تکلیف دادگاه در برابر ادعای اکراهی بودن امضای رسید دریافت مهریه

رأی شعبه دیوان عالی کشور شماره پرونده : 9409982810901022 شماره دادنامه : 9509970925600284 شعبه : شعبه چهل و یکم دیوان عالی کشور تاریخ : 1395/05/23-07:46 قاضی : امیر صفیری قاضی : علی رازینی قاضی : علی جلیلیان قاضی : عبدالعلی احمدخان بیگی خلاصه جریان پرونده آقای ع. چکانی به طرفیت خانم ز. ح.ش. دادخواستی تقدیم نموده است مبنی بر صدور گواهی عدم امکان سازش که ثبت شعبه 9 دادگاه خانواده قزوین شده است. وکیل خواهان نوشته است. مطابق عقدنامه رسمی در تاریخ 93/3/23 موکل خوانده را بعقد خود درآورده. زوجین هنوز زندگی مشترک آغاز نکرده اند متأسفانه زوجین دچار اختلاف شده به طوری که قادر به ادامه زندگی نمی باشد تقاضای صدور حکم طلاق دارم دادگاه برای تعیین میزان نفقه و نحله اقدام به انتخاب کارشناس می نماید. دادگاه با صدور قرار ارجاع امر به داوری به طرفین ابلاغ می نماید. داور زوج نوشته است صدور حکم طلاق و اجرای آن به نفع زوجین م. ب.. بعد از اظهار نظر کارشناس در مورد نفقه و حقوق مالی زوجه وکیل و. ا. د. است موکله باکره نمی باشد و تمکین خاص از همسر خود داشته و درخصوص حمل نیز تقاضای ارجاع به آزمایشگاه را دارم. دادگاه ختم رسیدگی را اعلام و به موجب رأی شماره 901393 - 93/12/8 اعلام نموده است. در خصوص دادخواست خانم ز. ح. به وکالت از آقای ع. چ.الف. فرزند پ. بطرفیت خانم ز. ح.ش. فرزند ت. با وکالت خانم م. ق. فرزند م. به خواسته طلاق به درخواست زوج و صدور گواهی عدم امکان سازش بشرح دادخواست، دادگاه ب. ت. ب. محتویات پرونده و مدارک پیوست ، وجود علقه زوجیت فیمابین خواهان و خوانده محرز م. ب.. وکیل خواهان با طرح دعوی مزبور گفتند : موکلم ، طبق ماده 1133 قانون مدنی با پرداخت کلیه حقوق خوانده تقاضای صدور حکم بر خواسته را دارد. مطابق اقرار نامه عادی، خوانده یکصد و ده عدد سکه از مهریه اش را دریافت کرده است، هنوز زندگی مشترک را شروع نکرده ولی خوانده دوشیزه نمی باشد. اموال محصلی ندارد. خوانده با وصف ابلاغ قانونی و انتظار کافی در جلسه دادرسی حاضر نشده و دفاع مؤثری نیز بعمل نیاورده است. نصایح دادگاه و مساعی داوران در اصلاح ذات البین، مؤثر واقع نگردیده و خواهان اصرار بر طلاق و جدایی دارد. دادگاه ن. ب. ا. هنوز زوجین زندگی مشترک را شروع نکرده اند ، هرچند زوجه باکره نیست ، طبعاً اموال محصل ندارد و اجرت المثل زندگی مشترک نیز منتفی است و در خصوص نفقه خوانده و نحله بلحاظ تخصصی بودن امر، ارجاع به کارشناس که توسط خوانده مورد اعتراض قرار گرفته و با قبول اعتراض به هیئت سه نفره کارشناسی ارجاع و نظریه به طرفین دعوا ابلاغ که مصون از اعتراض باقی مانده است ، دادگاه نظر به مراتب فوق و حدیث شریف نبوی (الطلاق بید من اخذ بالساق) و ماده مزبور و مواد 1148 ، 1151 از قانون مدنی و بند الف از عقد نامه فیمابین زوجین، خواسته خواهان را محمول بر صحت تشخیص و ضمن صدور گواهی عدم امکان سازش به زوج (خواهان) اجازه داده می شود با مراجعه به احد از دفاتر طلاق ، با پرداخت حقوق زوجه به شرح ذیل ، واقعه طلاق از نوع رجعی را ثبت و سند طلاق دریافت نماید. حقوق زوجه : 1- مهریه طبق سند نکاحیه ، نظر باینکه خوانده طبق اقرارنامه عادی که به امضاء خوانده نیز رسیده و در کلیت امر امضاء و اثر انگشت خود را قبول نموده ، لکن اظهار داشتند که از روی اجبار و اکراه ، ذیل اقرار نامه را امضاء و اثر انگشت زده ام که چنانچه اکراهی در کار باشد نیاز به اثبات دارد که این دادگاه مکلف به آن نمی باشد. لذا مهریه به نظر دادگاه بر عهده زوج نمی باشد. 2- نفقه، طبق نظریه کارشناسی از تاریخ 94/9/25 تا پایان عده به میزان ماهیانه مبلغ سیصد هزار تومان تعیین میگردد. 3- نحله ، به میزان مبلغ سه میلیون و پانصد هزار تومان تعیین میگردد. 4- اجرت المثل و اموال محصل ندارند. ب. ت. ب. لایحه وکیل خوانده و نیز وکیل خواهان که اعلام نمودند ، خوانده باکره نمی باشد ، در خصوص وجود یا عدم وجود جنین طبق ماده 31 قانون حمایت خانواده جدید در دفترخانه اقدام خواهند نمود . ضمناً رأی صادره غیابی م. ب. بلحاظ اینکه در جلسه دادرسی حاضر نشده و لایحه دفاعیه ای نیز در ماهیت امر ارائه نکرده اند و لوایح وکیل بعد از جلسه دادرسی به نظر دفاع ماهوی محسوب نمی گردد. از رأی صادره غیابی و ظرف بیست روز قابل واخواهی در این دادگاه و سپس ظرف مهلت بیست روز قابل تجدیدنظر خواهی در محاکم محترم تجدیدنظر مرکز استان م. ب.. سپس در فرجه قانونی قابل فرجام خواهی در دیوان محترم عالی کشور م. ب.. وکیل زوجه نوشته است زوجه حتی یک عدد سکه هم دریافت نکرده و رسید عادی را به جبر و اکراه و کتک کاری و ارعاب از همسر خود دریافت نموده است تقاضای نقض رأی رادارم. وکیل زوج نیز با تقدیم لایحه به اعتراض وکیل زوجه پاسخ داده است. شعبه چهارم دادگاه تجدیدنظر استان قزوین در وقت فوق العاده و به موجب رأی شماره 900215 - 95/2/27 اعلام می کند: در خصوص تجدیدنظرخواهی خانم ز. ح.ش. با وکالت م. ق. نسبت به دادنامه شماره 00051 مورخ 1395/1/23 صادره از شعبه نهم دادگاه محترم عمومی قزوین که به موجب آن واخواهی تجدینظرخواه ( از دادنامه شماره 1393 مورخ 94/12/8 که به موجب آن گواهی عدم امکان سازش طلاق بین زوجین صادر گردیده است ) رد دادنامه صادره عیناً تأیید و ابرام شده است. ب. ت. ب. جمیع اوراق و محتویات پرونده و تحقیقات و اقدامات معموله در مرحله رسیدگی بدوی ن. ب. ا. از ناحیه ت. ا. و اعتراض موجهی که فسخ رأی صادره را ایجاب نماید بعمل نیآمده است و رأی صادره ب. ت. ب. جهات و مبانی مندرج در آن با هیچیک از جهات و شقوق ماده 348 قانون آئین دادرسی مدنی مصوب سال 1379 منطبق نمی باشد و از حیث رعایت تشریفات و اصول دادرسی نیز فاقد ایراد و اشکال مؤثر قانونی م. ب. . لذا با رد اعتراض اعتراض معترض النهایه با لحاظ و اضافه نمودن مواد 26 - 29 و 34 قانون حمایت خانواده مصوب سال 91 و مواد 1148 و 1149 و 1150 قانون مدنی و ملحوظ نمودن مدت سه ماه پس از ابلاغ رأی قطعی زوج میتواند به یکی از دفاتر رسمی جهت اجرای صیغه طلاق رجعی مراجعه نماید. باستناد ماده 351 قانون مذکور دادنامه تجدیدنظرخواسته اصلاح و نتیجتاً تأیید میگردد. رأی صادره ظرف بیست روز پس از ابلاغ قابل فرجام خواهی در دیوان عالی کشور م. ب. لازم به توضیح است رأی صادره حضوری بوده اگر چه دادگاه غیابی اعلام پس از پذیرش واخواهی آن را رد کرده است. وکیل زوجه از این رأی فرجام خواهی می نماید. وی اجمالاً نوشته است موکله به مدت دو سال علیرغم عدم تشکیل زندگی مشترک از همسر خود تمکین عام و خاص نموده است و دوشیزه نمی باشد. موکله حاضر به جدائی و طلاق نمی باشد. موکله مهریه خود دریافت نکرده است. وکیل زوج نیز مجدداً لایحه ای در رد فرجام خواهی تقدیم نموده است. پرونده به این شعبه ارجاع گردیده است اینک پرونده بعد از تهیه گزارش جهت شور تحت نظر قرار دارد. هیأت شعبه در تاریخ بالا تشکیل گردید. پس از قرائت گزارش آقای … و ملاحظه اوراق پرونده و نظریه کتبی آقای … دیوان عالی کشور اجمالاً مبنی بر اقدام قانونی درخصوص دادنامه فرجام خواسته مشاوره نموده چنین رأی می دهد رأی شعبه فرجام خواهی خانم ز. ح.ش. با وکالت خانم م. ق. به طرفیت آقای ع. چگانی نسب به دادنامه 900215 مورخه 95/2/27 صادره از شعبه چهارم دادگاه تجدیدنظر استان قزوین که به موجب آن رأی صادره از شعبه نهم دادگاه عمومی قزوین مبنی بر تقاضای طلاق به خواسته زوج و صدور گواهی عدم امکان سازش تأیید گردیده است وارد م. ب.. زیرا بر اساس ماده 29 قانون حمایت خانواده دادگاه موظف است قبل از طلاق تکلیف حقوق زوجه از جمله مهریه را مشخص نماید و درحالیکه دادگاه بدوی در این مورد مبهم و دو پهلو نظر داده و از طرفی در مورد سند عادی ابراز شده که زوجه مدعی امضای آن با اکراه است اظهار داشته رسیدگی در صلاحیت این دادگاه نیست و از طرفی سند مزبور را معتبر دانسته و رأی به انتفای مهریه داده است درحالیکه دادگاه موظف بوده است یا با بررسی دلائل زوجه در ادعای اکراه موضوع را مشخص و براساس آن رأی صادر نماید یا با صدور قرار اناطه صدور حکم در طلاق را تا تعیین تکلیف این امر به تأخیر اندازد علیهذا رأی تجدیدنظر از این جهت که بدون توجه به این ایراد رأی را تأیید نموده مخدوش و غیرقابل قبول م. ب.. علیهذا باستناد بند الف ماده 401 دادنامه فرجامخواسته نقض و جهت رسیدگی مجدد به همان شعبه ارجاع می گردد تا پس از تکمیل تحقیقات اتخاذ تصمیم نماید. شعبه چهل و یکم دیوان عالی کشور رئیس : علی رازینی عضومعاون: عبدالعلی خان بیگی عضومعاون: امیر صفیری فهرست شعبه دیوان عالی کشور نقد رأی تکلیف دادگاه در برابر ادعای اکراهی بودن امضای رسید دریافت مهریه در تاریخ 23 مرداد 1395، شعبه دیوان عالی کشور به موضوع درخواست طلاق و صدور گواهی عدم امکان سازش رسیدگی کرد. خواهان درخواست طلاق را به دلیل عدم امکان ادامه زندگی مشترک مطرح نمود و ادعا کرد که زندگی مشترک آغاز نشده و طرف مقابل دوشیزه نیست. دادگاه بدوی پس از بررسی مدارک و نظرات کارشناسان، به صدور گواهی عدم امکان سازش و اجازه طلاق اقدام کرد و مهریه را به دلیل وجود اقرارنامه‌ای که طرف مقابل به امضای آن اعتراف کرده بود، منتفی اعلام نمود. طرف مقابل به این رای اعتراض کرد و در دادگاه تجدیدنظر، رای بدوی تایید شد. در مرحله فرجام‌خواهی، دیوان عالی کشور به ایراد عدم تعیین تکلیف مهریه و ادعای اکراه در امضای اقرارنامه رسیدگی کرد و رای تجدیدنظر را به دلیل عدم بررسی این ایرادات نقض و پرونده را برای رسیدگی مجدد به شعبه مربوطه ارجاع داد. رای صادره به استناد بند الف ماده 401 قانون آیین دادرسی مدنی، به دلیل نداشتن دقت در بررسی ادعاهای طرف مقابل، غیرقابل قبول تشخیص داده شد. تاریخ دادنامه قطعی: 1395/05/23 شماره دادنامه قطعی: --- پیام: در صورتی که زوجه مدعی است اقرارنامه مبنی بر دریافت مهریه را به اکراه امضا کرده است؛ دادگاه مکلف است یا با بررسی دلائل زوجه در ادعای اکراه، موضوع را مشخص و براساس آن رای صادر کند یا با صدور قرار اناطه صدور حکم در طلاق را تا تعیین تکلیف این امر به تاخیر اندازد. رای شعبه دیوان عالی کشور شماره پرونده: --- شماره دادنامه: --- شعبه: شعبه چهل و یکم دیوان عالی کشور تاریخ: 1395/05/23 - 07 : 46 قاضی: امیر صفیری قاضی: علی رازینی قاضی: علی جلیلیان قاضی: عبدالعلی احمدخان بیگی آقای ع. چکانی به طرفیت خانم ز. ح.ش. دادخواستی تقدیم نموده است مبنی بر صدور گواهی عدم امکان سازش که ثبت شعبه --- دادگاه خانواده قزوین شده است. وکیل خواهان نوشته است. مطابق عقدنامه رسمی در تاریخ 93/3/23 موکل خوانده را بعقد خود درآورده. زوجین هنوز زندگی مشترک آغاز نکرده اند متاسفانه زوجین دچار اختلاف شده به طوری که قادر به ادامه زندگی نمی‌باشد تقاضای صدور حکم طلاق دارم دادگاه برای تعیین میزان نفقه و نحله اقدام به انتخاب کارشناس می‌نماید. دادگاه با صدور قرار ارجاع امر به داوری به طرفین ابلاغ می‌نماید. داور زوج نوشته است صدور حکم طلاق و اجرای آن به نفع زوجین م. ب.. بعد از اظهار نظر کارشناس در مورد نفقه و حقوق مالی زوجه وکیل و. ا. د. است موکله باکره نمی‌باشد و تمکین خاص از همسر خود داشته و در خصوص حمل نیز تقاضای ارجاع به آزمایشگاه را دارم. دادگاه ختم رسیدگی را اعلام و به موجب رای شماره --- - 93/12/8 اعلام نموده است. در خصوص دادخواست خانم ز. ح. به وکالت از آقای ع. چ.الف. فرزند پ. به طرفیت خانم ز. ح.ش. فرزند ت. با وکالت خانم م. ق. فرزند م. به خواسته طلاق به درخواست زوج و صدور گواهی عدم امکان سازش به شرح دادخواست، دادگاه ب. ت. ب. محتویات پرونده و مدارک پیوست، وجود علقه زوجیت فیمابین خواهان و خوانده محرز م. ب.. وکیل خواهان با طرح دعوی مزبور گفتند: موکلم، طبق ماده 1133 قانون مدنی با پرداخت کلیه حقوق خوانده تقاضای صدور حکم بر خواسته را دارد. مطابق اقرار نامه عادی، خوانده یکصد و ده عدد سکه از مهریه اش را دریافت کرده است، هنوز زندگی مشترک را شروع نکرده ولی خوانده دوشیزه نمی‌باشد. اموال محصلی ندارد. خوانده با وصف ابلاغ قانونی و انتظار کافی در جلسه دادرسی حاضر نشده و دفاع موثری نیز به عمل نیاورده است. نصایح دادگاه و مساعی داوران در اصلاح ذات البین، موثر واقع نگردیده و خواهان اصرار بر طلاق و جدایی دارد. دادگاه ن. ب. ا. هنوز زوجین زندگی مشترک را شروع نکرده اند، هرچند زوجه باکره نیست، طبعا اموال محصل ندارد و اجرت المثل زندگی مشترک نیز منتفی است و در خصوص نفقه خوانده و نحله به لحاظ تخصصی بودن امر، ارجاع به کارشناس که توسط خوانده مورد اعتراض قرار گرفته و با قبول اعتراض به هیات سه نفره کارشناسی ارجاع و نظریه به طرفین دعوا ابلاغ که مصون از اعتراض باقی مانده است، دادگاه نظر به مراتب فوق و حدیث شریف نبوی (الطلاق بید من اخذ بالساق) و ماده مزبور و مواد 1148 ، 1151 از قانون مدنی و بند الف از عقد نامه فیمابین زوجین، خواسته خواهان را محمول بر صحت تشخیص و ضمن صدور گواهی عدم امکان سازش به زوج (خواهان) اجازه داده می‌شود با مراجعه به احد از دفاتر طلاق، با پرداخت حقوق زوجه به شرح ذیل، واقعه طلاق از نوع رجعی را ثبت و سند طلاق دریافت نماید. حقوق زوجه: 1 - مهریه طبق سند نکاحیه، ن. ب. ا. خوانده طبق اقرارنامه عادی که به امضا خوانده نیز رسیده و در کلیت امر امضا و اثر انگشت خود را قبول نموده، لکن اظهار داشتند که از روی اجبار و اکراه، ذیل اقرار نامه را امضا و اثر انگشت زده ام که چنانچه اکراهی در کار باشد نیاز به اثبات دارد که این دادگاه مکلف به آن نمی‌باشد. لذا مهریه به نظر دادگاه بر عهده زوج نمی‌باشد. 2 - نفقه، طبق نظریه کارشناسی از تاریخ 94/9/25 تا پایان عده به میزان ماهیانه مبلغ سیصد هزار تومان تعیین میگردد. 3 - نحله، به میزان مبلغ سه میلیون و پانصد هزار تومان تعیین میگردد. 4 - اجرت المثل و اموال محصل ندارند. ب. ت. ب. لایحه وکیل خوانده و نیز وکیل خواهان که اعلام نمودند، خوانده باکره نمی‌باشد، در خصوص وجود یا عدم وجود جنین طبق ماده 31 قانون حمایت خانواده جدید در دفترخانه اقدام خواهند نمود. ضمنا رای صادره غیابی م. ب. به لحاظ اینکه در جلسه دادرسی حاضر نشده و لایحه دفاعیه ای نیز در ماهیت امر ارائه نکرده اند و لوایح وکیل بعد از جلسه دادرسی به نظر دفاع ماهوی محسوب نمی گردد. از رای صادره غیابی و ظرف بیست روز قابل واخواهی در این دادگاه و سپس ظرف مهلت بیست روز قابل تجدیدنظر خواهی در محاکم محترم تجدیدنظر مرکز استان م. ب.. سپس در فرجه قانونی قابل فرجام خواهی در دیوان محترم عالی کشور م. ب.. وکیل زوجه نوشته است زوجه حتی یک عدد سکه هم دریافت نکرده و رسید عادی را به جبر و اکراه و کتک کاری و ارعاب از همسر خود دریافت نموده است تقاضای نقض رای رادارم. وکیل زوج نیز با تقدیم لایحه به اعتراض وکیل زوجه پاسخ داده است. شعبه چهارم دادگاه تجدیدنظر استان قزوین در وقت فوق العاده و به موجب رای شماره --- - 95/2/27 اعلام می کند: در خصوص تجدیدنظرخواهی خانم ز. ح.ش. با وکالت م. ق. نسبت به دادنامه شماره --- مورخ 1395/01/23 صادره از شعبه نهم دادگاه محترم عمومی قزوین که به موجب آن واخواهی تجدینظرخواه (از دادنامه شماره --- مورخ 94/12/8 که به موجب آن گواهی عدم امکان سازش طلاق بین زوجین صادر گردیده است) رد دادنامه صادره عینا تایید و ابرام شده است. ب. ت. ب. جمیع اوراق و محتویات پرونده و تحقیقات و اقدامات معموله در مرحله رسیدگی بدوی ن. ب. ا. از ناحیه ت. ا. و اعتراض موجهی که فسخ رای صادره را ایجاب نماید به عمل نیآمده است و رای صادره ب. ت. ب. جهات و مبانی مندرج در آن با هیچ یک از جهات و شقوق ماده 348 قانون آیین دادرسی مدنی مصوب سال 1379 منطبق نمی‌باشد و از حیث رعایت تشریفات و اصول دادرسی نیز فاقد ایراد و اشکال موثر قانونی م. ب.. لذا با رد اعتراض اعتراض معترض النهایه با لحاظ و اضافه نمودن مواد 26 - 29 و 34 قانون حمایت خانواده مصوب سال 91 و مواد 1148 و 1149 و 1150 قانون مدنی و ملحوظ نمودن مدت سه ماه پس از ابلاغ رای قطعی زوج میتواند به یکی از دفاتر رسمی جهت اجرای صیغه طلاق رجعی مراجعه نماید. به استناد ماده 351 قانون مذکور دادنامه تجدیدنظرخواسته اصلاح و نتیجتا تایید میگردد. رای صادره ظرف بیست روز پس از ابلاغ قابل فرجام خواهی در دیوان عالی کشور م. ب. لازم به توضیح است رای صادره حضوری بوده اگر چه دادگاه غیابی اعلام پس از پذیرش واخواهی آن را رد کرده است. وکیل زوجه از این رای فرجام خواهی می‌نماید. وی اجمالا نوشته است موکله به مدت دو سال علیرغم عدم تشکیل زندگی مشترک از همسر خود تمکین عام و خاص نموده است و دوشیزه نمی‌باشد. موکله حاضر به جدائی و طلاق نمی‌باشد. موکله مهریه خود دریافت نکرده است. وکیل زوج نیز مجددا لایحه ای در رد فرجام خواهی تقدیم نموده است. پرونده به این شعبه ارجاع گردیده است اینک پرونده بعد از تهیه گزارش جهت شور تحت نظر قرار دارد. هیات شعبه در تاریخ بالا تشکیل گردید. پس از قرائت گزارش آقای … ممیز و ملاحظه اوراق پرونده و نظریه کتبی آقای … دیوان عالی کشور اجمالا مبنی بر اقدام قانونی در خصوص دادنامه فرجام خواسته مشاوره نموده چنین رای می دهد فرجام خواهی خانم ز. ح.ش. با وکالت خانم م. ق. به طرفیت آقای ع. چگانی نسب به دادنامه --- مورخه 95/2/27 صادره از شعبه چهارم دادگاه تجدیدنظر استان قزوین که به موجب آن رای صادره از شعبه نهم دادگاه عمومی قزوین مبنی بر تقاضای طلاق به خواسته زوج و صدور گواهی عدم امکان سازش تایید گردیده است وارد م. ب.. زیرا بر اساس ماده 29 قانون حمایت خانواده دادگاه موظف است قبل از طلاق تکلیف حقوق زوجه از جمله مهریه را مشخص نماید و درحالی که دادگاه بدوی در این مورد مبهم و دو پهلو نظر داده و از طرفی در مورد سند عادی ابراز شده که زوجه مدعی امضای آن با اکراه است اظهار داشته رسیدگی در صلاحیت این دادگاه نیست و از طرفی سند مزبور را معتبر دانسته و رای به انتفای مهریه داده است درحالی که دادگاه موظف بوده است یا با بررسی دلائل زوجه در ادعای اکراه موضوع را مشخص و براساس آن رای صادر نماید یا با صدور قرار اناطه صدور حکم در طلاق را تا تعیین تکلیف این امر به تاخیر اندازد علیهذا رای تجدیدنظر از این جهت که بدون توجه به این ایراد رای را تایید نموده مخدوش و غیرقابل قبول م. ب.. علیهذا به استناد بند الف ماده 401 دادنامه فرجامخواسته نقض و جهت رسیدگی مجدد به همان شعبه ارجاع می‌گردد تا پس از تکمیل تحقیقات اتخاذ تصمیم نماید.