اسقاط خیارات (حقوق): ماهیت حقوقی اسقاط

اصل در ماهیت حقوقی اسقاط ایقاع است. چراکه تنها به اراده مسقط صورت می‌پذیرد البته در اسقاط با عوض به اراده طرف مقابل نیز نیاز است. مثلا اگر شخصی پس از عقد برایش خیار فسخ ایجاد شد، می‌تواند با توافق طرف مقابل در برابر اسقاط حق خیار، مالی را از او بگیرد. ۳. ۱ - اسقاط ضمن عقد اصلی و یا پس از آن اسقاط خیار احتمال دارد ضمن عقد اصلی و یا پس از آن صورت گیرد. مثلا عیب پنهانی در مبیع وجود دارد که خریدار از آن آگاهی ندارد و طرفین با هم توافق می‌کنند که خیار عیب ساقط شود. در این عمل حقوقی خریدار د. ح. موجود خود تصرف می‌نماید چراکه خیار در اثر عیب و با عقد به وجود می‌آید اما در جایی که سبب خیار در ضمن اجرای تعهد ایجاد می‌شود، شخص با اسقاط خیار، زمینه ایجاد خیار را از بین می‌برد. مانند این‌که دو طرف خیار غبن یا تدلیس را ضمن عقد اسقاط کنند ولی در مورد خیار‌هایی که بعد از عقد ایجاد می‌شود (مانند خیار تاخیر ثمن و تخلف از شرط ) به معنای اسقاط مقتضی ایجاد خیار است. چراکه شرط اسقاط خیار زمینه ایجاد آن‌را از بین می‌برد و اصلا حقی به وجود نمی‌آید تا اسقاط شود. مثلا اگر در عقدی شرط سقوط خیار شود و یکی از دو طرف به مفاد شرطی که به نفع دیگری شده عمل ننماید، مشروط‌له حق فسخ نمی‌یابد. زیرا زمینه آن در عقد از بین رفته است. بنابراین باید گفت، شرط سقوط خیار در این فرض جلوگیری از تشکیل خیار است نه سقوط حق خیار پس از ایجاد آن. منبع: طاهری، محمد علی، دانشنامه حقوق خصوصی، ج۱، ص۲۷۲، تهران، انتشارات محراب فکر، ۱۳۸۴، چاپ اول · قانون مدنی، ش۳۶۱، ص۳۷۰