ایقاع (فقه): انواع ایقاع

انواع ایقاع در شرع و عرف ، بسیار است که بیشتر آنها در فقه ذکر شده است، مانند طلاق، عتق ، ابراء ، فسخ ، نذر ، عهد، یمین، ایلاء، ظهار، لعان و شفعه . در ایقاع یا عقد بودنِ جعاله ، وصیت و وقف اختلاف است. لیکن قبول، در وصی بودن او شرط است، نه در اصل وصیت. و اما وصیت تملیکی ، پس اگر تملیک برای نوع باشد؛ مانند وصیت برای فقرا و سادات، مانند عهدی م. ب. که قبول در آن معتبر نیست و اگر تملیک برای شخص باشد مشهور آن است که قبول از موصی‌له در آن معتبر است. و ظاهر آن است که تحقق وصیت و ترتب احکام آن - از قبیل حرمت تبدیل و مانند آن - متوقف بر قبول نمی‌باشد، لیکن مالک شدن موصی‌له، متوقف بر قبول است؛ پس به طور قهری مالک نمی‌شود. بنابراین، وصیت از ایقاعات ‌ است، لیکن وصیت در این فرض، جزء سبب ملکیت است (نه تمام سبب). » همچنین « خلع ، از ایقاعات‌ است، لیکن در نیاز به دو طرف، و نیاز به دو انشا - بذل چیزی از طرف زوجه تا زوج او را طلاق دهد و انشای طلاق از طرف زوج در مقابل آنچه که زن بذل نموده - شبیه عقود م. ب.. و این به دو صورت واقع می‌شود: اول این است که بذل از طرف زوجه مقدم شود تا اینکه زوج طلاقش دهد، پس زوج او را بر آنچه که بذل نموده، طلاق می‌دهد. دوم اینکه زوج ابتدا به طلاق نماید درحالی‌که صریحاً عوض را ذکر نماید و زوجه بعد از آن، آن را قبول کند. و ترک احتیاط به واقع ساختن آن به شکل اول، سزاوار نیست.» منبع: جواهر الکلام، ج۳۵، ص۱۸۹ · جواهر الکلام، ج۲۸، ص۲۴۱ · مهذب الاحکام ج۱۲، ص۲۲ · موسوعة الامام الخمینی، ج۲۲، تحریرالوسیلة، ج۱، ص۶۲۳، کتاب الجعالة، مسالة۱، تهران، مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی، ۱۳۹۹ ه ش · موسوعة الامام الخمینی، ج۲۳، تحریرالوسیلة، ج۲، ص۱۰۱، کتاب الوصیة، مسالة۵، تهران، مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی، ۱۳۹۹ ه ش