ضمانت اجرای عدم حضور خوانده جهت معاینه پزشکی

رأی خلاصه جریان پرونده حسب محتویات پرونده محاکماتی آقای …. خ. به وکالت از خانم ر.د. به طرفیت آقای ح.د. در تاریخ 1392/2/15 دادخواستی به خواسته صدور حکم بر فسخ نکاح به علت عیوب زوج ازجمله عنن و خصاء موضوع بند 1 و 2 ماده 1122 قانون مدنی به دادگاه عمومی شهرستان کهگیلویه تقدیم و در توضیح خواسته اعلام کرده است که: «بر اساس عقدنامه پیوستی موکله مورخ 1385/3/6 در دفترخانه ازدواج و طلاق شماره ... دهدشت با خوانده ازدواج دائم نموده است و مدتی با همدیگر زندگی نموده که متعاقباً کاشف به عمل آمده که مرد به علت معیوب بودن موارد فوق‌الذکر از انجام رابطه زناشوئی ناتوان بوده و از هرگونه انجام وظائف زناشوئی امتناع کرده است و چنین عیوبی برای موکله حق فسخ ایجاد می‌نماید که باکره بودن مشارٌالیها مؤید و مثبت این امر م. ب. که در صورت ارجاع امر به پزشکی قانونی موضوع محرز و مسلّم بوده، لذا درخواست رسیدگی و صدور حکم وفق ستون خواسته را دارد.» شعبه اول دادگاه عمومی حقوقی دهدشت عهده‌دار رسیدگی به پرونده گردیده است. وکیل زوجه (خواهان) در جلسه مورخ 1392/2/28 دادگاه ضمن تکرار مطالب خواسته اضافه نموده است: «... خوانده پسر عموی وی (خواهان) بوده که مدتی زندگی مشترک را سپری کرده و به خاطر ترس و استرس از وی فامیل و شوهرش این زندگی را ادامه داده، چرا که بعد از عقد کاشف به عمل آمده بود که شوهر وی به علت عیوب از جمله عنن قادر به رابطه زناشویی نبوده است و این عیب قبل از عقد ازدواج در زوج وجود نداشته و موکله از آن بی‌اطلاع بوده است و بعد از عقد به خاطر موارد فوق‌الذکر قادر به بیان آن نبوده است.» وکیل خوانده به نقل از موکل خود اظهارات وکیل زوجه را تکذیب و اظهار داشته: «زوج بنا به قول خودش با همسرش رابطه زناشوئی داشته تا جایی که حتی در طول 24 ساعت 4 بار رابطه همبستری داشته است.» زوجه برگ گواهی از متخصص زنان ارائه نموده است که حکایت از سلامت پرده بکارت وی دارد. اما پزشکی قانونی اعلام کرده است پرده بکارت از نوع حلقوی و دارای پارگی در ساعت 7 و سائیدگی در ساعت 9 م. ب.. این موضوع توسط کمیسیون پزشکی قانونی شیراز تأیید شده است. پزشکی قانونی شهرستان کهگیلویه در پاسخ معرفی آقای ح.د. (زوج) جهت معاینه اعلام کرده است: «پس از معاینه و مشاوره تخصصی انجام شده و تست‌های پاراکلینلی لازم، نامبرده توانائی نعوظ و انجام مقاربت را دارد.» وکیل ز. ن. ب. این نظریه اعتراض و درخواست استعلام نظریه کمیسیون پزشکی قانونی را نموده است. علیرغم دعوت دادگاه از زوج جهت اعزام به کمیسیون پزشکی، نامبرده در دفتر دادگاه حاضر نشده است. دادگاه در تاریخ 1392/10/14 ختم رسیدگی را اعلام و طی دادنامه شماره 691 - 1392/10/21 با استناد به نظریه پزشکی قانونی در خصوص توانائی زوج بر انجام مقاربت، مستنداً به ماده 1257 قانون مدنی، حکم به بطلان دعوی خواهان صادر نموده است. با اعتراض وکیل زوجه پرونده در شعبه دوم دادگاه تجدیدنظر استان کهگیلویه و بویر احمد مورد رسیدگی قرار گرفته است. دادگاه مرقوم طی دادنامه شماره 1182 مورخ 1392/12/15 با عنایت به اینکه دادگاه بدوی قبل از اخذ نظریه کمیسیون پزشکی قانونی اقدام به انشاء رأی نموده است، دادنامه را به علت نقص تحقیقات مستفاد از ماده 299 و 403 قانون آیین دادرسی مدنی، قرار تلقی و به استناد ماده 353 همان قانون آن را نقض و جهت رفع نقص و تکمیل تحقیقات و اتخاذ تصمیم در ماهیت امر پرونده را به دادگاه بدوی ارسال نموده است. شعبه اول دادگاه عمومی حقوقی دهدشت علیرغم دعوت‌های مکرر موفق به احضار و اعزام زوج به کمیسیون پزشکی نگردیده است. نهایتاً طی دادنامه شماره 206 مورخ 1393/4/19 با اشاره به اینکه جهت معرفی زوج به کمیسیون پزشکی حضور او لازم و ضروری م. ب. و مشارٌالیه علیرغم ابلاغ قانونی اخطاریه و منقضی شدن مهلت مقرر قانونی مراجعه ننموده و بدون اخذ نظریه کمیسیون پزشکی قانونی اتخاذ تصمیم مقدور نیست، لذا با وحدت ملاک ماده 259 قانون آیین دادرسی مدنی قرار ابطال دادخواست خواهان را صادر نموده است. این دادنامه در تاریخ 1393/4/24 به وکیل ز. ا. گ. است که نامبرده در تاریخ 1393/6/6 پس از انقضاء مهلت قانونی تجدیدنظرخواهی نسبت به آن فرجام‌خواهی نموده است که پرونده پس از وصول به دفتر دیوان‌عالی‌کشور و جری تشریفات لازم جهت رسیدگی به این شعبه ارجاع گردیده است. هیأت شعبه در تاریخ بالا تشکیل گردید. پس از قرائت گزارش آقای … و اوراق پرونده در خصوص دادنامه شماره 206 - 1393/4/19 فرجام‌خواسته مشاوره نموده، چنین رأی می‌دهد: رأی شعبه دیوان عالی کشور دادنامه فرجام‌خواسته به شماره 206 - 1393/4/19 صادره از شعبه اول دادگاه عمومی حقوقی دهدشت به شرح زیر واجد اشکال است: روح و ملاک ماده 259 قانون آیین دادرسی دادگاه‌های عمومی و انقلاب در امور مدنی ناظر بر اعمال خواهان م. ب.. بدین توضیح که اگر خواهان با عدم پرداخت هزینه کارشناسی شرائط و زمینه انجام آن را فراهم ننماید، یا همان‌گونه که در ماده 95 اشاره شده است خواهان از حضور در دادگاه و ادای توضیح امتناع نماید، دادخواست توسط دادگاه ابطال می‌شود. اگر عدم حضور خوانده ملاک ابطال دادخواست قرار‌گیرد، هر خوانده‌ای با امتناع از حضور، موجب ابطال دادخواست علیه خویش خواهد شد. بنابراین دادگاه مکلف است برابر ماده 259 قانون مرقوم خوانده را الزام به اجرای دستور نموده و الا موضوع را با اتیان سوگند از ناحیه خواهان فیصله دهد. بنابراین به استناد بند 5 ماده 371 قانون آیین دادرسی دادنامه فرجام‌خواسته نقض و رسیدگی به پرونده با تکمیل نقائص مذکور و اتخاذ تصمیم در ماهیت امر به دادگاه صادرکننده دادنامه منقوض ارجاع می‌گردد. رئیس و اعضاء معاون شعبه 15 دیوان‌عالی‌کشور قدیانی – شریفی – سجادی فهرست خلاصه جریان پرونده شعبه دیوان عالی کشور نقد رأی ضمانت اجرای عدم حضور خوانده جهت معاینه پزشکی در تاریخ 15 اردیبهشت 1392، دادخواستی به منظور فسخ نکاح به دلیل وجود عیوب در طرف مقابل به دادگاه عمومی شهرستان کهگیلویه ارائه گردید. خ. ب. ا. به بندهای 1 و 2 ماده 1122 قانون مدنی، ادعا نمود که طرف مقابل به علت این عیوب قادر به انجام وظایف زناشویی نیست و این عیوب پیش از عقد وجود داشته و خواهان از آن‌ها بی‌اطلاع بوده است. در مقابل، وکیل طرف مقابل این ادعاها را رد کرده و اظهار داشت که طرف مقابل توانایی انجام رابطه زناشویی را دارد. همچنین، نظر پزشکی قانونی اعلام نمود که طرف مقابل قادر به نعوظ است، در حالی که خواهان گواهی سلامت پرده بکارت را ارائه کرد. دادگاه بدوی با استناد به نظر پزشکی قانونی، دعوی خواهان را مردود اعلام نمود. این رای در دادگاه تجدیدنظر به دلیل نقص در تحقیقات نقض و به دادگاه بدوی ارجاع گردید. در نهایت، دادگاه بدوی به دلیل عدم حضور طرف مقابل در کمیسیون پزشکی، دادخواست را مردود کرد. این رای در دیوان عالی کشور مورد بررسی قرار گرفت و به دلیل اشکال در استناد به ماده 259 قانون آیین دادرسی مدنی، نقض و پرونده برای تکمیل تحقیقات و اتخاذ تصمیم در مورد ماهیت امر به دادگاه بدوی ارجاع گردید. تاریخ دادنامه قطعی: 1393/11/13 شماره دادنامه قطعی: --- پیام: چنانچه معاینه پزشکی جهت احراز حقیقت لازم باشد و خوانده حضور نیابد، دادگاه نخست باید خوانده را مجبور کند و در صورت عدم امکان با سوگند خواهان در ماهیت پرونده رای صادر کند و صدور قرار ابطال دادخواست در این مورد محمل قانونی ندارد. رای خلاصه جریان پرونده حسب محتویات پرونده محاکماتی آقای …. خ. به وکالت از خانم ر.د. به طرفیت آقای ح.د. در تاریخ 1392/02/15 دادخواستی به خواسته صدور حکم بر فسخ نکاح به علت عیوب زوج ازجمله عنن و خصاء موضوع بند 1 و 2 ماده 1122 قانون مدنی به دادگاه عمومی شهرستان کهگیلویه تقدیم و در توضیح خواسته اعلام کرده است که: «بر اساس عقدنامه پیوستی موکله مورخ 1385/03/06 در دفترخانه ازدواج و طلاق شماره... دهدشت با خوانده ازدواج دائم نموده است و مدتی با همدیگر زندگی نموده که متعاقبا کاشف به عمل آمده که مرد به علت معیوب بودن موارد فوق‌الذکر از انجام رابطه زناشوئی ناتوان بوده و از هرگونه انجام وظائف زناشوئی امتناع کرده است و چنین عیوبی برای موکله حق فسخ ایجاد می‌نماید که باکره بودن مشارٌالیها موید و مثبت این امر م. ب. که در صورت ارجاع امر به پزشکی قانونی موضوع محرز و مسلّم بوده، لذا درخواست رسیدگی و صدور حکم وفق ستون خواسته را دارد.» شعبه اول دادگاه عمومی حقوقی دهدشت عهده‌دار رسیدگی به پرونده گردیده است. وکیل زوجه (خواهان) در جلسه مورخ 1392/02/28 دادگاه ضمن تکرار مطالب خواسته اضافه نموده است: «... خوانده پسر عموی وی (خواهان) بوده که مدتی زندگی مشترک را سپری کرده و به خاطر ترس و استرس از وی فامیل و شوهرش این زندگی را ادامه داده، چرا که بعد از عقد کاشف به عمل آمده بود که شوهر وی به علت عیوب از جمله عنن قادر به رابطه زناشویی نبوده است و این عیب قبل از عقد ازدواج در زوج وجود نداشته و موکله از آن بی‌اطلاع بوده است و بعد از عقد به خاطر موارد فوق‌الذکر قادر به بیان آن نبوده است.» وکیل خوانده به نقل از موکل خود اظهارات وکیل زوجه را تکذیب و اظهار داشته: «زوج بنا به قول خودش با همسرش رابطه زناشوئی داشته تا جایی که حتی در طول 24 ساعت 4 بار رابطه همبستری داشته است.» زوجه برگ گواهی از متخصص زنان ارائه نموده است که حکایت از سلامت پرده بکارت وی دارد. اما پزشکی قانونی اعلام کرده است پرده بکارت از نوع حلقوی و دارای پارگی در ساعت 7 و سائیدگی در ساعت 9 م. ب.. این موضوع توسط کمیسیون پزشکی قانونی شیراز تایید شده است. پزشکی قانونی شهرستان کهگیلویه در پاسخ معرفی آقای ح.د. (زوج) جهت معاینه اعلام کرده است: «پس از معاینه و مشاوره تخصصی انجام شده و تست‌های پاراکلینلی لازم، نامبرده توانائی نعوظ و انجام مقاربت را دارد.» وکیل ز. ن. ب. این نظریه اعتراض و درخواست استعلام نظریه کمیسیون پزشکی قانونی را نموده است. علیرغم دعوت دادگاه از زوج جهت اعزام به کمیسیون پزشکی، نامبرده در دفتر دادگاه حاضر نشده است. دادگاه در تاریخ 1392/10/14 ختم رسیدگی را اعلام و طی دادنامه شماره --- - 1392/10/21 با استناد به نظریه پزشکی قانونی در خصوص توانائی زوج بر انجام مقاربت، مستندا به ماده 1257 قانون مدنی، حکم به بطلان دعوی خواهان صادر نموده است. با اعتراض وکیل زوجه پرونده در شعبه دوم دادگاه تجدیدنظر استان کهگیلویه و بویر احمد مورد رسیدگی قرار گرفته است. دادگاه مرقوم طی دادنامه شماره --- مورخ 1392/12/15 با عنایت به اینکه دادگاه بدوی قبل از اخذ نظریه کمیسیون پزشکی قانونی اقدام به انشاء رای نموده است، دادنامه را به علت نقص تحقیقات مستفاد از ماده 299 و 403 قانون آیین دادرسی مدنی، قرار تلقی و به استناد ماده 353 همان قانون آن را نقض و جهت رفع نقص و تکمیل تحقیقات و اتخاذ تصمیم در ماهیت امر پرونده را به دادگاه بدوی ارسال نموده است. شعبه اول دادگاه عمومی حقوقی دهدشت علیرغم دعوت‌های مکرر موفق به احضار و اعزام زوج به کمیسیون پزشکی نگردیده است. نهایتا طی دادنامه شماره --- مورخ 1393/04/19 با اشاره به اینکه جهت معرفی زوج به کمیسیون پزشکی حضور او لازم و ضروری م. ب. و مشارٌالیه علیرغم ابلاغ قانونی اخطاریه و منقضی شدن مهلت مقرر قانونی مراجعه ننموده و بدون اخذ نظریه کمیسیون پزشکی قانونی اتخاذ تصمیم مقدور نیست، لذا با وحدت ملاک ماده 259 قانون آیین دادرسی مدنی قرار ابطال دادخواست خواهان را صادر نموده است. این دادنامه در تاریخ 1393/04/24 به وکیل ز. ا. گ. است که نامبرده در تاریخ 1393/06/06 پس از انقضاء مهلت قانونی تجدیدنظرخواهی نسبت به آن فرجام‌خواهی نموده است که پرونده پس از وصول به دفتر دیوان‌عالی‌کشور و جری تشریفات لازم جهت رسیدگی به این شعبه ارجاع گردیده است. هیات شعبه در تاریخ بالا تشکیل گردید. پس از قرائت گزارش آقای … و اوراق پرونده در خصوص دادنامه شماره --- - 1393/04/19 فرجام‌خواسته مشاوره نموده، چنین رای می‌دهد: رای شعبه دیوان عالی کشور دادنامه فرجام‌خواسته به شماره 206 - 1393/04/19 صادره از شعبه اول دادگاه عمومی حقوقی دهدشت به شرح زیر واجد اشکال است: روح و ملاک ماده 259 قانون آیین دادرسی دادگاه‌های عمومی و انقلاب در امور مدنی ناظر بر اعمال خواهان م. ب.. بدین توضیح که اگر خواهان با عدم پرداخت هزینه کارشناسی شرایط و زمینه انجام آن را فراهم ننماید، یا همان‌گونه که در ماده 95 اشاره شده است خواهان از حضور در دادگاه و ادای توضیح امتناع نماید، دادخواست توسط دادگاه ابطال می‌شود. اگر عدم حضور خوانده ملاک ابطال دادخواست قرار‌گیرد، هر خوانده‌ای با امتناع از حضور، موجب ابطال دادخواست علیه خویش خواهد شد. بنابراین دادگاه مکلف است برابر ماده 259 قانون مرقوم خوانده را الزام به اجرای دستور نموده و الا موضوع را با اتیان سوگند از ناحیه خواهان فیصله دهد. بنابراین به استناد بند 5 ماده 371 قانون آیین دادرسی دادنامه فرجام‌خواسته نقض و رسیدگی به پرونده با تکمیل نقائص مذکور و اتخاذ تصمیم در ماهیت امر به دادگاه صادرکننده دادنامه منقوض ارجاع می‌گردد. رئیس و اعضاء معاون شعبه --- دیوان‌عالی‌کشور