شرط صدور حکم الزام زوج به طلاق توسط دادگاه

رأی خلاصه جریان پرونده بر حسب محتویات پرونده و متعاقب دادنامه شماره900351-۱۳۹3/8/21 صادره از این شعبه مبنی بر اینکه اولاً زوجه در دادخواست اولیه تقاضای طلاق را به جهت تحقق شرط ضمن عقد نکاح و سوءرفتار زوج ذکر نموده از عسروحرج ذکری به میان نیاورده و طبق مدارک موجود که دادگاه بدوی به بخشی از احکام صادره کیفری اشاره نموده مبنی بر محکومیت زوج به پرداخت دیه در سال84 و نیز محکومیت به پرداخت دیه در سال91 به علاوه تعهد زوج به عدم سوءرفتار در سال84 که آن تعهد را زوج نقض نموده و اظهارات شهود که من حیث‌المجموع سوءرفتار مستمر زوج ظاهراً محرز است و ثانیاً وکیل زوجه که عسروحرج را نیز مطرح کرده ظاهراً عسروحرج نیز منتفی نیست و اعتراض و فرجام‌خواهی وارد تشخیص و ضمن نقض دادنامه پرونده به شعبه هم‌عرض ارجاع شده است متعاقباً پرونده به شعبه پنجم دادگاه تجدیدنظر استان خراسان شمالی مطرح گردیده است و دادگاه در تاریخ ۱۳۹3/10/10 با تشکیل جلسه و اخذ اظهارات طرفین که ابتداء وکیل ز. ا. د. موکله حاضر است از پنجاه عدد سکه از مهریه خود گذشت کند و مابقی مهریه را خواستار است و وکیل ز. ا. د. در شعبه بدوی به تخلف از شرط ضمن عقد اشاره گردیده نه عسروحرج ب. ت. ب. اینکه موکل حاضر به زندگی مشترک بوده و هست و حاضر به طلاق زوجه نمی‌باشد مگر اینکه زوجه کلیه حقوق خود را بذل نماید و در آخر جلسه وکیل زوجه نیز اعلام داشته موکله حاضر به گذشت 50 سکه نمی‌باشد و خواستار کل مهریه خود م. ب. و دفاعیات یاد شده در این خصوص را اصلاح می‌کند و موکله صرفاً جهیزیه و نفقه خود را گذشت می‌کند. صفحات34و35و36 پرونده و کیل ز. ب. ت. لایحه اعلام داشته پیرو صورت‌جلسه مورخ۱۳۹3/10/10 وکیل زوجه اعلام داشته زوجه از نفقه و جهیزیه گذشت می‌نماید این در صورتی است که زوجه موفق به گرفتن رأی بر محکومیت موکل به پرداخت نفقه از مرجع قضایی نگردیده چرا که زوجه در پرونده کلاسه شعبه اول محکوم‌به تمکین گردیده در این خصوص حکم قطعی صادر گردیده و ضم پرونده م. ب. و وکیل زوجه اشاره به عسروحرج نموده. دادگاه با ملاحظه نامه پزشکی قانونی متوجه این موضوع می‌شوند که زوجه با مشاجره بسیار جزئی اقدام به ترک منزل و مطرح نمودن درخواست طلاق نموده فلذا ب. ت. ب. اینکه زوجه اعلام نمود قصد بازگشت به زندگی را ندارد موکل من نیز حاضر به طلاق نیست مگر اینکه زوجه کل مهریه خود را بذل نماید. دادگاه شعبه5 تجدیدنظر خراسان شمالی طی دادنامه شماره701098-۱۳۹3/10/14 تجدیدنظرخواهی زوجه را وارد تشخیص و همچنان که در رأی شعبه26 دیوان عالی کشور آمده سوءرفتار موضوع بند4 ماده 1130 ق.م محرز م. ب. و وکیل زوج ظاهراً منظور زوجه است هم در دادخواست و اثناء رسیدگی به این امر تصریح کرده‌اند لذا با نقض دادنامه تجدیدنظرخواسته حکم بر الزام زوج به مطلقه نمودن زوجه از نوع طلاق غیر‌رجوعی صادر می‌نماید. از دادنامه صادره فوق آقای ع.الف. م.ن. با وکالت خانم م. ف. فرجام‌خواهی نموده و اظهار داشته در خصوص سوءرفتار همانطور که در سند نکاحیه بدان اشاره شده سوءرفتار بایستی زندگی را دچار اختلال و ناامنی نماید و این مورد باید به اثبات برسد که به اثبات نرسیده موکل من حکم محکومیت تمکین و ازدواج مجدد را نمی‌گرفت با وجود صدور حکم تمکین و ازدواج مجدد می‌توان نتیجه گرفت که زوج هیچگونه سوءرفتاری نداشته است. پرونده با فرجام‌خواهی زوج به دیوان عالی کشور ارسال و مآلاً به این شعبه ارجاع شده است و لایحه‌ای در مقام تبادل لوایح از سوی زوجه در پرونده مشاهده نگردید. هیئت شعبه در تاریخ بالا تشکیل گردید. پس از قرائت گزارش آقای … عضو ممیز و اوراق پرونده و دادنامه شماره 0001098-۱۳۹3/10/14 فرجام‌خواسته مشاوره نموده چنین رأی می‌دهد: رأی شعبه دیوان عالی کشور ب. ت. ب. محتویات پرونده و سیر مراحل آن که قبلاً نیز همانطور که در گزارش ذکر شد در این شعبه (26 دیوان عالی کشور) مطرح گردیده در خصوص اعتراض و فرجام‌خواهی زوج آقای ع.الف. م.ن. نسبت به دادنامه فوق صادره در شعبه پنجم دادگاه تجدیدنظر استان خراسان شمالی که به موجب آن دادنامه شماره9200329-۱۳۹2/3/30 صادره از شعبه پنجم دادگاه حقوقی (تجدیدنظرخواسته) مبنی بر حکم به بطلان دعوی زوجه خانم ص. ی. به خواسته صدور گواهی عدم امکان سازش نقض و حکم به الزام زوج به مطلقه کردن زوجه از نوع طلاق غیررجوعی صادر و نوشته زوجه ادعای جهیزیه و نفقه و اجرت‌المثل ندارد و نسبت به مهریه و حضانت دو فرزند در پرونده‌های دیگر تعیین تکلیف شده است. متذکر می‌گردد به نظر می‌رسد شعبه پنجم دادگاه محترم تجدیدنظر استان خراسان شمالی به نکته دقیق فرق ما بین طلاق وکالتی و طلاق حرجی عنایت ننموده است زیرا طلاق وکالتی مربوط به موارد شرط ضمن عقد نکاح از قبیل سوءرفتار مستمر زوج است که در صورت احراز آن دادگاه می‌تواند گواهی عدم امکان سازش صادر و قهراً چون خود زوج شرط ضمن عقد را قبول کرده است و به زوجه وکالت داده تا خود را در صورت تحقق شرط مطلقه نماید بدون نیاز به بذل زوجه لذا می‌بایست همه حقوق زوجه از جمله مهریه را پرداخت نماید مگر خود زوجه رفع ید کند ولیکن در طلاق حرجی دادگاه طبق ماده 1130 قانون مدنی در صورت احراز عسروحرج می‌بایست حکم به الزام زوج به طلاق وی نماید و حکم به الزام زوج مربوط به موردی است که زوج امتناع از طلاق نماید ولی اگر بگوید حاضرم برای طلاق اگر چنانچه زوجه همه مهریه یا قسمتی از مهریه‌اش را بذل نماید در این صورت الزام معنی ندارد بنابراین در موضوع پرونده که زوجه در دادخواست تقدیمی تقاضای طلاق وکالتی به لحاظ تحقق شرط ضمن عقد نکاح (سوءرفتار) نموده و طبق محتویات نیز ظاهراً شرط مذکور محقق شده هر چند عنوان ثانوی عسروحرج هم بر آن منطبق باشد در عین حال اگر تحقق شرط برای دادگاه محرز گردد باید گواهی عدم امکان سازش صادر نماید تا مستلزم تضییع حقوق زوجه از قبیل مهریه و غیره نشود و وجهی نداره دادگاه از شرط ضمن عقد که در دادخواست آن را مطرح کرده رفع ید و عنوان عسروحرج را مطرح نماید. به هر تقدیر چون الزام زوج به طلاق در موضوع پرونده و الزام به پرداخت مهریه در مورد زوجه که می‌گوید در صورت بذل مهریه حاضر برای طلاق است معنی ندارد لذا ضمن نقض حکم مذکور پرونده جهت رفع نقص و صدور حکم مقتضی به دادگاه عودت داده می‌شود. رئیس و عضو معاون شعبه 26 دیوان عالی کشور رضا انصاری - محمد ربّانی نژاد فهرست خلاصه جریان پرونده شعبه دیوان عالی کشور نقد رأی شرط صدور حکم الزام زوج به طلاق توسط دادگاه در تاریخ 9 شهریور 1394، دیوان عالی کشور به بررسی پرونده‌ای مرتبط با درخواست طلاق و ادعای سوءرفتار زوج پرداخت. زوجه در دادخواست اولیه، تقاضای طلاق را به استناد شرط ضمن عقد نکاح و سوءرفتار زوج مطرح کرده بود. دادگاه بدوی ب. ت. ب. محکومیت‌های کیفری زوج و شهادت شهود، سوءرفتار مستمر وی را محرز دانست و به تجدیدنظرخواهی زوجه رسیدگی کرد. در جلسه تجدیدنظر، زوجه اعلام کرد که مایل به گذشت از بخشی از مهریه خود است، اما سپس خواسته‌اش را تغییر داده و درخواست کل مهریه را مطرح کرد. دادگاه تجدیدنظر با نقض دادنامه بدوی، حکم به الزام زوج به طلاق غیررجوعی زوجه صادر کرد. زوج به این رای اعتراض و فرجام‌خواهی نمود و ادعا کرد که سوءرفتار به اثبات نرسیده و خود وی نیز به تمکین محکوم شده است. دیوان عالی کشور در بررسی پرونده، با تاکید بر تفاوت بین طلاق وکالتی و طلاق حرجی، حکم داد که در صورت احراز سوءرفتار، باید گواهی عدم امکان سازش صادر شود و حقوق زوجه، از جمله مهریه، تضییع نگردد. در نتیجه، دیوان عالی کشور ضمن نقض حکم تجدیدنظر، پرونده را به دادگاه برای رفع نقص و صدور حکم مقتضی بازگرداند. تاریخ دادنامه قطعی: 1394/06/09 شماره دادنامه قطعی: --- پیام: 1 -حکم الزام زوج به طلاق زوجه (در دعوای طلاق به استناد عسر و حرج) در صورتی صادر می‌شود که زوج از طلاق امتناع کند. اما در صورتی که وی حاضر به اجرای طلاق در قبال بذل تمام یا بخشی از مهریه باشد، الزام زوج به طلاق وجهی ندارد. 2 - در صورتی که تحقق شرط ضمن عقد نکاح احراز شود و عنوان عسر و حرج نیز بر آن منطبق باشد، دادگاه باید گواهی عدم امکان سازش صادر کند تا حقوق مالی زوجه تضییع نشود و صدور حکم الزام زوج به طلاق زوجه در این فرض وجهی ندارد. رای خلاصه جریان پرونده بر حسب محتویات پرونده و متعاقب دادنامه شماره --- - 1393/08/21 صادره از این شعبه مبنی بر اینکه اولا زوجه در دادخواست اولیه تقاضای طلاق را به جهت تحقق شرط ضمن عقد نکاح و سوءرفتار زوج ذکر نموده از عسروحرج ذکری به میان نیاورده و طبق مدارک موجود که دادگاه بدوی به بخشی از احکام صادره کیفری اشاره نموده مبنی بر محکومیت زوج به پرداخت دیه در سال 84 و نیز محکومیت به پرداخت دیه در سال 91 به علاوه تعهد زوج به عدم سوءرفتار در سال 84 که آن تعهد را زوج نقض نموده و اظهارات شهود که من حیث‌المجموع سوءرفتار مستمر زوج ظاهرا محرز است و ثانیا وکیل زوجه که عسروحرج را نیز مطرح کرده ظاهرا عسروحرج نیز منتفی نیست و اعتراض و فرجام‌خواهی وارد تشخیص و ضمن نقض دادنامه پرونده به شعبه هم‌عرض ارجاع شده است متعاقبا پرونده به شعبه پنجم دادگاه تجدیدنظر استان خراسان شمالی مطرح گردیده است و دادگاه در تاریخ 1393/10/10 با تشکیل جلسه و اخذ اظهارات طرفین که ابتداء وکیل ز. ا. د. موکله حاضر است از پنجاه عدد سکه از مهریه خود گذشت کند و مابقی مهریه را خواستار است و وکیل ز. ا. د. در شعبه بدوی به تخلف از شرط ضمن عقد اشاره گردیده نه عسروحرج ب. ت. ب. اینکه موکل حاضر به زندگی مشترک بوده و هست و حاضر به طلاق زوجه نمی‌باشد مگر اینکه زوجه کلیه حقوق خود را بذل نماید و در آخر جلسه وکیل زوجه نیز اعلام داشته موکله حاضر به گذشت 50 سکه نمی‌باشد و خواستار کل مهریه خود م. ب. و دفاعیات یاد شده در این خصوص را اصلاح می‌کند و موکله صرفا جهیزیه و نفقه خود را گذشت می‌کند. صفحات 34 و 35 و 36 پرونده و کیل ز. ب. ت. لایحه اعلام داشته پیرو صورت‌جلسه مورخ 1393/10/10 وکیل زوجه اعلام داشته زوجه از نفقه و جهیزیه گذشت می‌نماید این در صورتی است که زوجه موفق به گرفتن رای بر محکومیت موکل به پرداخت نفقه از مرجع قضایی نگردیده چرا که زوجه در پرونده کلاسه شعبه اول محکوم‌به تمکین گردیده در این خصوص حکم قطعی صادر گردیده و ضم پرونده م. ب. و وکیل زوجه اشاره به عسروحرج نموده. دادگاه با ملاحظه نامه پزشکی قانونی متوجه این موضوع می‌شوند که زوجه با مشاجره بسیار جزئی اقدام به ترک منزل و مطرح نمودن درخواست طلاق نموده فلذا ب. ت. ب. اینکه زوجه اعلام نمود قصد بازگشت به زندگی را ندارد موکل من نیز حاضر به طلاق نیست مگر اینکه زوجه کل مهریه خود را بذل نماید. دادگاه شعبه --- تجدیدنظر خراسان شمالی طی دادنامه شماره --- - 1393/10/14 تجدیدنظرخواهی زوجه را وارد تشخیص و همچنان که در رای شعبه --- دیوان عالی کشور آمده سوءرفتار موضوع بند 4 ماده 1130 ق.م محرز م. ب. و وکیل زوج ظاهرا منظور زوجه است هم در دادخواست و اثناء رسیدگی به این امر تصریح کرده‌اند لذا با نقض دادنامه تجدیدنظرخواسته حکم بر الزام زوج به مطلقه نمودن زوجه از نوع طلاق غیر‌رجوعی صادر می‌نماید. از دادنامه صادره فوق آقای ع.الف. م.ن. با وکالت خانم م. ف. فرجام‌خواهی نموده و اظهار داشته در خصوص سوءرفتار همانطور که در سند نکاحیه بدان اشاره شده سوءرفتار بایستی زندگی را دچار اختلال و ناامنی نماید و این مورد باید به اثبات برسد که به اثبات نرسیده موکل من حکم محکومیت تمکین و ازدواج مجدد را نمی‌گرفت با وجود صدور حکم تمکین و ازدواج مجدد می‌توان نتیجه گرفت که زوج هیچگونه سوءرفتاری نداشته است. پرونده با فرجام‌خواهی زوج به دیوان عالی کشور ارسال و مآلا به این شعبه ارجاع شده است و لایحه‌ای در مقام تبادل لوایح از سوی زوجه در پرونده مشاهده نگردید. هیات شعبه در تاریخ بالا تشکیل گردید. پس از قرائت گزارش آقای … عضو ممیز و اوراق پرونده و دادنامه شماره --- - 1393/10/14 فرجام‌خواسته مشاوره نموده چنین رای می‌دهد: رای شعبه دیوان عالی کشور ب. ت. ب. محتویات پرونده و سیر مراحل آن که قبلا نیز همانطور که در گزارش ذکر شد در این شعبه ( 26 دیوان عالی کشور) مطرح گردیده در خصوص اعتراض و فرجام‌خواهی زوج آقای ع.الف. م.ن. نسبت به دادنامه فوق صادره در شعبه پنجم دادگاه تجدیدنظر استان خراسان شمالی که به موجب آن دادنامه شماره --- - 1392/03/30 صادره از شعبه پنجم دادگاه حقوقی (تجدیدنظرخواسته) مبنی بر حکم به بطلان دعوی زوجه خانم ص. ی. به خواسته صدور گواهی عدم امکان سازش نقض و حکم به الزام زوج به مطلقه کردن زوجه از نوع طلاق غیررجوعی صادر و نوشته زوجه ادعای جهیزیه و نفقه و اجرت‌المثل ندارد و نسبت به مهریه و حضانت دو فرزند در پرونده‌های دیگر تعیین تکلیف شده است. متذکر می‌گردد به نظر می‌رسد شعبه پنجم دادگاه محترم تجدیدنظر استان خراسان شمالی به نکته دقیق فرق ما بین طلاق وکالتی و طلاق حرجی عنایت ننموده است زیرا طلاق وکالتی مربوط به موارد شرط ضمن عقد نکاح از قبیل سوءرفتار مستمر زوج است که در صورت احراز آن دادگاه می‌تواند گواهی عدم امکان سازش صادر و قهرا چون خود زوج شرط ضمن عقد را قبول کرده است و به زوجه وکالت داده تا خود را در صورت تحقق شرط مطلقه نماید بدون نیاز به بذل زوجه لذا می‌بایست همه حقوق زوجه از جمله مهریه را پرداخت نماید مگر خود زوجه رفع ید کند ولیکن در طلاق حرجی دادگاه طبق ماده 1130 قانون مدنی در صورت احراز عسروحرج می‌بایست حکم به الزام زوج به طلاق وی نماید و حکم به الزام زوج مربوط به موردی است که زوج امتناع از طلاق نماید ولی اگر بگوید حاضرم برای طلاق اگر چنانچه زوجه همه مهریه یا قسمتی از مهریه‌اش را بذل نماید در این صورت الزام معنی ندارد بنابراین در موضوع پرونده که زوجه در دادخواست تقدیمی تقاضای طلاق وکالتی به لحاظ تحقق شرط ضمن عقد نکاح (سوءرفتار) نموده و طبق محتویات نیز ظاهرا شرط مذکور محقق شده هر چند عنوان ثانوی عسروحرج هم بر آن منطبق باشد در عین حال اگر تحقق شرط برای دادگاه محرز گردد باید گواهی عدم امکان سازش صادر نماید تا مستلزم تضییع حقوق زوجه از قبیل مهریه و غیره نشود و وجهی نداره دادگاه از شرط ضمن عقد که در دادخواست آن را مطرح کرده رفع ید و عنوان عسروحرج را مطرح نماید. به هر تقدیر چون الزام زوج به طلاق در موضوع پرونده و الزام به پرداخت مهریه در مورد زوجه که می‌گوید در صورت بذل مهریه حاضر برای طلاق است معنی ندارد لذا ضمن نقض حکم مذکور پرونده جهت رفع نقص و صدور حکم مقتضی به دادگاه عودت داده می‌شود. رئیس و عضو معاون شعبه --- دیوان عالی کشور