ناتوانی جنسی زوج و عسر و حرج زوجه

رأی خلاصه جریان پرونده به حکایت پرونده کلاسه 920036 شعبه هفتم دادگاه عمومی حقوقی (خانواده) شیراز، خانم س.س. فرزند ه. در تاریخ 20/1/92 د. ب. ط. شوهرش آقای ح.چ. فرزند ح. تقدیم و مستدعی صدور حکم طلاق به علت وجود عسر و حرج ناشی از ناتوانی جنسی گردیده است. حسب توضیحات مشارٌالیها نامبردگان از تاریخ 11/10/84 زندگی مشترکشان را آغاز کرده اند و چون زوج قادر به انجام زناشویی نبوده و اقدامات درمانی برای رفع عارضه وی نتیجه ای نداشته است لذا بند دوم ماده 1122 قانون مدنی را مورد استناد قرار داده و خواهان رسیدگی م. ب.. به دستور دادگاه و وقت رسیدگی تعیین و از طرفین دعوت به عمل آمده است. در جلسه دادرسی مورخ 10/2/92 خوانده حضور پیدا نکرده و ز. ا. د. است: «من از سال 84 با خوانده ازدواج دائم و عروسی کردم به علت نارسایی جنسی همسرم که از نوع عدم نعوظ بوده و عقب ماندگی ذهنی هم دارد، مواقعه ای بین ما صورت نگرفته، طبق نظریه پزشکی الآن باکره هستم. همسرم می گوید دو بار دیگر هم ازدواج کرده بوده و من همسر سوم وی هستم. زوج، نه حاضر به ادامه زندگی است و نه مرا طلاق می دهد، نفقه ی مرا هم نمی پردازد، یارانه مرا هم می گیرد . . .»; در جوابی تصمیم دادگاه، خواهان به پزشکی قانونی معرفی شده تا با انجام معاینات لازم مشخص گردد وی باکره است یا خیر و دخول صورت گرفته است یا نه؟ همچنین زوجین به منظور تلاش برای اصلاح ذات البین به مرکز مشاوره در بهزیستی معرفی گردیده اند. پاسخ پزشکی قانونی دلالت بر غیر مدخوله بودن زوجه دارد. و پاسخ مورخ 16/2/1392 واحد مشاوره مستقر در دادگاه خانواده نیز اشعار دارد بر اینکه: «. . . پس از مشاوره انجام شده با خانم س.س. صاحب . . . در خصوص دادخواست طلاق زوجه و ب. ت. ب. عدم حضور زوج در جلسه مشاوره، نتایج منجر به عدم امکان سازش زوجه گردید. طبق ماده 16 و 19 قانون حمایت خانواده علت عدم امکان سازش زوجه اختلافات شخصیتی زوجین م. ب.»;. سپس دادگاه قرار ارجاع امر به داوری صادر و زوجین مکلف شده اند ظرف یک هفته داوران واجد شرایط خود را تعیین و معرفی نمایند. لذا آقای ح.س. فرزند ه. به عنوان داور زوجه و آقای ح.س. فرزند ر. به عنوان داور زوج انتخاب شده اند و گزارش آنان مفاداً نشان دهنده ی عدم توفیق در ایجاد صلح و سازش بین زوجین م. ب.. مشاوره قضایی شعبه دادگاه نیز ب. ت. ب. دوشیزه بودن زوجه علی رغم گذشت قریب به هشت سال زندگی مشترک، وجود عسر و حرج برای مشارٌالهیا و ضرورت اقدام بر وفق ماده 1130 قانون مدنی را مورد تأیید قرار داده است. سرانجام رأی شماره 900403-11/4/92 دادگاه به شرح آتی صدور یافته است: «. . . ن. ب. ا. رابطه زوجیت دائم بین طرفین به حکایت سند نکاحیه شماره 500386- سری الف/83 صادره از دفتر ازدواج شماره . . . شیراز و عسر و حرج زوجه به موجب اسناد پزشکی ابرازی ازجمله نظریه 3296/ ع ص ـ16/2/1392 پزشکی قانونی که حاکی از باکره بودن زوجه است محرز م. ب. و ب. ت. ب. اینکه مساعی دادگاه و اهتمام داوران در راستای اصلاح ذات البین مؤثر واقع نگردید و با التفات به اینکه خوانده علی رغم ابلاغ اخطاریه حاضر نگردیده و دعوی و مستندات خواهان را هم مورد انکار و تردید قرار نداده است از طرف دیگر زوجه حقوق مالیش را مستقلاً پیگیری می نماید، بنابراین دادگاه ضمن پذیرش خواسته خواهان به استناد ماده 1130 قانون مدنی و مواد 28 و 29 و 30 قانون حمایت خانواده . . . گواهی عدم امکان سازش به منظور اجرای صیغۀ طلاق بین زوجین صادر و اعلام می نماید. نوع طلاق به این غیر مدخوله بها است و عده ندارد. رعایت شرایط اجرای صیغۀ طلاق به عهده مجری طلاق است. مهلت این گواهی از تاریخ قطعیت حکم شش ماه است. رأی صادره غیابی و ظرف سه مهلت 20 روزه پس از ابلاغ به ترتیب ابتدا قابل واخواهی در همین شعبه سپس قابل تجدیدنظر در دادگاه تجدیدنظر فارس و در انتها قابل فرجام خواهی در دیوان عالی کشور م. ب.»;. پس از ابلاغ دادنامه به زوج در مورخ 13/5/92، مشارٌالیه در تاریخ 16/6/92 مبادرت به تجدیدنظرخواهی نموده و با ارائه مدارکی مدعی است که مشکل ناتوانی جنسی نداشته بلکه همسرش با او همکاری در زناشویی ندارد. رأی شماره 400844- 25/8/92 شعبه 24 دادگاه تجدیدنظر استان فارس در این خصوص چنین است: «. . . چون بر استدلال و استناد به قانون دادگاه محترم بدوی در صدور رأی تجدیدنظر خواسته ایراد و خدشه ای که موجبات تزلزل آن را فراهم سازد وارد نیست، هیئت قضایی دادگاه با اصلاح عبارت (گواهی عدم امکان سازش) به عبارت (حکم بر الزام و اجبار زوج به طلاق زوجه به لحاظ احراز عسر و حرج) دادنامه تجدیدنظر خواسته را با اصلاح به عمل آمده به استناد ماده 351 قانون آیین دادرسی . . . مدنی تأیید و استوار می نماید . . »;. رأی مرجع تجدیدنظر در تاریخ 19/9/1392 به آقای ح.چ. (زوج) ابلاغ شده و نامبرده در مورخ 8/10/1392 با تقدیم دادخواست فرجامی، رسیدگی و نقض دادنامه مذکور را خواستار م. ب.. ف. خ. ب. شرح لایحه پیوست دادخواست تقدیمی ضمن تکذیب موارد ادعائی زوجه، احکام صادره علیه خود را مغایر قانون توصیف نموده است از ف. خ. ن. لایحه جوابیه ای به وارده شماره 400227- 10/11/92 رسیده که پیوست سابقه است. پرونده با اقدامات دفتری به دیوان عالی کشور ارسال و با وصول و ارجاع آتی به این شعبه، تحت کلاسه بالا در دستور کار قرارگرفته است. مشروح لوایح طرفین به هنگام شور قرائت می شود. هیئت شعبه در تاریخ بالا تشکیل گردید پس از قرائت گزارش عضو ممیّز و اوراق پرونده مشاوره نموده چنین رأی می دهد: رأی شعبه دیوان عالی کشور ف. خ. اعتراض موجهی که قابل امعان نظر باشد به عمل نیاورده است. رأی معترضٌ عنه مطابق دلایل و مدارک موجود در پرونده صادر گردیده، از حیث رعایت موازین قانونی و قواعد دادرسی نیز ایراد یا اشکال مؤثری در جریان دادرسی ملاحظه نمی شود و موجبات نقض رأی مذکور فراهم نیست. بنا به مراتب مستنداً به مواد 370 و 396 و قانون آیین دادرسی مدنی، ضمن ردّ فرجام خواهی دادنامه فرجام خواسته ابرام می شود. رئیس شعبه 10 دیوان عالی کشور ـ مستشار عبداله پور ـ میر مجیدی فهرست خلاصه جریان پرونده شعبه دیوان عالی کشور نقد رأی ناتوانی جنسی زوج و عسر و حرج زوجه در یک پرونده مطروحه در شعبه هفتم دادگاه عمومی حقوقی (خانواده) شیراز، زنی به منظور درخواست طلاق به دلیل عسر و حرج ناشی از ناتوانی جنسی همسرش، دادخواستی ارائه کرد. وی مدعی شد که زوج قادر به برقراری روابط زناشویی نبوده و اقدامات درمانی نیز موثر واقع نشده است. در جریان جلسات دادرسی، زوجه بر عدم توانایی همسر در برقراری رابطه جنسی و عدم پرداخت نفقه تاکید کرد. دادگاه پرونده را به پزشکی قانونی و مرکز مشاوره ارجاع داد که نتایج آن نشان‌دهنده باکره بودن زوجه و عدم امکان سازش بین طرفین بود. <br>در نهایت، دادگاه با استناد به ماده 1130 قانون مدنی و مواد 28 تا 30 قانون حمایت خانواده، گواهی عدم امکان سازش صادر کرده و طلاق را به صورت غیرمدخوله اعلام نمود. رای صادره به صورت غیابی بود و پس از ابلاغ، همسر اقدام به تجدیدنظرخواهی کرد. شعبه تجدیدنظر با اصلاح عبارت گواهی عدم امکان سازش به حکم بر الزام زوج به طلاق زوجه، رای بدوی را تایید کرد. فرجام‌خواهی همسر به دیوان عالی کشور ارسال شد و دیوان با استناد به مواد 370 و 396 قانون آیین دادرسی مدنی، فرجام‌خواهی را رد کرده و رای تجدیدنظر را تایید نمود. تاریخ دادنامه قطعی: 1393/03/28 شماره دادنامه قطعی: --- پیام: ناتوانی جنسی زوج از مصادیق عسر و حرج زوجه است و می‌تواند مستند درخواست جدایی از سوی زوجه باشد. رای خلاصه جریان پرونده به حکایت پرونده کلاسه --- شعبه هفتم دادگاه عمومی حقوقی (خانواده) شیراز، خانم س.س. فرزند ه. در تاریخ 20/1/92 د. ب. ط. شوهرش آقای ح.چ. فرزند ح. تقدیم و مستدعی صدور حکم طلاق به علت وجود عسر و حرج ناشی از ناتوانی جنسی گردیده است. حسب توضیحات مشارٌالیها نامبردگان از تاریخ 11/10/84 زندگی مشترکشان را آغاز کرده اند و چون زوج قادر به انجام زناشویی نبوده و اقدامات درمانی برای رفع عارضه وی نتیجه ای نداشته است لذا بند دوم ماده 1122 قانون مدنی را مورد استناد قرار داده و خواهان رسیدگی م. ب.. به دستور دادگاه و وقت رسیدگی تعیین و از طرفین دعوت به عمل آمده است. در جلسه دادرسی مورخ 10/2/92 خوانده حضور پیدا نکرده و ز. ا. د. است: «من از سال 84 با خوانده ازدواج دائم و عروسی کردم به علت نارسایی جنسی همسرم که از نوع عدم نعوظ بوده و عقب ماندگی ذهنی هم دارد، مواقعه ای بین ما صورت نگرفته، طبق نظریه پزشکی الان باکره هستم. همسرم می گوید دو بار دیگر هم ازدواج کرده بوده و من همسر سوم وی هستم. زوج، نه حاضر به ادامه زندگی است و نه مرا طلاق می دهد، نفقه ی مرا هم نمی پردازد، یارانه مرا هم می‌گیرد...»; در جوابی تصمیم دادگاه، خواهان به پزشکی قانونی معرفی شده تا با انجام معاینات لازم مشخص گردد وی باکره است یا خیر و دخول صورت گرفته است یا نه؟ همچنین زوجین به منظور تلاش برای اصلاح ذات البین به مرکز مشاوره در بهزیستی معرفی گردیده اند. پاسخ پزشکی قانونی دلالت بر غیر مدخوله بودن زوجه دارد. و پاسخ مورخ 1392/02/16 واحد مشاوره مستقر در دادگاه خانواده نیز اشعار دارد بر اینکه: «... پس از مشاوره انجام شده با خانم س.س. صاحب... در خصوص دادخواست طلاق زوجه و ب. ت. ب. عدم حضور زوج در جلسه مشاوره، نتایج منجر به عدم امکان سازش زوجه گردید. طبق ماده 16 و 19 قانون حمایت خانواده علت عدم امکان سازش زوجه اختلافات شخصیتی زوجین م. ب.»;. سپس دادگاه قرار ارجاع امر به داوری صادر و زوجین مکلف شده اند ظرف یک هفته داوران واجد شرایط خود را تعیین و معرفی نمایند. لذا آقای ح.س. فرزند ه. به عنوان داور زوجه و آقای ح.س. فرزند ر. به عنوان داور زوج انتخاب شده اند و گزارش آنان مفادا نشان دهنده ی عدم توفیق در ایجاد صلح و سازش بین زوجین م. ب.. مشاوره قضایی شعبه دادگاه نیز ب. ت. ب. دوشیزه بودن زوجه علی رغم گذشت قریب به هشت سال زندگی مشترک، وجود عسر و حرج برای مشارٌالهیا و ضرورت اقدام بر وفق ماده 1130 قانون مدنی را مورد تایید قرار داده است. سرانجام رای شماره --- - 11/4/92 دادگاه به شرح آتی صدور یافته است: «... ن. ب. ا. رابطه زوجیت دائم بین طرفین به حکایت سند نکاحیه شماره 500386 - سری الف/ 83 صادره از دفتر ازدواج شماره... شیراز و عسر و حرج زوجه به موجب اسناد پزشکی ابرازی ازجمله نظریه 3296 / ع ص - 1392/02/16 پزشکی قانونی که حاکی از باکره بودن زوجه است محرز م. ب. و ب. ت. ب. اینکه مساعی دادگاه و اهتمام داوران در راستای اصلاح ذات البین موثر واقع نگردید و با التفات به اینکه خوانده علی رغم ابلاغ اخطاریه حاضر نگردیده و دعوی و مستندات خواهان را هم مورد انکار و تردید قرار نداده است از طرف دیگر زوجه حقوق مالیش را مستقلا پیگیری می‌نماید، بنابراین دادگاه ضمن پذیرش خواسته خواهان به استناد ماده 1130 قانون مدنی و مواد 28 و 29 و 30 قانون حمایت خانواده... گواهی عدم امکان سازش به منظور اجرای صیغه طلاق بین زوجین صادر و اعلام می‌نماید. نوع طلاق به این غیر مدخوله بها است و عده ندارد. رعایت شرایط اجرای صیغه طلاق به عهده مجری طلاق است. مهلت این گواهی از تاریخ قطعیت حکم شش ماه است. رای صادره غیابی و ظرف سه مهلت 20 روزه پس از ابلاغ به ترتیب ابتدا قابل واخواهی در همین شعبه سپس قابل تجدیدنظر در دادگاه تجدیدنظر فارس و در انتها قابل فرجام خواهی در دیوان عالی کشور م. ب.»;. پس از ابلاغ دادنامه به زوج در مورخ 13/5/92 ، مشارٌالیه در تاریخ 16/6/92 مبادرت به تجدیدنظرخواهی نموده و با ارائه مدارکی مدعی است که مشکل ناتوانی جنسی نداشته بلکه همسرش با او همکاری در زناشویی ندارد. رای شماره --- - 25/8/92 شعبه --- دادگاه تجدیدنظر استان فارس در این خصوص چنین است: «... چون بر استدلال و استناد به قانون دادگاه محترم بدوی در صدور رای تجدیدنظر خواسته ایراد و خدشه ای که موجبات تزلزل آن را فراهم سازد وارد نیست، هیات قضایی دادگاه با اصلاح عبارت (گواهی عدم امکان سازش) به عبارت (حکم بر الزام و اجبار زوج به طلاق زوجه به لحاظ احراز عسر و حرج) دادنامه تجدیدنظر خواسته را با اصلاح به عمل آمده به استناد ماده 351 قانون آیین دادرسی... مدنی تایید و استوار می‌نماید.. »;. رای مرجع تجدیدنظر در تاریخ 1392/09/19 به آقای ح.چ. (زوج) ابلاغ شده و نامبرده در مورخ 1392/10/08 با تقدیم دادخواست فرجامی، رسیدگی و نقض دادنامه مذکور را خواستار م. ب.. ف. خ. ب. شرح لایحه پیوست دادخواست تقدیمی ضمن تکذیب موارد ادعائی زوجه، احکام صادره علیه خود را مغایر قانون توصیف نموده است از ف. خ. ن. لایحه جوابیه ای به وارده شماره 400227 - 10/11/92 رسیده که پیوست سابقه است. پرونده با اقدامات دفتری به دیوان عالی کشور ارسال و با وصول و ارجاع آتی به این شعبه، تحت کلاسه بالا در دستور کار قرارگرفته است. مشروح لوایح طرفین به هنگام شور قرائت می‌شود. هیات شعبه در تاریخ بالا تشکیل گردید پس از قرائت گزارش عضو ممیّز و اوراق پرونده مشاوره نموده چنین رای می دهد: رای شعبه دیوان عالی کشور ف. خ. اعتراض موجهی که قابل امعان نظر باشد به عمل نیاورده است. رای معترضٌ عنه مطابق دلایل و مدارک موجود در پرونده صادر گردیده، از حیث رعایت موازین قانونی و قواعد دادرسی نیز ایراد یا اشکال موثری در جریان دادرسی ملاحظه نمی شود و موجبات نقض رای مذکور فراهم نیست. بنا به مراتب مستندا به مواد 370 و 396 و قانون آیین دادرسی مدنی، ضمن ردّ فرجام خواهی دادنامه فرجام خواسته ابرام می‌شود. رئیس شعبه --- دیوان عالی کشور - مستشار عبداله پور - میر مجیدی