امکان جلب محکوم قبل از قطعیت رای

چنانچه در دادگاه بدوی در خصوص متهم به صورت غیابی رسیدگی و حکم محکومیت غیابی صادر شود پس از صدور رای و در مهلت واخواهی و تجدیدنظرخواهی، شاکی با مراجعه به دادگاه اعلام نماید م. ع. د. حال حاضر در دسترس م. ب. (فرضاً در فرودگاه در حال خروج از کشور م. ب.) و تقاضای صدور دستورجلب برای نامبرده نماید؛ آیا دادگاه می‌تواند نسبت به جلب م. ع. و صدور قرار تامین برای ایشان اقدام نماید؟ نظر هیات عالی اولا؛ مستفاد از مواد 217، 246 و 456 قانون آیین دادرسی کیفری مصوب 1392 صدور حکم غیرقطعی یا مادام که حکم صادره قابل اجرا نباشد مانع از صدور قرار تامین کیفری از طریق احضار و جلب متهم به منظور دسترسی به وی از سوی دادگاه صادر کننده حکم نمی‌باشد و موضوع از قاعده فراغ دادرس خارج است. ثانیا؛ صدور برگ جلب متهم بدون احضار قبلی تنها در موارد منصوص قانونی نظیر ماده 180 قانون آیین دادرسی کیفری تجویز شده است. بنابراین صدور برگ جلب متهم بدون احضار قبلی و به صرف صدور حکم غیرقطعی محکومیت اصولا مجاز نمی‌باشد و در مورد ممنوع‌الخروجی نیز مطابق مقرررات مربوطه رفتار می‌شود. نظر اکثریت در فرض باقی بودن مهلت واخواهی و با عنایت به اینکه رای قابلیت اجرا ندارد و دادگاه حق جلب ندارد، اعم از اینکه جرم درجه چند باشد، قاعده فراغ دادرس حاکم است و استناد به ماده 244ق.آ.د.ک صحیح نیست چراکه در آن ماده فرضی پیش‌بینی شده که در صورت عدم تناسب قرار تامین و با وجود شرایط خاص، دادگاه کیفری پس از صدور حکم نیز در مدت فرجام‌خواهی قرار تامین صادره را تشدید یا تخفیف دهد و صراحتی در صدور قرار تامین ابتدایی ندارد و دیگر اینکه دادگاه باید پس از تفهیم اتهام قرار تامین صادر نماید که اینجا امکان تفهیم نیست. در ماده 407 نیز پس از تفهیم اتهام گفته شده تصمیم مقتضی اتخاذ نماید. تبصره سه ماده 529 احضاریه‌ را پیش‌بینی کرده است و در ماده 6 و تبصره ذیل آن (آیین‌نامه اجرای احکام حدود و...) بیان شده چنانچه محکوم مدعی عدم اطلاع از رای شود قاضی اجرای احکام، محکوم را تحت‌الحفظ به دادگاه اعزام می‌کند و در ایام تعطیلی با وجود شرایط خاص راسا قرار تامین مناسب صادر می‌کند و همچنین رسیدگی ترافعی و حق متهم است چه‌بسا م. ع. تمایلی به اعلام اعتراض (واخواهی یا تجدیدنظرخواهی) و یا حضور در جلسه دادگاه نداشته باشد و نمی‌توان او را ملزم نمود مگر در موارد خاص.