مصادیق قبض موهوبه توسط متهب

مصادیق قبض موهوبه توسط متهب خ. م.: در این موضوع، خ. ه. درخواست الزام خواندگان به حضور در دفتر اسناد رسمی و انجام انتقال قطعی ملکیت و سرقفلی یک باب مغازه به پلاک ثبتی مشخص را مطرح کردند و همچنین خواستار پرداخت هزینه‌های دادرسی شدند. آنان ادعا کردند که مرحوم مورث، مغازه را به دلیل زحمات فرزندانش به آنان هبه کرده است، در حالی که خواندگان این ادعا را غیرعادلانه دانسته و از انجام انتقال امتناع کردند. دادگاه بدوی با استناد به ماده 802 قانون مدنی، به این نتیجه رسید که هبه بدون قبض باطل است و از آنجا که تصرف ورثه در ملک قبل از فوت مورث به منزله قبض محسوب نمی‌شود، حکم به بی‌حقی خ. ه. صادر کرد. این رای در دادگاه تجدیدنظر نقض شد و دادگاه با استناد به مواد 798 و 800 قانون مدنی و تاکید بر در اختیار بودن عین موهوبه قبل از فوت واهب، حکم به الزام خواندگان به تنظیم سند رسمی و پرداخت خسارات دادرسی صادر کرد. رای صادره از سوی دادگاه تجدیدنظر قطعی است. تاریخ دادنامه قطعی: 1392/02/02 شماره دادنامه قطعی: --- پیام: در صورتی که عین موهوبه در ید متهب باشد محتاج به قبض مجدد نمی‌باشد. چنانچه متهب در هنگام هبه مال را در تصرف داشته، قبض مورد هبه تحقق یافته و نیازی به قبض مجدد نیست و عناصر هبه کامل محسوب می‌شود. رای دادگاه بدوی در (این) پرونده آقای ر.ج. دادخواستی به وکالت از آقایان ب. و ع. نام خانوادگی هر دو م. به طرفیت 1 - م.م. 2 - خانم ف.م. 3 - خانم ش.ر. به خواسته الزام خواندگان به حضور در دفتر اسناد رسمی و انتقال قطعی ملکیت و سرقفلی یک باب مغازه به پلاک ثبتی --- (شش دانگ) و پرداخت هزینه دادرسی، حق الوکاله وکیل و کلیه خسارات قانونی مطرح کرده و چنین توضیح داده: «... مرحوم م.م. در تاریخ 2/5/79 به موجب صلح نامه پیوست اموال خود شامل یک باب مغازه به پلاک ثبتی --- بخش --- تهران را به دو تن از فرزندان ذکور خود (خ. ه.) به دلیل زحماتی که از سنین نوجوانی کشیده اند و منزل مسکونی خ. ر. ب. پلاک ثبتی --- بخش --- تهران به خواندگان ردیف 1 و 2 که سایر فرزندان او هستند و خوانده ردیف 3 (زوجه خود) به صورت مساوی صلح کرده است و مصالح و تمامی خ. ه. و خواندگان با امضای ذیل صلح نامه و اثر انگشت آن را قبول کرده اند، متاسفانه مصالح در تاریخ 1390/02/29 فوت می کند این در حالی است که خواندگان صلح نامه مذکور را غیر عادلانه می دانند و علی رغم این که قبلا ذیل آن را امضا کرده و اثر انگشت زده و آن را قبول کرده اند و علی رغم مذاکرات متعدد و این که ایشان به عنوان ورثه مرحوم م.م. جانشین قهری وی هستند از انتقال قطعی مالکیت و سرقفلی مغازه به خ. ه. امتناع می ورزد..»; بر این مبنا تقاضای رسیدگی به موضوع شده است دادگاه با ملاحظه محتویات پرونده نظر به این که مستند ابرازی مورخ 2/5/79 تصریح دارد مورث خ. ه. و خواندگان مالکیت و سرقفلی یک باب مغازه با مشخصات یاد شده را به خ. ه. هبه کرده است و در سند عبارت بخشیدم، قید شده است برخلاف استدلال وکیل خ. ه. موضوع آن هبه است نه صلح و این امر در هر دو قسمت سند عادی یاد شده صادق است با لحاظ این که از جانب خ. ه. دلیلی بر قبض موهوبه در زمان حیات مورث اقامه نشده است و نحوه نگارش سند به گونه ای است که موید عدم قبض مورد نظر قانونگذار در مقررات مربوط به هبه می با شد چون راجع به مغازه موضوع خواسته قید شده: «اما تا زمانی که زنده هستم درآمد آن باید در اختیار من قرار گیرد»; و در مورد منزل مسکونی نیز تصریح شده: «اما تا زمانی که زنده هستم باید در آن زندگی کنم»; و عبارت: «از همسر و فرزندانم می خواهم با امضا و اثر انگشت خود این خواسته را قبول کنند»; با این وصف تصرف ورثه در هر یک از مغازه و منزل مسکونی همزمان با حیات مورثشان به منزله قبض در موهوبه نبوده و با فوت واهب قبل از قبض به استناد ماده 802 قانون مدنی هبه باطل می‌گردد، اگر چه انجام خواسته مورث و عمل به آن از جانب ورثه می‌تواند الزام اخلاقی تلقی شود لیکن ب. ت. ب. موارد یاد شده به لحاظ قانونی الزامی برای خواندگان به انتقال رسمی ملکیت و سرقفلی مغازه ایجاد نکرده با این وصف خواسته خ. ه. را وارد ندانسته و به استناد ماده 1257 قانون مدنی حکم بر بی حقی خ. ه. صادر و اعلام می دارد. رای صادر شده ظرف بیست روز پس از ابلاغ به طرفین قابل تجدیدنظرخواهی و رسیدگی در دادگاه محترم تجدیدنظر استان تهران م. ب.. رئیس شعبه --- دادگاه عمومی حقوقی تهران - حمیدی رای دادگاه تجدیدنظر استان دادنامه تجدیدنظرخواسته به شماره --- مورخ 1391/05/28 صادره از شعبه --- دادگاه عمومی حقوقی تهران که به موجب آن حکم بر بی حقی تجدیدنظرخواهان ع. و ب. شهرتین م. با وکالت ر.ج. به طرفیت م. و ف. شهرتین م. و ش.ر. به خواسته الزام به تنظیم سند رسمی شش دانگ یک باب مغازه به پلاک ثبتی --- و سرقفلی مغازه مذکور و پرداخت خسارات دادرسی و حق الوکاله وکیل اصدار گردیده است مخالف قانون و مقررات موضوعه بوده و اعتراض به شرح لایحه اعتراضیه وارد و مستوجب نقض آن م. ب. زیرا که اولا- مستند مدرکیه تجدیدنظرخواهان حاکی از هبه شش دانگ پلاک ثبتی مختلف فیه و سرقفلی آن از ناحیه مورث تجدیدنظرخواندگان به آنان دارد که مصون از هرگونه ایراد و انکار و جعلیتی باقی مانده است ثانیا- هر چند بنا بر تصریح ماده 798 از قانون مدنی شرط تحقق عقد هبه قبول و قبض متهب یا متهبین م. ب. لیکن در صورتی که عین موهوبه در ید متهب باشد محتاج به قبض مجدد نمی‌باشد که در مانحن فیه مفاد مستند مدرکیه و اقرار تجدیدنظرخواندگان به شرح لایحه دفاعیه حاکی از در اختیار بودن عین موهوبه قبل از فوت واهب در ید متهبین دارد، ثالثا- بطلان عقد هبه ناظر به مواردی م. ب. که قبل از قبض عین موهوبه واهب یا متهب فوت نماید این در حالیست که در پرونده مطروحه قبل از فوت واهب عین موهوبه در اختیار متهبین بوده و از آن استیفای منفعت نموده اند، رابعا- تنظیم سند رسمی مورد هبه از ناحیه واهب از شرایط عقد مذکور م. ب. که با فوت واهب ورثه وی جانشین و قائم مقام متوفی محسوب می گردند که به لحاظ امتناع آنان از ایفای تعهد مبنی بر تنظیم سند متعهد لهما (ذی نفع) با مراجعه به حاکم الزام آنان را خواستار شده است، خامسا- مفاد پاسخ استعلام مضبوط در پرونده حاکی از ثبت ملک مختلف فیه در دفتر املاک به نام مورث تجدیدنظرخواندگان دارد، سادسا- تجدیدنظرخواندگان دلیل و مدرک موجهی که حاکی از ایفا یا اسقاط تعهدشان باشد به دادگاه ارائه ننموده‌اند از این رو دادگاه با قبول لایحه اعتراضیه تجدیدنظرخواهان و انطباق آن با ماده 348 از قانون آیین دادرسی دادگاه‌های عمومی و انقلاب در امور مدنی و با استناد به قسمت اول از ماده 358 از قانون مرقوم و مواد 795 و 800 و 10 و 219 و 221 از قانون مدنی ضمن نقض دادنامه معترض عنه حکم بر الزام تجدیدنظرخواندگان به حضور در دفترخانه اسناد رسمی و تنظیم سند رسمی پلاک ثبتی --- و سرقفلی آن به نسبت حصه آنان د. ح. تجدیدنظرخواهان و پرداخت خسارات دادرسی و حق الوکاله وکیل ط. ت. ک. وکلا صادر و اعلام می‌نماید. رای صادره قطعی است. مستشاران شعبه --- دادگاه تجدیدنظر استان تهران امانی شلمزاری - کریمی