بررسی و تحلیل اشتراط قبول وصی در وصیت عهدی

بررسی و تحلیل اشتراط قبول وصی در وصیت عهدی نویسندگان: سید امیر سخاوتیان حسین عندلیب منبع: فقه و حقوق نوین سال 6 تابستان 1404 شماره 23 چکیده هدف از این پژوهش آن است که اشتراط قبول وصی در وصیت عهدی را از منظر فقه امامیه مورد بررسی و تحلیل قرار دهد. این پژوهش با روش مطالعات کتابخانه ای و به شیوه توصیفی تحلیلی انجام شده است که با مراجعه به ادله و متون فقهی اطلاعات لازم به دست آمده و مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفته است. پرسش اصلی پژوهش حاضر آن است «آیا قبول وصی شرط در انعقاد وصیت عهدی است؟» مطابق نظر مشهور فقهای امامیّه وصیت عهدی یک نوع ایقاع معلّق بر فوت موصی است و بدون اراده وصی تحقق می یابد و حتی با جهل او به وصایت برای وی ایجاد تعهّد می کند و صرفاً هرگاه قبل از فوت موصی از وصایت آگاه شود، می تواند در صورت عدم توانایی یا عدم تمایل اعلام رد نماید؛ البته این حکم خلاف قاعده، یعنی ایجاد التزام و تعهّد برای وصی بدون پذیرش وی و حتی با جهل وی به وصایت، از موارد نادری است که مقرّر شده است؛ زیرا این حکم برخلاف اصل حاکمیت اراده و اصل آزادی عقود و ایقاعات م. ب.. در وصیّت تملیکی که به موجب آن موصی مالی را به دیگری به عنوان موصی له تملیک می کند و در واقع احسان مطلق به موصی له است، قبول وی را لازم دانسته اند و جای بسی تعجب است که فقهاء در وصایت که برای وصی ایجاد تعهّد و التزام می شود، قبول وی را شرط نمی دانند. Study and analysis of the conditions for accepting the will in a testamentary will The purpose of this research is to examine and analyze the conditions for the acceptance of the executor in a testamentary will from the perspective of Imami jurisprudence. This research was conducted using the method of library studies and a descriptive-analytical approach, in which the necessary information was obtained and analyzed by referring to evidence and jurisprudential texts.The main question of the present study is "Is the acceptance of the executor a condition for concluding a covenant will?" According to the famous opinion of the Imamiyyah jurists, a covenant will is a type of iqā' pending upon the death of the testator and is realized without the will of the testator and creates a commitment for him even if he is ignorant of the will. Only if the testator becomes aware of the will before his death, can he declare his refusal in case of inability or unwillingness.Of course, this irregular ruling, i.e. creating an obligation and commitment for the executor without her acceptance and even with her ignorance of the will, is one of the rare cases that has been determined, because this ruling is contrary to the principle of the sovereignty of the will and the principle of freedom of contracts and agreements.