصوصی، بخش های غیردولتی و دستگاه هایی را که شمول قانون بر آنها مستلزم ذکر نام است، مشمول مفاد تبصره اخیرالذکر قرار داده است. ب. ت. ب. مراتب مذکور، اشاره به جانبازان و آزادگان در تبصره‌های (5) و (6) الحاقی به ماده واحده فوق‌الذکر خصوصیتی نداشته و نافی شمول قانون به معلولین عادی شاغل در بخش غیردولتی نیست. ثانیاً تبصره (1) ذیل ماده (1) آیین‌نامه اجرایی قانون صدرالذکر (موضوع تصویب‌نامه شماره 22686/ت33750 هـ مورخ 1385/3/6 هیات وزیران) که «کلّیه... معلولین عادی ... که مشمول قانون کار و قانون تأمین اجتماعی بوده و در بخش غیردولتی و یا مؤسسات مشمول قانون فهرست نهادها و مؤسسات عمومی غیردولتی - مصوب 1373- و اصلاحات بعدی آن یا دستگاه های دارای مقررات استخدامی خاص شاغل می‌باشند...» را دربرگرفته، مؤید استدلا‌ل مذکور است. ب. ت. ب. مراتب فوق، رای شماره 140031390001350235 مورخ 1400/6/3 اصداری از شعبه شانزدهم تجدیدنظر دیوان عدالت اداری که متضمن شمول حکم مقرر در ماده واحده قانون نحوه بازنشستگی جانبازان انقلاب اسلامی و جنگ تحمیلی و معلولین عادی و شاغلین مشاغل سخت و زیان ‌آور مصوب سال 1367 با اصلاحات و الحاقات بعدی بر معلولین عادی شاغل در بخش غیردولتی است و بر ورود شکایت اصدار یافته در حد شمول قانون مذکور بر معلولین عادی شاغل در بخش غیردولتی صحیح و منطبق با موازین قانونی است. این رای براساس ماده 89 قانون دیوان عدالت اداری اصلاحی مصوب 1402/2/10 برای شعب دیوان و مراجع اداری و همچنین برای هیات های تخصصی و هیات عمومی در مورد رسیدگی به ابطال مصوبات موضوع بند 1 ماده 12 این قانون در ارتباط با آن موضوع لازم‌الاتباع است./ احمدرضا عابدی رییس هیات عمومی دیوان عدالت اداری