دعوی طلاق از ناحیه زوجه به جهت کراهت از زوج

رأی شعبه دیوان عالی کشور در تاریخ 93/10/27 خانم ف. ن. با وکالت خانم م. ح. دادخواستی علیه آقای ع.ر. ب. به خواسته صدور حکم طلاق به دلیل عسر و حرج مستند به ماده دو از شروط ضمن عقد و ماده 1130 قانون مدنی و تبصره آن تقدیم و جهت رسیدگی به شعبه 17 دادگاه عمومی اصفهان ارجاع شده است.در توضیح دادخواست آمده است که خ. د. ت. 69/4/21 به عقد ازدواج دائم خوانده درآمده دارای دو فرزند هستند از همان اوان زندگی مشترک با سوءمعاشرت و سوءرفتار همسرش مواجه شده و مورد آزار و توهین واقع هیچگونه علاقه ای در زندگی مشترک وجود نداشته و طرفین نسبت به یکدیگر به شدت کراهت داشته طوری که حاضر به ملاقات یکدیگر نیز نمی باشند.دادگاه دستور تعیین وقت رسیدگی و دعوت طرفین را صادر نموده . وقت به تاریخ 93/12/11 تعیین گردیده ، خوانده لایحه تسلیم و با اشاره به ابلاغ اخطاریه در تاریخ 93/12/7 و مقررات ماده 64 قانون آیین دادرسی مدنی راجع به فاصله تاریخ ابلاغ و جلسه دادرسی خواستار تجدید وقت شده . جلسه دادگاه در وقت مقرر به تاریخ 93/12/11 تشکیل و با پذیرش ایراد خوانده وقت رسیدگی تجدید شده است.خوانده لایحه داده و اعلام داشته تنها مستند خواهان یک برگ تعهد مورخ 87/12/22 مبنی بر عدم هرگونه ضرب و جرح یا توهین است،صرفنظر از صحت و سقم این مدرک مستند مزبور مربوط به سال 87 و هفت سال قبل است ضرب و جرحی صورت نگرفته «علیرغمی»; که واقع شده پس از تعهد هرگز تکرار نشد و تعهد نمی تواند مثبت عسر و حرج باشد.مهریه و حقوق مالی همسرم را پرداخت نموده ام ریالی مدیون نیستم،دلیلی مبیّن عسر و حرج ارائه نگردیده همسرم را دوست دارم حاضر به طلاق نیستم هیچگونه سوءرفتار نداشته ام اظهارات خواهان در مورد کراهت طرفین کذب محض است چرا که با پرداخت مهریه زوجه اگر مایل به ادامه زندگی نبودم قطعاً دعوی طلاق اقامه می کردم، 23 سال زندگی مشترک داریم.جلسه بعدی دادگاه در تاریخ 94/2/9 تشکیل گردیده ، وکیل خ. ا. د. موکل از همان دوران زندگی مشترک مواجه با سوءمعاشرت همسرش بوده بارها مورد ضرب و شتم واقع مکرراً تعهد خوش رفتاری شفاهاً می داده تا در تاریخ 87/12/22 به صورت مکتوب متعهد شده ، اظهارات وی در لایحه دلیل بر وجود سوءمعاشرت خواهد بود.پرداخت مهریه با طرح دادخواست و حکم (تکلیف) شعبه 19 دادگاه حقوقی بوده ادعای دوست داشتن همسرش در لایحه کذب محض است.حسب اظهار موکل نه تنها همیشه نسبت به تحقیر و توهین نامبرده از اول زندگی مشترک اقدام می نماید بلکه اینگونه تحقیر و سرزنش در مسائل جنسی نیز بسیار برای موکل آزار دهنده بوده که مجال صحبت در این خصوص نیست. سوءرفتار و معاشرت از مصادیق وضعیت مشقت بار و غیرقابل تحمل و عسر و حرج م. ب.. بند دو شرایط ضمن عقد نیز صراحتاً به سوءمعاشرت زوج اشاره داشته و از دلایل اخذ طلاق از ناحیه زوجه ذکر شده و در راستای تکمیل و تأیید عسر و حرج موکل است،زوج اگر تمایلی به حضور موکل در منزل مشترک داشت حداقل با فرستادن اقوام خویش جهت عودت دادن همسرش یا دادخواست تمکین اقدام می نمود،نه تنها اقدام ننموده بلکه به شدت از موکل کراهت داشته حاضر به زندگی مشترک نمی باشد.در مورد مهریه طبق دادنامه تقدیمی جداگانه اقدام شده،دو فرزند مشترک 22 و 24 ساله و کبیر هستند. درخصوص حقوق مالی دیگر جداگانه اقدام خواهد شد.زوجه (خواهان) اظهار داشته بر خواسته خود مبنی بر طلاق اصرار دارم ... 26 سال م. ب. شوهرم به من ظلم کرده ... قبلاً نیز قصد طلاق داشتم بارها کتک کاری کرده چون کسی را نداشتم شکایت مطرح نکردم.خوانده (زوج) اظهار داشته حاضر به طلاق نیستم به همسرم علاقه دارم حاضر به هرگونه تعهدی هستم تا به زندگی مشترک برگردد. اوایل زندگی شاید مشکلاتی بین من و همسرم بوده لیکن حدود ده سال است هیچ گونه مشکلی نداشته ایم ، ادعاهای ایشان و وکیل او را قبول ندارم. دفاعیات به شرح لایحه تقدیمی است.چندبار برای بازگشت وی اقدام کرده ام مادر ایشان دخالت می کند و نمی گذارد ما زندگی کنیم البته در غیاب من همسرم به منزل مشترک رفت و آمد دارد فقط حاضر نیست مرا ببیند. اختلاف ما از آنجا شروع شد که من در یک مراسم عروسی شرکت نکردم و به همسرم گفتم با فرزندانمان شرکت نماید همسرم منزل را ترک کرد سعی کردم برگردانم نتیجه نداد،تاکنون حدود نود میلیون تومان بابت حق و حقوق ایشان پرداخت کرده ام. در پایان جلسه دادگاه قرار ارجاع امر به داوری صادر زوجین داور خود را معرفی و دادگاه موضوع و شرایط داوری را به آنان تفهیم داوران نظریه خ. ر. ب. طور مکتوب اعلام داشته.داور زوج به نام جلال بامایی چنین نظر داده که زوجین در فرصتهای آتی می توانند با گفتگو به تفاهم برسند هیچگونه مشکلی ندارند زوج حاضر به طلاق دادن زوجه نیست زوجه هیچگونه عسر و حرجی ندارد.نظر داور زوجه هم به این صورت است که کراهت زوجین از یکدیگر بسیار شدید م. ب. و به جدایی ایشان اظهارنظر می گردد. خوانده به داوری داور زوجه اعتراض نموده و بیان داشته داور تحت القائات خواهان مطالب کلیشه ای خود را در پنج سطر اعلام نموده حتی یکبار با اینجانب مواجه نشده دروغ محض گفته بنده هرگز کراهتی از همسرم ندارم و عاشقانه دوست دارم. به موجب مدارک تقدیمی هشتصد میلیون ریال پرداخت کردم در حالیکه ایشان مدعی پرداخت سیصد میلیون ریال است.نهایتاً دادگاه با اعلام ختم رسیدگی طی دادنامه شماره 450-94/3/24 : به لحاظ اینکه خواهان دلیل و مدرکی که سوءمعاشرت و تحقق شروط ضمن عقد نکاح را احراز نماید ارائه نکرده ، دعوای وی را غیرثابت تشخیص و حکم به بطلان دعوی صادر نموده است. زوجه با وکالت خانم م. ح. نسبت به رأی صادره تجدیدنظرخواهی نموده که در تاریخ 94/4/29 ثبت و طی لایحه تجدیدنظرخواهی عنوان نموده که زوج همواره در زندگی مشترک سوءمعاشرت داشته لیکن به دلیل صغر سن موکل که در سن پایین ازدواج نموده قادر به دفاع از خود نبوده ، مدرک یا مستندی بابت ضرب و شتمهای مکرر که از سوی همسرش متحمل می شده نداشته است ، تنها مدارک قابل ارائه دست نویس پیوست م. ب. که در تاریخ 87/12/22 زوج اقرار و متعهد گردیده که دیگر هیچگونه ضرب و شتمی و یا توهینی نسبت به همسرش نداشته باشد و زندگی آرامی برای همسرش فراهم نماید ... معهذا به صرف اینکه راضی به طلاق همسرش نیست ب. ت. ب. ظاهر امر دادگاه حکم به بیحقی موکل صادر نموده است. از فحوای نگارش تعهد محرز است که ضرب و شتم زوجه مسبوق به سابقه است چرا که عنوان شده (... از این به بعد دیگر ضرب و شتمی ...) همچنین به دلیل وجود دو همسر مشترک علیرغم عدم علاقه به همسرش به دلیل حفظ آرامش برای فرزندان زندگی مشترک را حفظ کرده است تقاضای بررسی مجدد و حکم به طلاق به لحاظ کراهت شدید نسبت به همسرش که حتی کلیه مهریه خویش را به ت. ن. خ. بذل و مبلغ ناچیزی به عنوان مهریه دریافت نموده است دارد. با انجام تبادل لوایح و ارسال پرونده به محاکم تجدیدنظر استان اصفهان پرونده در شعبه ششم دادگاه تجدیدنظر استان اصفهان مطرح و این دادگاه در وقت فوق العاده به شرح دادنامه شماره 745-94/10/10 : دادنامه تجدیدنظرخواسته را تأیید نموده است. این رأی در تاریخ 94/11/12 به وکیل زوجه ابلاغ شده و مشارالیها نسبت به دادنامه صادره فرجام خواهی کرده که دادخواست فرجامی در 94/11/24 ثبت و در لایحه فرجام خواهی مطالب قبلی وکیل زوجه تکرار و اضافه شده که طی سه سال گذشته هیچگونه رابطه کلامی نیز فیمابین وجود ندارد ، موکل به شهر مشهد نقل مکان نموده هیچگونه اعتراضی از سوی همسرش به این وضعیت نبوده و بگونه ای راضی به این وضعیت متارکه بوده ، دادگاهها موارد فیزیکی را عسر و حرج ارزیابی می کنند در حالیکه عسر و حرج روحی شدیدتر از جسمی است . مضافاً مطابق نظریه پزشکی قانونی پیوست که در تاریخ 94/6/31 صادر گردیده هنگامی که موکل به اصفهان و به منزل مراجعت می نماید مجدداً مورد ضرب و شتم همسرش قرار گرفته و با این وضعیت هرگز اقدام به شکایت قضایی نمی نماید کما اینکه در طول سالهای گذشته به همین منوال بوده است،اکنون با اخذ گواهی پزشکی قانونی توانسته اثبات نماید که سوءرفتار از سوی دادگاه تجدیدنظر به گذشته نسبت داده اینگونه نبوده و به آینده نیز تسرّی داشته است و مستمر بوده است ، بررسی مجدد م. ا..دفتر دادگاه تجدیدنظر نسبت به انجام تبادل لوایح اقدام نموده ، زوج در پاسخ به فرجام خواهی با تکرار مطالب قبلی خود ادعای زوجه را در مورد ایراد ضرب و جرح تکذیب و بلادلیل اعلام نموده است. پس از ثبت لایحه جوابیه پرونده به دیوان عالی کشور ارسال و جهت رسیدگی به این شعبه ارجاع شده است . هیئت شعبه در تاریخ بالا تشکیل گردید . پس از قرائت گزارش آقای … ممیز و ملاحظه اوراق پرونده و نظریه کتبی آقای … دیوان عالی کشور اجمالاً مبنی بر: صدور رأی شایسته قانونی مورد تقاضا م. ب. . درخصوص دادنامه شماره 745 مورخ 94/10/10 فرجام خواسته ، مشاوره نموده و چنین رأی می دهد: رأی شعبه دیوان عالی کشور فرجام خواهی خانم ف. ن. با وکالت خانم م. ح. به طرفیت آقای ع.ر.ب. نسبت به دادنامه شماره 745-94/10/10 شعبه ششم دادگاه تجدیدنظر استان اصفهان متضمّن تأیید رأی شماره 450-94/3/24 شعبه 17 دادگاه عمومی اصفهان که به موجب آن در مورد دعوی خانم ف. ن. علیه آقای ع.ر. ب. به خواسته صدور حکم طلاق به دلیل عسر و حرج و تحقق بند دو از شروط ضمن عقد حکم به بطلان دعوی صادر گردیده است ، با عنایت به محتویات پرونده ، مدارک و مستندات ارائه شده و ارزیابی محاکم از آنها و اینکه صرف اعلام کراهت از مصادیق عسر و حرج نمی باشد و دلیل و مدرک کافی نیز دال بر تحقق شروط ضمن عقد ارائه نشده است ، موجّه و قابل پذیرش نمی باشد . دادنامه مطابق اصول و موازین قانونی و مستندات موجود صادر گردیده و ایراد قانونی و اعتراض مؤثّر مستوجب نقض نسبت به آن به عمل نیامده ، از حیث رعایت تشریفات رسیدگی نیز اشکالی متوجه آن نمی باشد . لهذا و به استناد مواد 370 و 396 قانون آیین دادرسی مدنی ، دادنامه فرجام خواسته را ابرام می نماید شعبه چهل و دوم دیوان عالی کشور رئیس: دکتر … : محمدحسین عطایی فهرست شعبه دیوان عالی کشور شعبه دیوان عالی کشور نقد رأی دعوی طلاق از ناحیه زوجه به جهت کراهت از زوج در تاریخ 28 شهریور 1395، شعبه چهل و دوم دیوان عالی کشور به بررسی پرونده‌ای پرداخت که در آن، زوجه درخواست طلاق به دلیل عسر و حرج و سوءمعاشرت از زوج مطرح کرده بود. خ. ب. ا. به ماده 1130 قانون مدنی و بند 2 شروط ضمن عقد، ادعا کرد که به علت سوءرفتار و آزارهای جسمی و روحی از سوی زوج، ادامه زندگی مشترک برای او غیرقابل تحمل شده است. خوانده نیز با ارائه لایحه‌ای، ادعای خواهان را رد کرده و بر عدم وجود سوءمعاشرت تاکید نمود. <br>دادگاه در مراحل مختلف، به دلیل عدم ارائه مستندات کافی از سوی خ. د. خ. سوءمعاشرت و عسر و حرج، دعوی را غیرثابت تشخیص داده و حکم به بطلان آن صادر کرد. خواهان به این رای اعتراض کرده و درخواست تجدیدنظر نمود که دادگاه تجدیدنظر نیز رای اولیه را تایید کرد. <br>در نهایت، دیوان عالی کشور پس از بررسی محتویات پرونده و مدارک ارائه‌شده، رای دادگاه تجدیدنظر را به استناد عدم وجود دلایل کافی برای تحقق شروط ضمن عقد و عسر و حرج، تایید نمود و اعلام کرد که ایراد قانونی موثری به رای وارد نیست. این رای بر اساس مواد 370 و 396 قانون آیین دادرسی مدنی صادر شده است. تاریخ دادنامه قطعی: 1395/06/28 شماره دادنامه قطعی: --- پیام: صرف اعلام کراهت از مصادیق عسر و حرج زوجه در زندگی مشترک نبوده و اگر دلیل و مدرک کافی دال بر تحقق شروط ضمن عقد و اثبات عسر و حرج ارائه نشود، دعوا محکوم به بطلان است. رای شعبه دیوان عالی کشور شماره پرونده: --- شماره دادنامه: --- شعبه: شعبه چهل و دوم دیوان عالی کشور تاریخ: 1395/06/28 - 10 : 48 قاضی: حمیدرضا محمدباقری قاضی: محمدحسین عطائی قاضی: یداله علی زاده خلاصه جریان پرونده در تاریخ 93/10/27 خانم ف. ن. با وکالت خانم م. ح. دادخواستی علیه آقای … ب. به خواسته صدور حکم طلاق به دلیل عسر و حرج مستند به ماده دو از شروط ضمن عقد و ماده 1130 قانون مدنی و تبصره آن تقدیم و جهت رسیدگی به شعبه --- دادگاه عمومی اصفهان ارجاع شده است.در توضیح دادخواست آمده است که خ. د. ت. 69/4/21 به عقد ازدواج دائم خوانده درآمده دارای دو فرزند هستند از همان اوان زندگی مشترک با سوءمعاشرت و سوءرفتار همسرش مواجه شده و مورد آزار و توهین واقع هیچگونه علاقه ای در زندگی مشترک وجود نداشته و طرفین نسبت به یکدیگر به شدت کراهت داشته طوری که حاضر به ملاقات یکدیگر نیز نمی‌باشند.دادگاه دستور تعیین وقت رسیدگی و دعوت طرفین را صادر نموده. وقت به تاریخ 93/12/11 تعیین گردیده، خوانده لایحه تسلیم و با اشاره به ابلاغ اخطاریه در تاریخ 93/12/7 و مقررات ماده 64 قانون آیین دادرسی مدنی راجع به فاصله تاریخ ابلاغ و جلسه دادرسی خواستار تجدید وقت شده. جلسه دادگاه در وقت مقرر به تاریخ 93/12/11 تشکیل و با پذیرش ایراد خوانده وقت رسیدگی تجدید شده است.خوانده لایحه داده و اعلام داشته تنها مستند خواهان یک برگ تعهد مورخ 87/12/22 مبنی بر عدم هرگونه ضرب و جرح یا توهین است،صرفنظر از صحت و سقم این مدرک مستند مزبور مربوط به سال 87 و هفت سال قبل است ضرب و جرحی صورت نگرفته «علیرغمی»; که واقع شده پس از تعهد هرگز تکرار نشد و تعهد نمی تواند مثبت عسر و حرج باشد.مهریه و حقوق مالی همسرم را پرداخت نموده ام ریالی مدیون نیستم،دلیلی مبیّن عسر و حرج ارائه نگردیده همسرم را دوست دارم حاضر به طلاق نیستم هیچگونه سوءرفتار نداشته ام اظهارات خواهان در مورد کراهت طرفین کذب محض است چرا که با پرداخت مهریه زوجه اگر مایل به ادامه زندگی نبودم قطعا دعوی طلاق اقامه می کردم، 23 سال زندگی مشترک داریم.جلسه بعدی دادگاه در تاریخ 94/2/9 تشکیل گردیده، وکیل خ. ا. د. موکل از همان دوران زندگی مشترک مواجه با سوءمعاشرت همسرش بوده بارها مورد ضرب و شتم واقع مکررا تعهد خوش رفتاری شفاها می داده تا در تاریخ 87/12/22 به صورت مکتوب متعهد شده، اظهارات وی در لایحه دلیل بر وجود سوءمعاشرت خواهد بود.پرداخت مهریه با طرح دادخواست و حکم (تکلیف) شعبه --- دادگاه حقوقی بوده ادعای دوست داشتن همسرش در لایحه کذب محض است.حسب اظهار موکل نه تنها همیشه نسبت به تحقیر و توهین نامبرده از اول زندگی مشترک اقدام می‌نماید بلکه اینگونه تحقیر و سرزنش در مسائل جنسی نیز بسیار برای موکل آزار دهنده بوده که مجال صحبت در این خصوص نیست. سوءرفتار و معاشرت از مصادیق وضعیت مشقت بار و غیرقابل تحمل و عسر و حرج م. ب.. بند دو شرایط ضمن عقد نیز صراحتا به سوءمعاشرت زوج اشاره داشته و از دلایل اخذ طلاق از ناحیه زوجه ذکر شده و در راستای تکمیل و تایید عسر و حرج موکل است،زوج اگر تمایلی به حضور موکل در منزل مشترک داشت حداقل با فرستادن اقوام خویش جهت عودت دادن همسرش یا دادخواست تمکین اقدام می نمود،نه تنها اقدام ننموده بلکه به شدت از موکل کراهت داشته حاضر به زندگی مشترک نمی‌باشد.در مورد مهریه طبق دادنامه تقدیمی جداگانه اقدام شده،دو فرزند مشترک 22 و 24 ساله و کبیر هستند. در خصوص حقوق مالی دیگر جداگانه اقدام خواهد شد.زوجه (خواهان) اظهار داشته بر خواسته خود مبنی بر طلاق اصرار دارم... 26 سال م. ب. شوهرم به من ظلم کرده... قبلا نیز قصد طلاق داشتم بارها کتک کاری کرده چون کسی را نداشتم شکایت مطرح نکردم.خوانده (زوج) اظهار داشته حاضر به طلاق نیستم به همسرم علاقه دارم حاضر به هرگونه تعهدی هستم تا به زندگی مشترک برگردد. اوایل زندگی شاید مشکلاتی بین من و همسرم بوده لیکن حدود ده سال است هیچ گونه مشکلی نداشته ایم، ادعاهای ایشان و وکیل او را قبول ندارم. دفاعیات به شرح لایحه تقدیمی است.چندبار برای بازگشت وی اقدام کرده ام مادر ایشان دخالت می کند و نمی گذارد ما زندگی کنیم البته در غیاب من همسرم به منزل مشترک رفت و آمد دارد فقط حاضر نیست مرا ببیند. اختلاف ما از آنجا شروع شد که من در یک مراسم عروسی شرکت نکردم و به همسرم گفتم با فرزندانمان شرکت نماید همسرم منزل را ترک کرد سعی کردم برگردانم نتیجه نداد،تاکنون حدود نود میلیون تومان بابت حق و حقوق ایشان پرداخت کرده ام. در پایان جلسه دادگاه قرار ارجاع امر به داوری صادر زوجین داور خود را معرفی و دادگاه موضوع و شرایط داوری را به آنان تفهیم داوران نظریه خ. ر. ب. طور مکتوب اعلام داشته.داور زوج به نام جلال بامایی چنین نظر داده که زوجین در فرصتهای آتی می‌توانند با گفتگو به تفاهم برسند هیچگونه مشکلی ندارند زوج حاضر به طلاق دادن زوجه نیست زوجه هیچگونه عسر و حرجی ندارد.نظر داور زوجه هم به این صورت است که کراهت زوجین از یکدیگر بسیار شدید م. ب. و به جدایی ایشان اظهارنظر می‌گردد. خوانده به داوری داور زوجه اعتراض نموده و بیان داشته داور تحت القائات خواهان مطالب کلیشه ای خود را در پنج سطر اعلام نموده حتی یکبار با اینجانب مواجه نشده دروغ محض گفته بنده هرگز کراهتی از همسرم ندارم و عاشقانه دوست دارم. به موجب مدارک تقدیمی هشتصد میلیون ریال پرداخت کردم در حالی که ایشان مدعی پرداخت سیصد میلیون ریال است.نهایتا دادگاه با اعلام ختم رسیدگی طی دادنامه شماره --- - 94/3/24 : به لحاظ اینکه خواهان دلیل و مدرکی که سوءمعاشرت و تحقق شروط ضمن عقد نکاح را احراز نماید ارائه نکرده، دعوای وی را غیرثابت تشخیص و حکم به بطلان دعوی صادر نموده است. زوجه با وکالت خانم م. ح. نسبت به رای صادره تجدیدنظرخواهی نموده که در تاریخ 94/4/29 ثبت و طی لایحه تجدیدنظرخواهی عنوان نموده که زوج همواره در زندگی مشترک سوءمعاشرت داشته لیکن به دلیل صغر سن موکل که در سن پآیین ازدواج نموده قادر به دفاع از خود نبوده، مدرک یا مستندی بابت ضرب و شتمهای مکرر که از سوی همسرش متحمل می شده نداشته است، تنها مدارک قابل ارائه دست نویس پیوست م. ب. که در تاریخ 87/12/22 زوج اقرار و متعهد گردیده که دیگر هیچگونه ضرب و شتمی و یا توهینی نسبت به همسرش نداشته باشد و زندگی آرامی برای همسرش فراهم نماید... معهذا به صرف اینکه راضی به طلاق همسرش نیست ب. ت. ب. ظاهر امر دادگاه حکم به بیحقی موکل صادر نموده است. از فحوای نگارش تعهد محرز است که ضرب و شتم زوجه مسبوق به سابقه است چرا که عنوان شده (... از این به بعد دیگر ضرب و شتمی...) همچنین به دلیل وجود دو همسر مشترک علیرغم عدم علاقه به همسرش به دلیل حفظ آرامش برای فرزندان زندگی مشترک را حفظ کرده است تقاضای بررسی مجدد و حکم به طلاق به لحاظ کراهت شدید نسبت به همسرش که حتی کلیه مهریه خویش را به ت. ن. خ. بذل و مبلغ ناچیزی به عنوان مهریه دریافت نموده است دارد. با انجام تبادل لوایح و ارسال پرونده به محاکم تجدیدنظر استان اصفهان پرونده در شعبه ششم دادگاه تجدیدنظر استان اصفهان مطرح و این دادگاه در وقت فوق العاده به شرح دادنامه شماره --- - 94/10/10 : دادنامه تجدیدنظرخواسته را تایید نموده است. این رای در تاریخ 94/11/12 به وکیل زوجه ابلاغ شده و مشارالیها نسبت به دادنامه صادره فرجام خواهی کرده که دادخواست فرجامی در 94/11/24 ثبت و در لایحه فرجام خواهی مطالب قبلی وکیل زوجه تکرار و اضافه شده که طی سه سال گذشته هیچگونه رابطه کلامی نیز فیمابین وجود ندارد، موکل به شهر مشهد نقل مکان نموده هیچگونه اعتراضی از سوی همسرش به این وضعیت نبوده و بگونه ای راضی به این وضعیت متارکه بوده، دادگاه‌ها موارد فیزیکی را عسر و حرج ارزیابی می کنند در حالی که عسر و حرج روحی شدیدتر از جسمی است. مضافا مطابق نظریه پزشکی قانونی پیوست که در تاریخ 94/6/31 صادر گردیده هنگامی که موکل به اصفهان و به منزل مراجعت می‌نماید مجددا مورد ضرب و شتم همسرش قرار گرفته و با این وضعیت هرگز اقدام به شکایت قضایی نمی‌نماید کما اینکه در طول سالهای گذشته به همین منوال بوده است،اکنون با اخذ گواهی پزشکی قانونی توانسته اثبات نماید که سوءرفتار از سوی دادگاه تجدیدنظر به گذشته نسبت داده اینگونه نبوده و به آینده نیز تسرّی داشته است و مستمر بوده است، بررسی مجدد م. ا..دفتر دادگاه تجدیدنظر نسبت به انجام تبادل لوایح اقدام نموده، زوج در پاسخ به فرجام خواهی با تکرار مطالب قبلی خود ادعای زوجه را در مورد ایراد ضرب و جرح تکذیب و بلادلیل اعلام نموده است. پس از ثبت لایحه جوابیه پرونده به دیوان عالی کشور ارسال و جهت رسیدگی به این شعبه ارجاع شده است. هیات شعبه در تاریخ بالا تشکیل گردید. پس از قرائت گزارش آقای … ممیز و ملاحظه اوراق پرونده و نظریه کتبی آقای … دیوان عالی کشور اجمالا مبنی بر: صدور رای شایسته قانونی مورد تقاضا م. ب.. در خصوص دادنامه شماره --- مورخ 94/10/10 فرجام خواسته، مشاوره نموده و چنین رای می دهد: فرجام خواهی خانم ف. ن. با وکالت خانم م. ح. به طرفیت آقای … ب. نسبت به دادنامه شماره --- - 94/10/10 شعبه ششم دادگاه تجدیدنظر استان اصفهان متضمّن تایید رای شماره --- - 94/3/24 شعبه --- دادگاه عمومی اصفهان که به موجب آن در مورد دعوی خانم ف. ن. علیه آقای … ب. به خواسته صدور حکم طلاق به دلیل عسر و حرج و تحقق بند دو از شروط ضمن عقد حکم به بطلان دعوی صادر گردیده است، با عنایت به محتویات پرونده، مدارک و مستندات ارائه شده و ارزیابی محاکم از آنها و اینکه صرف اعلام کراهت از مصادیق عسر و حرج نمی‌باشد و دلیل و مدرک کافی نیز دال بر تحقق شروط ضمن عقد ارائه نشده است، موجّه و قابل پذیرش نمی‌باشد. دادنامه مطابق اصول و موازین قانونی و مستندات موجود صادر گردیده و ایراد قانونی و اعتراض موثّر مستوجب نقض نسبت به آن به عمل نیامده، از حیث رعایت تشریفات رسیدگی نیز اشکالی متوجه آن نمی‌باشد. لهذا و به استناد مواد 370 و 396 قانون آیین دادرسی مدنی، دادنامه فرجام خواسته را ابرام می‌نماید. در تاریخ 10 خرداد 1400، دادنامه‌ای در خصوص دعوی طلاق به خواسته زوجه علیه زوج صادر گردید. خ. ب. ا. به عسر و حرج و کراهت از زوج، آمادگی خود را برای بذل مهریه و حقوق مالی اعلام نمود. دادگاه بدوی به دلیل عدم احراز عسر و حرج، حکم به بطلان دعوی صادر کرد. پس از اعتراض به این دادنامه و اشاره به کراهت و بذل مهریه، هیات شعبه به بررسی پرونده پرداخت. شعبه پس از ارزیابی، فرجامخواهی را موجه تشخیص داد و اعلام نمود که دادگاه بدوی به کراهت زوجه توجه لازم را نداشته و نیازی به اثبات آن نیست. همچنین، بذل مهریه و حقوق مالی به عنوان دلیلی کافی برای احراز عسر و حرج تلقی گردید. لذا، دادنامه فرجامخواسته نقض و پرونده برای رسیدگی مجدد به دادگاه صادرکننده رای منقوض ارجاع گردید. این تصمیم بر اساس بند 5 ماده 371 و بند الف ماده 401 قانون آیین دادرسی مدنی اتخاذ شده است. تاریخ دادنامه قطعی: 1400/03/10 پیام: اینکه در راستای اثبات کراهت و عسر و حرج ناشی از ان زوجه مهریه و کلیه حقوق مالی خ. ر. ب. زوج بذل نموده است. و این موضوع ب. ت. ب. مفاد ماده 1146 قانون مدنی کافی است. اعلام کراهت امری درونی.و صرف بیان ان کافی است.و نیاز به اثبات ندارد. و دادگاه موضوع کراهت را مورد توجه و رسیدگی قرار نداده و از این جهت دادرسی دارای نقص است رای خلاصه جریان پرونده در این پرونده س. ن. ا. به وکالت از م. ث. در مورخه 99/7/27 با تقدیم دادخواست به خواسته طلاق به طرفیت ا. ق. ن. طرح دعوی نموده واعلام کرده موکل در 70/3/16 باخوانده ازدواج نموده وموکل در عسر وحرج م. ب.. و کراهت از زوج دارد. وحاضر به بذل مهریه است. شعبه *در مورخه 99/8/18 تشکیل جلسه داده است. وکیل خ. ا. ک. زوجین سه سال است.جدا زندگی می کنند و موکل مهریه و سایر حقوق خود را در قبال طلاق بذل می‌نماید. زوج لایحه داده است.دادگاه قرار ارجاع به داوری صادر نموده است. ( 99/8/7 ) لیکن دادگاه به موجب دادنامه مورخه 99/9/22 1549 با عدم احراز عسرو حرج حکم بر بطلان دعوی صادر نموده است. خانم س. ن. ا. به وکالت از ز. ن. ب. دادنامه اعتراض نموده است. نظریه داوری به شرح ص 34 پرونده درج گردیده و اعلام نموده‌اند زوج در جلسه داوری حاضر نشده لذا اظهارنظر مقدور نیست لیکن زوجه کراهت شدید دارد. و در عسر وحرج است.ومهریه و حقوق خود را بذل می کند. شعبه *به موجب دادنامه شماره * 99/11/8 دادنامه بدوی را تایید نموده است. وکیل زوجه از دادنامه فرجامخواهی نموده و در لایحه خود به کراهت موکل با بذل مهریه و حقوق مالی اشاره نموده و اینکه دادگاه باید در راستای ماده 1146 قانون مدنی به این موضوع رسیدگی می نمود. که متن کامل لایحه تقدیمی ایشان و پاسخ ف. خ. د. زمان شور قرائت می‌گردد. هیات شعبه در تاریخ بالا تشکیل گردید. پس از قرائت گزارش اقای س. م. ت. عضو ممیز و ملاحظه اوراق پرونده در خصوص دادنامه شماره* 99/11/8 فرجامخواسته مشاوره نموده و چنین رای می دهد. فرجامخواهی خانم س. ن. ا. به وکالت از م. ث. نسبت به دادنامه شماره *مورخه 99/11/8 صادره از شعبه *که به موجب ان با تایید دادنامه بدوی صادره از شعبه *حکم بر بطلان دعوی ف. خ. از جهت درخواست صدور حکم طلاق به لحاظ عسر و حرج صادر گردیده وارد و موجه است. زیرا اولا دادگاه بدوی در دادنامه استدلال نموده که دلیلی بر عسر و حرج ارائه نگردیده است.در حالی که ف. خ. علت عسر و حرج خود را کراهت شدید از زوج اعلام نموده و اعلام کراهت امری درونی است.و صرف بیان ان کافی است.و نیاز به اثبات ندارد. و دادگاه موضوع کراهت را مورد توجه و رسیدگی قرار نداده و از این جهت دادرسی دارای نقص است.ثانیا اینکه در راستای اثبات کراهت و عسر و حرج ناشی از ان زوجه مهریه و کلیه حقوق مالی خ. ر. ب. زوج بذل نموده است. و این موضوع ب. ت. ب. مفاد ماده 1146 قانون مدنی کافی است.ثالثا اینکه بدلیل همین کراهت است.که زوجین حدود سه سال است.جدای از هم زندگی می کنند. رابعا اینکه زوج در جلسات دادرسی حاضر نشده و حتی حاضر به توضیح در جلسه داوران نیز نگردیده است.لذا ب. ت. ب. مراتب مذکور و اعلام کراهت زوجه با بذل مهریه و سایر حقوق مالی که خود از مصادیق عسر وحرج م. ب.. مستندا به بند 5 ماده 371 و بند الف ماده 401 قانون آیین دادرسی مدنی دادنامه فرجامخواسته را نقض و پرونده را جهت رسیدگی مجدد به دادگاه صادر کننده رای منقوض ارجاع می‌نماید./ا 400/3/18 رییس شعبه: ج. ق. مستشار: س. م. ت.