صدور حکم مبنی بر استرداد اموال

رأی شعبه دیوان عالی کشور به دلالت دادنامه شماره 3500792-۱۳۹۴/6/15 صادره از شعبه 101 دادگاه کیفری دو شهرستان لردگان آقای ق. ج.پ. متهم شده به خرید مال غیر مشتمل بر یک قطعه زمین 240 متری پلاک 46 به مبلغ 75 میلیون تومان از آقای س.ط .ح و تصرف عدوانی و تخریب دیوار موضوع شکایت آقای …. ر. ( متهمین دیگر پرونده موضوع گزارش نیستند ) دادگاه با لحاظ روند رسیدگی و مطاوی پرونده حکم برائت صادر نموده است با تجدیدنظر خواهی وکلای شاکی شعبه 9 دادگاه تجدیدنظر استان چهارمحال و بختیاری با صدور دادنامه شماره 3800782-۱۳۹۴/11/25 با بررسی جمیع اوراق و محتویات پرونده ، پاسخ استعلامات واصله از شهرداری و دفاعیات مشتکی عنهم هر چند سوءنیت مشتکی عنهم از نظر انتقال مال غیر برای دادگاه محرز نشده ولی با احراز مالکیت ت. ن. خ. (شاکی) ضمن پذیرش تجدیدنظر خواهی وکلای ت. ن. خ. مستند به بند ب ماده 455 قانون آیین دادرسی کیفری مصوب سال 1392 و ماده یک قانون مجازات راجع به انتقال مال غیر ناظر به ماده یک قانون تشدید مجازات مرتکبین ارتشاء و اختلاس و کلاهبرداری و ماده 215 قانون مجازات اسلامی مصوب سال 1392 حکم به استرداد ملک به شاکی (ت. ن. خ.) صادر و اعلام نموده و صرفاً به جهت عدم احراز سوءنیت و فقد عنصر معنوی جرم ، دادنامه تجدیدنظر خواسته (دادنامه بدوی) مشعر به برائت مشتکی عنهم (تجدیدنظر خواندگان) تأیید و استوار شده است . یکی از محکومان ( آقای ق. ج.پ. فرزند ح.الف. ) در مقام اعاده دادرسی برآمده و با ارسال لایحه ای در دو صفحه تجویز اعاده دادرسی را وفق بند چ ماده 474 قانون آئین دادرسی کیفری خواستار شده که به این شعبه ارجاع گردیده است . م. ع. د. لایحه خود مطرح نمود : 1- چون اختلاف در مالکیت حادث شده لذا دادگاه قرار اناطه صادر نموده النهایه دادگاه تجدیدنظر آن را نقض و به دادگاه بدوی تکلیف نموده به رسیدگی ماهیتی و مرجع بدوی به تبعیت از دادگاه تجدیدنظر ورود ماهیتی در پرونده داشته و حکم برائت صادر نموده است ولی دادگاه تجدیدنظر علیرغم حکم برائت همه متهمین ، حکم به استرداد ملک به شاکی صادر نموده که نتیجه یک دعوی حقوقی می تواند باشد 2- مجازات مشارکت در خرید و فروش ملک غیر ، حبس است لذا صدور حکم به استرداد ملک نمی تواند مجازات خرید و فروش مال غیر قلمداد شود نتیجه اینکه حکم به استرداد در مخالفت با اتهام خرید و فروش مال غیر است و هیچ تناسبی با آن ندارد لذا تنها مرجع اظهارنظر در خصوص استرداد ملک به شاکی ، دادگاه حقوقی است و چون دادنامه صادره و مجازات مندرج در آن هیچ تناسب با جرم خرید و فروش مال غیر ندارد لذا مورد مطروح از موارد مندرج در بند چ ماده 474 قانون آئین دادرسی کیفری است و در خور پذیرش م. ب. لایحه مذکور به هنگام شور قرائت و بررسی خواهد شد .هیأت شعبه در تاریخ بالا تشکیل گردید . پس از قرائت گزارش آقای … عضوممیز و ملاحظه اوراق پرونده و نظریه کتبی آقای … دادیار دیوان عالی کشور اجمالاً مبنی بر رسیدگی قانونی را درخواست می‌نمایم در خصوص دادنامه شماره 3800782-۱۳۹۴/11/25 صادره از شعبه 9 دادگاه تجدیدنظر استان چهارمحال و بختیاری مشاوره نموده چنین رأی می دهد. رأی شعبه دیوان عالی کشور درخواست اعاده دادرسی آقای ق. ج.پ. نسبت به دادنامه فوق الذکر موجه است زیرا استناد دادگاه تجدیدنظر به ماده 215 قانون مجازات اسلامی ناشی از اشتباه از تفسیر ماده مزبور است که مربوط به اشیاء منقول و ابزار جرم است به شرطی که جرمی احراز گردد و یا در صورت عدم اثبات جرم ب. ت. ب. قاعده ید ابزار مجاز به دارنده آن تحویل و اشیاء غیر مجاز مطابق مقررات ماده مذکور تعیین تکلیف گردد و هیچگونه ارتباطی به اموال غیرمنقول ندارد و دادگاه نمی تواند ضمن برائت متهم با استناد به ماده مذکور ملکی را تعیین تکلیف کند بلکه تعیین تکلیف ملک مستلزم اثبات مالکیت و طرح دعوی حقوقی است بنابرین مستنداً به شقوق ج و چ ماده 474 قانون آئین دادرسی کیفری رسیدگی مجدد در این قسمت حکم به شعبه هم عرض محول می گردد. هسئت قضایی شعبه 36 دیوان عالی کشور ابراهیم بهنام اصل - فتوت نصیری سوادکوهی - محمد سلیمانی فهرست شعبه دیوان عالی کشور شعبه دیوان عالی کشور نقد رأی صدور حکم مبنی بر استرداد اموال در تاریخ 14 فروردین 1395، دیوان عالی کشور به درخواست اعاده دادرسی در خصوص اتهام خرید مال غیر رسیدگی کرد. در پرونده اولیه، دادگاه کیفری دو شهرستان لردگان حکم بر برائت متهم از اتهام مذکور و تصرف عدوانی صادر کرده بود. پس از تجدیدنظرخواهی شاکی، دادگاه تجدیدنظر استان چهارمحال و بختیاری با استناد به بند ب ماده 455 قانون آیین دادرسی کیفری و مواد 1 و 215 قانون مجازات اسلامی، حکم به استرداد ملک به شاکی صادر کرد، هرچند سوءنیت متهم احراز نشده بود. متهم در لایحه اعاده دادرسی خود به تفسیر نادرست ماده 215 اشاره کرده و ادعا نمود که دادگاه نمی‌تواند در حالی که متهم برائت یافته، ملکی را تعیین تکلیف کند و این موضوع باید در دادگاه حقوقی بررسی شود. دیوان عالی کشور با پذیرش درخواست اعاده دادرسی، استناد دادگاه تجدیدنظر به ماده 215 را ناشی از اشتباه تفسیر دانسته و مقرر کرد که تعیین تکلیف ملک نیازمند اثبات مالکیت و طرح دعوی در دادگاه حقوقی است. لذا، پرونده به شعبه هم عرض ارجاع داده شد. تاریخ دادنامه قطعی: 1395/01/14 شماره دادنامه قطعی: --- پیام: صدور حکم مبنی بر استرداد اموال در صورت عدم احراز جرم ،مربوط به اموال منقول ضبط شده در حین دادرسی است و ارتباطی به اموال غیر منقول -که تعیین تکلیف نسبت به آن مستلزم اثبات مالکیت و طرح دعوای حقوقی است -ندارد. رای شعبه دیوان عالی کشور به دلالت دادنامه شماره --- - 1394/06/15 صادره از شعبه --- دادگاه کیفری دو شهرستان لردگان آقای ق. ج.پ. متهم شده به خرید مال غیر مشتمل بر یک قطعه زمین 240 متری پلاک --- به مبلغ 75 میلیون تومان از آقای س.ط.ح و تصرف عدوانی و تخریب دیوار موضوع شکایت آقای …. ر. (متهمین دیگر پرونده موضوع گزارش نیستند) دادگاه با لحاظ روند رسیدگی و مطاوی پرونده حکم برائت صادر نموده است با تجدیدنظر خواهی وکلای شاکی شعبه --- دادگاه تجدیدنظر استان چهارمحال و بختیاری با صدور دادنامه شماره --- - 1394/11/25 با بررسی جمیع اوراق و محتویات پرونده، پاسخ استعلامات واصله از شهرداری و دفاعیات مشتکی عنهم هر چند سوءنیت مشتکی عنهم از نظر انتقال مال غیر برای دادگاه محرز نشده ولی با احراز مالکیت ت. ن. خ. (شاکی) ضمن پذیرش تجدیدنظر خواهی وکلای ت. ن. خ. مستند به بند ب ماده 455 قانون آیین دادرسی کیفری مصوب سال 1392 و ماده یک قانون مجازات راجع به انتقال مال غیر ناظر به ماده یک قانون تشدید مجازات مرتکبین ارتشاء و اختلاس و کلاهبرداری و ماده 215 قانون مجازات اسلامی مصوب سال 1392 حکم به استرداد ملک به شاکی (ت. ن. خ.) صادر و اعلام نموده و صرفا به جهت عدم احراز سوءنیت و فقد عنصر معنوی جرم، دادنامه تجدیدنظر خواسته (دادنامه بدوی) مشعر به برائت مشتکی عنهم (تجدیدنظر خواندگان) تایید و استوار شده است. یکی از محکومان (آقای ق. ج.پ. فرزند ح.الف.) در مقام اعاده دادرسی برآمده و با ارسال لایحه ای در دو صفحه تجویز اعاده دادرسی را وفق بند چ ماده 474 قانون آیین دادرسی کیفری خواستار شده که به این شعبه ارجاع گردیده است. م. ع. د. لایحه خود مطرح نمود: 1 - چون اختلاف در مالکیت حادث شده لذا دادگاه قرار اناطه صادر نموده النهایه دادگاه تجدیدنظر آن را نقض و به دادگاه بدوی تکلیف نموده به رسیدگی ماهیتی و مرجع بدوی به تبعیت از دادگاه تجدیدنظر ورود ماهیتی در پرونده داشته و حکم برائت صادر نموده است ولی دادگاه تجدیدنظر علیرغم حکم برائت همه متهمین، حکم به استرداد ملک به شاکی صادر نموده که نتیجه یک دعوی حقوقی می‌تواند باشد 2 - مجازات مشارکت در خرید و فروش ملک غیر، حبس است لذا صدور حکم به استرداد ملک نمی تواند مجازات خرید و فروش مال غیر قلمداد شود نتیجه اینکه حکم به استرداد در مخالفت با اتهام خرید و فروش مال غیر است و هیچ تناسبی با آن ندارد لذا تنها مرجع اظهارنظر در خصوص استرداد ملک به شاکی، دادگاه حقوقی است و چون دادنامه صادره و مجازات مندرج در آن هیچ تناسب با جرم خرید و فروش مال غیر ندارد لذا مورد مطروح از موارد مندرج در بند چ ماده 474 قانون آیین دادرسی کیفری است و در خور پذیرش م. ب. لایحه مذکور به هنگام شور قرائت و بررسی خواهد شد.هیات شعبه در تاریخ بالا تشکیل گردید. پس از قرائت گزارش آقای … عضو ممیز و ملاحظه اوراق پرونده و نظریه کتبی آقای … دادیار دیوان عالی کشور اجمالا مبنی بر رسیدگی قانونی را درخواست می‌نمایم در خصوص دادنامه شماره --- - 1394/11/25 صادره از شعبه --- دادگاه تجدیدنظر استان چهارمحال و بختیاری مشاوره نموده چنین رای می دهد. درخواست اعاده دادرسی آقای ق. ج.پ. نسبت به دادنامه فوق الذکر موجه است زیرا استناد دادگاه تجدیدنظر به ماده 215 قانون مجازات اسلامی ناشی از اشتباه از تفسیر ماده مزبور است که مربوط به اشیاء منقول و ابزار جرم است به شرطی که جرمی احراز گردد و یا در صورت عدم اثبات جرم ب. ت. ب. قاعده ید ابزار مجاز به دارنده آن تحویل و اشیاء غیر مجاز مطابق مقررات ماده مذکور تعیین تکلیف گردد و هیچگونه ارتباطی به اموال غیرمنقول ندارد و دادگاه نمی تواند ضمن برائت متهم با استناد به ماده مذکور ملکی را تعیین تکلیف کند بلکه تعیین تکلیف ملک مستلزم اثبات مالکیت و طرح دعوی حقوقی است بنابرین مستندا به شقوق ج و چ ماده 474 قانون آیین دادرسی کیفری رسیدگی مجدد در این قسمت حکم به شعبه هم عرض محول می‌گردد.