داوری بدون حضور زوجین در دعوای طلاق

رأی خلاصه جریان پرونده در تاریخ 5/12/91 خانم م.ک .با وکالت آقای ع.ع. و خانم ر.م. د. ب. ط. آقای م.ک. به خواسته صدور حکم طلاق تقدیم دادگستری همدان نموده و وکلای خ. ت. د. اند که موکله به موجب عقدنامه شماره 7995 مورخ 15/5/87 به عقد دایم خوانده درآمده که حاصل زندگی مشترک آن ها فرزندی دختر متولد 1/7/88 م. ب. .از آنجایی که خوانده سوء رفتار شدید دارد و زندگی مشترک را غیرقابل تحمل کرده است لذا موکله در عسروحرج شدید م. ب. ودادنامه پیوستی به شماره 100044 در ارتباط با فحاشی و ترک انفاق مؤید آن است به شرح خواسته تقاضای صدور رأی دارد، ضمناً خوانده رسماً تعهد داده که موارد مندرج در تعهدنامه پیوستی را رعایت کند که مراعات نکرده و موکله حدود یک سال است در منزل پدرش اقامت دارد ، رسیدگی به شعبه 110 دادگاه عمومی همدان ارجاع می گردد و جلسه دادگاه در تاریخ 11/2/92 در وقت مقرر با حضور وکلای خواهان و شخص خوانده تشکیل می گردد وکلای خواهان خواسته موکله را طبق دادخواست تقدیمی توضیح می دهند وبر طلاق موکله تأکید می کنند، خ. د. د. اظهار می دارد بنده ادعای وکلای خواهان را قبول ندارم چون خودش منزل را ترک کرده و نفقه به ایشان تعلق نمی گیرد و بنده اصلاً دست روی او بلند نکردم و من راضی به طلاق نیستم و تقاضای رد دعوی ایشان را دارم، دادگاه وقت رسیدگی را تجدید می کند و قید می نماید به خواهان اخطار شود گواهان و یا هرگونه مدرکی که برای اثبات ادعا دارد حاضر و ارائه نماید ودرتاریخ 10/4/92 از دو نفر1- م.ک 48 ساله 2- ر.ک. 31 ساله به عنوان گواه تعرفه شده از سوی خواهان تحقیق به عمل می آورد و هردو نفر اجمالاً اظهار می دارند تاجائیکه ما اطلاع داریم زوج حدود 18 ماه است که نفقه زوجه را نداده است و شنیده ایم که زوج نامبرده همسرش را مورد ضرب وجرح عمدی قرارمی دهد، دادگاه قرار ارجاع امر به داوری صادر می کند، زوجه داورخود را معرفی و داور منتخب وی نظریه خود را اعلام می دارد و ز. د. م. مقرر داور تعیین نمی کند و دادگاه با هزینه خواهان برای وی داور انتخاب می کند و داور منتخب دادگاه نهایتاً در نظریه خود اعلام می دارد طی دو نوبت به آدرس زوج مراجعه لیکن هیچ کس در منزل حضور نداشت و طبق اظهارات یک نفر از همسایگان در این محل دیده نشده است، بالاخره دادگاه پاره ای اقدامات دیگر از قبیل اخذ توضیح از خواهان و معرفی وی به پزشکی قانونی جهت تست حاملگی معمول و نهایتاً ختم رسیدگی را اعلام می کند و به شرح دادنامه شماره 00082 - 23/1/93 توجهاً به مؤدای شهادت شهود و مفاد دادنامه های صادره درباره محکومیت زوج به اتهام ترک انفاق نسبت به زوجه ونیز لحاظ نظریه داوران، تحقق شروط ضمن عقد ( بندهای 1و 2) مندرج در سند نکاحیه را محرز عنوان ومستنداً به مواد 1119 و 1130 قانون مدنی زوج را ملزم به طلاق زوجه می نماید و قید می کند درباره مهریه زوجه رأی جداگانه صادرشده و تعداد 64 عدد سکه از آن را در قبال طلاق به زوج بذل می کند و در خصوص جهیزیه و نفقه معوقه نیز رأی صادر گردیده است و وی بقیه حقوق خود را در صورت استحقاق بذل می کند حضانت فرزند مشترک تا سن 7سالگی به زوجه واگذار و راجع به ملاقات و نحوه آن تعیین تکلیف می نماید و نوع طلاق راهم خلعی اعلام می کند ،زوج از این رأی تجدیدنظرخواهی می کندو در لایحه اعتراض.اعلام می دارد زوجه از من تمکین نداشته و خود زندگی مشترک را ترک کرده است و حکم صادره بدون دلیل است و تقاضای نقض آن را دارد، رسیدگی در مرحله تجدیدنظر به شعبه چهارم دادگاه تجدیدنظر استان همدان محول می گردد و این دادگاه به موجب دادنامه شماره 00273 - 10/3/93 رأی تجدیدنظرخواسته قانونی عنوان و بارد تجدیدنظرخواهی آن را تأیید می کند، آقای م.ک. از رأی دادگاه تجدیدنظر فرجام خواهی به عمل می آورد و پرونده پس از انجام تبادل لوایح به دیوان عالی کشور ارسال و به این شعبه ارجاع می گردد که به هنگام شور مشروح لایحه اعتراض ف. خ. و لایحه جوابیه فرجام خوانده قرائت خواهد شد. هیأت شعبه در تاریخ بالا تشکیل گردید پس از قرائت گزارش آقای … و اوراق پرونده مشاوره نموده چنین رأی می دهد: رأی شعبه دیوان عالی کشور دادنامه فرجام خواسته مألاً دارای خدشه و ایراد است زیرا خ. د. د. ودرجلسات دادرسی علت درخواست طلاق را سوء رفتار زوج وعدم پرداخت نفقه از ناحیه وی به ز. ا. ک. است و دادگاه هم با عنایت به شهادت شهود ادعای زوجه را پذیرفته و به استناد بندهای 1و2 شرایط ضمن عقد و ماده 1130 قانون مدنی گواهی عدم امکان سازش صادر کرده است. حال آنکه حسب محتویات پرونده مدرک قابل توجهی بر سوء رفتار زوج و یا ایراد ضرب وجرح از ناحیه او به حدی که به ناحق زوجه را در تنگنای قرار داده وزندگی را برای وی غیرقابل تحمل کرده باشد اقامه نگردیده است ومؤدای شهادت شهود بادرنظر گرفتن مفاد آن کافی برای اثبات ادعا نمی باشد و تحقیقات لازم در این خصوص از ناحیه دادگاه به عمل نیامده است ، مضافاً با عنایت به فلسفه ارجاع به داوری و حکمیت در دعاوی خانوادگی و تکلیف داوران در اهتمام به اصلاح ذات البین و رفع اختلاف، با اظهارنظر داوران به طور جداگانه و بدون تشکیل جلسه با حضور زوجین و ابهام مذاکرات سازشی ، فلسفه مذکور مورد لحاظ واقع نگردیده و داوری که بدون حضور زوج بوده است به نحو صحیح انجام نشده است علی هذا به جهات اشعاری دادنامه صادره قابلیت تأیید را ندارد و نقض می گردد و رسیدگی مجدد به همان دادگاه صادرکننده رأی منقوض محول می گردد. رئیس شعبه 23 دیوان عالی کشور - مستشار انصاری - جعفری فهرست خلاصه جریان پرونده شعبه دیوان عالی کشور نقد رأی داوری بدون حضور زوجین در دعوای طلاق در تاریخ 5 اسفند 1391، درخواست طلاق از سوی ی. ا. ط. به دادگاه عمومی همدان تسلیم گردید. خواهان با اشاره به سوء رفتار و عدم پرداخت نفقه توسط طرف مقابل، تقاضای صدور حکم طلاق و ارائه مستندات مربوطه، از جمله رایی در خصوص فحاشی و ترک انفاق، نمود. طرف مقابل در دفاع از خود ادعا کرد که خواهان منزل را ترک کرده و از او نفقه‌ای طلب نمی‌شود. پس از بررسی شهادت شهود و ارجاع به داوری، دادگاه با استناد به مواد 1119 و 1130 قانون مدنی، حکم به طلاق صادر نمود و خواهان را ملزم به بذل مهریه و تعیین حضانت فرزند کرد. طرف مقابل به این رای تجدیدنظرخواهی نمود و در مرحله تجدیدنظر نیز حکم مذکور تایید گردید. سپس، طرف مقابل به دیوان عالی کشور فرجام‌خواهی کرد. دیوان عالی کشور پس از بررسی پرونده، به این نتیجه رسید که مدارک کافی برای اثبات ادعای سوء رفتار و ضرب و جرح وجود ندارد و فرآیند داوری به درستی انجام نشده است. بنابراین، رای صادره را نقض و رسیدگی مجدد به دادگاه صادرکننده رای منقوض ارجاع داد. تاریخ دادنامه قطعی: 1393/08/06 شماره دادنامه قطعی: --- پیام: فلسفه ارجاع اختلاف زوجین به داوری، تلاش جهت سازش میان آن ها بوده و این امر مستلزم تشکیل جلسه با حضور هر دو طرف است و چنانچه بدون تشکیل جلسه، داوران زوجین اعلام نظر کنند، نظریه داوری اثری ندارد. رای خلاصه جریان پرونده در تاریخ 5/12/91 خانم م.ک.با وکالت آقای ع.ع. و خانم ر.م. د. ب. ط. آقای م.ک. به خواسته صدور حکم طلاق تقدیم دادگستری همدان نموده و وکلای خ. ت. د. اند که موکله به موجب عقدنامه شماره 7995 مورخ 15/5/87 به عقد دایم خوانده درآمده که حاصل زندگی مشترک آن ها فرزندی دختر متولد 1/7/88 م. ب..از آنجایی که خوانده سوء رفتار شدید دارد و زندگی مشترک را غیرقابل تحمل کرده است لذا موکله در عسروحرج شدید م. ب. ودادنامه پیوستی به شماره 100044 در ارتباط با فحاشی و ترک انفاق موید آن است به شرح خواسته تقاضای صدور رای دارد، ضمنا خوانده رسما تعهد داده که موارد مندرج در تعهدنامه پیوستی را رعایت کند که مراعات نکرده و موکله حدود یک سال است در منزل پدرش اقامت دارد، رسیدگی به شعبه --- دادگاه عمومی همدان ارجاع می‌گردد و جلسه دادگاه در تاریخ 11/2/92 در وقت مقرر با حضور وکلای خواهان و شخص خوانده تشکیل می‌گردد وکلای خواهان خواسته موکله را طبق دادخواست تقدیمی توضیح می دهند وبر طلاق موکله تاکید می کنند، خ. د. د. اظهار می‌دارد بنده ادعای وکلای خواهان را قبول ندارم چون خودش منزل را ترک کرده و نفقه به ایشان تعلق نمی گیرد و بنده اصلا دست روی او بلند نکردم و من راضی به طلاق نیستم و تقاضای رد دعوی ایشان را دارم، دادگاه وقت رسیدگی را تجدید می کند و قید می‌نماید به خواهان اخطار شود گواهان و یا هرگونه مدرکی که برای اثبات ادعا دارد حاضر و ارائه نماید ودر تاریخ 10/4/92 از دو نفر 1 - م.ک 48 ساله 2 - ر.ک. 31 ساله به عنوان گواه تعرفه شده از سوی خواهان تحقیق به عمل می آورد و هردو نفر اجمالا اظهار می دارند تاجائیکه ما اطلاع داریم زوج حدود 18 ماه است که نفقه زوجه را نداده است و شنیده ایم که زوج نامبرده همسرش را مورد ضرب وجرح عمدی قرارمی دهد، دادگاه قرار ارجاع امر به داوری صادر می کند، زوجه داورخود را معرفی و داور منتخب وی نظریه خود را اعلام می‌دارد و ز. د. م. مقرر داور تعیین نمی کند و دادگاه با هزینه خواهان برای وی داور انتخاب می کند و داور منتخب دادگاه نهایتا در نظریه خود اعلام می‌دارد طی دو نوبت به آدرس زوج مراجعه لیکن هیچ کس در منزل حضور نداشت و طبق اظهارات یک نفر از همسایگان در این محل دیده نشده است، بالاخره دادگاه پاره ای اقدامات دیگر از قبیل اخذ توضیح از خواهان و معرفی وی به پزشکی قانونی جهت تست حاملگی معمول و نهایتا ختم رسیدگی را اعلام می کند و به شرح دادنامه شماره --- - 23/1/93 توجها به مودای شهادت شهود و مفاد دادنامه های صادره درباره محکومیت زوج به اتهام ترک انفاق نسبت به زوجه ونیز لحاظ نظریه داوران، تحقق شروط ضمن عقد (بندهای 1 و 2 ) مندرج در سند نکاحیه را محرز عنوان ومستندا به مواد 1119 و 1130 قانون مدنی زوج را ملزم به طلاق زوجه می‌نماید و قید می کند درباره مهریه زوجه رای جداگانه صادرشده و تعداد 64 عدد سکه از آن را در قبال طلاق به زوج بذل می کند و در خصوص جهیزیه و نفقه معوقه نیز رای صادر گردیده است و وی بقیه حقوق خود را در صورت استحقاق بذل می کند حضانت فرزند مشترک تا سن 7 سالگی به زوجه واگذار و راجع به ملاقات و نحوه آن تعیین تکلیف می‌نماید و نوع طلاق راهم خلعی اعلام می کند ،زوج از این رای تجدیدنظرخواهی می کندو در لایحه اعتراض.اعلام می‌دارد زوجه از من تمکین نداشته و خود زندگی مشترک را ترک کرده است و حکم صادره بدون دلیل است و تقاضای نقض آن را دارد، رسیدگی در مرحله تجدیدنظر به شعبه چهارم دادگاه تجدیدنظر استان همدان محول می‌گردد و این دادگاه به موجب دادنامه شماره --- - 10/3/93 رای تجدیدنظرخواسته قانونی عنوان و بارد تجدیدنظرخواهی آن را تایید می کند، آقای م.ک. از رای دادگاه تجدیدنظر فرجام خواهی به عمل می آورد و پرونده پس از انجام تبادل لوایح به دیوان عالی کشور ارسال و به این شعبه ارجاع می‌گردد که به هنگام شور مشروح لایحه اعتراض ف. خ. و لایحه جوابیه فرجام خوانده قرائت خواهد شد. هیات شعبه در تاریخ بالا تشکیل گردید پس از قرائت گزارش آقای … و اوراق پرونده مشاوره نموده چنین رای می دهد: رای شعبه دیوان عالی کشور دادنامه فرجام خواسته مالا دارای خدشه و ایراد است زیرا خ. د. د. ودرجلسات دادرسی علت درخواست طلاق را سوء رفتار زوج وعدم پرداخت نفقه از ناحیه وی به ز. ا. ک. است و دادگاه هم با عنایت به شهادت شهود ادعای زوجه را پذیرفته و به استناد بندهای 1 و 2 شرایط ضمن عقد و ماده 1130 قانون مدنی گواهی عدم امکان سازش صادر کرده است. حال آنکه حسب محتویات پرونده مدرک قابل توجهی بر سوء رفتار زوج و یا ایراد ضرب وجرح از ناحیه او به حدی که به ناحق زوجه را در تنگنای قرار داده وزندگی را برای وی غیرقابل تحمل کرده باشد اقامه نگردیده است ومودای شهادت شهود بادرنظر گرفتن مفاد آن کافی برای اثبات ادعا نمی‌باشد و تحقیقات لازم در این خصوص از ناحیه دادگاه به عمل نیامده است، مضافا با عنایت به فلسفه ارجاع به داوری و حکمیت در دعاوی خانوادگی و تکلیف داوران در اهتمام به اصلاح ذات البین و رفع اختلاف، با اظهارنظر داوران به طور جداگانه و بدون تشکیل جلسه با حضور زوجین و ابهام مذاکرات سازشی، فلسفه مذکور مورد لحاظ واقع نگردیده و داوری که بدون حضور زوج بوده است به نحو صحیح انجام نشده است علی هذا به جهات اشعاری دادنامه صادره قابلیت تایید را ندارد و نقض می‌گردد و رسیدگی مجدد به همان دادگاه صادرکننده رای منقوض محول می‌گردد. رئیس شعبه --- دیوان عالی کشور - مستشار