اقسام ضرر مادی — ضرر باید مستقیم باشد - ماده

۲- ضرر عدم النفع به عدم النفع فوت منفعت احتمالی گفته می شود، لذا ضرر به شمار نمی آید و قابل جیران نیست این خسارت در مواردی است که ضرر مسلم نبوده و برحسب جریان عادی امور به دست نمی آمده و متقضی و مقدمات آن فراهم نمیباشد. تبصره ۲ ماده ۵۱۵ قانون آیین دادرسی مدنی مقرر میدارد خسارات ناشی از عدم النفع قابل مطالبه نیست. برای مثال کسی ادعا کند اگر مبلغی که از خواهان طلب داشته را دو سال پیش دریافت می کرد و با آن منزل مسکونی می خرید اکنون سه برابر سود کرده بود. ضرر معنوی چگونه قابل جبران است؟ تبصره ۱ ماده ۱۴ قانون آیین دادرسی کیفری ضرر معنوی را این گونه تعریف می کند: زیان معنوی عبارت از صدمات روحی یا هتک حیثیت و اعتبار شخصی خانوادگی یا اجتماعی است. آنچه قاطبه حقوق دانان بر آن اتفاق نظر دارند قابل جبران بودن این نوع ضرر است، اما با این حال ب. ت. ب. اینکه اندازه گیری میزان خسارت وارده بسیار مشکل است و هیچ ضابطه و پارامتری در این زمینه وجود ندارد، محاکم کمتر میل به صدور حکم به جبران خسارات معنوی دارند. برابر ماده ۱۰ قانون مسئولیت مدنی خسارات معنوی هم میتواند با پول جبران شود و هم از طریق دیگر مثل الزام به عذرخواهی و درج حکم در جراید و امثال آن که امروزه میتوان آن را به فضای مجازی نیز گسترش داد. هر چند ضرر معنوی و درد و آلام فرد قابل تقویم به پول نیست و ضابطه دقیقی نیز در این خصوص به جهت ذات و ماهیت این خسارت وجود ندارد، اما تقویم کردن آن توسط دادگاه هر چند ناقص با در نظر گرفتن کلیه اوضاع و احوال قضیه و ملحوظ نظر قرار دادن عرف جامعه بهتر از رد آن است. ضرر چه مادی و چه معنوی باید چه شرایطی داشته باشد تا قابل مطالبه باشد؟ ضرر باید مسلم باشد نه احتمالی یعنی ضرری که فعلیت داشته یا برحسب جریان عادی امور قابل تحقق باشد. - ضرر باید مستقیم باشد - ماده ۵۲۰ قانون آیین دادرسی مدنی به این نکته اشاره دارد. بنابراین مقصود از مستقیم یا بی واسطه بودن ضرر این است که بین فعل زیانبار و ضرر، حادثه دیگری وجود نداشته باشد چندان که بتوان گفت ضرر در نظر عرف از همان فعل ناشی شده است. قاضی باید ب. ت. ب. اوضاع و احوالی عرفی تشخیص دهد که آیا ضرر مستقیم است یا خیر. - ضرر باید شخصی باشد > بدین معنا که خسارت باید به خود شخص ی. ق. م. او مانند وارث وارد شده باشد. ضرر باید در نتیجه لطمه به حق شخص یا نفع مشروع باشد ماده ۱ قانون مسئولیت مدنی در این باره صراحت دارد. پس اگر تاجری به علت رقابت مشروع و سالم تاجر دیگر و ارزان فروشی رقیب زیان ببیند یا نویسنده ای از نقد قانونی و عالمانه اثر خود به وسیله دیگری متضرر شود نمی تواند مطالبه جبران خسارت کند. - ضرر باید قبلاً جبران نشده باشد > بدیهی است که زیان دیده نمی تواند ضرری را مطالبه کند که قبلاً جبران شده است. مسئله مهم در این باره مربوط به اخذ خسارت توسط زیان دیده از شرکت بیمه است آیا زیان دیده علاوه بر دریافت خسارت از شرکت بیمه حق رجوع به زیان زننده را نیز دارد؟ در سه بخش باید به این سؤال پاسخ داد: نخست اگر بیمه از نوع بیمه مسئولیت یا بیمه اموال (مانند بیمه بدنه خودرو و یا آتش سوزی باشد زیان دیده می تواند به شرکت بیمه رجوع کند و نمی تواند به عامل زیان مراجعه داشته باشد و مجدداً از او طلب خسارت کند، بلکه این شرکت بیمه است که پس از جبران خسارت حق مراجعه به عامل زیان را به صورت جداگانه دارد. اما اگر شرکت بیمه خسارت زیان دیده را به صورت کامل جبران نکرده باشد، در خصوص مابقی خسارت زیان دیده می تواند به زیان زننده رجوع نماید.