وضعیت قرارداد خرید دین

رأی خلاصه جریان پرونده شماره پرونده : 9209980301500555 شماره دادنامه : 9409970907000565 تاریخ : 1394/12/25 خلاصه جریان پرونده پیرو گزارش و دادنامه شماره 00266 مورخ 1394/6/17 صادره از این شعبه به تاریخ 92/6/10 شرکت تولیدی افراشیمی یزد (سهامی خاص) و آقای ه. د. ط. با وکالت آقای م. ج.ن. د. ب. ط. آقای م. پ ف به خواسته الزام به استرداد مازاد دریافتی ناشی از اقدامات و مبادلات ربوی از سال 78 الی 1385 با جلب نظر کارشناسی فعلاً از جهت صلاحیت دادگاه م. ب. 50/100/000 ریال، مطالبه خسارات دادرسی تقدیم دادگاه های عمومی حقوقی یزد نموده و در متن دادخواست توضیح داده در مواقعی که موکل و شرکت متبوع وی از لحاظ مالی در وضعیت بحرانی و نابسامانی قرار داشتند و در اضطرار قرار می گرفته خوانده محترم، سوء استفاده از وضعیت حادث شده با دریافت چک های موکل و یا اشخاص ثالث مبالغ زیاد (بیش از چهل درصد) از چک های دریافتی براساس مدت زمان تا سررسید چک ها کسر می نمود و با پرداخت وجوه نقدی، اضافه دریافت می نموده به نحوی که براساس دفاتر شرکت و اسناد حسابداری که مورد بررسی کارشناسی قرار گرفته در تمامی این سال ها به صورت هنگفتی زیان ده بوده و با حجم اضافه پرداختی و سودهای ناشی از ربا در ورطه ورشکستگی و بدهکاری زیادی قرار گرفته است. به همین لحاظ علیه نامبرده به اتهام ربا شکایت شده است که پس از رسیدگی و جلب نظر کارشناسان در امور حسابداری با این استدلال که خرید دین ربا محسوب نمی شود و سود های پرداختی سود معین نبوده است طی دادنامه شماره 282ـــــ90 شعبه محترم دوم دادگاه تجدیدنظر استان یزد نامبرده برائت حاصل نموده است علیهذا ن. ب. ا. حسب محتویات پرونده و مستندات ابرازی خوانده، علاوه بر دریافت اسکونت چک های موکل و اشخاص ثالث و مفاد قراردادهای تنظیمی، مبالغ زیادی به عنوان سود نامشروع دریافت نموده است و استحقاق آن را نداشته، ضمن رسیدگی، مطالبه پرونده استنادی، جلب نظر کارشناسی، صدور حکم به محکومیت خوانده به پرداخت مازاد دریافتی وی که ناشی از اقدامات و عملیات ربوی و قراردادی براساس نظر کارشناسی و پرداخت خسارت دادرسی اعم از هزینه های دادرسی، کارشناسی، تأخیر تأدیه و حق الوکاله وکیل استدعا می شود دادخواست به شعبه هفتم ارجاع گردیده است دادگاه مقرر نموده وقت رسیدگی تعیین طرفین دعوت شوند در جلسه دادگاه مورخ 92/8/13 وکیل خواهان حاضر گردیده لیکن خواندگان حضور نیافتند. وقت رسیدگی تجدید گردید. در تاریخ 93/2/20 دادگاه تشکیل جلسه داد. وکیل خواهان و خوانده حاضر گردیدند خوانده دفاعاً اعلام نمود آنچه مورد مطالبه وکیل خواهان است وجهی بابت قراردادی غیرربوی از سوی ایشان نیست و اگر هم باشد در دایره موضوعی رسیدگی دادگاه کیفری قرار داشته است. که آرای مربوط پیوست پرونده است به عبارت دیگر طرفین رابطه مالی دیگری جز آنچه در پرونده کیفری مورد رسیدگی واقع گردیده نوشته اند تا فی الحال بخواهد چیزی در مورد آن مطالبه کنند و آنچه هم بین ایشان وجود داشته اعم از انعقاد قراردادهای مشارکت، رد و بدل اسناد تجاری و پرداخت وجه توسط موکل تماماً در پرونده کیفری بررسی و ربا تشخیص داده نشده است بلکه تمامی آنچه سود یا منفعت خوانده می شود حسب معاملات خرید دین و به صورت مشروع و قانونی و شرعی انجام شده است. و کارشناسی که انجام شده در خارج از دادگاه رسیدگی کننده آن هم در قالب تأمین دلیل بوده که مناط اعتبار نیست و هیچ محکمه ای تکلیف به تبعیت از آن را ندارد. و در پرونده های کیفری رأی قطعی مبنی بر برائت صادر شده است دادگاه پرونده کیفری استنادی را مطالبه که پس از وصول آن اوراق مورد لزوم اخذ و ضمیمه پرونده کار گردیده است در نهایت ختم دادرسی اعلام و به شرح دادنامه شماره 00920 مورخ 93/7/10 به لحاظ اینکه مطابق دادنامه قطعی شماره 282ـــــ90 شعبه دوم دادگاه تجدیدنظر استان یزد خوانده از اتهام ربا تبرئه گردیده است به عبارتی روابط طرفین از نوع ربا تشخیص نگردیده بنابراین عنوان وجوه مازاد دریافتی از این جهت نامشروع نمی باشد و مطابق نظریه هیئت سه نفره کارشناسی در پرونده کیفری تمام وجوه دریافتی خوانده از بابت تنزیل چک های موعدی اشخاص ثالث بوده که توسط خواهان به خوانده تحویل می گردیده (خرید دین) ب. ت. ب. اینکه مطابق قوانین جاری کشور منع قانونی از این جهت موجود م. ب. دعوی وارد و ثابت نیست حکم بر بی حقی خواهان صادر گردید. از این رأی توسط آقای ه. دهقان طرزجانی تجدیدنظرخواهی شده است که مطابق دادنامه شماره 1182 مورخ 93/8/28 به لحاظ خارج از مهلت بودن دادخواست تجدیدنظرخواهی قرار رد صادر شده است، مجدداً شرکت تولید افراشیمی با مدیریت عاملی آقای ه. دهقان طرزجانی با وکالت آقای م. ج.ن. از دادنامه شماره 920 فرجام خواهی شده که پس از تبادل لوایح پرونده به دیوان عالی کشور ارجاع و به این شعبه ارجاع گردیده است. هیئت شعبه پس از ملاحظه گزارش عضوممیز به شرح دادنامه شماره 266-94/6/17 با این استدلال که وکیل خ. ه. د. دادخواست به وکالت از دو شخص طرح دعوی نموده و پس از صدور رأی یکی از آن ها به نام ه. دهقان طرزجانی تجدیدنظرخواهی نموده که قرار رد صادر گردیده است و متعاقباً هر دو آن ها فرجام خواهی نمودند ن. ب. ا. اشکالات عدیده شکلی به نحوه رسیدگی در مرحله بدوی و طرح دادخواست تجدیدنظر و همچنین فرجام خواهی ملاحظه می شود دادنامه فرجام خواسته را نقض تا اولاً معلوم شود خواهان پرونده شرکت افراشیمی (به عنوان شخص حقوقی) م. ب. و یا شخص حقیقی و یا هر دو اگر هر دو م. ب. سمت هر یک چه م. ب. و سهم هر کدام از خواسته مشخص شود ثانیاً- در دادخواست تجدیدنظر یک نفر به نام ه. دهقان طرزجانی تجدیدنظرخواهی نموده است درحالی که خارج از مهلت بوده قرار رد صادر گردیده است مجدداً در دادخواست فرجام خواهی مشارکت کرده در حالی که اقدام بر خلاف مواد 367 و 368 قانون آیین دادرسی مدنی م. ب. و دادگاه مکلف بوده راجع به موضوع علاوه بر رفع ابهام فرجام خواهی ایشان را از حیث شکلی مردود اعلام نماید. مع الوصف به استناد بند الف ماده 401 دادنامه فرجام خواسته نقض و رسیدگی به شعبه صادرکننده رأی محول گردیده است. پس از اعاده پرونده شعبه مرجوعٌ الیه با تشکیل جلسه دادرسی و استماع اظهارات طرفین و رفع نقص به شرح دادنامه شماره 001071 مورخ 94/7/28 اولاً در مورد دعوی آقای ه. طرزجانی قرار رد دعوی صادر نموده و ثانیاً در مورد دعوی شرکت افراشیمی با استدلال های قبلی دعوی وی (ف. خ.) را مردود اعلام نموده است پس از ابلاغ رأی شرکت افراشیمی فرجام خواهی نموده که پس از تبادل لوایح به هنگام شور قرائت می شود پرونده به دیوان عالی کشور ارسال و به این شعبه ارجاع گردیده است. هیئت شعبه پس از ملاحظه گزارش عضو ممیز به شرح آتی مبادرت به صدور رأی می نماید. رأی شعبه دیوان عالی کشور ن. ب. ا. دادنامه فرجام خواسته براساس موازین قانونی و شرعی صادر گردیده است و ایراد و اشکالی که موجب نقض آن باشد از ناحیه ف. خ. ارائه نگردیده است از طرفی برابر ماده 18 قانون آیین دادرسی کیفری «هرگاه رأی قطعی کیفری مؤثر در ماهیت امر حقوقی باشد، برای دادگاهی که به امر حقوقی یا ضرر و زیان رسیدگی می کند لازم الاتباع است»; دعوی خواهان از این حیث نیز غیر ثابت تشخیص در نتیجه مستنداً به ماده 370 قانون آیین دادرسی مدنی دادنامه فرجام خواسته ابرام می گردد. شعبه 10 دیوان عالی کشور - رئیس و عضو معاون هادی عبداله پور - غلامعلی صدقی فهرست خلاصه جریان پرونده شعبه دیوان عالی کشور نقد رأی