مرجع رسیدگی به اعتراض نهاد دولتی نسبت به حکم صادره از کمیسیون آب های زیرزمینی

رأی شعبه دیوان عالی کشور شماره پرونده : 9409983420001160 شماره دادنامه : 9509970910700308 شعبه : شعبه سی و چهارم دیوان عالی کشور تاریخ : 1395/03/23-11:56 قاضی : جواد اسلامی قاضی : حسن قاسمی خلاصه جریان پرونده 1- قاضی رسیدگی به امور آبهای زیرزمینی استان یزد درخواست آقای … و سایر مالکین چاه به جای قنات علی آباد ماهر واقع در منطقه ماهان را به طرفیت شرکت سهامی آب منطقه ای کرمان به خواسته الزام خوانده به صدور پروانه بهره برداری وارد و ثابت تشخیص داده و به استناد ماده 27 قانون توزیع عادلانه آب به الزام خوانده به صدور پروانه بهره برداری چاه موصوف صادر کرده و مقرر داشته رأی صادره ظرف 20 روز قابل تجدیدنظر خواهی در دیوان عدالت اداری است . 2- شرکت آب منطقه ای کرمان در مهلت مقرر از حکم مذکور در فوق تجدیدنظر خواهی کرده و پرونده به شعبه هفتم دیوان عدالت اداری ارجاع شده و این شعبه با استدلال اینکه ، دیوان عدالت اداری مرجع رسیدگی به شکایات و اعتراضات مردم از اقدامات واحدهای دولتی اعم از وزارتخانه ها ، سازمان ها و مؤسسات و شرکتهای دولتی و شهرداریها و تشکیلات و نهادهای انقلابی و وابسته به آنها و ...... م. ب. قرار رد شکایت شرکت آب منطقه ای کرمان را صادر کرده است . 3- م. ع. از دادنامه صادر شده از شعبه 7 دیوان عدالت اداری تجدیدنظر خواهی نموده و پرونده به شعبه سوم دیوان عدالت اداری ارجاع شده و این شعبه بشرح دادنامه شماره /220-1394/10/20 با استدلال اینکه مطابق ماده 48 قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری مصوب 1392 هر گاه رسیدگی به شکایت در صلاحیت مراجع قضایی باشد شعبه دیوان عدالت اداری با صدور قرار عدم صلاحیت ، پرونده را به مرجع مذکور ارسال می نماید دادنامه تجدیدنظر خواسته را نقض و قرار عدم صلاحیت به اعتبار صلاحیت دادگاه حقوقی محل صدور رأی معترض عنه (کمیسیون امور آبهای زیرزمینی یزد) صادر کرده است . 4- پرونده به شعبه 4 دادگاه عمومی یزد برای رسیدگی ارجاع شده و این شعبه طبق رأی شماره /1140-1394/11/28 با استدلال اینکه خواسته خواهان صدور پروانه بهره برداری چاه روستای علی آباد ماهر و ماهان م. ب. و دعوی مربوط به اموال غیرمنقول است مستنداً به مواد 12 و 18 قانون مدنی و مواد 12 و 26 و 27 قانون آیین دادرسی ..... در امور مدنی قرار عدم صلاحیت باعتبار صلاحیت دادگاه بخش ماهان صادر کرده است . 5- رئیس دادگاه عمومی بخش ماهان مطابق رأی شماره 619-1394/12/8 با استدلال اینکه رأی کمیسیون امور آبهای زیرزمینی کرمان در استان یزد نقض شده است قرار عدم صلاحیت باعتبار صلاحیت دادگاه حقوقی یزد صادر کرده و پرونده را به اشتباه به جای ارسال به دیوان عالی کشور برای حل اختلاف به دادگاه حقوقی یزد فرستاده و سپس از سوی این دادگاه به دیوان عالی کشور ارسال شده که پس از وصول و ثبت در دبیرخانه به این شعبه ارجاع شده است . ( لازم بذکر است بر حسب مفاد دادخواست تقدیمی بدواً کمیسیون رسیدگی به امور آبهای زیرزمینی کرمان به درخواست خواهان و سایرین رسیدگی کرده و قرار رد آن را صادر کرده که مورد اعتراض خ. ه. قرار گرفته و شعبه 8 دیوان عدالت اداری رأی صادره از سوی کمیسیون رسیدگی به امور آبهای زیرزمینی کرمان را نقض و پرونده را به کمیسیون هم عرض ( کمیسیون رسیدگی به امور آبهای زیرزمینی استان یزد ) ارجاع داده است ).هیأت شعبه در تاریخ بالا تشکیل گردید. پس از قرائت گزارش عضو ممیز و ملاحظه اوراق پرونده مشاوره نموده و به شرح زیر رأی می دهد رأی شعبه در خصوص اختلاف حاصل در صلاحیت فیمابین دادگاه های حقوقی یزد و ماهان در رسیدگی دعوی خواهان بشرح منعکس در گزارش فوق ، گرچه مطابق قسمت اخیر تبصره 5 ماده واحده قانون تعیین تکلیف چاه های آب فاقد پروانه بهره برداری مصوب 1389/4/23 احکام صادره از سوی کمیسیون رسیدگی به امور آب های زیرزمینی استانی ظرف بیست روز پس از ابلاغ قابل تجدیدنظر در دیوان عدالت اداری است اما از آنجا که حدود صلاحیت و اختیارات دیوان عدالت اداری که در اجرای اصل یکصد و هفتاد سوم قانونی اساسی جمهوری اسلامی ایران تشکیل گردیده ، در ماده /10 قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری مصوب 1392 معین و مشخص گردیده و مبتنی بر رسیدگی به شکایات و تظلمات و اعتراضات مردم از تصمیمات و اقدامات واحدهای دولتی و نیز تصمیمات و اقدامات مأمورین واحدهای دولتی در امور راجع به وظایف آنهاست و با عنایت به این که ب. ت. ب. معنی لغوی و عرفی کلمه مردم ، واحدهای دولتی از شمول آن خارج است ، بنابراین رسیدگی به اعتراض شرکت آب منطقه ای استان کرمان نسبت به رأی معترض عنه قابل رسیدگی در دیوان عدالت اداری نیست ، بلکه با توجه اصل 159 قانون اساسی که دادگستری را مرجع رسمی تظلمات و شکایات شناخته شده و استثنایی بودن صلاحیت مراجع اختصاصی ، در صلاحیت محاکم عمومی است و ب. ت. ب. اینکه مطابق ماده 12 قانون آیین دادرسی ...... مدنی و رأی وحدت رویه شماره 643-1378/9/16 هیأت عمومی دیوان عالی کشور دعاوی مربوط به اموال غیرمنقول اعم از دعاوی مالکیت ، مزاحمت ، ممانعت از حق ، تصرف عدوانی و سایر حقوق راجع به آن در دادگاهی اقامه می شود که مال غیرمنقول در حوزه آن واقع است و با التفات به اینکه چاه موضوع دعوی در حوزه قضایی دادگاه بخش ماهان واقع شده است . بنا به مراتب و با اختیار حاصل از تبصره ماده 27 قانون آیین دادرسی ....... در امور مدنی ، ضمن پذیرش استدلال دادگاه حقوقی یزد و تأیید صلاحیت دادگاه حقوقی بخش ماهان حل اختلاف می نماید .(ص) شعبه سی و چهارم دیوان عالی کشوررئیس : جواد اسلامی مستشار : حسن قاسمی فهرست شعبه دیوان عالی کشور نقد رأی مرجع رسیدگی به اعتراض نهاد دولتی نسبت به حکم صادره از کمیسیون آب های زیرزمینی در تاریخ 23 خرداد 1395، پرونده‌ای در دیوان عالی کشور مورد بررسی قرار گرفت که در آن، مالکین چاه درخواست صدور پروانه بهره‌برداری برای چاه واقع در قنات علی آباد ماهر را علیه شرکت سهامی آب منطقه‌ای مطرح کرده بودند. قاضی رسیدگی به امور آب‌های زیرزمینی استان یزد، با استناد به ماده 27 قانون توزیع عادلانه آب، حکم به صدور پروانه بهره‌برداری صادر نمود. شرکت آب منطقه‌ای کرمان در مهلت مقرر به این حکم تجدیدنظر خواهی کرد، اما شعبه هفتم دیوان عدالت اداری با رد شکایت، اعلام کرد که این دیوان صلاحیت رسیدگی به شکایت را ندارد. این تصمیم در شعبه سوم دیوان عدالت اداری نقض و قرار عدم صلاحیت به اعتبار صلاحیت دادگاه عمومی یزد صادر گردید. پس از آن، دادگاه عمومی یزد و سپس دادگاه عمومی بخش ماهان نیز به قرار عدم صلاحیت استناد کردند و پرونده به دیوان عالی کشور ارسال شد. دیوان عالی کشور در رای خود، با استناد به اصل 159 قانون اساسی و مواد 12 و 18 قانون مدنی، ضمن تایید صلاحیت دادگاه حقوقی بخش ماهان، اعلام کرد که رسیدگی به اعتراض شرکت آب منطقه‌ای کرمان در صلاحیت دیوان عدالت اداری نیست و به این ترتیب، صلاحیت رسیدگی به دعوی به دادگاه عمومی بخش ماهان واگذار گردید. تاریخ دادنامه قطعی: 1395/03/23 شماره دادنامه قطعی: --- پیام: احکام صادره از کمیسیون رسیدگی به امور آب های زیرزمینی، قابل تجدیدنظرخواهی در دیوان عدالت اداری است، اما از آنجایی که صلاحیت دیوان منحصر به رسیدگی به شکایات مردم بوده و واحدهای دولتی از شمول آن خارجند، در صورتی که واحد دولتی (شرکت آب منطقه ای) نسبت به حکم معترض باشد، این اعتراض قابل طرح در دیوان عدالت نبوده و محاکم عمومی به عنوان مرجع رسمی تظلمات و شکایات، در این خصوص صالح می‌باشند. رای شعبه دیوان عالی کشور شماره پرونده: --- شماره دادنامه: --- شعبه: شعبه سی و چهارم دیوان عالی کشور تاریخ: 1395/03/23 - 11 : 56 قاضی: جواد اسلامی قاضی: حسن قاسمی 1 - قاضی رسیدگی به امور آبهای زیرزمینی استان یزد درخواست آقای … و سایر مالکین چاه به جای قنات علی آباد ماهر واقع در منطقه ماهان را به طرفیت شرکت سهامی آب منطقه ای کرمان به خواسته الزام خوانده به صدور پروانه بهره برداری وارد و ثابت تشخیص داده و به استناد ماده 27 قانون توزیع عادلانه آب به الزام خوانده به صدور پروانه بهره برداری چاه موصوف صادر کرده و مقرر داشته رای صادره ظرف 20 روز قابل تجدیدنظر خواهی در دیوان عدالت اداری است. 2 - شرکت آب منطقه ای کرمان در مهلت مقرر از حکم مذکور در فوق تجدیدنظر خواهی کرده و پرونده به شعبه هفتم دیوان عدالت اداری ارجاع شده و این شعبه با استدلال اینکه، دیوان عدالت اداری مرجع رسیدگی به شکایات و اعتراضات مردم از اقدامات واحدهای دولتی اعم از وزارتخانه ها، سازمان ها و موسسات و شرکتهای دولتی و شهرداریها و تشکیلات و نهادهای انقلابی و وابسته به آنها و...... م. ب. قرار رد شکایت شرکت آب منطقه ای کرمان را صادر کرده است. 3 - م. ع. از دادنامه صادر شده از شعبه --- دیوان عدالت اداری تجدیدنظر خواهی نموده و پرونده به شعبه سوم دیوان عدالت اداری ارجاع شده و این شعبه به شرح دادنامه شماره / --- - 1394/10/20 با استدلال اینکه مطابق ماده 48 قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری مصوب 1392 هر گاه رسیدگی به شکایت در صلاحیت مراجع قضایی باشد شعبه دیوان عدالت اداری با صدور قرار عدم صلاحیت، پرونده را به مرجع مذکور ارسال می‌نماید دادنامه تجدیدنظر خواسته را نقض و قرار عدم صلاحیت به اعتبار صلاحیت دادگاه حقوقی محل صدور رای معترض عنه (کمیسیون امور آبهای زیرزمینی یزد) صادر کرده است. 4 - پرونده به شعبه --- دادگاه عمومی یزد برای رسیدگی ارجاع شده و این شعبه طبق رای شماره / 1140 - 1394/11/28 با استدلال اینکه خواسته خواهان صدور پروانه بهره برداری چاه روستای علی آباد ماهر و ماهان م. ب. و دعوی مربوط به اموال غیرمنقول است مستندا به مواد 12 و 18 قانون مدنی و مواد 12 و 26 و 27 قانون آیین دادرسی..... در امور مدنی قرار عدم صلاحیت باعتبار صلاحیت دادگاه بخش ماهان صادر کرده است. 5 - رئیس دادگاه عمومی بخش ماهان مطابق رای شماره --- - 1394/12/08 با استدلال اینکه رای کمیسیون امور آبهای زیرزمینی کرمان در استان یزد نقض شده است قرار عدم صلاحیت باعتبار صلاحیت دادگاه حقوقی یزد صادر کرده و پرونده را به اشتباه به جای ارسال به دیوان عالی کشور برای حل اختلاف به دادگاه حقوقی یزد فرستاده و سپس از سوی این دادگاه به دیوان عالی کشور ارسال شده که پس از وصول و ثبت در دبیرخانه به این شعبه ارجاع شده است. (لازم بذکر است بر حسب مفاد دادخواست تقدیمی بدوا کمیسیون رسیدگی به امور آبهای زیرزمینی کرمان به درخواست خواهان و سایرین رسیدگی کرده و قرار رد آن را صادر کرده که مورد اعتراض خ. ه. قرار گرفته و شعبه --- دیوان عدالت اداری رای صادره از سوی کمیسیون رسیدگی به امور آبهای زیرزمینی کرمان را نقض و پرونده را به کمیسیون هم عرض (کمیسیون رسیدگی به امور آبهای زیرزمینی استان یزد) ارجاع داده است).هیات شعبه در تاریخ بالا تشکیل گردید. پس از قرائت گزارش عضو ممیز و ملاحظه اوراق پرونده مشاوره نموده و به شرح زیر رای می دهد در خصوص اختلاف حاصل در صلاحیت فیمابین دادگاه‌های حقوقی یزد و ماهان در رسیدگی دعوی خ. ب. ش. منعکس در گزارش فوق، گرچه مطابق قسمت اخیر تبصره 5 ماده واحده قانون تعیین تکلیف چاه های آب فاقد پروانه بهره برداری مصوب 1389/04/23 احکام صادره از سوی کمیسیون رسیدگی به امور آب های زیرزمینی استانی ظرف بیست روز پس از ابلاغ قابل تجدیدنظر در دیوان عدالت اداری است اما از آنجا که حدود صلاحیت و اختیارات دیوان عدالت اداری که در اجرای اصل یکصد و هفتاد سوم قانونی اساسی جمهوری اسلامی ایران تشکیل گردیده، در ماده / 10 قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری مصوب 1392 معین و مشخص گردیده و مبتنی بر رسیدگی به شکایات و تظلمات و اعتراضات مردم از تصمیمات و اقدامات واحدهای دولتی و نیز تصمیمات و اقدامات مامورین واحدهای دولتی در امور راجع به وظایف آنهاست و با عنایت به این که ب. ت. ب. معنی لغوی و عرفی کلمه مردم، واحدهای دولتی از شمول آن خارج است، بنابراین رسیدگی به اعتراض شرکت آب منطقه ای استان کرمان نسبت به رای معترض عنه قابل رسیدگی در دیوان عدالت اداری نیست، بلکه با توجه اصل 159 قانون اساسی که دادگستری را مرجع رسمی تظلمات و شکایات شناخته شده و استثنایی بودن صلاحیت مراجع اختصاصی، در صلاحیت محاکم عمومی است و ب. ت. ب. اینکه مطابق ماده 12 قانون آیین دادرسی...... مدنی و رای وحدت رویه شماره 643 - 1378/09/16 هیات عمومی دیوان عالی کشور دعاوی مربوط به اموال غیرمنقول اعم از دعاوی مالکیت، مزاحمت، ممانعت از حق، تصرف عدوانی و سایر حقوق راجع به آن در دادگاهی اقامه می‌شود که مال غیرمنقول در حوزه آن واقع است و با التفات به اینکه چاه موضوع دعوی در حوزه قضایی دادگاه بخش ماهان واقع شده است. بنا به مراتب و با اختیار حاصل از تبصره ماده 27 قانون آیین دادرسی....... در امور مدنی، ضمن پذیرش استدلال دادگاه حقوقی یزد و تایید صلاحیت دادگاه حقوقی بخش ماهان حل اختلاف می‌نماید.(ص)