اجرای حکم علیه بازرگان ورشکسته — در مواردی که اجرائیه بر پایه حکم

چنانچه در جریان رسیدگی به یک مناقشه با موضوع مالی خوانده دچار ورشکستگی گردد، از آن جا که موضوع حقوق و منافع بستانکاران را درگیر می سازد، دادگاه رسیدگی کننده بر پایه ماده ۱۰۵ ق.آ.د.م ناگزیر به صدور قرار توقف دادرسی است و ادامه رسیدگی نیازمند آگاهی و دخالت اداره تصفیه و مدیر تصفیه است. در مواردی که اجرائیه بر پایه حکم قطعی صادر می گردد اما پس از صدور آن و پیش از ابلاغ به داد باخته یا پس از ابلاغ به داد باخته، عارضه توقف و ورشکستگی نسبت به داد باخته رخ می یابد، این رویداد عملیات اجرایی را دستخوش توقف و تاخیر می سازد. برابر ماده ۱۰ ق.ا.ا. م: «اگر م. ع. قبل از ابلاغ اجرائیه محجور یا فوت شود اجرائیه حسب مورد به ولی قیم، امین وصی، ورثه یا مدیر ترکه او ابلاغ می گردد و هرگاه حجر یا فوت م. ع. بعد از ابلاغ اجرائیه باشد مفاد اجرائیه و عملیات انجام شده به وسیله ابلاغ اخطاریه به آنها اطلاع داده خواهد شد. بنابراین اگر تاریخ توقف و ورشکستگی پیش از بلاغ اجرائیه باشد، ابلاغ دوباره اجرائیه به اداره تصفیه یا مدیر تصفیه ضروری است، زیرا ابلاغ به ورشکسته منشاء اثر نمیباشد. اما اگر توقف و ورشکستگی پس از ابلاغ اجرائیه روی یابد، ابلاغ دارای اثر بوده و دادورز تکلیف دارد تنها مفاد اجرائیه و اقدامات انجام یافته را به آگاهی اداره و مدیر تصفیه برساند. نکته مهم اینکه چنانچه به تصور اعتبار اجرائیه محکوم به در اختیار دادبرده قرار گیرد یا برخی از بستانکاران محکوم به را دریافت نمایند ب. ت. ب. سبق تاریخ توقف نسبت به اجرائیه و لزوم دخالت اداره تصفیه به منظور حفظ حقوق بستانکاران اقدامات انجام یافته اعتباری نداشته و اموال داده شده به بستانکاران در اجرای بندهای ۲ و ۳ ماده ۴۲۳ ق.ت بایستی از اختیار دریافت کنندگان خارج شود. اجرای حکم طلاق و دیگر آرا در دعاوی خانوادگی آرا، تصمیمات و احکام صادر در مناقشه های خانوادگی بیشتر جنبه شخصی داشته و شخص ذی نفع یا پذیرای حکم و تصمیم، نقش مهمی در اجرا و چگونگی اجرای رای دارد. از این جهت اراده و میل ذی نفع به اجرای حکم و فوت و حجر هر یک از دو سوی اجرا تاثیر مهم در نتیجه آن دارد. همین طور این دسته از آرا برابر ماده ۴ ق.ا.ا.م بیشتر جنبه اعلامی، تاسیسی و امضایی دارد و نیازی به صدور اجرائیه و ترتیب عملیات اجرا ندارد. با این حال پاره ایی از این آرا به جهت پیامدها و نتایج حقوقی و مالی حتا با فوت و حجر داد برده یا داد باخته از سوی وراث و جانشینان قانونی در خور پیگیری است. نیز چون سلسله ای از اقدامات حقوقی و مادی برای اجرا ضروری است از اینرو دایره اجرا ناچار است عملیاتی را برای تحقق آن فراهم سازد. به جهت تمایز دیدنی در اجرای نمونه هایی از آرای خانوادگی با دیگر آرا، پاره ای شرایط و ترتیبات اجرایی این دسته از آرا مطرح میشود.