تأثیر پرداخت بعدی نفقه بر تحقق وکالت در طلاق زوجه

رأی خلاصه جریان پرونده در تاریخ 1/6/91 خانم ص.ق. به طرفیت همسرش آقای ح.ر. دادخواستی به خواسته صدور گواهی عدم امکان سازش جهت اجرای صیغه طلاق به لحاظ عدم پرداخت نفقه و عدم ایفاء حقوق واجبه زن و ترک زندگی مشترک و زناشویی بدون عذر موجّه و تحقق بندهای یک و هشت شروط ضمن عقد مندرج در سند ازدواج تقدیم نموده که در شعبه 12 دادگاه عمومی حقوقی مشهد ثبت و مورد رسیدگی قرار می گیرد خانم ….ر. وکیل پ. ی. و مشاور حقوقی با تقدیم وکالت نامه از جانب زوج خوانده اعلام وکالت نموده و هم چنین آقای م.ر. نیز از جانب زوجه خواهان اعلام وکالت کرده است در جلسه اوّل دادرسی به تاریخ 10/8/91 که با حضور وکلای طرفین و نیز زوجه خ. ت. گ. وکیل خ. ا. د. خواسته ب. ش. د. تقدیمی است موکله در تاریخ 22/12/89 به عقد دائم خوانده درآمده لیکن خوانده از پرداخت حق وحقوق شرعی و قانونی موکله امتناع می نماید طبق رأی شماره 1966 صادره از شعبه 16 دادگاه عمومی مشهد به تاریخ 8/9/90 خوانده به پرداخت ماهیانه مبلغ یک صد هزار تومان به عنوان نفقه و نیز تهیه مسکن و اثاث البیت د. ح. موکله محکوم گردیده ولی علی رغم قطعیت دادنـامه و صـدور اجرائیه و صـدور حکم جلـب با اذن ورود به مخفیگاه خوانده به مدت بالغ بر شش ماه از پرداخت نفقه و انجام تکالیف زوجیت امتناع ورزیده است. فلذا به لحاظ تحقق بندهای یک و هشت شروط ضمن عقد نکاح صدور گواهی عدم امکان سازش و تجویز اعمال وکالت تفویضی جهت اجرای صیغه طلاق م. ا. وکیل خ. ا. د. موکّل به هیچ عنوان حاضر به طلاق زوجه اش نمی باشد زیرا زوجین همسایه همدیگر می باشند و از تاریخ عقد موکّل با زوجه رفتار خوب داشته و نفقه وی را پرداخت نموده و از تاریخ 19/10/90 زوجه سر ناسازگاری برداشته و به علّت کدورت بین خانواده ها زوجه از تمکین موکّل خارج گردیده و باوجوداینکه موکّل مسکن و اثاث البیت تهیه نموده و چندین مرتبه اعلام آمادگی جهت شروع زندگی مشترک نموده ولی نامبرده استنکاف ورزیده است و نفقه زوجه منوط به تمکین عام و خاص ایشان م. ب. که حکم تمکین در مرحله تجدیدنظر م. ب. که بعد از قطعیت آن موکّل نفقه زوجه را که کلاً هشت صد هزار تومان م. ب. یکجا پرداخت می کند و علّت پرداخت نکردن نفقه عدم تمکین زوجه بوده و این امر نمی تواند دلیل بر فرار موکّل از مسئولیت وی باشد بلکه منتظر اعلام و قطعیت حکم تمکین م. ب. و ب. ت. ب. اینکه موکّل مسکن و اثاث البیت تهیه نموده و قبلاً زوجه در دوران عقد تمکین عام و خاص نموده از ایشان جهت تشکیل زندگی مشترک دعوت می شود وکیل خواهان مجدداً اظهار داشت حسب اظهارات وکیل خوانده، زوج بالغ بر هشت ماه از پرداخت نفقه امتناع نموده بنابراین حق طلاق برای موکله ایجاد گردیده است مضافاً به اینکه دعوی تمکین اخیراً طرح گردیده و حکم به ردّ آن صادرشده است. خ. ا. د. خوانده بارها اعلام کرده که مرا نمی خواهد و هر چه این قضیه بیشتر طول بکشد به ضرر بنده است و بنده شدیداً خواستار صدور حکم طلاق هستم. سپس دادگاه قرار ارجاع امر به داوری صادر نموده و داور منتخب زوجـه و داور منصوب زوج هر یک نظـریه کتبی خـود دال بر عدم سازش طرفین را ارائه داده اند سرانجام دادگاه با اعلام ختم دادرسی به موجب دادنامه شماره 86ـ 92 مورخ 21/1/92 ب. ت. ب. محتویات پرونده و دادخواست خواهان و توضیحات بعدی ایشان و وکیل وی به اینکه خوانده بالغ بر شش ماه نفقه او را پرداخت نکرده و حسب دادنامه صادره از شعبه 16 دادگاه عمومی به پرداخت نفقه محکوم شده و علی رغم داشتن برگ جلب متعدد امکان اجرای مفاد حکم نفقه فراهم نشده ضمن اینکه دعوی تمکین مطروحه از ناحیه زوج هم به موجب دادنامه صادره از شعبه 12 که در مرحله تجدیدنظر مورد تأیید قرارگرفته مردود اعلام شده است و نهایتاً به اینکه وکیل خوانده هم دلیل موجهی به ردّ دعوی خواهان ابراز ننموده و از طرفی هم مساعی دادگاه و تلاش داوران هم در اصلاح ذات البین مؤثر واقع نشده لذا دادخواهی خ. ر. و. و موجّه تشخیص و مستنداً به مواد 1129 و 1130 و 1119 و تبصره ماده 1133 قانون مدنی و ماده واحده قانون اصلاح مقررات مربوط به طلاق گواهی عدم امکان سازش بین زوجین صادر و به زوجه خواهان اجازه داده با مراجعه به یکی از دفاتر رسمی ثبت طلاق و با اعمال وکالت خود مندرج دربند ب شروط ضمن عقد نکاح مقید در قباله نکاحیه خ. ر. ب. هر نحوی که بخواهد مطلقه نماید. پس از ابلاغ رأی صادره وکیل ز. ن. ب. آن تجدیدنظرخواهی نموده که پس از انجام تشریفات قانونی شعبه 16 دادگاه تجدیدنظر استان خراسان رضوی به موضوع رسیدگی و طی دادنامه شماره 866ـ92 مورخ 2/4/92 اعتراض ت. ن. خ. را غیر موجّه تشخیص و ضمن ردّ آن دادنامه تجدیدنظر خواسته را تأیید نموده است. دادنامه اخیرالذکر در تاریخ 10/4/92 به وکیل ز. ا. ش. و نامبرده در تاریخ 29/4/92 با تقدیم دادخواست نسبت به آن فرجام خواهی نموده که پس از تبادل لوایح و وصول پرونده به دیوان عالی کشور جهت رسیدگی به این شعبه ارجاع گردیده است. لوایح طرفین به هنگام شور قرائت می گردد. هیأت شعبه در تاریخ بالا تشکیل گردید. پس از قرائت گزارش آقای … ممیّز و ملاحظه اوراق پرونده مشاوره نموده چنین رأی می دهد: رأی شعبه دیوان عالی کشور فرجام خواهی آقای ح.ر. با وکالت خانم ….ر.نسبت به دادنامه شماره 866ـ 92 مورخ 2/4/92 شعبه شانزدهم دادگاه تجدیدنظر استان خراسان رضوی که در جهت تأیید رأی بدوی متضمّن گواهی عدم امکان سازش جهت اجرای صیغه طلاق به خواسته زوجه فرجام خوانده انشاء گردیده وارد و موجّه نیست زیرا ز. ف. خ. ب. ش. د. تقدیمی به لحاظ عدم پرداخت نفقه به مدت بیش از شش ماه و عدم ایفاء حقوق واجبه زن و ترک زندگی زناشویی بدون عذر موجّه از طرف زوج و تحقق بندهای 1و8 شروط ضمن العقد مقید در سند ازدواج فی ما بین درخواست صدور گواهی عدم امکان سازش و تجویز اعمال وکالت تفویضی از طرف زوج در سند ازدواج جهت اجرای صیغه طلاق نموده و مستندات پیوست پرونده حاکی از آن است که ز. ف. خ. به موجب دادنامه قطعیت یافته شماره 1966 مورخ 8/9/90 صادره از شعبه 16 دادگاه حقوقی مشهد به پرداخت نفقه جاریه زوجه از تاریخ 30/6/90 از قرار ماهیانه مبلغ یک صد هزار تومان و هم چنین به تهیه مسکن و اثاث البیت محکوم گردیده و علی رغم صدور اجرائیه و برگ جلب نامبرده تا تاریخ تقدیم دادخواست طلاق (1/6/91) به تکلیف قانونی خود در پرداخت نفقه جاریه معینه زوجه و هم چنین تهیه مسکن و اثاث البیت برای تمکین زوجه استنکاف ورزیده و عملاً الزام وی به پرداخت نفقه استحقاقی زوجه که بالغ بر شش ماه بوده و نیز تهیه مسکن و اثاث البیت و ایفاء دیگر حقوق واجبه همسرش ممکن و میسر نشده و ز. ف. خ. از وصول مهریه خود عاجز مانده است بنابراین و ب. ت. ب. مراتب مرقوم تخلف ز. ف. خ. ، از بند یک شروط ضمن العقد مقید در سند ازدواج محرز و مدلل بوده و به لحاظ تحقق شرط مذکور موجبات اعمال وکالت حاصل از تحقق شرط موضوع بند ب شروط ضمن العقد که از طرف زوج به زوجه تفویض گردیده فراهم بوده و زوجه فرجام خوانده حق دارد با اعمال وکالت حاصل از تحقق شرط ضمن انتخاب نوع طلاق نسبت به اجرای صیغه طلاق و مطلقه نمودن خود اقدام نماید و اگرچه ز. ف. خ. به موجب فیش بانکی مورخ 1/3/92 مبلغ هیجده میلیون ریال بابت نفقه زوجه به حساب سپرده دادگستری تودیع و پرداخت نموده ولی چون این پرداخت بعد از تقدیم دادخواست طلاق زوجه و حتی بعد از صدور دادنامه بدوی انجام شده لذا این اقدام ف. خ. حق زوجه را در اعمال وکالت حاصل از تحقق شرط که قبل از تقدیم دادخواست طلاق با تخلف زوج در پرداخت نفقه زوجه برای وی ایجاد گردیده و در مقام اجرای این حق خود اقدام به تقدیم دادخواست طلاق نموده است و جزء حق مکتسبه ایشان محسوب می گردد زایل و ساقط نمی سازد بنابراین دادنامه های بدوی و فرجام خواسته ب. ت. ب. مستندات پیوست پرونده و اظهارات و مدافعات وکلای طرفین در مراحل دادرسی و اقدامات و رسیدگی های معموله و ثبوت تحقق بند یک شرط ضمن العقد موجهاً و منطبق بر موازین قانونی اصدار یافته و از حیث ماهوی و از جهت رعایت اصول و قواعد دادرسی ایراد و اشکال مؤثری بر دادنامه های صادره مترتب نبوده و اعتراضات وکیل ف. خ. هم در حدی نیست که به مبانی و اساس دادنامه فرجام خواسته خلل و خدشه ای وارد و موجبات نقض آن را فراهم سازد فلذا ضمن ردّ فرجام خواهی ف. خ. مستنداً به ماده 370 قانون آیین دادرسی مدنی دادنامه فرجام خواسته ابرام می گردد. رئیس شعبه 8 دیوان عالی کشور ـ مستشار ـ عضو معاون عباسیان ـ ناصح ـ کریمپور نطنزی فهرست خلاصه جریان پرونده شعبه دیوان عالی کشور نقد رأی تأثیر پرداخت بعدی نفقه بر تحقق وکالت در طلاق زوجه در تاریخ 1/6/91، درخواست صدور گواهی عدم امکان سازش به دلیل عدم پرداخت نفقه، عدم ایفای حقوق واجب و ترک زندگی مشترک ارائه گردید. در جلسه دادرسی، نماینده خواهان به عدم پرداخت نفقه به مدت بیش از شش ماه و صدور حکم جلب اشاره نمود. در پاسخ، نماینده خوانده ادعا کرد که عدم پرداخت نفقه ناشی از عدم تمکین زوجه بوده است. پس از بررسی مستندات و نظریه داوران، دادگاه با استناد به مواد 1129، 1130 و 1119 قانون مدنی و همچنین ماده واحده قانون اصلاح مقررات مربوط به طلاق، اقدام به صدور گواهی عدم امکان سازش نمود و به زوجه اجازه داد تا با استفاده از وکالت خود، نسبت به طلاق اقدام کند. تجدیدنظرخواهی خوانده در دادگاه تجدیدنظر رد شد و فرجام‌خواهی وی نیز در دیوان عالی کشور به دلیل عدم وجود دلایل موجه، رد گردید و دادنامه‌های قبلی تایید شد. تاریخ دادنامه قطعی: 1392/08/15 شماره دادنامه قطعی: --- پیام: چنانچه زوجه با استناد به شرط ضمن عقد مربوط به ترک انفاق، دادخواست طلاق بدهد و زوج پس از تاریخ تقدیم دادخواست نفقه وی را بپردازد، این پرداخت، حق زوجه را در اعمال وکالت حاصل از تحقق شرط که قبل از تقدیم دادخواست طلاق با تخلف زوج در پرداخت نفقه برای وی ایجاد گردیده و در مقام اجرای این حق، خود اقدام به تقدیم دادخواست طلاق نموده است و جزء حق مکتسبه ایشان محسوب می‌گردد، زائل و ساقط نمی‌سازد. رای خلاصه جریان پرونده در تاریخ 1/6/91 خانم ص.ق. به طرفیت همسرش آقای ح.ر. دادخواستی به خواسته صدور گواهی عدم امکان سازش جهت اجرای صیغه طلاق به لحاظ عدم پرداخت نفقه و عدم ایفاء حقوق واجبه زن و ترک زندگی مشترک و زناشویی بدون عذر موجّه و تحقق بندهای یک و هشت شروط ضمن عقد مندرج در سند ازدواج تقدیم نموده که در شعبه --- دادگاه عمومی حقوقی مشهد ثبت و مورد رسیدگی قرار می‌گیرد خانم ….ر. وکیل پ. ی. و مشاور حقوقی با تقدیم وکالت نامه از جانب زوج خوانده اعلام وکالت نموده و هم چنین آقای م.ر. نیز از جانب زوجه خواهان اعلام وکالت کرده است در جلسه اوّل دادرسی به تاریخ 10/8/91 که با حضور وکلای طرفین و نیز زوجه خ. ت. گ. وکیل خ. ا. د. خواسته ب. ش. د. تقدیمی است موکله در تاریخ 22/12/89 به عقد دائم خوانده درآمده لیکن خوانده از پرداخت حق وحقوق شرعی و قانونی موکله امتناع می‌نماید طبق رای شماره --- صادره از شعبه --- دادگاه عمومی مشهد به تاریخ 8/9/90 خوانده به پرداخت ماهیانه مبلغ یک صد هزار تومان به عنوان نفقه و نیز تهیه مسکن و اثاث البیت د. ح. موکله محکوم گردیده ولی علی رغم قطعیت دادنامه و صدور اجراییه و صدور حکم جلب با اذن ورود به مخفیگاه خوانده به مدت بالغ بر شش ماه از پرداخت نفقه و انجام تکالیف زوجیت امتناع ورزیده است. فلذا به لحاظ تحقق بندهای یک و هشت شروط ضمن عقد نکاح صدور گواهی عدم امکان سازش و تجویز اعمال وکالت تفویضی جهت اجرای صیغه طلاق م. ا. وکیل خ. ا. د. موکّل به هیچ عنوان حاضر به طلاق زوجه اش نمی‌باشد زیرا زوجین همسایه همدیگر می‌باشند و از تاریخ عقد موکّل با زوجه رفتار خوب داشته و نفقه وی را پرداخت نموده و از تاریخ 19/10/90 زوجه سر ناسازگاری برداشته و به علّت کدورت بین خانواده ها زوجه از تمکین موکّل خارج گردیده و باوجوداینکه موکّل مسکن و اثاث البیت تهیه نموده و چندین مرتبه اعلام آمادگی جهت شروع زندگی مشترک نموده ولی نامبرده استنکاف ورزیده است و نفقه زوجه منوط به تمکین عام و خاص ایشان م. ب. که حکم تمکین در مرحله تجدیدنظر م. ب. که بعد از قطعیت آن موکّل نفقه زوجه را که کلا هشت صد هزار تومان م. ب. یکجا پرداخت می کند و علّت پرداخت نکردن نفقه عدم تمکین زوجه بوده و این امر نمی تواند دلیل بر فرار موکّل از مسئولیت وی باشد بلکه منتظر اعلام و قطعیت حکم تمکین م. ب. و ب. ت. ب. اینکه موکّل مسکن و اثاث البیت تهیه نموده و قبلا زوجه در دوران عقد تمکین عام و خاص نموده از ایشان جهت تشکیل زندگی مشترک دعوت می‌شود وکیل خواهان مجددا اظهار داشت حسب اظهارات وکیل خوانده، زوج بالغ بر هشت ماه از پرداخت نفقه امتناع نموده بنابراین حق طلاق برای موکله ایجاد گردیده است مضافا به اینکه دعوی تمکین اخیرا طرح گردیده و حکم به ردّ آن صادرشده است. خ. ا. د. خوانده بارها اعلام کرده که مرا نمی خواهد و هر چه این قضیه بیشتر طول بکشد به ضرر بنده است و بنده شدیدا خواستار صدور حکم طلاق هستم. سپس دادگاه قرار ارجاع امر به داوری صادر نموده و داور منتخب زوجه و داور منصوب زوج هر یک نظریه کتبی خود دال بر عدم سازش طرفین را ارائه داده اند سرانجام دادگاه با اعلام ختم دادرسی به موجب دادنامه شماره --- - 92 مورخ 21/1/92 ب. ت. ب. محتویات پرونده و دادخواست خواهان و توضیحات بعدی ایشان و وکیل وی به اینکه خوانده بالغ بر شش ماه نفقه او را پرداخت نکرده و حسب دادنامه صادره از شعبه --- دادگاه عمومی به پرداخت نفقه محکوم شده و علی رغم داشتن برگ جلب متعدد امکان اجرای مفاد حکم نفقه فراهم نشده ضمن اینکه دعوی تمکین مطروحه از ناحیه زوج هم به موجب دادنامه صادره از شعبه --- که در مرحله تجدیدنظر مورد تایید قرارگرفته مردود اعلام شده است و نهایتا به اینکه وکیل خوانده هم دلیل موجهی به ردّ دعوی خواهان ابراز ننموده و از طرفی هم مساعی دادگاه و تلاش داوران هم در اصلاح ذات البین موثر واقع نشده لذا دادخواهی خ. ر. و. و موجّه تشخیص و مستندا به مواد 1129 و 1130 و 1119 و تبصره ماده 1133 قانون مدنی و ماده واحده قانون اصلاح مقررات مربوط به طلاق گواهی عدم امکان سازش بین زوجین صادر و به زوجه خواهان اجازه داده با مراجعه به یکی از دفاتر رسمی ثبت طلاق و با اعمال وکالت خود مندرج دربند ب شروط ضمن عقد نکاح مقید در قباله نکاحیه خ. ر. ب. هر نحوی که بخواهد مطلقه نماید. پس از ابلاغ رای صادره وکیل ز. ن. ب. آن تجدیدنظرخواهی نموده که پس از انجام تشریفات قانونی شعبه --- دادگاه تجدیدنظر استان خراسان رضوی به موضوع رسیدگی و طی دادنامه شماره --- - 92 مورخ 2/4/92 اعتراض ت. ن. خ. را غیر موجّه تشخیص و ضمن ردّ آن دادنامه تجدیدنظر خواسته را تایید نموده است. دادنامه اخیرالذکر در تاریخ 10/4/92 به وکیل ز. ا. ش. و نامبرده در تاریخ 29/4/92 با تقدیم دادخواست نسبت به آن فرجام خواهی نموده که پس از تبادل لوایح و وصول پرونده به دیوان عالی کشور جهت رسیدگی به این شعبه ارجاع گردیده است. لوایح طرفین به هنگام شور قرائت می‌گردد. هیات شعبه در تاریخ بالا تشکیل گردید. پس از قرائت گزارش آقای … ممیّز و ملاحظه اوراق پرونده مشاوره نموده چنین رای می دهد: رای شعبه دیوان عالی کشور فرجام خواهی آقای ح.ر. با وکالت خانم ….ر.نسبت به دادنامه شماره --- - 92 مورخ 2/4/92 شعبه شانزدهم دادگاه تجدیدنظر استان خراسان رضوی که در جهت تایید رای بدوی متضمّن گواهی عدم امکان سازش جهت اجرای صیغه طلاق به خواسته زوجه فرجام خوانده انشاء گردیده وارد و موجّه نیست زیرا ز. ف. خ. ب. ش. د. تقدیمی به لحاظ عدم پرداخت نفقه به مدت بیش از شش ماه و عدم ایفاء حقوق واجبه زن و ترک زندگی زناشویی بدون عذر موجّه از طرف زوج و تحقق بندهای 1 و 8 شروط ضمن العقد مقید در سند ازدواج فی ما بین درخواست صدور گواهی عدم امکان سازش و تجویز اعمال وکالت تفویضی از طرف زوج در سند ازدواج جهت اجرای صیغه طلاق نموده و مستندات پیوست پرونده حاکی از آن است که ز. ف. خ. به موجب دادنامه قطعیت یافته شماره 1966 مورخ 8/9/90 صادره از شعبه --- دادگاه حقوقی مشهد به پرداخت نفقه جاریه زوجه از تاریخ 30/6/90 از قرار ماهیانه مبلغ یک صد هزار تومان و هم چنین به تهیه مسکن و اثاث البیت محکوم گردیده و علی رغم صدور اجراییه و برگ جلب نامبرده تا تاریخ تقدیم دادخواست طلاق ( 1/6/91 ) به تکلیف قانونی خود در پرداخت نفقه جاریه معینه زوجه و هم چنین تهیه مسکن و اثاث البیت برای تمکین زوجه استنکاف ورزیده و عملا الزام وی به پرداخت نفقه استحقاقی زوجه که بالغ بر شش ماه بوده و نیز تهیه مسکن و اثاث البیت و ایفاء دیگر حقوق واجبه همسرش ممکن و میسر نشده و ز. ف. خ. از وصول مهریه خود عاجز مانده است بنابراین و ب. ت. ب. مراتب مرقوم تخلف زوج فرجام خواه، از بند یک شروط ضمن العقد مقید در سند ازدواج محرز و مدلل بوده و به لحاظ تحقق شرط مذکور موجبات اعمال وکالت حاصل از تحقق شرط موضوع بند ب شروط ضمن العقد که از طرف زوج به زوجه تفویض گردیده فراهم بوده و زوجه فرجام خوانده حق دارد با اعمال وکالت حاصل از تحقق شرط ضمن انتخاب نوع طلاق نسبت به اجرای صیغه طلاق و مطلقه نمودن خود اقدام نماید و اگرچه ز. ف. خ. به موجب فیش بانکی مورخ 1/3/92 مبلغ هیجده میلیون ریال بابت نفقه زوجه به حساب سپرده دادگستری تودیع و پرداخت نموده ولی چون این پرداخت بعد از تقدیم دادخواست طلاق زوجه و حتی بعد از صدور دادنامه بدوی انجام شده لذا این اقدام ف. خ. حق زوجه را در اعمال وکالت حاصل از تحقق شرط که قبل از تقدیم دادخواست طلاق با تخلف زوج در پرداخت نفقه زوجه برای وی ایجاد گردیده و در مقام اجرای این حق خود اقدام به تقدیم دادخواست طلاق نموده است و جزء حق مکتسبه ایشان محسوب می‌گردد زایل و ساقط نمی‌سازد بنابراین دادنامه های بدوی و فرجام خواسته ب. ت. ب. مستندات پیوست پرونده و اظهارات و مدافعات وکلای طرفین در مراحل دادرسی و اقدامات و رسیدگی های معموله و ثبوت تحقق بند یک شرط ضمن العقد موجها و منطبق بر موازین قانونی اصدار یافته و از حیث ماهوی و از جهت رعایت اصول و قواعد دادرسی ایراد و اشکال موثری بر دادنامه های صادره مترتب نبوده و اعتراضات وکیل ف. خ. هم در حدی نیست که به مبانی و اساس دادنامه فرجام خواسته خلل و خدشه ای وارد و موجبات نقض آن را فراهم سازد فلذا ضمن ردّ فرجام خواهی ف. خ. مستندا به ماده 370 قانون آیین دادرسی مدنی دادنامه فرجام خواسته ابرام می‌گردد. رئیس شعبه --- دیوان عالی کشور - مستشار - عضو معاون عباسیان - ناصح - کریمپور نطنزی