حدود تبعیت دادگاهها از احکام یکدیگر

رأی خلاصه جریان پرونده خلاصه جریان پرونده: حسب اوراق و مندرجات پرونده خانم ف. خ. ا. به وکالت از اقای م. ط. ب. ش. د. تقدیمی در مورخ ۹۹/۱۱/۴ دعوی بخواسته فسخ نکاح به طرفیت خانم س. ن. م. مطرح و اختصارا چنین توضیح داده اند ( موکل و خوانده بموجب سند نکاحیه شماره ۸۱۲۱ به عقد دائم یکدیگر درامدند لکن ب. ت. ب. اینکه هر دو نفر در دو روستای متفاوت ساکن بودند عملا شناختی از یکدیگر نداشته پس از جاری شدن صیغه عقد نیز با بهانه های خانواده زوجه که رسمی مبنی بر ملاقات دختر و پسر در زمان عقد ندارند از تعامل و رفت و امد بیشتر فی مابین جلوگیری نمودند اما پس از انکه زندگی مشترک خود را شروع نمودند زوجه مدتی داروهایی که سابقا استفاده می نمود را استفاده نکردند. و دچار حملات شدید روانی و عصبی گردید.که موکل متوجه مشکلات خود گردیدند در حالیکه در زمان عقد هیچگونه صحبتی از مشکلات ایشان نگردیده به نحویکه با پوشیدن لباس عروسی در محل رفت و امد می نمود و کسی نمی توانست جلوی ایشان را بگیرد تمام وسایل خانه را به بیرون پرتاب می کرد که پس از تحقیق موکل متوجه گردیدند که مدت زیادی زوجه تحت درمان روانپزشکان م. ب.. لذا موضوع از موارد تدلیس م. ب.. تقاضای رسیدگی و صدور حکم به شرح ستون خواسته را دارم. ) ص ۱۰. پرونده به شعبه *ارجاع ، با تعیین وقت و دعوت از طرفین جلسه دادرسی در تاریخ ۹۹/۱۱/۲۹ با حضور زوج و وکلای طرفین تشکیل ، وکیل خ. ا. ن. ( خواسته ب. ش. د. تقدیمی م. ب.. پنج ماه پیش موکل جشن عروسی گرفتند و زندگی مشترک را شروع نموده موکل از بیماری خوانده اطلاع نداشته است. ) وکیل خ. د. م. پاسخ اظهار نمود ( زوجین با هم رفت و امد داشتند با هم سفر *رفته اند و از وضعیت هم اطلاع داشتند موکل هیچ عملیات تدلیس انجام نداده است. در فرض وجود بیماری و مخفی کردن ان دلیل بر تدلیس نیست. رفتارهای زوج هم نرمال نیست. موکل بیماری روحی حاد ندارد. سه سال است.که موکل عقد کردند. و با هم رفت وامد داشته اند. ) ص۲۳. با دستور دادگاه زوجه به سازمان *معرفی گردیده اند و در این خلال پرونده بمنظور صلح و سازش به شورای حل اختلاف ارسال که نتیجه ای حاصل نگردیده. دادگاه قرار استماع شهادت و شهود صادر می نماید. و در جلسه دادرسی مورخ ۱۴۰۰/۷/۲۰ با حضور وکلای طرفین و شخص خوانده تشکیل ، بدوا دادگاه شهادت گواهان حاضر در دادگاه را استماع و سپس خوانده اظهار نموده ( خیر من حاضر نیستم بروم سازمان *چون به نظر خودم نیازی نمی بینم من قرص مصرف می کنم بعد از عقد رفتم دکتر … که صیغه بودم این داروها را استفاده می کردم. روزی که من رفتم دکتر … ما بودند مشکل خودش بود که با خانواده اش نگفت. ) ص۶۰-۵۷. دادگاه نظریه پزشک معالج زوجه را اخذ و ضم سابقه گردیده است. که بموجب ان اعلام گردیده ( نامبرده از سال ۹۶ به مطب جهت ویزیت و درمان مراجعه نموده و طبق شرح حال اخذ شده ایشان از چهار سال قبل از ان ( سال ۹۲ ) دوره های خلقی ایشان شروع گردیده بوده است.و بیماری نامبرده اختلال خلقی دوقطبی م. ب.. ) ص۶۹-۶۷. دادگاه با اعلام ختم دادرسی بموجب دادنامه شماره *مورخ ۱۴۰۰/۸/۳۰ به شرح ذیل مبادرت به صدور حکم می نماید. در خصوص دادخواست اقای م. ط. فرزند ع. با وکالت خانم ف. خ. ا. به طرفیت خانم س. ن. م. فرزند س. س. با وکالت اقای س. ع. م. به خواسته صدور حکم مبنی بر اعلام فسخ نکاح مطابق سند نکاحیه شماره ۸۱۲۱مورخ۹۷/۱۰/۲۳ به لحاظ تدلیس در نکاح ب. ش. د. بدین شرح که وکیل خ. م. ا.:موکل و خوانده به موجب سند نکاحیه به شماره ۸۱۲۱ عقد دائم یکدیگر درامدند لکن ابتدا ب. ت. ب. اینکه هر دو در دو روستای متفاوت و دو ساکن بودند عملا شناختی از یکدیگر نداشته و پس از جاری شدن عقد نیز با بهانه های خانواده زوجه که رسمی مبنی بر ملاقات دختر و پسر در زمان عقد ندارند از تعامل و رفت و امد بیشتر فیمابین جلوگیری نمودند که این امر باعث عدم شناخت موکل نسبت به زوجه گردید.لکن پس از انکه مدتی زندگی مشترک خود را شروع کردند. زوجه مدتی داروهایی که سابقه استفاده می نمود را استفاده نکرده و دچار حملات شدید روانی و عصبی گردید.و موکل متوجه مشکلات روانی و عصبی همسر خود گردید.درحالی که در زمان عقد هیچگونه صحبتی از مشکلات ایشان نگردیده بود به نحوی که با پوشیدن لباس عروسی در محل رفت وامد می نمودو کسی نمی توانست جلوی ایشان را بگیرد و تمام وسایل خانه را به بیرون پرتاب می کرد که پس از تحقیق موکل متوجه گردید.که مدت زیادی زوجه تحت درمان روانپزشکان م. ب.. لذا ب. ت. ب. موارد فوق و اینکه زوجه رفتار عادی نداشته و این امر کاملا از موکل پنهان گردیده بود و به محض اطلاع شروع به تحقیق و سپس با اطلاع از حق فسخ اقدام نمودند لذا تقاضای ارجاع به سازمان *در خصوص بیماری زوجه و نیز از انجا که موکل با قصد سلامت روان و جسم زوجه اقدام به ازدواج با وی و تعهد نسبت به حقوق مالی ناشی از ان نموده. و به لحاظ بیماری شدید زوجه که از موکل پنهان گشته از موارد تدلیس م. ب.. که تقاضای رسیدگی و صدور حکم موافقت ستون خواسته را دارد. وکیل خ. د. ج. رسیدگی مورخ ۹۹/۱۱/۲۹ اظهار داشته که ( ( … موکل عملیاتی جهت تدلیس انجام نداده ، تدلیس با ترک فعل تحقق پیدا نمی کند ، بر فرض وجود بیماری و مخفی کردن ان ، دلیلی بر تدلیس نیست ) ) و تقاضای اخذ نظر سازمان *را نموده است.اما علیرغم معرفی خوانده به سازمان *، خوانده حاضر به مراجعه به سازمان *نشده و وکیل ایشان طی لایحه ای اظهار داشته موکل توانایی پرداخت هزینه مراجعه به سازمان *را ندارد. ولی علیرغم اعلام امادگی خواهان برای پرداخت هزینه های مربوطه ، خ. د. ج. رسیدگی مورخ ۱۴۰۰/۰۷/۲۰ اظهار داشته که حاضر به مراجعه به سازمان *نیست ( صفحه ۶۰ پرونده ) و خوانده اقرار نموده که قبل از ازدواج زیر نظر پزشکی دارو مصرف می نمود. اظهارت شهود دلالت بر حالت روان پریشی حاد خوانده داشته و خ. ن. د. جلسه استماع شهادت شهود ، اقدامات خود را توجیه و تا حدودی اظهارات شهود را تایید نموده است. ( صفحه ۶۰ پرونده ) . ب. ت. ب. اینکه جهت کشف حقیقت ، زوجه حاضر به معرفی به سازمان *نشده ، دادگاه مراتب را از پزشک متخصص و معالج ایشان استعلام ، که بر اساس پاسخ استعلام واصله ، خوانده از سال ۹۲ بیمار بوده و از سال ۹۶ تحت درمان قرار گرفته و دارد. مصرف می نموده ، این بیماری موجب اختلال در روند زندگی شخصی و زناشویی می شود. تلاش دادگاه جهت اصلاح ذات البین موثر واقع نشده حال ب. ت. ب. مطالب معنونه از انجا که؛ ۱- بیماری و اختلال رولنی خوانده قبل از ازدواج محرز بوده ۲- دلیل و مستندی که مبین اطلاع زوج از این موضوع باشد. ارائه نشده است. ۳- سلامتی روانی زوجین در ازدواج شرط ضمنی و عقد بر ان واقع می شود. ۴-سکوت درباره نواقصی که عادتا قابل مسامحه نیست و با اگاهی از ان غالبا ازدواج صورت نمی گردد. ، تدلیس محسوب می شود. پس تدلیس با سکوت نیز قابل تحقق است. ۵- بیماری زوجه ب. ت. ب. نظر پزشک معالج و اظهارات شهود در خصوص رفتار ایشان در زندگی مشترک به نحوی است.که در صورت اطلاع زوج عرفا حاضر به ازدواج با ایشان نمی شد.لذا دادگاه دعوی خ. ر. و. دانسته مستند به مواد ۱۱۲۸ و ۱۳۲۱ و ۱۳۲۴ قانون مدنی و ماده ۲۴۱ قانون ایین دادرسی مدنی حکم به اعلام فسخ نکاح واقع فی مابین خواهان و خوانده در سند نکاحیه رسمی شماره ۸۱۲۱ مورخ ۹۷/۱۰/۲۳ صادر و اعلام می دارد. رای صادره حضوری بوده ظرف مهلت بیست روز پس از ابلاغ قابل تجدیدنظر خواهی در محاکم محترم تجدیدنظر *م. ب.. با تجدیدنظرخواهی وکیل زوجه پرونده به شعبه *ارجاع که شعبه مرجوع الیه بدوا به شرح تصمیم مورخ ۱۴۰۰/۱۱/۶ پرونده تجدیدنظرخواسته را به لحاظ نقص تحقیقات به شعبه بدوی اعاده می نماید. ص۹۰-۸۹. بموجب گزارش مامورین انتظامی در راستای دستور دادگاه در اجرای تحقیقات محلی اعلام نموده ( … اهالی بیان داشتند نامبرده خانوادگی و ژنتیکی وضعیت روحی و روانی مساعدی ندارند و قبل از اینکه ازدواج نمایند هم دچار این مشکل بودند. ) ص۱۰۱. نظریه سازمان *واصل و طی ان اعلام گردیده ( از نامبرده معاینه بعمل امد سابقا ابتلا به اختلال ادواری و درمان سر پایی در تاریخ ۹۶/۱۰/۳ لغایت ۱۴۰۰/۱۱/۲ دارد. در حال حاضر با مصرف دارو در بهبودی به سر می برد در صورت قطع دارو احتمال عود بیماری دارد. ) ص۱۰۵. با اعاده پرونده شعبه *وجب دادنامه شماره *مورخ ۱۴۰۱/۵/۱۲ به شرح ذیل مبادرت به نقض دادنامه تجدیدنظرخواسته و حکم بر بطلان دعوی صادر نموده است. تجدیدنظرخواهی خانم س. ن. م. فرزند س. س. با وکالت اقای س. م. بطرفیت اقای م. ط. فرزند ع. با وکالت خانم ف. خ. ا. نسبت به دادنامه شماره *مورخ ۱۴۰۰/۰۸/۳۰ صادره از شعبه *که به موجب ان حکم به اعلام فسخ نکاح واقع فیمابین ت. ن. خ. و خواهان بدوی ( زوج ) در سند نکاحیه رسمی شماره ۸۱۲۱ مورخ ۹۷/۱۰/۲۳ صادر شده وارد است.زیرا بیماری اعلام شده از ناحیه زوج مشمول هیچ یک از موارد قید شده در ماده ۱۱۲۳ قانون مدنی که شامل قرن ، جذام ، برص ، افضای زمین گیری و نابینایی از هر دو چشم م. ب.. نیست و از طرفی در سند نکاحیه مزبور هیچگونه صفتی درخصوص زوجه شرط نشده است.و مضافا اینکه در خصوص تدلیس ادعایی زوجه هیچگونه حکمی از مرجع قضایی که حکایت از محکومیت زوجه مبنی بر تدلیس در ازدواج باشد. صادر نشده است.بنا به مراتب فوق هیات دادگاه به استناد ماده ۳۵۸ قانون ایین دادرسی دادگاههای عمومی و انقلاب در امور مدنی و ماده ۱۲۵۷ قانون مدنی ضمن نقض دادنامه تجدیدنظرخواسته حکم بر بطلان دعوی خواهان بدوی را صادر و اعلام می دارد. رای صادره ظرف بیست روز پس از ابلاغ قابل فرجام خواهی در دیوان عالی کشور م. ب.. دادنامه در تاریخ ۱۴۰۱/۵/۲۴ ابلاغ و خانم ف. خ. ا. به وکالت از اقای م. ط. طی دادخواست تقدیمی در مورخ ۱۴۰۱/۶/۱۴ در مقام فرجامخواهی نسبت به رای دادگاه تجدیدنظر استان اعتراض و اجمالا بیان نموده اند ( ن. ب. ا. طبق ماده ۱۱۲۸ قانون مدنی در صورتیکه هر یک از طرفین صفت خاصی منظور باشد. و پس از عقد معلوم گردد. که طرف مذکور فاقد وصف مقصود بوده برای طرف مقابل حق فسخ خواهد بود. چنانچه در مانحن فیه نیز اصل بر سلامت روانی افراد در عقد ازدواج می گذارند و نکاح بر اساس ان واقع می شود. ) مشروح لایحه وکیل ف. خ. د. جلسه شور قرائت می گردد. هیات شعبه در تاریخ بالا تشکیل گردید. پس از قرائت گزارش اقای س. ب. عضو ممیز و ملاحظه اوراق پرونده در خصوص دادنامه شماره *۰۱/۵/۱۲ فرجامخواسته مشاوره نموده چنین رای می دهد: رأی شعبه دیوان عالی کشور رای شعبه در خصوص فرجامخواهی اقای م. ط. با وکالت خانم ف. خ. ا. وکیل پ. ی. د. نسبت به دادنامه فرجامخواسته که بموجب ان دعوی نخستین ف. خ. بطرفیت خانم س. ن. م. بخواسته فسخ نکاح ( بلحاظ تدلیس در مورد جنون زوجه ) منتهی به صدور حکم به بطلان دعوی ف. خ. شده است.ن. ب. ا. گواهی مورخ ۱۴۰۱/۴/۲۱ سازمان *حاکی است.که ( فرجامخوانده سابقه ابتلا به اختلال ادواری و درمان سرپایی از تاریخ ۱۳۹۶/۱۰/۳ لغایت ۱۴۰۰/۱۱/۲ دارد. … ) ( صفحه ۱۰۵ ) . نوع اختلال که ایا بیماری روانی ( جنون ) محسوب می گردد. یا خیر بدرستی مشخص نگردیده و استعلام از سازمان *در خصوص مذکور که منظور از اختلال ادواری ایا ابتلا به جنون ادواری م. ب.. یا خیر ضروری بنظر می رسد. لذا ب. ت. ب. مفاد ماده ۱۱۲۱ قانون مدنی که حاکی است.جنون هر یک از زوجین به شرط استقرار اعم از اینکه مستمر باشد. یا ادواری برای طرف مقابل موجب حق فسخ است ، دادنامه فرجامخواسته به استناد بند الف ماده ۴۰۱ قانون مدنی با نقض دادنامه فرجامخواسته رسیدگی مجدد به همان شعبه محترم صادرکننده رای نقض شده ارجاع می گردد. شایان ذکر است.که هر گاه جنون ادواری زوجه احراز شود. رعایت ماده ۱۱۳۱ قانون مدنی ضرورت خواهد داشت. شعبه * رییس: س. ب. مستشار: ح. م. فهرست خلاصه جریان پرونده شعبه دیوان عالی کشور نقد رأی