اثر فوت و حجر در اجرای حکم فسخ نکاح — مرد یا زن به اعتبار عقد صحیح

مرد یا زن به اعتبار عقد صحیح نکاح و رابطه زناشویی ممکن است با تحقق شرایطی مدعی فسخ نکاح شود و بی درنگ با رعایت شرایط مقرر در ماده ۱۱۳۱ ق.م از دادگاه درخواست صدور حکم بر تایید شرط خیار فسخ و الزام طرف به حضور در دفتر رسمی ازدواج و طلاق و ثبت واقعه فسخ نکاح نماید. از جمله به جنون طرف با وصف استقرار استناد نماید (ماده ۱۱۲۱ ق. م) و یا به وجود عیب در شریک زندگی استناد نماید مواد ۱۱۲۲ و ۱۱۳۳ ق. م) حکم مزبور جنبه اعلامی داشته و برابر ماده ۴ ق.ا.ا.م نیازمند صدور اجرائیه نیست. اما چون دعوای تایید فسخ نکاح دارای ابعاد مالی، اقتصادی و حقوقی است؛ فوت و حجر خوانده یا داد باخته حسب مورد موجب سقوط دعوا و یا انتفای عملیات اجرا نمی شود. بنابراین ولا چنانچه فوت یا حجر در امتداد دادرسی روی یابد قرار رد دعوا یا سقوط دعوا صادر نخواهد شد، بلکه برابر ماده ۱۰۵ ق.آ.د.م قرار توقیف دادرسی صادر شده و ادامه دادرسی موکول به شناسایی و دخالت وراث یا جانشینان قانونی است. ثانیا حتا در صورت فوت یا حجر زن یا شوهر دادخواهی از سوی وراث یا جانشینان قانونی هر یک از ایشان قابل طرح است و نیز دادخواهی زن یا مرد حسب مورد علیه وراث یا جانشینان شریک زندگی متوفی یا محجور شنیدنی و پذیرفتنی است. ثالثا در صورت فوت یا حجر پس از صدور حکم قطعی، نتیجه حکم با اعلام مراتب به وراث یا جانشینان قانونی محقق می گردد. از آنجا که حکم فسخ نکاح دارای آثار مالی و حقوقی است وانگهی واقعه فسخ باید در دفتر رسمی ازدواج و طلاق به ثبت برسد، این اقدامات با فوت و حجر داد باخته برابر ماده ۳۱ ق.ا.ا.م متوقف شده و جریان آن نیازمند شناسایی وراث یا جانشینان قانونی داد باخته است. ⚠ احتیاط: ممکن است آغاز یا پایانِ مطلب در بندِ مجاور باشد. و حقوقی است وانگهی واقعه فسخ باید در دفتر رسمی ازدواج و طلاق به ثبت برسد، این اقدامات با فوت و حجر داد باخته برابر ماده ۳۱ ق.ا.ا.م متوقف شده و جریان آن نیازمند شناسایی وراث یا جانشینان قانونی داد باخته است.