ضمانت اجرای عدم درج مهلت صحیح در اخطاریه ابلاغ

رأی خلاصه جریان پرونده آقای ن.ف. د. ب. ط. دادستان دادسرای عمومی اهر و آقای م.ف. به خواسته صدور حکم حجر م.ف. تقدیم و اضافه نموده که پدر اینجانب از فروردین ماه سال 1389 محجور شده و قادر به اداره امور زندگی خود نمی باشد و عده ای سودجو از موقعیت وخیم مشارٌالیه سوءاستفاده می نمایند. کهولت سنی که قریب به هشتاد سال است مزید علّت شده لذا تقاضای رسیدگی و صدور حکم مبنی بر حجر نامبرده را دارم پرونده در شعبه اول دادگاه عمومی اهر مورد رسیدگی قرارگرفته دادگاه طرفین را جهت رسیدگی دعوت خواهان با حضور خود در دادگاه اظهار داشته دعوی ب. ش. د. تقدیمی است پدرم از تاریخ سال 85 تا امروز سه فرزندش را ازدست داده و دچار بیماری آلزایمر شده است و هرچه از دستش بر می آید می کند و هرچه در دستش می رسد می فروشد و به هرکس بدهکار است چند برابر و چند دفعه می پردازد و بازهم به ذهنش نمی رسد که این کارها را کرده است یا خیر تقاضای معرفی به پزشکی قانونی در جهت تعیین و تشخیص بیماری وی دارم خ. ا. د. خواسته خواهان را قبول دارم نمی دانم که این کارها یعنی چه به هرحال تقاضای صدور حکم شایسته را دارم چیزی یادم نمی آید سپس دادگاه خوانده را به پزشک قانونی معرفی نموده مرجع مزبور اعلام داشته با پزشک متخصص اعصاب و روان معتمد سازمان مشاوره انجام شد آثار و علائم اختلال حافظه و شناخت همراه با علائم زوال عقل در نزد نامبرده وجود دارد که در شرایط فعلی به تنهایی قادر به اداره امور زندگی خویش نمی باشد زمان شروع بیماری حدود یک سال قبل تخمین زده می شود دادگاه قرار تحقیق محلی صادر نموده و انجام آن را به کلانتری دوازده شهرستان اهر محول نموده قرار صادره اجرا شد. سپس دادگاه با اعلام ختم رسیدگی طبق دادنامه شماره 01569ـ17/11/91 اجمالاً چنین رأی داده در خصوص دعوی آقای ن.ف. به طرفیت آقای م.ف. و دادسرای عمومی و انقلاب شهرستان اهر به خواسته صدور حکم حجر خوانده ب. ت. ب. محتویات پرونده و ملاحظه نظریه پزشکی قانونی شهرستان اهر نامبرده را ب. ت. ب. کهولت سن و علائم زوال عقل ازنظر حقوقی در ردیف سفیه اعلام و تحقیقات معموله از ناحیه دادگاه نیز مؤید صحت نظریه پزشکی قانونی م. ب. دعوی خواهان را مقرون به واقع دانسته و نامبرده را محجور تشخیص و مستنداً به ماده 1307 و 1211 قانون مدنی حکم به حجر آقای م.ف. را صادر و اعلام می دارد اثر حکم حجر حدود یک سال قبل مترتب م. ب. رأی صادره حضوری و قابل تجدیدنظر در محاکم تجدیدنظر مرکز استان آذربایجان شرقی است آقای … و انقلاب اهر از رأی صادره درخواست رسیدگی تجدیدنظر را نموده و عمده اعتراض مشارٌالیه این است که حکم حجر صادره مبتنی بر این است که خوانده در اثر کهولت سن مبتلا به آلزایمر و زوال عقل شده است و پزشکی قانونی نیز پس از سپری شدن مدت مدیدی از خوانده معاینه به عمل آورده و گواهی حجر و سفاهت وی صادرشده درحالی که با چنین کیفیتی احراز حجر خوانده پس از گذشت این مدت و محروم نمودن وی از دخل و تصرف در اموال وی صحیح به نظر نمی رسد و تسری حجر و زوال عقل خوانده به مدت یک سال قبل آثار قانونی در بر دارد که احتمال ایراد ضرر و محروم نمودن وی و دیگران از حقوق قانونی و ضروری ایشان را در بردارد مضافاً به اینکه در پرونده حاضر طی یک سال متصل به زمان صدور حکم خوانده اقدام به معامله ای نموده و ملک خ. ر. ب. شخصی فروخته و شخص خریدار بنا به ادعای مطروحه در کمال صحت و سلامت و عقل و شعور و اراده خوانده ملک را از وی خریده و با صدور حکم حجر و در صورت عدم تنفیذ معامله از سوی قیم محجور فسخ معامله و اعاده ثمن به خریدار پس از گذشت یک سال چگونه قابل توجیه خواهد بود. طبیعتاً اولاد محجور نامبرده معامله را تنفیذ نخواهد کرد همچنین خوانده به لحاظ کهولت و استهلاک قوای جسمی بیش ازپیش نیازمند استفاده از املاک و اموال خود برای گذران زندگی است با این اوصاف محتاج دیگران خواهد شد که اجحاف فاحش برای خوانده است عدم قید تاریخ دقیق زمان حجر (روز و ماه و سال ) نیز محل اشکال است و منطقی به نظر نمی رسد لذا با عنایت به موارد یادشده تقاضای نقض حکم صادره را دارد و پرونده به شعبه هشتم دادگاه تجدیدنظر استان آذربایجان شرقی ارجاع شده این دادگاه در وقت فوق العاده با اعلام ختم رسیدگی طبق دادنامه شماره 0206 ـ21/2/92 اجمالاً چنین رأی داده چون حجر در زمان معاینه و زمان صدور رأی بر حکم حجر احراز شده است ولی زمان شروع آن به صورت تخمینی اعلام گردیده و نظر قطعی و یقینی بر شروع آن اعلام نگردیده لذا اعضای دادگاه ضمن ردّ تجدیدنظرخواهی مطرح شده در مورد اصل حجر به جهت اینکه منطبق با شقوق ماده 345 قانون آیین دادرسی دادگاه های عمومی و انقلاب در امور مدنی نبوده و ایراد اساسی ازآن جهت ملحوظ و مشهود نیست و با لحاظ مفاد ماده 70 قانون امور حسبی که در صورت عدم ثبوت تاریخ شروع حجر اثر آن از تاریخ صدور حکم مترتب خواهد شد و اصلاح زمان ترتیب اثر از حدود یک سال قبل به ترتیب اثر از زمان صدور حکم استناداً به مواد 351 و 358 از قانون صدرالاشاره دادنامه تجدیدنظر خواسته را با اصلاح مذکور تأیید و استوار می نماید رأی صادره پس از ابلاغ قابل فرجام خواهی در دیوان عالی کشور م. ب. آقای ن.ف. از رأی صادره در تاریخ 15/4/92 درخواست رسیدگی فرجامی را نموده که پس از تبادل لوایح پرونده به دیوان عالی کشور ارسال و به این شعبه ارجاع شده هیأت شعبه در تاریخ بالا تشکیل است پس از بررسی اوراق پرونده و قرائت گزارش عضو ممیّز مشاوره نموده به شرح ذیل مبادرت به اتخاذ تصمیم می نماید: رأی شعبه دیوان عالی کشور ن. ب. ا. دادخواست و ضمایم فرجامی به فرجام خوانده طبق ماده 346 قانون آیین دادرسی دادگاه های عمومی و انقلاب در امور مدنی با مهلت ده روزه ابلاغ شده درصورتی که می بایست طبق ماده 385 قانون مرقوم با قید مهلت بیست روزه ابلاغ می شد به این جهت عمل ابلاغ صحیح نمی باشد و رسیدگی مقدور نیست پرونده اعاده می گردد تا طبق ماده مذکور عمل و به دیوان عالی کشور ارسال گردد. رئیس شعبه 25 دیوان عالی کشور ـ مستشار سعیدی ـ نقیب الحسینی فهرست خلاصه جریان پرونده شعبه دیوان عالی کشور نقد رأی ضمانت اجرای عدم درج مهلت صحیح در اخطاریه ابلاغ در تاریخ 4 دی ماه 1392، دادنامه‌ای در خصوص دعوی حجر صادر گردید. در این دعوی، خ. ب. ا. به کهولت سن و ابتلای خوانده به بیماری آلزایمر و زوال عقل، درخواست رسیدگی و صدور حکم حجر را مطرح نمود. دادگاه با استناد به نظریه پزشکی قانونی، خوانده را محجور تشخیص داده و بر اساس مواد 1307 و 1211 قانون مدنی، حکم به حجر وی صادر کرد. پس از صدور این حکم، دادستان عمومی نسبت به آن اعتراض و درخواست تجدیدنظر نمود و به عدم احراز تاریخ دقیق شروع حجر و آثار آن اشاره کرد و خواستار نقض حکم شد. شعبه تجدیدنظر، ضمن تایید اصل حجر، زمان اثر حکم را به تاریخ صدور تغییر داد. در ادامه، خواهان درخواست فرجامی به دیوان عالی کشور ارائه داد که در آن به نقص در ابلاغ مهلت رسیدگی اشاره شده بود. دیوان عالی کشور به دلیل عدم رعایت مهلت ابلاغ، پرونده را به مرجع ذی‌ربط اعاده کرد. تاریخ دادنامه قطعی: 1392/09/04 شماره دادنامه قطعی: --- پیام: چنانچه در اخطاریه مهلت ده روز جهت اقدام ذکرشده باشد و درحالی که مهلت قانونی بیست روز باشد، ابلاغ باطل و فاقد اثر قانونی است. رای خلاصه جریان پرونده آقای ن.ف. د. ب. ط. دادستان دادسرای عمومی اهر و آقای م.ف. به خواسته صدور حکم حجر م.ف. تقدیم و اضافه نموده که پدر اینجانب از فروردین ماه سال 1389 محجور شده و قادر به اداره امور زندگی خود نمی‌باشد و عده ای سودجو از موقعیت وخیم مشارٌالیه سوءاستفاده می نمایند. کهولت سنی که قریب به هشتاد سال است مزید علّت شده لذا تقاضای رسیدگی و صدور حکم مبنی بر حجر نامبرده را دارم پرونده در شعبه اول دادگاه عمومی اهر مورد رسیدگی قرارگرفته دادگاه طرفین را جهت رسیدگی دعوت خواهان با حضور خود در دادگاه اظهار داشته دعوی ب. ش. د. تقدیمی است پدرم از تاریخ سال 85 تا امروز سه فرزندش را ازدست داده و دچار بیماری آلزایمر شده است و هرچه از دستش بر می آید می کند و هرچه در دستش می‌رسد می فروشد و به هرکس بدهکار است چند برابر و چند دفعه می پردازد و بازهم به ذهنش نمی رسد که این کارها را کرده است یا خیر تقاضای معرفی به پزشکی قانونی در جهت تعیین و تشخیص بیماری وی دارم خ. ا. د. خواسته خواهان را قبول دارم نمی دانم که این کارها یعنی چه به هرحال تقاضای صدور حکم شایسته را دارم چیزی یادم نمی آید سپس دادگاه خوانده را به پزشک قانونی معرفی نموده مرجع مزبور اعلام داشته با پزشک متخصص اعصاب و روان معتمد سازمان مشاوره انجام شد آثار و علائم اختلال حافظه و شناخت همراه با علائم زوال عقل در نزد نامبرده وجود دارد که در شرایط فعلی به تنهایی قادر به اداره امور زندگی خویش نمی‌باشد زمان شروع بیماری حدود یک سال قبل تخمین زده می‌شود دادگاه قرار تحقیق محلی صادر نموده و انجام آن را به کلانتری دوازده شهرستان اهر محول نموده قرار صادره اجرا شد. سپس دادگاه با اعلام ختم رسیدگی طبق دادنامه شماره --- - 17/11/91 اجمالا چنین رای داده در خصوص دعوی آقای ن.ف. به طرفیت آقای م.ف. و دادسرای عمومی و انقلاب شهرستان اهر به خواسته صدور حکم حجر خوانده ب. ت. ب. محتویات پرونده و ملاحظه نظریه پزشکی قانونی شهرستان اهر نامبرده را ب. ت. ب. کهولت سن و علائم زوال عقل ازنظر حقوقی در ردیف سفیه اعلام و تحقیقات معموله از ناحیه دادگاه نیز موید صحت نظریه پزشکی قانونی م. ب. دعوی خواهان را مقرون به واقع دانسته و نامبرده را محجور تشخیص و مستندا به ماده 1307 و 1211 قانون مدنی حکم به حجر آقای م.ف. را صادر و اعلام می‌دارد اثر حکم حجر حدود یک سال قبل مترتب م. ب. رای صادره حضوری و قابل تجدیدنظر در محاکم تجدیدنظر مرکز استان آذربایجان شرقی است آقای … و انقلاب اهر از رای صادره درخواست رسیدگی تجدیدنظر را نموده و عمده اعتراض مشارٌالیه این است که حکم حجر صادره مبتنی بر این است که خوانده در اثر کهولت سن مبتلا به آلزایمر و زوال عقل شده است و پزشکی قانونی نیز پس از سپری شدن مدت مدیدی از خوانده معاینه به عمل آورده و گواهی حجر و سفاهت وی صادرشده درحالی که با چنین کیفیتی احراز حجر خوانده پس از گذشت این مدت و محروم نمودن وی از دخل و تصرف در اموال وی صحیح به نظر نمی رسد و تسری حجر و زوال عقل خوانده به مدت یک سال قبل آثار قانونی در بر دارد که احتمال ایراد ضرر و محروم نمودن وی و دیگران از حقوق قانونی و ضروری ایشان را در بردارد مضافا به اینکه در پرونده حاضر طی یک سال متصل به زمان صدور حکم خوانده اقدام به معامله ای نموده و ملک خ. ر. ب. شخصی فروخته و شخص خریدار بنا به ادعای مطروحه در کمال صحت و سلامت و عقل و شعور و اراده خوانده ملک را از وی خریده و با صدور حکم حجر و در صورت عدم تنفیذ معامله از سوی قیم محجور فسخ معامله و اعاده ثمن به خریدار پس از گذشت یک سال چگونه قابل توجیه خواهد بود. طبیعتا اولاد محجور نامبرده معامله را تنفیذ نخواهد کرد همچنین خوانده به لحاظ کهولت و استهلاک قوای جسمی بیش ازپیش نیازمند استفاده از املاک و اموال خود برای گذران زندگی است با این اوصاف محتاج دیگران خواهد شد که اجحاف فاحش برای خوانده است عدم قید تاریخ دقیق زمان حجر (روز و ماه و سال) نیز محل اشکال است و منطقی به نظر نمی رسد لذا با عنایت به موارد یادشده تقاضای نقض حکم صادره را دارد و پرونده به شعبه هشتم دادگاه تجدیدنظر استان آذربایجان شرقی ارجاع شده این دادگاه در وقت فوق العاده با اعلام ختم رسیدگی طبق دادنامه شماره --- - 21/2/92 اجمالا چنین رای داده چون حجر در زمان معاینه و زمان صدور رای بر حکم حجر احراز شده است ولی زمان شروع آن به صورت تخمینی اعلام گردیده و نظر قطعی و یقینی بر شروع آن اعلام نگردیده لذا اعضای دادگاه ضمن ردّ تجدیدنظرخواهی مطرح شده در مورد اصل حجر به جهت اینکه منطبق با شقوق ماده 345 قانون آیین دادرسی دادگاه‌های عمومی و انقلاب در امور مدنی نبوده و ایراد اساسی ازآن جهت ملحوظ و مشهود نیست و با لحاظ مفاد ماده 70 قانون امور حسبی که در صورت عدم ثبوت تاریخ شروع حجر اثر آن از تاریخ صدور حکم مترتب خواهد شد و اصلاح زمان ترتیب اثر از حدود یک سال قبل به ترتیب اثر از زمان صدور حکم استنادا به مواد 351 و 358 از قانون صدرالاشاره دادنامه تجدیدنظر خواسته را با اصلاح مذکور تایید و استوار می‌نماید رای صادره پس از ابلاغ قابل فرجام خواهی در دیوان عالی کشور م. ب. آقای ن.ف. از رای صادره در تاریخ 15/4/92 درخواست رسیدگی فرجامی را نموده که پس از تبادل لوایح پرونده به دیوان عالی کشور ارسال و به این شعبه ارجاع شده هیات شعبه در تاریخ بالا تشکیل است پس از بررسی اوراق پرونده و قرائت گزارش عضو ممیّز مشاوره نموده به شرح ذیل مبادرت به اتخاذ تصمیم می‌نماید: رای شعبه دیوان عالی کشور رئیس شعبه --- دیوان عالی کشور - مستشار سعیدی - نقیب الحسینی