حدود التزام دادگاه به نظریه کارشناسی در تعیین نحله

رأی خلاصه جریان پرونده در تاریخ 9/2/91 آقای س.ژ. به وکالت از طرف آقای و.م. به طرفیت خانم م.ن. دادخواستی به خواسته صدور گواهی عدم امکان سازش جهت اجرای صیغه طلاق به لحاظ سوء رفتار و سوء معاشرت زوجه تقدیم نموده که در شعبه 46 دادگاه عمومی خانواده مشهد ثبت و مورد رسیدگی قرار می گیرد آقای س.ف. و خانم ف.م. وکلای پ. ی. د. با تقدیم وکالت نامه از جانب زوجه اعلام وکالت نموده اند در جلسه اول دادرسی به تاریخ 11/6/91 که با حضور وکلای طرفین و خ. ت. گ. وکیل خ. ا. د. خواسته به شرح متن دادخواست تقدیمی است وکیل خ. ا. د. موکله از سال 1367 در قید زوجیت خواهان قرار دارد حاصل زندگی مشترک دو فرزند به اسامی الف. 18 ساله و م. 22 ساله م. ب. موکله هیچ تمایلی به جدایی و طلاق ندارد. خواهان ماه هاست بنای ناسازگاری را گذاشته و کانون گرم زندگی را با بهانه های واهی و بی اساس مبدل به محیطی سرد و بی روح نموده و با ضرب و شتم موکله و اخراج وی از منزل مشترک و عدم پرداخت نفقه موجبات عسر و حرج وی را فراهم نموده است. در صورت اصرار خواهان به جدایی ملزم به پرداخت حق وحقوق قانونی موکله شامل مهریه و اجرت المثل ایام 24 سال زندگی زناشویی م. ب. و به علاوه خواهان دارای وضعیت مالی بسیار مناسب و از متمولین شهر م. ب. و حسب اظهار موکله ازجمله دارایی های ایشان مالکیت یک واحد آپارتمان در خیابان ف. و مالکیت یک باب آپارتمان در خیابان هنرستان گ. . . . و مالکیت یک دانگ مشاع از شش دانگ یک باب پاساژ ب. واقع در . . . و سه دانگ یک واحد مرغ داری واقع در سه راه ف. مشهد و مالکیت یک دستگاه اتومبیل سانتافه و غیره م. ب. که تمام اموال مذکور به استثناء یک دانگ پاساژ را در زمان زندگی مشترک به دست آورده است و حساب های بانکی وی نیز بیانگر تمکن نامبرده م. ب.. زوجه در پاسخ به سؤال دادگاه که آیا در مدت زندگی مشترک قصد گرفتن اجرت را داشته و یا قصد تبرع داشته است اظهار داشت قصد تبرع را داشتم و حال در مورد حقوق من به کارشناس ارجاع گردد. سپس دادگاه جهت ایجاد صلح و سازش بین طرفین موضوع را به داوری ارجاع و نیز جهت تعیین میزان نحله برای زوجه قرار ارجاع امر به کارشناس صادر نموده است. داوران منتخب زوجین هر یک نظریه کتبی خود دال بر عدم سازش طرفین را تقدیم داشته اند و کارشناس منتخب دادگاه طی نظریه کتبی تقدیمی در اوراق 20 و 21 پرونده میزان نحله استحقاقی زوجه را با لحاظ کلیه عوامل و جهات مؤثر در قضیه مبلغ پانصد میلیون ریال تعیین و اعلام نموده است. نظریه کارشناس به وکلای طرفین ابلاغ شد و وکیل خ. ن. ب. آن اعتراض نموده و متعاقباً دادگاه موضوع را به هیئت سه نفره کارشناسان ارجاع نموده و هیئت کارشناسان به شرح نظریه تقدیمی در برگ 30 پرونده میزان نحله زوجه را معادل مبلغ یک صد میلیون تومان تعیین و اعلام نموده اند. نظریه هیئت کارشناسان به وکیل خواهان ابلاغ گردید و مراتب اعتراض خود را نسبت به آن اعلام داشته است. سرانجام دادگاه با اعلام ختم رسیدگی به موجب دادنامه شماره 2870-3/12/91 پس از ذکر مقدمه ای از چگونگی اقامه دعوی و اظهارات و مدافعات وکلای طرفین زوجه با عنایت به اظهارات طرفین و نظریه داوران و نظریه هیئت کارشناسی در مورد حق نحله دعوی خ. ر. و. تشخیص و مستنداً به ماده 1133 قانون مدنی به زوج خواهان اجازه داده ضمن پرداخت مهریه زوجه با احتساب آن به نرخ روز و نیز پرداخت حق نحله به مبلغ یک میلیارد ریال و نفقه ایام عده از قرار ماهیانه مبلغ شش صد هزار تومان زوجه خ. ر. ب. طلاق رجعی مطلقه نماید. پس از ابلاغ رأی صادره وکیل ز. ن. ب. آن و رقم نحله تعیین شده اعتراض و تجدیدنظرخواهی نموده که پس از انجام تشریفات قانونی شعبه پانزدهم دادگاه تجدیدنظر استان خراسان رضوی در مقام رسیدگی به تجدیدنظرخواهی مطروحه به شرح تصمیم مورخ 16/6/92 دستور داده که نظریه هیئت کارشناسان به وکلای طرفین ابلاغ شود و پس از انجام آن سپس ختم رسیدگی را اعلام و به موجب دادنامه شماره 1310-92 مورخ 30/7/92 اعتراض ت. ن. خ. را غیرموجه تشخیص و ضمن ردّ آن دادنامه تجدیدنظر خواسته را تأیید نموده است. دادنامه اخیرالذکر در تاریخ 8/8/92 به وکیل ز. ا. ش. و زوج شخصاً در تاریخ 28/8/92 با تقدیم دادخواست نسبت به آن فرجام خواهی نموده که نسخه ثانی دادخواست به زوجه فرجام خوانده ابلاغ شد ولی لایحه جوابیه ای از ایشان در پرونده مشهود نیست. پرونده پس از وصول به دیوان عالی کشور جهت رسیدگی به این شعبه ارجاع گردیده است. دادخواست فرجامی به هنگام شور قرائت می گردد. هیئت شعبه در تاریخ بالا تشکیل گردید. پس از قرائت گزارش آقای … ممیّز و ملاحظه اوراق پرونده مشاوره نموده چنین رأی می دهد: رأی شعبه دیوان عالی کشور آقای و.م. نسبت به دادنامه شماره 1310-92 مورخ 30/7/92 شعبه پانزدهم دادگاه تجدیدنظر استان خراسان رضوی که در جهت تأیید رأی بدوی انشاء گردیده و به موجب دادنامه بدوی به درخواست ز. ف. خ. گواهی عدم امکان سازش جهت اجرای صیغه طلاق صادر گردیده فرجام خواهی نموده و عمده اعتراض وی نسبت به رقم نحله تعیین شده در دادنامه بدوی م. ب. که اعتراض نامبرده در خصوص مورد وارد و موجه م. ب. زیرا در نظریه کارشناس واحد میزان نحله استحقاقی زوجه ف. خ. ب. مبلغ پانصد میلیون ریال تعیین و اعلام گردیده که نظریه کارشناس واحد پس از ابلاغ آن به وکیل زوجه مصون از اعتراض زوجه و وکلای وی باقیمانده و فقط وکیل ز. ن. ب. آن اعتراض نموده و دادگاه بدوی در مقام توجه و رسیدگی به اعتراض ایشان موضوع را به هیئت سه نفره کارشناسان ارجاع نموده و هیئت کارشناسان هم در نظریه تقدیمی خود میزان نحله را مبلغ یک میلیارد ریال تعیین و اعلام نموده اند اگرچه وکیل زوج به نظریه هیئت کارشناسان در مهلت قانونی اعتراض نموده ولی چون اساساً نظریه هیئت کارشناسان در مقام اعتراض وکیل زوج به نظریه کارشناس واحد ارائه و تقدیم شده و میزان نحله تعیین شده در آن از میزان نحله تعیین شده در نظریه کارشناس واحد تجاوز دارد لذا به دلیل اینکه نظریه کارشناس واحد مصون از اعتراض زوجه و وکلای ایشان باقیمانده و در واقع زوجه و وکلای ایشان با عدم اعتراض خود به نظریه کارشناس واحد نسبت به این نظریه و رقم نحله تعیین شده در آن تمکین نموده و آن را موردپذیرش و قبول خود قرار داده اند لذا نظریه هیئت کارشناسان و رقم نحله تعیین شده در آن جهت تشخیص میزان نحله استحقاقی زوجه فرجام خوانده قابلیت متابعت را نداشته و ضرورت قانونی داشته که دادگاه بدون توجه به نظریه هیئت کارشناسان و صرفاً بر اساس همان نظریه کارشناس واحد نسبت به تعیین میزان نحله استحقاقی زوجه اتخاذ تصمیم نماید بنابراین اقدام دادگاه در متابعت از نظریه هیئت کارشناسان و تعیین میزان نحله استحقاقی زوجه بر اساس همان رقم تعیین شده در نظریه هیئت کارشناسان خلاف موازین قانونی و حقوق ز. ف. خ. بوده و ازاین رو دادنامه فرجام خواسته در این قسمت که بدون توجه به مراتب اشعاری اصدار یافته به لحاظ مغایرت آن با موازین قانونی و حقوق ز. ف. خ. مخدوش بوده مستنداً به بند 2 ماده 371 قانون آیین دادرسی مدنی نقض می شود و رسیدگی مجدد مستنداً به بند ج ماده 401 همان قانون به شعبه هم عرض دادگاه محترم صادرکننده رأی منقوض ارجاع می گردد تا ب. ت. ب. مراتب فوق الاشعار نسبت به صدور رأی مقتضی اقدام نماید. رئیس شعبه 8 دیوان عالی کشور ـ مستشار ـ عضو معاون عباسیان ـ ناصح ـ کریمپور نطنزی فهرست خلاصه جریان پرونده شعبه دیوان عالی کشور نقد رأی حدود التزام دادگاه به نظریه کارشناسی در تعیین نحله در تاریخ 9 اردیبهشت 1391، دادخواستی به منظور صدور گواهی عدم امکان سازش جهت طلاق به دلیل سوء رفتار طرف مقابل به دادگاه عمومی خانواده مشهد ارائه شد. طرف مقابل به این درخواست اعتراض کرد و ادعا نمود که خواهان موجب ایجاد ناسازگاری و عسر و حرج برای وی شده است. به منظور ایجاد صلح، دادگاه موضوع را به داوری ارجاع داد که داوران عدم سازش را تایید کردند و کارشناس میزان نحله را 500 میلیون ریال تعیین نمود. این نظریه با اعتراض وکیل خواهان مواجه شد و هیات کارشناسان جدیدی میزان نحله را یک میلیارد ریال اعلام کردند. <br>دادگاه بدوی ب. ت. ب. نظریات و مستندات موجود، خواسته خواهان را تایید و طلاق را به شرط پرداخت مهریه و نحله صادر کرد. تجدیدنظرخواهی خواهان به دلیل اعتراض به رقم نحله رد شد و در ادامه، خواهان به دیوان عالی کشور فرجام‌خواهی کرد. دیوان عالی کشور در بررسی فرجام، اعلام کرد که نظریه کارشناس اولیه معتبر است و ب. ت. ب. عدم اعتراض طرف مقابل به آن، دادگاه نباید به نظریه هیات کارشناسان توجه می‌کرد. بنابراین، دادنامه تجدیدنظر به دلیل مغایرت با موازین قانونی نقض و پرونده به شعبه هم‌عرض ارجاع شد تا نسبت به صدور رای مقتضی اقدام نماید. تاریخ دادنامه قطعی: 1393/02/07 شماره دادنامه قطعی: --- پیام: چنانچه به موجب نظریه کارشناسی یک نفره، میزان نحله پانصد میلیون ریال تعیین و زوجه به این امر اعتراض نداشته باشد ولی زوج اعتراض کند و هیات کارشناسی میزان نحله را یک میلیارد ریال اعلام کند، دادگاه باید بر اساس نظریه کارشناس واحد حکم صادر کند چون زوجه مبلغ کارشناسی واحد را پذیرفته است. رای خلاصه جریان پرونده در تاریخ 9/2/91 آقای س.ژ. به وکالت از طرف آقای و.م. به طرفیت خانم م.ن. دادخواستی به خواسته صدور گواهی عدم امکان سازش جهت اجرای صیغه طلاق به لحاظ سوء رفتار و سوء معاشرت زوجه تقدیم نموده که در شعبه --- دادگاه عمومی خانواده مشهد ثبت و مورد رسیدگی قرار می‌گیرد آقای س.ف. و خانم ف.م. وکلای پ. ی. د. با تقدیم وکالت نامه از جانب زوجه اعلام وکالت نموده‌اند در جلسه اول دادرسی به تاریخ 11/6/91 که با حضور وکلای طرفین و خ. ت. گ. وکیل خ. ا. د. خواسته به شرح متن دادخواست تقدیمی است وکیل خ. ا. د. موکله از سال 1367 در قید زوجیت خواهان قرار دارد حاصل زندگی مشترک دو فرزند به اسامی الف. 18 ساله و م. 22 ساله م. ب. موکله هیچ تمایلی به جدایی و طلاق ندارد. خواهان ماه هاست بنای ناسازگاری را گذاشته و کانون گرم زندگی را با بهانه های واهی و بی اساس مبدل به محیطی سرد و بی روح نموده و با ضرب و شتم موکله و اخراج وی از منزل مشترک و عدم پرداخت نفقه موجبات عسر و حرج وی را فراهم نموده است. در صورت اصرار خواهان به جدایی ملزم به پرداخت حق وحقوق قانونی موکله شامل مهریه و اجرت المثل ایام 24 سال زندگی زناشویی م. ب. و به علاوه خواهان دارای وضعیت مالی بسیار مناسب و از متمولین شهر م. ب. و حسب اظهار موکله ازجمله دارایی های ایشان مالکیت یک واحد آپارتمان در خیابان ف. و مالکیت یک باب آپارتمان در خیابان هنرستان گ.... و مالکیت یک دانگ مشاع از شش دانگ یک باب پاساژ ب. واقع در... و سه دانگ یک واحد مرغ داری واقع در سه راه ف. مشهد و مالکیت یک دستگاه اتومبیل سانتافه و غیره م. ب. که تمام اموال مذکور به استثناء یک دانگ پاساژ را در زمان زندگی مشترک به دست آورده است و حساب های بانکی وی نیز بیانگر تمکن نامبرده م. ب.. زوجه در پاسخ به سوال دادگاه که آیا در مدت زندگی مشترک قصد گرفتن اجرت را داشته و یا قصد تبرع داشته است اظهار داشت قصد تبرع را داشتم و حال در مورد حقوق من به کارشناس ارجاع گردد. سپس دادگاه جهت ایجاد صلح و سازش بین طرفین موضوع را به داوری ارجاع و نیز جهت تعیین میزان نحله برای زوجه قرار ارجاع امر به کارشناس صادر نموده است. داوران منتخب زوجین هر یک نظریه کتبی خود دال بر عدم سازش طرفین را تقدیم داشته اند و کارشناس منتخب دادگاه طی نظریه کتبی تقدیمی در اوراق 20 و 21 پرونده میزان نحله استحقاقی زوجه را با لحاظ کلیه عوامل و جهات موثر در قضیه مبلغ پانصد میلیون ریال تعیین و اعلام نموده است. نظریه کارشناس به وکلای طرفین ابلاغ شد و وکیل خ. ن. ب. آن اعتراض نموده و متعاقبا دادگاه موضوع را به هیات سه نفره کارشناسان ارجاع نموده و هیات کارشناسان به شرح نظریه تقدیمی در برگ 30 پرونده میزان نحله زوجه را معادل مبلغ یک صد میلیون تومان تعیین و اعلام نموده اند. نظریه هیات کارشناسان به وکیل خواهان ابلاغ گردید و مراتب اعتراض خود را نسبت به آن اعلام داشته است. سرانجام دادگاه با اعلام ختم رسیدگی به موجب دادنامه شماره --- - 3/12/91 پس از ذکر مقدمه ای از چگونگی اقامه دعوی و اظهارات و مدافعات وکلای طرفین زوجه با عنایت به اظهارات طرفین و نظریه داوران و نظریه هیات کارشناسی در مورد حق نحله دعوی خ. ر. و. تشخیص و مستندا به ماده 1133 قانون مدنی به زوج خواهان اجازه داده ضمن پرداخت مهریه زوجه با احتساب آن به نرخ روز و نیز پرداخت حق نحله به مبلغ یک میلیارد ریال و نفقه ایام عده از قرار ماهیانه مبلغ شش صد هزار تومان زوجه خ. ر. ب. طلاق رجعی مطلقه نماید. پس از ابلاغ رای صادره وکیل ز. ن. ب. آن و رقم نحله تعیین شده اعتراض و تجدیدنظرخواهی نموده که پس از انجام تشریفات قانونی شعبه پانزدهم دادگاه تجدیدنظر استان خراسان رضوی در مقام رسیدگی به تجدیدنظرخواهی مطروحه به شرح تصمیم مورخ 16/6/92 دستور داده که نظریه هیات کارشناسان به وکلای طرفین ابلاغ شود و پس از انجام آن سپس ختم رسیدگی را اعلام و به موجب دادنامه شماره --- - 92 مورخ 30/7/92 اعتراض ت. ن. خ. را غیرموجه تشخیص و ضمن ردّ آن دادنامه تجدیدنظر خواسته را تایید نموده است. دادنامه اخیرالذکر در تاریخ 8/8/92 به وکیل ز. ا. ش. و زوج شخصا در تاریخ 28/8/92 با تقدیم دادخواست نسبت به آن فرجام خواهی نموده که نسخه ثانی دادخواست به زوجه فرجام خوانده ابلاغ شد ولی لایحه جوابیه ای از ایشان در پرونده مشهود نیست. پرونده پس از وصول به دیوان عالی کشور جهت رسیدگی به این شعبه ارجاع گردیده است. دادخواست فرجامی به هنگام شور قرائت می‌گردد. هیات شعبه در تاریخ بالا تشکیل گردید. پس از قرائت گزارش آقای … ممیّز و ملاحظه اوراق پرونده مشاوره نموده چنین رای می دهد: رای شعبه دیوان عالی کشور آقای و.م. نسبت به دادنامه شماره --- - 92 مورخ 30/7/92 شعبه پانزدهم دادگاه تجدیدنظر استان خراسان رضوی که در جهت تایید رای بدوی انشاء گردیده و به موجب دادنامه بدوی به درخواست ز. ف. خ. گواهی عدم امکان سازش جهت اجرای صیغه طلاق صادر گردیده فرجام خواهی نموده و عمده اعتراض وی نسبت به رقم نحله تعیین شده در دادنامه بدوی م. ب. که اعتراض نامبرده در خصوص مورد وارد و موجه م. ب. زیرا در نظریه کارشناس واحد میزان نحله استحقاقی زوجه ف. خ. ب. مبلغ پانصد میلیون ریال تعیین و اعلام گردیده که نظریه کارشناس واحد پس از ابلاغ آن به وکیل زوجه مصون از اعتراض زوجه و وکلای وی باقیمانده و فقط وکیل ز. ن. ب. آن اعتراض نموده و دادگاه بدوی در مقام توجه و رسیدگی به اعتراض ایشان موضوع را به هیات سه نفره کارشناسان ارجاع نموده و هیات کارشناسان هم در نظریه تقدیمی خود میزان نحله را مبلغ یک میلیارد ریال تعیین و اعلام نموده‌اند اگرچه وکیل زوج به نظریه هیات کارشناسان در مهلت قانونی اعتراض نموده ولی چون اساسا نظریه هیات کارشناسان در مقام اعتراض وکیل زوج به نظریه کارشناس واحد ارائه و تقدیم شده و میزان نحله تعیین شده در آن از میزان نحله تعیین شده در نظریه کارشناس واحد تجاوز دارد لذا به دلیل اینکه نظریه کارشناس واحد مصون از اعتراض زوجه و وکلای ایشان باقیمانده و در واقع زوجه و وکلای ایشان با عدم اعتراض خود به نظریه کارشناس واحد نسبت به این نظریه و رقم نحله تعیین شده در آن تمکین نموده و آن را موردپذیرش و قبول خود قرار داده اند لذا نظریه هیات کارشناسان و رقم نحله تعیین شده در آن جهت تشخیص میزان نحله استحقاقی زوجه فرجام خوانده قابلیت متابعت را نداشته و ضرورت قانونی داشته که دادگاه بدون توجه به نظریه هیات کارشناسان و صرفا بر اساس همان نظریه کارشناس واحد نسبت به تعیین میزان نحله استحقاقی زوجه اتخاذ تصمیم نماید بنابراین اقدام دادگاه در متابعت از نظریه هیات کارشناسان و تعیین میزان نحله استحقاقی زوجه بر اساس همان رقم تعیین شده در نظریه هیات کارشناسان خلاف موازین قانونی و حقوق ز. ف. خ. بوده و ازاین رو دادنامه فرجام خواسته در این قسمت که بدون توجه به مراتب اشعاری اصدار یافته به لحاظ مغایرت آن با موازین قانونی و حقوق ز. ف. خ. مخدوش بوده مستندا به بند 2 ماده 371 قانون آیین دادرسی مدنی نقض می‌شود و رسیدگی مجدد مستندا به بند ج ماده 401 همان قانون به شعبه هم عرض دادگاه محترم صادرکننده رای منقوض ارجاع می‌گردد تا ب. ت. ب. مراتب فوق الاشعار نسبت به صدور رای مقتضی اقدام نماید. رئیس شعبه --- دیوان عالی کشور - مستشار - عضو معاون عباسیان - ناصح - کریمپور نطنزی