طلاق در فرض معلق بودن زوجه

رأی خلاصه جریان پرونده حسب محتویات پرونده خانم س. ن. م. فرزند ر. ( خواهان ) در تاریخ ۹۸/۴/۳۱ دادخواستی را بخواسته طلاق بطرفیت اقای ع. ن. م. فرزند ی. تقدیم سازمان *نموده که جهت رسیدگی به شعبه چهاردادگاه خانواده این دادگستری ارجاع گردیده است: خ. د. ت. خواسته خود اعلام نموده است: همسر شرعی و قانونی خوانده هستم ، همسرم معتاد است.بدلیل کتک کاری وفحاشی امنیت جانی ندارم. در نبود من مردهای غریبه را به منزل میاورد چون دو فرزند دختر ۲ ساله و ۱۳ ساله دارم. نگرانم ، تمامی وسایل منزل را شکسته است ، مجبورم بیرون کار کنم محل زندگی و سرپناه ما را نیز فروخته است.باستناد بند ۱ و ۲ و ۷ عقد نامه وتبصره ماده ۱۱۳۳ تقاضای طلاق دارم. ( ۱۳ ) دادگاه در تاریخ ۹۸/۵/۲۷ تشکیل جلسه داده و ب. ت. ب. مقدم بودن دعوی مهریه در *جهت جلوگیری از تشتت ارای مستندا به ماده ۱۳ قانون حمایت خانواده قرار عدم صلاحیت به صلاحیت دادگاه خانواده شهرستان *کریم قرار عدم صلاحیت صادر و اعلام میدارد. ( ۲۰ ) در اولین جلسه شعبه *ک. که با حضور خ. ت. گ. است ، زوجه اعلام نموده است: شوهرم در زندان *بزرگ م. ب.. ، حق و حقوق قانونی خودم را می خواهم. ( ۳۱ ) دادگاه جهت حضور زندانی ( زوج ) اقدام نموده که به علت عدم تحویل نامه این اعزام صورت نگرفته است. ( ۳۷ ) در جلسه ۹۸/۱۱/۸ خواهان ، و همچنین خوانده ( تحت الحفظ ) در دادگاه حاضر گردیده زوج خطاب بدادگاه اعلام نمود خواهان طلاق بهمراه حق و حقوق خود میباشم زوج در پاسخ اعلام نموده است: من زندگی ام را دوست دارم. و زنم را طلاق نمی دهم. ( ۴۱ ) دادگاه قرار ارجاع امر بداوری را صادر واعلام نموده است. داور زوج نظریه تقدیمی خود را اعلام نمود: زوج قصد ادامه زندگی را دارد. و راضی به طلاق نمیباشد. ( ۴۲ ) داور ز. ن. د. نظریه منعکس در صفحه ۴۶ پرونده اعلام نموده است: ب. ت. ب. اینکه زوج معتاد و در زندان است.زوجه علاوه بر طلاق کلیه حقوق قانونی خویش و حضانت فرزند ان مشترک را نیز میخواهد و نظر اینجانب نیز بر متارکه و طلاق است. دادگاه در تاریخ ۹۹/۴/۱۰ ختم رسیدگی را اعلام نموده و بشرح ذیل مبادرت بصدوررای نموده است: … توجها به خواسته صدور حکم طلاق بشرح دادخواست و ادعای خ. م. ب. کتک کاری و فحاشی و اعتیاد به مواد مخدر زوج و عدم ارائه دلایل و مدارک اثباتی و اخذ نظریه داوران و عدم تمایل زوج مبنی بر صدور حکم طلاق دادگاه موجبات طلاق را فراهم ندانسته و مستندا به ماده ۱۲۵۷ قانون مدنی و ۱۹۷ قانون ایین دادرسی مدنی حکم بر بطلان دعوی خواهان صادر می نماید. ( ۶۸ ) به روایت گزارش منعکس در صفحه ۷۴ پرونده زوج از تاریخ ۹۳/۶/۸ لغایت *در مرکز ترک اعتیاد عطا افرین بستری بوده است. صفحه ۷۶ پرونده نیز حاکی از گزارش پزشکی قانونی مبنی بر اثار ضرب و جرحی است.که بنا به گفته زوجه توسط زوج صورت پذیرفته است.براساس گزارش مورخ ۹۸/۳/۳۰ بدلیل اعتیاد زوج ، خواهان اقدام به خودکشی با مصرف دارو نموده که جهت مداوا به بیمارستان اعزام شده است. ( ۷۶ ) در تاریخ ۹۸/۳/۲۹ براساس دستور جانشین دادستان *زوج جهت ترک اعتیاد به یکی از مراکز درمانی ترک اعتیاد معرفی گردیده است. ( ۷۹-۸۰ ) زوجه به رای صادره اعتراض نموده و در لایحه تجدیدنظرخواهی اعلام نموده است: چرا دادگاه محترم با این همه دلایل ارائه شده به عسر و حرج ایشان توجه ننموده است ، پرونده به دادگاههای تجدیدنظر استان شعبه *ارسال و جهت رسیدگی به شعبه *ارجاع گردیده است.این شعبه نیز بلحاظ عدم کفایت ادله اثباتی استدلال محکمه بدوی را صحیح دانسته ضمن رد اعتراض دادنامه معترض عنه را مستندا بماده ۳۵۸ قانون ایین دادرسی مدنی تایید نموده است. ( ۹۲ ) رای صادره مورد فرجامخواهی زوجه قرار گرفته و پرونده در این راستا به دیوانعالی کشور ارسال و جهت رسیدگی به شعبه پانزدهم دیوان عالی ارجاع شده است. هیات شعبه در تاریخ بالا تشکیل گردید. پس از قرائت گزارش اقای ح. ح. عضو ممیز و ملاحظه اوراق پرونده در خصوص دادنامه شماره *مورخ ۹۹/۸/۲۴ فرجامخواسته مشاوره نموده و چنین رای می دهد. رأی متن رأی فرجامخواهی خانم س. ن. م. فرزند ر. نسبت به دادنامه شماره *مورخ ۹۹/۸/۲۴ صادره از شعبه *که بموجب ان با تایید دادنامه شماره ۸۱۲ مورخ ۹۹/۴/۱۰ صادره از شعبه *ک. حکم به بطلان دعوی زوجه بخواسته طلاق بلحاظ عدم کفایت ادله اثباتی صادر گردیده است.بدلایل ذیل وارد است: ۱- بذل حدود یکهزار و چهار صد سکه بهار ازادی از مهریه توسط زوجه در مرحله فرجامخواهی که معادل پانزده میلیارد تومان وجه رایج *م. ب.. نشاندهنده ان است.که زندگی مشترک برای وی شاق و سخت و غیر قابل تحمل گردیده است. ۲- عدم توجه به نظر داور زوجه که طلاق و متارکه را تنها راه حل اختلافات فیمابین زوجین اعلام نموده است. ۳- بستری شدن زوج جهت ترک اعتیاد در موسسه ترک اعتیاد معتادین ۴- گواهی پزشکی قانونی در رابطه با ادعای ایراد ضرب وجرح و صدمه بدنی زوجه توسط زوج ۵- گزارش منعکس در صفحه ۷۶ پرونده از سوی نیروی انتظامی مبنی براینکه زوجه بدلیل عاصی شدن از تداوم یک زندگی بی حاصل اقدام به خودکشی نموده است. ۶- معرفی به یکی از مراکز ترک اعتیاد توسط جانشین محترم دادستان عمومی و انقلاب شهرستان *که حکایت از عدم اراده زوج در خصوص ترک اعتیاد م. ب.. ۷- عدم تحقیق دادگاه در خصوص ادعای زوجه مبنی بر عدم پرداخت نفقه از سوی زوج ۸- عدم تحقیقات محلی پیرامون وضعیت اخلاقی ، مالی و اجتماعی زوج توسط دادگاه ۹- عدم تحقیق دادگاه پیرامون دلیل زندانی بودن زوج از مراجع مربوطه و عدم استعلام در خصوص سوابق ایشان ۱۰- عدم معرفی زوج به مرکز پزشکی قانونی جهت انجام تست اعتیاد ، علیهذا ب. ت. ب. منظومه دلایل فوق الذکرخصوصا بذل قابل توجهی از حقوق مالی زوجه در برابر طلاق که نشاندهنده ان است.بدلایل فوق الذکر طلاق عاطفی بین زوجین محقق گردیده و زوجه با قرار گرفتن در عسر وحرج خواهان پایان یافتن زندگی است.که در واقع وجود خارجی ندارد. و ب. ت. ب. اینکه شارع مقدس در ایه شریفه ۱۲۹ از سوره مبارکه نسای کالمعلقه نمودن زنان را نهی نموده است.وهمچنین توجه به این نکته که دوام و استحکام رابطه زوجین براساس مودت قبلی که یک امر درونی است.محقق میگردد. که این رکن رکین از زندگی ب. ت. ب. دلایل موجود در پرونده شدیدا خدشه دار گردیده است.دادنامه صادره در وضعیت حاضر قابلیت تایید ندارد. ، ضمن نقض رای صادره مستندا به بند ۵ از ماده ۳۷۱ قانون ایین دادرسی مدنی رسیدگی بعدی را باستناد بند الف ماده ۴۰۱ قانون مارالذکر به شعبه صادر کننده رای منقوض محول می نماید. تا ب. ت. ب. جامعیت موجود در قاعده پر ارج عسر وحرج و فلسفه وضع تبصره ماده ۱۱۳۰ قانون مدنی که قانونگذار جهت حل مشکلات زنان ان را وضع نموده است.رای مقتضی را صادر فرمایند. /ا۴۰۰/۵/۱۱ شعبه * رییس شعبه : ج. ق. مستشار: ح. ح. فهرست خلاصه جریان پرونده متن رأی نقد رأی طلاق در فرض معلق بودن زوجه موضوع این پرونده به درخواست زوجه برای طلاق از همسرش به دلیل اعتیاد، خشونت و فحاشی مربوط می‌شود. خ. د. د. خود به تهدیدات جانی و آسیب‌های روحی و جسمی ناشی از رفتارهای خوانده اشاره کرده و با استناد به بندهای مختلف عقدنامه و تبصره ماده 1133 قانون مدنی، درخواست طلاق و حقوق قانونی خود را مطرح نموده است. دادگاه در تاریخ 27 مرداد 1398 با صدور قرار عدم صلاحیت، پرونده را به دادگاه خانواده شهرستان مربوطه ارجاع داد. <br>در ادامه و با حضور طرفین، زوج اعلام کرد که تمایل به ادامه زندگی دارد، در حالی که داور زوجه بر ضرورت طلاق تاکید کرد. علی‌رغم ارائه دلایل از سوی خواهان، دادگاه در تاریخ 10 تیر 1399 به دلیل عدم کفایت ادله اثباتی، حکم به بطلان دعوی خواهان صادر کرد. این رای در دادگاه تجدیدنظر تایید شد و سپس زوجه به دیوان عالی کشور فرجام‌خواهی کرد. دیوان عالی کشور ب. ت. ب. دلایل ارائه‌شده، شامل بذل مهریه، نظر داور، گواهی پزشکی قانونی و وضعیت اعتیاد زوج، حکم صادره را نقض و رسیدگی مجدد را به شعبه صادرکننده رای منقوض محول کرد. رای دیوان مستند به بند 5 ماده 371 و بند الف ماده 401 قانون آیین دادرسی مدنی صادر شده است. حسب محتویات پرونده خانم س. ن. م. فرزند ر. (خواهان) در تاریخ 98/4/31 دادخواستی را به خواسته طلاق به طرفیت اقای ع. ن. م. فرزند ی. تقدیم سازمان *نموده که جهت رسیدگی به شعبه چهاردادگاه خانواده این دادگستری ارجاع گردیده است: خ. د. ت. خواسته خود اعلام نموده است: همسر شرعی و قانونی خوانده هستم، همسرم معتاد است.بدلیل کتک کاری وفحاشی امنیت جانی ندارم. در نبود من مردهای غریبه را به منزل میاورد چون دو فرزند دختر 2 ساله و 13 ساله دارم. نگرانم، تمامی وسایل منزل را شکسته است، مجبورم بیرون کار کنم محل زندگی و سرپناه ما را نیز فروخته است.به استناد بند 1 و 2 و 7 عقد نامه وتبصره ماده 1133 تقاضای طلاق دارم. (13) دادگاه در تاریخ 98/5/27 تشکیل جلسه داده و ب. ت. ب. مقدم بودن دعوی مهریه در *جهت جلوگیری از تشتت ارای مستندا به ماده 13 قانون حمایت خانواده قرار عدم صلاحیت به صلاحیت دادگاه خانواده شهرستان *کریم قرار عدم صلاحیت صادر و اعلام میدارد. (20) در اولین جلسه شعبه *ک. که با حضور خ. ت. گ. است، زوجه اعلام نموده است: شوهرم در زندان *بزرگ م. ب..، حق و حقوق قانونی خودم را می خواهم. (31) دادگاه جهت حضور زندانی (زوج) اقدام نموده که به علت عدم تحویل نامه این اعزام صورت نگرفته است. (37) در جلسه 98/11/8 خواهان، و همچنین خوانده (تحت الحفظ) در دادگاه حاضر گردیده زوج خطاب به دادگاه اعلام نمود خواهان طلاق بهمراه حق و حقوق خود میباشم زوج در پاسخ اعلام نموده است: من زندگی ام را دوست دارم. و زنم را طلاق نمی دهم. (41) دادگاه قرار ارجاع امر بداوری را صادر واعلام نموده است. داور زوج نظریه تقدیمی خود را اعلام نمود: زوج قصد ادامه زندگی را دارد. و راضی به طلاق نمیباشد. (42) داور ز. ن. د. نظریه منعکس در صفحه 46 پرونده اعلام نموده است: ب. ت. ب. اینکه زوج معتاد و در زندان است.زوجه علاوه بر طلاق کلیه حقوق قانونی خویش و حضانت فرزند ان مشترک را نیز میخواهد و نظر اینجانب نیز بر متارکه و طلاق است. دادگاه در تاریخ 99/4/10 ختم رسیدگی را اعلام نموده و به شرح ذیل مبادرت به صدوررای نموده است: … توجها به خواسته صدور حکم طلاق ب. ش. د. و ادعای خ. م. ب. کتک کاری و فحاشی و اعتیاد به مواد مخدر زوج و عدم ارائه دلایل و مدارک اثباتی و اخذ نظریه داوران و عدم تمایل زوج مبنی بر صدور حکم طلاق دادگاه موجبات طلاق را فراهم ندانسته و مستندا به ماده 1257 قانون مدنی و 197 قانون ایین دادرسی مدنی حکم بر بطلان دعوی خواهان صادر می نماید. (68) به روایت گزارش منعکس در صفحه 74 پرونده زوج از تاریخ 93/6/8 لغایت *در مرکز ترک اعتیاد عطا افرین بستری بوده است. صفحه 76 پرونده نیز حاکی از گزارش پزشکی قانونی مبنی بر اثار ضرب و جرحی است.که بنا به گفته زوجه توسط زوج صورت پذیرفته است.براساس گزارش مورخ 98/3/30 بدلیل اعتیاد زوج، خواهان اقدام به خودکشی با مصرف دارو نموده که جهت مداوا به بیمارستان اعزام شده است. (76) در تاریخ 98/3/29 براساس دستور جانشین دادستان *زوج جهت ترک اعتیاد به یکی از مراکز درمانی ترک اعتیاد معرفی گردیده است. (79- 80) زوجه به رای صادره اعتراض نموده و در لایحه تجدیدنظرخواهی اعلام نموده است: چرا دادگاه محترم با این همه دلایل ارائه شده به عسر و حرج ایشان توجه ننموده است، پرونده به دادگاه‌های تجدیدنظر استان شعبه *ارسال و جهت رسیدگی به شعبه *ارجاع گردیده است.این شعبه نیز به لحاظ عدم کفایت ادله اثباتی استدلال محکمه بدوی را صحیح دانسته ضمن رد اعتراض دادنامه معترض عنه را مستندا به ماده 358 قانون ایین دادرسی مدنی تایید نموده است. (92) رای صادره مورد فرجامخواهی زوجه قرار گرفته و پرونده در این راستا به دیوانعالی کشور ارسال و جهت رسیدگی به شعبه پانزدهم دیوان عالی ارجاع شده است. فرجامخواهی خانم س. ن. م. فرزند ر. نسبت به دادنامه شماره *مورخ 99/8/24 صادره از شعبه *که به موجب ان با تایید دادنامه شماره 812 مورخ 99/4/10 صادره از شعبه *ک. حکم به بطلان دعوی زوجه به خواسته طلاق به لحاظ عدم کفایت ادله اثباتی صادر گردیده است.بدلایل ذیل وارد است: 1- بذل حدود یکهزار و چهار صد سکه بهار ازادی از مهریه توسط زوجه در مرحله فرجامخواهی که معادل پانزده میلیارد تومان وجه رایج *م. ب.. نشاندهنده ان است.که زندگی مشترک برای وی شاق و سخت و غیر قابل تحمل گردیده است. 2- عدم توجه به نظر داور زوجه که طلاق و متارکه را تنها راه حل اختلافات فیمابین زوجین اعلام نموده است. 3- بستری شدن زوج جهت ترک اعتیاد در موسسه ترک اعتیاد معتادین 4- گواهی پزشکی قانونی در رابطه با ادعای ایراد ضرب وجرح و صدمه بدنی زوجه توسط زوج 5- گزارش منعکس در صفحه 76 پرونده از سوی نیروی انتظامی مبنی براینکه زوجه بدلیل عاصی شدن از تداوم یک زندگی بی حاصل اقدام به خودکشی نموده است. 6- معرفی به یکی از مراکز ترک اعتیاد توسط جانشین محترم دادستان عمومی و انقلاب شهرستان *که حکایت از عدم اراده زوج در خصوص ترک اعتیاد م. ب.. 7- عدم تحقیق دادگاه در خصوص ادعای زوجه مبنی بر عدم پرداخت نفقه از سوی زوج 8- عدم تحقیقات محلی پیرامون وضعیت اخلاقی، مالی و اجتماعی زوج توسط دادگاه 9- عدم تحقیق دادگاه پیرامون دلیل زندانی بودن زوج از مراجع مربوطه و عدم استعلام در خصوص سوابق ایشان 10- عدم معرفی زوج به مرکز پزشکی قانونی جهت انجام تست اعتیاد، علیهذا ب. ت. ب. منظومه دلایل فوق الذکرخصوصا بذل قابل توجهی از حقوق مالی زوجه در برابر طلاق که نشاندهنده ان است.بدلایل فوق الذکر طلاق عاطفی بین زوجین محقق گردیده و زوجه با قرار گرفتن در عسر وحرج خواهان پایان یافتن زندگی است.که در واقع وجود خارجی ندارد. و ب. ت. ب. اینکه شارع مقدس در ایه شریفه 129 از سوره مبارکه نسای کالمعلقه نمودن زنان را نهی نموده است.وهمچنین توجه به این نکته که دوام و استحکام رابطه زوجین براساس مودت قبلی که یک امر درونی است.محقق میگردد. که این رکن رکین از زندگی ب. ت. ب. دلایل موجود در پرونده شدیدا خدشه دار گردیده است.دادنامه صادره در وضعیت حاضر قابلیت تایید ندارد.، ضمن نقض رای صادره مستندا به بند 5 از ماده 371 قانون ایین دادرسی مدنی رسیدگی بعدی را به استناد بند الف ماده 401 قانون مارالذکر به شعبه صادر کننده رای منقوض محول می نماید. تا ب. ت. ب. جامعیت موجود در قاعده پر ارج عسر وحرج و فلسفه وضع تبصره ماده 1130 قانون مدنی که قانونگذار جهت حل مشکلات زنان ان را وضع نموده است.رای مقتضی را صادر فرمایند. /ا400/5/11 رئیس شعبه: ج. ق. مستشار: ح. ح.