تفسیر موارد فسخ نکاح

تفسیر موارد فسخ نکاح خ. م.: موضوع این پرونده، تجدیدنظرخواهی نسبت به حکمی است که از دادگاه بدوی صادر شده و به موجب آن، نکاح دائم به دلیل تدلیس و عدم افشای بیماری پوستی ی. ا. ط. فسخ گردیده است. در دعوی اولیه، خ. ب. ا. به مواد 1120، 1128 و 1131 قانون مدنی، خواستار فسخ نکاح و جبران خسارات و هزینه‌های دادرسی شده و ادعا کرده است که طرف مقابل در زمان ازدواج خود را سالم معرفی کرده، در حالی که به بیماری پسوریازیس مبتلا بوده است. دادگاه بدوی با تایید ابتلای طرف مقابل به این بیماری و عدم افشای آن در پرسشنامه‌های غربالگری، حکم به فسخ نکاح و محکومیت به پرداخت هزینه‌های دادرسی صادر کرده است. در مرحله تجدیدنظر، وکیل طرف مقابل به زندگی مشترک و آگاهی خواهان از بیماری اشاره کرده و اعتراضاتی را مطرح کرده است. وی ادعا کرده که خواهان از بیماری طرف مقابل مطلع بوده و دلایل متعددی در این خصوص ارائه داده است. وکیل خواهان نیز به دفاعیات خود ادامه داده و بر عدم اطلاع خواهان از بیماری تاکید کرده است.دادگاه تجدیدنظر با بررسی مستندات و دلایل ارائه شده به این نتیجه رسید که خواهان از بیماری طرف مقابل آگاهی داشته و تاخیر در طرح دعوی نشان‌دهنده عدم فوریت در اعمال حق فسخ است. بنابراین، بر اساس بند (ه) ماده 348 و ماده 358 قانون آیین دادرسی مدنی و ماده 1257 قانون مدنی، حکم به بطلان دعوی صادر کرده و رای بدوی را نقض نمود. این رای قطعی بوده و ظرف بیست روز پس از ابلاغ، قابل فرجام‌خواهی در دیوان عالی کشور م. ب.. رای دادگاه تجدیدنظر استان به تاریخ 1401/07/10 در وقت فوق العاده جلسه شعبه *به تصدی امضای کننده ذیل تشکیل است. پرونده کلاسه فوق تحت نظر قرار دارد. گردشکار: در پرونده مطرح اقای م. ح. فرزند ع. ا. با وکالت بعدی خانم ن. د. به طرفیت خانم س. ز. س. فرزند س. با وکالت خانم ز. ب. به خواسته {فسخ نکاح (تقاضای صدور حکم مبنی بر فسخ نکاح دائم مورخ 03- 07- 1399 به شماره ثبت 901 به جهت تدلیس در نکاح به انضمام مطالبه سایر خسارات و هزینه های دادرسی) } طرح دعوا نموده با این توضیح که (مطابق با اسناد و مدارک موجود و پیوستی اینجانب در تاریخ 03- 07- 1399 طبق سند ازدواج به شماره ثبت 901 در دفتر ازدواج شماره 48 حوزه ثبتی *با خوانده ازدواج نموده ام. اکنون در مورخ 01- 04- 1401 مطلع گردیدم که ایشان بر خلاف واقع خود را فاقد هر گونه بیماری و کاملا سالم معرفی نموده‌اند در حالی که فاقد این وصف بوده و مبتلا به بیماری لاعلاج ژنتیکی پوستی پسوریازیس که نظر به اهمیت این موضوع، در صورت اطلاع از واقعیت، هرگز ازدواجی صورت نمی پذیرفت. نظر به مراتب یاد شده و مستندا به مواد 1120٫1128 و 1131 قانون مدنی رسیدگی و صدور حکم مبنی بر فسخ نکاح به لحاظ تدلیس به علاوه کلیه خسارات را تقاضا دارم.) دادگاه پس از رسیدگی و بررسی ادعای طرفین و استعلامات مدنظر دعوی مطروحه را وارد تشخیص و با این استدلال که (اولا محرز است.که زوجه به بیماری پوستی پسوریازیس مبتلا است.و ثانیا طبق پرسشنامه های غربالگری ژنتیک قبل ازدواج زوجه سابقه بیماری خود را اعلام نکرده بود.بنابراین دعوای خواهان وارد است.و گرچه وکیل خوانده اعلام کرده بود که خود خواهان نیز در جلسات سازمان *حضور داشته و بنابراین از بیماری مطلع بوده و بر همین اساس مشاور محترم قضایی نیز پاسخ استعلام از ان مرجع را خواسته؛ ولی ان مرجع این پاسخ را داده که در جلسات سازمان *صرفا حضور بیمار الزامی است) حکم به فسخ نکاح بین طرفین و محکومیت خوانده به پرداخت هزینه دادرسی و حق الوکاله وکیل صادر کرده است. خوانده بدوی در مهلت قانونی به رای صادره اعتراض و تجدید نظر خواهی کرده و جهت رسیدگی به این شعبه دادگاه ارجاع گردیده وپس از ثبت وجری تشریفات قانونی در وقت فوق العاده جلسه دادگاه شعبه *به تصدی امضا کنندگان ذیل تشکیل است.وپس از تبادل نظر واعلام کفایت مذاکرات و ختم رسیدگی به شرح ذیل به صدور رای مبادرت می نماید. رای دادگاه در خصوص تجدید نظر خواهی خانم س. ز. س. فرزند س. با وکالت خانم ز. ب. به طرفیت اقای م. ح. فرزند ع. ا. با وکالت خانم ن. د. نسبت به دادنامه شماره *مورخه 1401/05/29 صادره از شعبه *که به موجب ان حکم به فسخ نکاح بین طرفین و محکومیت خوانده به پرداخت هزینه دادرسی و حق الوکاله وکیل صادر گردیده است.ملاحظه می‌شود. عمده اعتراض عبارت است.از این که (… موکل اینجانب در تابستان سال 1399 به عقد موقت ت. ن. خ. درامده و بعد مدت حدود سه ماه اشنایی و زندگی در کنار هم در منزل پدر موکل نهایتا مورخ 99/7/3 به عقد دائم نامبرده تحت شماره ثبت 901 در دفتر رسمی ازدواج شماره 48 گرگان در امده است.که ابتدایا بعد وقوع عقد تا تاریخ 99/10/14 زوجین در *در کنار هم زیر یک سقف با هم زندگی مشترک داشتند و نهایتا ت. ن. خ. با اذعان این مطلب به زوجه که می خواهم به خدمت سربازی بروم و شما اینجا (منظور *عزیمت می نمایند و تا اسفند سال 1400 در یکی از اتاق های منزل پدر موکل سکونت داشتند و بعد با بهانه جویی و تحت تاثیر حرف های خانواده، موکل را بدون تهیه مسکن و پرداخت نفقه رها کرده … نهایتا موکل اقدام به طرح دعوی مطالبه نفقه مورخ 1401/03/11 و الزام به تهیه مسکن مورخ 1401/03/31 نمود و بعد طرح دعاوی از سوی موکل در تاریخ های فوق الاشاره و تحت فشار قرارگرفتن ت. ن. خ. نامبرده در اقدامی غیر اخلاقی و با ادعای واهی و کذب، مورخ 1401/04/09 حدود 9 روز بعد طرح دعوای موکل خواستار فسخ نکاح به علت بیماری پوستی زوجه گردیده است. دلایل حاکی از اطلاع نامبرده از بیماری پوستی موکل: حدود سه ماه قبل از عقد دائم تحت نکاح موقت در *با موکل زیر یک سقف سکونت داشتند و بعد سه ماه علیرغم اطلاع زوج از بیماری پوستی موکل تصمیم به انعقاد عقد دائم نمودند. قبل وقوع عقد نکاح موقت در دوران اشنایی به هدف ازدواج، زوج مطلع از نوع بیماری مشهود موکل بوده و شخصا اعلام نمودند که این موضوع مهمی نمی‌باشد. که شهادت گواهان موید این ادعاست. در طول این مدت 3 ماهه (در دوران نکاح موقت) زوجین به دکتر … دکتر ج. ح. در *مراجعت داشتند. با عنایت به وجود رابطه زناشویی بدن عریان موکله و لکه های پوستی را مشاهده نموده و اعتراضی نداشته. بعد از عقد دائم از تاریخ 99/7/3 لغایت اسفند 1400 یعنی حدود 17 ماه نیز زوجین در معیت یکدیگر زندگی کرده و رابطه صمیمی و عاشقانه داشتند. مگر امکان دارد. زوجین به مدت 20 ماه 3 ماه نکاح موقت و 17 ماه نکاح دائم در کنار یکدیگر رابطه صمیمانه داشته باشند و در معیت یکدیگر زندگی کنند و اقا متوجه بیماری پوستی که یک بیماری کاملا مشهود و نمایان است.نشود.؟ در پرونده نفقه، ز. ط. ل. صراحتا عنوان داشته نه تنها از وقوع عقد نکاح بلکه قبل از تاریخ عقد بنده کلیه مبالغ و هزینه های درمان زوجه را مطابق اسناد و مدارک موجود شخصا پرداخت نمودم و هزینه های گزاف بیماری پوستی زوجه علیرغم عسرت و تنگدستی نمودم … به ضمیمه لایحه داروی تهیه شده برای موکل از *مورخ 99/10/7 یعنی 2 سال پیش را ضمیمه نموده ….اگر اظهارات زوج را بر فرض محال درست بدانیم و از فروردین مطلع شده باشد. باید بلافاصله اقدام به فسخ نمایند در حالی که بعد 4 ماه اظهارنامه تمکین و متعاقبا الزام به تمکین موکل را خواستار شدند که این الزام به تمکین و دعوت به زندگی مشترک دلیل بر صرف نظر در فسخ م. ب.. بیماری پوستی موکل برابر نامه پزشکی قانونی (پیوست 8) از موارد عیوب خمسه ماده 1123 قانون مدنی مختص زن نمی‌باشد. که به زوج حق فسخ دهد … در خصوص استناد به ماده 1128 قانون مدنی، ت. ن. خ. باید ثابت نماید. که عقد بر مبنای نداشتن بیماری پوستی موکل واقع شده است.اما در پرونده مطروحه هیچ ادله و مدارک اثباتی قابل استنادی ارائه ننمودند … بیماری پوستی موکل یک بیماری کاملا کنترل شده م. ب.. مسری یا سرطانی یا صعب العلاج نمی‌باشد. … طرح دعوای فسخ نکاح دقیقا 9 روز بعد طرح دعاوی از سوی موکل و عدم ارسال اظهارنامه مبنی بر فسخ نکاح قبل از طرح دعوا حکایت از سوی نیت زوج و تضییع حقوق موکل در راستای پرداخت حقوق وی من جمله مهریه دارد. و نیز طرح دعوای الزام به تمکین و دعوت موکل جهت بازگشت به زندگی دلیل بر صرف نظر از فسخ نکاح و پذیرش موکل م. ب.. …) وکیل ت. ن. خ. در پاسخ اظهار داشته (… موکل مورخ 03- 07- 1399 به عقد دائم ایشان درامده است.که در فروردین ماه 1401 مطلع گردیده که در سطح پوست بدن زوجه نشانه هایی از جوش نمایان گردیده است.و پس از پرسش از ایشان در خصوص علت جوش هایی در سطح پوست اینگونه اظهار نمودند که دچار حساسیت پوستی گردیده که از طریق مصرف دارو به نحو موقت قابل درمان خواهد بود. لازم به ذکر م. ب.. که زوج از همان ابتدای امر ازدواج به جهت سپری نمودن دوران خدمت مقدس سربازی مشغول به خدمت بوده و به جهت محدودیت و ضیق وقت ناچارا زمان کمتری را با همسر خویش سپری نموده و مراجعه ایشان به کلیه مراکز درمان مستقلا صورت پذیرفته است.متعاقبا پس از شدت یافتن عارضه موکل بنده از ایشان درخواست نموده که جهت درمان به نحو صحیح و اصولی به پزشک دیگری مراجعه بنمایند اما ایشان پس از هر بار درخواست موکل بنده از زوجه جهت مراجعه نزد متخصصان و تهیه دارو من جمله ارسال پیام با توسل به بهانه های واهی من جمله این مساله که عارضه پوستی موقت م. ب.. و صرفا با مصرف دارو و تزریق امپول ضد حساسیت قابل درمان خواهد بود از مراجعه به سایر متخصصان دیگر با همراهی موکل بنده استنکاف ورزیدند … اوایل فروردین ماه 1401 در منزل پدری زوجه پس از رویت نسخه های پزشکی به نحو پنهان از زوجه و عکس برداری از انان پس از پرسش از متخصصان پوست و مو و زیبایی از طریق تماس تلفنی و ارائه شرح حال همسر خویش و ارائه سایر نسخه های پزشکی مطلع گردیدند که بیماری پوستی همسر ایشان از نوع پسوریازیس (ژنتیکی) که صعب العلاج م. ب.. بوده … بلافاصله پس از مشاوره با وکلای دادگستری اقدام به طرح دادخواست فسخ نکاح به جهت تدلیس در نکاح نموده است.… سلامتی زوجه از جمله شروط اساسی ازدواج موکل بنده با ایشان بوده و در صورت اطلاع از بیماری ایشان با توجه انتقال بیماری از طریق ژن (به فرزند اینده) هیچ گاه اقدام به امر ازدواج با زوجه ننموده اما متاسفانه خوانده در جهت فریب موکل اینجانب و بهره مندی از مزایای بیمه نیرو های مسلح بیماری خویش را کتمان نمودند … پسوریازیس یک بیماری مزمن است.که در حال رفت و امد است.یعنی گاهی هست و گاهی نیست (یعنی کاملا مشهود نمی‌باشد. … مطابق با لیست اعلامی از وزارت بهداشت و درمان کشور بیماری پوستی پسوریازیس جزی بیماری های پوستی صعب العلاج معرفی گردیده … ایشان در برگه های مشاوره پزشکی قبل ازدواج در دو مرحله *خود را فردی سالم و فاقد هر گونه بیماری معرفی نمودند … با عنایت به پایان یافتن مدت خدمت مقدس سربازی موکل بنده و عدم تمایل به ادامه فعالیت در حوزه نیرو های مسلح از بیمه ان نیز محروم گردیده و می‌بایست اقدام به پرداخت مبالغ گزاف درمان گردیده و از این حیث متحمل ضرر و زیان گزافی خواهد گردید.… در خصوص رد اظهارات وکیل زوجه مبنی بر طرح دعوای الزام زوجه به تمکین عام و خاص … تا هنگامی که فسخ نکاح به نحو قطعی از سوی مراجع ذی صلاح قضایی تنفیذ نگردیده است.همانطور که زوجه خود را مستحق دریافت نفقه دانسته می‌بایست نسبت به تمکین عام و خاص اقدام بنماید. و طرح دعوای الزام زوجه به تمکین به جهات اثرات قانونی ان هیچ گونه مغایرتی با فسخ نکاح به جهت تدلیس را نخواهد داشت …) ملاحظه می‌شود. وکیل زوج در دعوای فسخ نکاح طبق قرارداد وکالت کاراموز است.که طبق مفاد قرارداد وکالت نامه حق دخالت در این موضوعات را ندارد. و بدین وسیله به دادگاه بدوی برای رعایت این امر تذکر داده می‌شود. بیماری پسوریازیس از بیماری های مصرح در موارد 1121 و 1123 قانون مدنی نیست. زوج در پرونده نفقه (ص 75 و 78) در تاریخ 1401/03/19 اذعان کرده است.که همسرش بیماری پوستی داشته و در زمان عقد پنهان نموده اما وی هزینه های گزاف درمان وی را داده است. موضوع بیماری زوجه و هزینه های درمانی وی به سازمان *تامین اجتماعی نیروهای مسلح هم منجر شده است. بنابراین اثبات حق فسخ نکاح بر اساس ماده 1128 قانون مدنی با مشکل روبرو است.زیرا سلامت مدنظر زوجین در زمان عقد، نوعا سلامت نسبی است.و نه سلامت مطلق و تاخیر زوج در اقدام به طرح دعوای فسخ بعد از حدود 2 سال از اطلاع از بیماری زوجه و اخذ داروهای گران و اطلاع از تشکیل سازمان *بیمه برای تایید داروهای بیمار همگی حاکی از این است.که بیماری همسرش در حدی نبوده که بر خلاف شرط بنایی عقد باشد. اگر فردی این وصف را وصف بنایی عقد می داند، بعد از اطلاع از اینکه همسرش داروهای پوستی گران قیمت مصرف می کند در فرصت معقولی موضوع را مشخص می کند نه اینکه حدود 2 سال به این ابهام و تردید خود ادامه دهد به ویژه این بیماری که بعضا اثار و نشانه های ظاهری هم داشته است. موضوع دیگر عدم رعایت فوریت در اعمال حق فسخ است.که زوج از مدت ها قبل به بیماری همسرش علم داشته و در خردادماه 1401 در پرونده نفقه از خود دفاع کرده و اذعان کرده است.که از بیماری همسرش مطلع است.اما طرح دعوای فسخ 1401/04/09 است.که به نظر این دادگاه فوریت اعمال فسخ رعایت نشده است. لذا رای صادره درخور نقض است.با عنایت به اصاله اللزوم و لزوم تحکیم بنیان خانواده، اصل بر دوام و قوام نکاح است.و موارد فسخ نکاح کاملا به صورت محدود و استثنای است.و در موارد شک می‌بایست به اصل رجوع نمود که خواسته خواهان نیز با موارد فسخ نکاح مطابقت ندارد. دادنامه صادره طبق مقررات و مبانی و اصول قانونی صادر نگردیده است. دادگاه مستندا به بند (ه) ماده 348 و ماده 358 قانون ایین دادرسی دادگاه‌های عمومی و انقلاب در امور مدنی، ضمن نقض رای معترض عنه ب. ت. ب. دلایل فوق الذکر مستندا به ماده 1257 قانون مدنی حکم به بطلان دعوی صادر و اعلام می نماید. رای صادره قطعی است. رای ظرف بیست روز پس از ابلاغ قابل فرجام خواهی در دیوان عالی کشور م. ب.. رئیس شعبه * مستشاران دادگاه ع. ا. ح. ن. س. ش. ا. ب. م. ه. ج.